Borçlar Hukuku

Kesinlikle sorumludur. İşletmelerin 'Valeye verilen araçlardan müessesemiz sorumlu değildir' yazıları hukuken geçersizdir. Vale hizmeti işletmenin bir parçasıdır ve işletme sahibi, çalıştırdığı kişinin (valenin) verdiği zarardan 'Adam Çalıştıranın Sorumluluğu' gereği müşteriye karşı sorumludur.

Kaza şiddeti sensörlerin algılama limitinin üzerindeyse ve buna rağmen hava yastığı açılmadıysa araç 'Gizli Ayıplı' sayılır. Üretici ve satıcı firma müteselsilen sorumludur. Tüketici, aracın bedel iadesini veya ayıpsız misliyle değişimini, ayrıca kaza nedeniyle oluşan ekstra yaralanmalar için tazminat talep edebilir.

Bozuk veya tarihi geçmiş gıda satmak TCK 185/186 gereği 'Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde gıda maddesi satmak' suçudur ve hapis cezası vardır. Tüketici zehirlenirse tazminat davası açabilir. Ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığı ile Belediyeler idari para cezası keser.

AVM veya ücretli otoparklarda meydana gelen hasarlardan, gerekli güvenlik önlemlerini (kamera vb.) almayan işletme sorumludur. Hemen otopark yönetimine başvurup kamera kayıtlarını isteyin. Vermezlerse savcılık aracılığıyla talep edin. Plaka tespit edilemezse veya fail bulunamazsa, otopark işletmesine tazminat davası açılabilir.

Kiralık araçların 'Rent a Car Kaskosu' olması zorunludur. Kiracı alkollü değilse ve tam kusurlu değilse, hasarı kasko karşılar. Ancak bazı firmalar 'muafiyetli kasko' yaparak küçük hasarları kiracıdan talep edebilir. Sözleşmeyi imzalarken kasko limitlerine dikkat edilmelidir.

Yönetim ev sahibine icra yaparsa, ev sahibi borcu ödemek zorundadır (Yönetime karşı sorumluluk). Ancak ev sahibi, ödediği bu bedeli kira sözleşmesine dayanarak kiracıya rücu eder. Ayrıca aidat ödememek 'kira ödememek' gibidir; tahliye sebebi yapılabilir (İki haklı ihtar).

Dövme (Tattoo) işlemi bir eser sözleşmesidir. Dövme sanatçısı hijyen kurallarına uymak zorundadır. Kullanılan boya veya iğne nedeniyle müşteri enfeksiyon kaparsa veya hepatit bulaşırsa, dövmeci maddi (tedavi) ve manevi tazminat ödemekle yükümlüdür.

Güzellik merkezleri ile yapılan sözleşmeler (Lazer epilasyon vb.) genellikle 'taksitli satış sözleşmesi' veya 'hizmet sözleşmesi'dir. Tüketici, sözleşme imzalandıktan sonra **7 gün** (işyeri dışında kurulduysa 14 gün) içinde hiçbir gerekçe göstermeden cayabilir. Hizmet ayıplıysa (yanık oluştuysa, dökülme olmadıysa) her zaman fesih mümkündür.

Mesafeli Satış Yönetmeliği'ne göre otel/tatil rezervasyonları 'belirli bir tarihte ifa edilen hizmetler' olduğu için kural olarak Cayma Hakkı istisnasıdır (İade zorunlu değildir). Ancak otel 'İptal Edilebilir' seçeneği ile sattıysa veya mücbir sebep (otel kapandı, salgın yasakları vb.) varsa iade zorunludur.

Kanunda özel bir süre yoksa (kira 30 gün vb.), borçluya borcunu ödemesi veya edimini yerine getirmesi için 'makul' bir süre verilmelidir. Bu süre genellikle **3 gün veya 7 gün** olarak yazılır. 'Derhal' gibi ifadeler yerine net gün vermek hukuki belirlilik sağlar.

Kredi kartı ve kredi borçlarında zamanaşımı süresi, borcun muaccel olduğu (ödeme tarihinin geçtiği) tarihten itibaren **10 yıldır**. Bankalar 10 yıl boyunca dava ve icra takibi yapabilir. Varlık yönetim şirketlerine devredilen borçlarda da bu süre devam eder.

Büyük hata. Noter satışı yapılmadığı sürece araç hukuken sizin üzerinizde görünür. Alan kişi kaza yaparsa, ceza yerse veya suça karışırsa (hırsızlık, uyuşturucu taşıma vb.) **sorumlu siz olursunuz**. Aracı geri almak veya 'aracımı çaldılar' demek zorunda kalabilirsiniz.