Deepfake: Hukuki Sorumluluk ve Korunma
Deepfake teknolojisinin Türk Hukuku kapsamındaki yeri, 5237 sayılı TCK, 4721 sayılı TMK ve 6698 sayılı KVKK çerçevesinde deepfake hukuki sorumluluk rejiminin incelenmesi; kişilik haklarının ihlali, erişimin engellenmesi ve tazminat davalarına dair güncel yaklaşımlar — kapsamlı hukuki rehber.
Mevzuat ve süre kontrolü: 19 Ekim 2026.
Özet
Bir kişinin yüzü veya sesi yapay olarak değiştirilip gerçekmiş gibi yayımlandığında kişilik hakkı, kişisel veri ve ceza hukuku birlikte gündeme gelebilir. Her deepfake aynı suçu oluşturmaz; üretim, kullanım ve yayım biçimi ayrılmalıdır.
1. Üretim, yayım ve suçun unsurları
Görüntünün yapay olması kişilik hakkı ihlalini otomatik ortadan kaldırmaz. Buna karşılık deepfake kullanımı da tek başına belirli bir TCK maddesinin bütün unsurlarını oluşturmaz. Özel hayat, kişisel verilerin hukuka aykırı paylaşılması, hakaret, şantaj veya dolandırıcılık bakımından somut eylem ve ilgili suçun unsurları araştırılır.
Rıza, bağlam, parodi/eleştiri niteliği, aldatıcılık ve yayım kapsamı önemlidir. TCK m.7 uyarınca fiil tarihi ile uygulanacak kanun da belirlenmelidir.
2. Eski genel erişim yolu kullanılmamalı
5651 sayılı Kanun m.9, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonrası güncel yürürlükteki metinde yer almaz. Bu nedenle bütün kişilik hakkı ihlallerinde eski m.9’a dayanarak “sulh ceza 24 saatte kaldırır” anlatımı kullanılamaz. Suç, özel hayat, kişilik hakkı ve veri koruma başvuru yolları kendi koşullarıyla seçilmelidir.
3. Özel hayat için güncel m.9/A yolu
Özel hayatın gizliliği ihlalinde güncel m.9/A, Başkanlığa doğrudan erişim engelleme talebini düzenler. Kanunun güncel tanımında Başkanlık, Siber Güvenlik Başkanlığıdır. Başvuruda tam URL, ihlalin açıklaması ve kimliği ispatlayan bilgiler gerekir. Talep eden kişi, başvurduğu saatten itibaren 24 saat içinde talebini sulh ceza hâkiminin kararına sunar; hâkim en geç 48 saatte kararını açıklar. Bu onay süreci ve m.9/A’daki acil re’sen tedbir usulü ayrı izlenmelidir.
Kanunda erişim sağlayıcının uygulamasına ilişkin en geç dört saatlik süre de bulunur. Bu süre her başvurunun kabul edildiği, tüm dünya genelinde silme yapıldığı veya başvurucunun hâkime gitmesine gerek kalmadığı anlamına gelmez.
4. Diğer koruma ve başvuru yolları
TMK m.24–25 çerçevesinde kişilik hakkına saldırının önlenmesi, durdurulması veya hukuka aykırılığının tespiti gibi talepler değerlendirilebilir. HMK m.389 ve devamında ihtiyati tedbirin şartları ayrıca aranır. Başvuru, her içeriğin mutlaka kaldırılması veya tazminatın kesin tahsili garantisi değildir.
KVKK bakımından önce veri sorumlusuna başvuru yapılır; m.13’te en geç 30 günlük cevap ve m.14’te cevabın öğrenilmesinden 30, her hâlde başvurudan 60 günlük Kurula şikâyet takvimi ayrı izlenir. Ceza soruşturması bu talepleri kendiliğinden tamamlamaz.
5. Deliller ve uygulama
İçeriğin tam adresi, tarih-saat, hesabın adı, mesaj zinciri ve erişim kapsamı hukuka uygun şekilde korunmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına bütün bağlamı veya hesabın sahibini göstermeyebilir. Hesabı kapattırma, özgün içeriği kaldırma, erişimi engelleme ve arama motoru sonucunu kaldırma farklı işlemlerdir.
Platforma yapılan kimlik taklidi veya mahremiyet bildiriminin sonucu ayrıca izlenmelidir. Kesin hesap tespiti, IP adresinden mutlaka kişiye ulaşma, her içeriğin 24 saatte silinmesi veya belirli tazminat sonucu vaat edilemez.
İlgili yazılar
Kişisel Verileri Yayma Suçu (TCK 136) · İnternet Erişim Engelleme Kararı Nasıl Aldırılır?
Güncellik kontrolünde kullanılan resmî kaynaklar
Sık sorulan sorular
Eski m.9’a göre her içerik 24 saatte kalkar mı?
Hayır. İptal edilmiş genel yol güncel başvuru dayanağı olarak kullanılamaz.
Özel hayat başvurusunda 24 saat kimin süresi?
M.9/A’da talep edenin başvuru saatinden itibaren hâkime sunması gereken süredir; hâkimin karar süresi 48 saattir.
Hesap kapatılması arama sonucunu da siler mi?
Kaynak, platform, erişim ve arama motoru işlemleri farklıdır; her sonuç ayrı izlenir.