İdari Para Cezalarına İtiraz Süresi ve Yeri

İdari para cezasında doğru yol, kararı veren kurumun adından önce cezanın dayandığı kanuna bakılarak belirlenir. Kabahatler Kanunundaki ilk başvuru ile mahkeme kararına sonraki itiraz aynı işlem değildir. Ödeme ve indirim süreleri de dava süresinden ayrı hesaplanmalıdır.

Güncelleme ve hukuki inceleme: 19 Ekim 2026 · Isikoglu Partners

Özet

1. Genel ilk başvuru süresi: 15 gün

5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.27/1 uyarınca, aksine özel hüküm yoksa idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına karşı tebliğ veya tefhimden itibaren en geç 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. M.3, kanun yolunda özel kanunun farklı düzenlemesini saklı tutar. Bu nedenle bütün idari para cezalarına aynı süre ve aynı merci uygulanamaz. Mücbir sebeple süre kaçırılmışsa m.27/2’de sebebin kalkmasından itibaren yedi günlük özel başvuru ve durdurma imkânı ayrıca değerlendirilir.

2. İki haftalık süre hangi aşamadadır?

Sulh ceza incelemesi sonunda verilen karara karşı sonraki kanun yolu, ilk cezaya başvurudan ayrıdır. M.29’daki itiraz süresi, kanun yoluna açık kararlar bakımından tebliğden itibaren iki haftadır. Kesinlik sınırı ve özel hükümler kontrol edilmelidir. 7499 sayılı Kanunun geçiş hükmü, bu süre değişikliğini 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar için öngörür. İlk başvurudaki 15 gün ile sonraki iki hafta birbirinin yerine kullanılamaz; her ret kararı da kendiliğinden kesin sayılmaz.

3. Özel kanun örnekleri: çevre ve SGK cezaları

2872 sayılı Çevre Kanunu m.25 kapsamındaki idari yaptırım için tebliğden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır. 5510 sayılı Kanun m.102 kapsamındaki SGK idari para cezasında ise önce tebliğden itibaren 15 gün içinde Kuruma itiraz yolu, itirazın reddinin tebliğinden itibaren 30 gün içinde yetkili idare mahkemesine başvuru düzenlenir. Kuruma itiraz takibi durdurur; mahkemeye başvuru ise kendiliğinden takip ve tahsili durdurmaz. Bunlar bütün çevre veya sosyal güvenlik uyuşmazlıklarına uygulanacak tek tablo değildir; somut kararın dayanağı belirlenmelidir.

4. Birlikte verilen kararlar ve yetki

M.27/8 uyarınca, aynı işlem kapsamında aynı kişi hakkında idari yargının görev alanına giren karar da verilmişse para cezasının hukuka aykırılığı bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargıda incelenebilir. Para cezası ile ruhsat, kapatma veya trafikten men gibi eşlik eden kararların birbirinden koparılması yanlış merciye başvuruya yol açabilir. Görevli yargı ve yer bakımından yetki ayrı kontrol edilmelidir; ikamet edilen yerdeki herhangi bir hâkimliğin her dosyada yetkili olduğu varsayılmamalıdır.

5. Ödeme indirimi ile itiraz süresi ayrıdır

Kabahatler Kanunu m.17/6’ya göre özel kanununda ödeme süresi düzenlenmemiş idari para cezası tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir; ödeme süresi içindeki ödemede yüzde 25 indirim uygulanır. Ödeme kanun yoluna başvuru hakkını etkilemez. Özel kanunun ödeme ve indirim düzenlemesi ayrıca kontrol edilmelidir; örneğin SGK m.102 kendi 15 günlük ödeme hükmünü içerir. Bu nedenle “her cezada indirim için 15 gün” demek doğru değildir. Ödeme yapılması, yargı başvurusunun süresinde yapılmış olması yerine geçmez.

6. Tebligat ve başvuru dosyası

Kararın tam örneği, dayanak madde, tutanak, deliller ve tebliğ/tefhim kaydı alınmalıdır. Elektronik tebligatta hesabın kontrol edildiği gün ile kanunen tebliğ edilmiş sayılan gün aynı olmayabilir; ilgili kayıt üzerinden hesap yapılır. Başvuru yolunun eksik veya hatalı bildirilmesi her dosyada otomatik 60 gün kazandırmaz. Dilekçede olay, hukuki itirazlar ve somut deliller açıklanmalı, dilekçenin yetkili yere süresinde ulaştığı belgelenmelidir. M.31 kapsamında başvuru harca tabi değildir; reddedilme hâlinde gider ve vekâlet ücreti riski bulunabilir.

İlgili makaleler

Fahri Trafik Müfettişi Cezasına İtiraz

SGK İdari Para Cezalarına İtiraz Yolları

Resmî kaynaklar

Kabahatler Kanunu — m.3, 17, 25–31

Çevre Kanunu — m.25

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — m.102

TBMM — 7499 sayılı Kanun m.37 ve geçici m.1/8

Sık sorulan sorular

İdari para cezasına ilk başvuru iki hafta mı?

Genel kural olan Kabahatler Kanunu m.27/1’de ilk başvuru 15 gündür. İki hafta, kanun yoluna açık sulh ceza kararına m.29 kapsamında sonraki itirazla ilgilidir. Özel kanunlar saklıdır.

SGK cezasında doğrudan 30 gün içinde dava mı açılır?

5510 m.102’de önce tebliğden itibaren 15 gün içinde Kuruma itiraz, ret kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesine başvuru düzenlenir. İşlemin bu madde kapsamında olup olmadığı kontrol edilmelidir.

İndirimli ödersem başvuru hakkım biter mi?

M.17/6’ya göre ödeme kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez. Ödeme ve başvuru süreleri ayrı takip edilir; ilgili özel kanun da okunmalıdır.

Tebligatta yol yazmıyorsa her zaman 60 günüm var mı?

Hayır. Eksik bildirim, işlemin ve yargı yolunun özellikleriyle değerlendirilir. Genel ve otomatik bir 60 günlük ek süre varsayılmamalıdır.

Başvuru tamamen masrafsız mı?

M.31 kapsamında başvuru harca tabi değildir; ancak oluşan yargılama giderleri ve koşulları varsa vekâlet ücreti ayrıca değerlendirilir.

Resmî kaynaklar

Kabahatler Kanunu — m.3, 17, 25–31

Çevre Kanunu — m.25

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — m.102

TBMM — 7499 sayılı Kanun m.37 ve geçici m.1/8