İş Kazası Bildirimi ve SGK Süreci
İş kazasında kolluğa derhal, SGK’ya üç iş günü bildirim; 4/a–4/b ayrımı, 2026 bildirim cezaları, rapor parası hesabı, tespit, tazminat ve itiraz süreleri.

Özet
İş kazası geçiren çalışan için ilk adım sağlık ve güvenlik, ardından doğru kayıt ve bildirimdir. 4/a çalışanında işveren kolluğa derhal, SGK’ya kazadan sonraki üç iş gününde bildirim yapar. 4/b bağımsız çalışanının süresi farklıdır. Hastanenin bildirimi işvereninkinin yerine geçmez. Rapor parası, sürekli gelir, işverenden tazminat ve SGK rücuu ayrı koşul ve sürelere bağlıdır; olay, rapor, başvuru ve tebligat belgeleri birlikte korunmalıdır.
Hukuki inceleme: 21 Ekim 2026. Sigortalılık statüsü, olay tarihi ve ilgili hakkın koşulları ayrı değerlendirilmelidir.
İçindekiler
I. Giriş
II. İş Kazasının Yasal Tanımı ve Unsurları
III. İş Kazası Sayılan Haller (5510 Sayılı Kanun m. 13)
IV. İş Kazalarında İlliyet Bağının Kesilmesi Durumları
V. İşverenin İş Kazasını Bildirim Yükümlülüğü
VI. İş Kazası Bildirimi Süreleri
VII. Bildirimin Yapılacağı Kurumlar ve Usulü
VIII. Süresinde Bildirim Yapılmamasının Hukuki ve Cezai Yaptırımları
IX. İş Kazası Sonrası Yürütülecek İdari Soruşturma Süreci
X. SGK Tarafından Sağlanan Haklar ve Yardımlar
XI. İşverenin Hukuki Sorumluluğu: Maddi ve Manevi Tazminat Davaları
XII. İşverenin Hukuki Sorumluluğu: SGK Rücu Davaları
XIII. İşverenin Cezai Sorumluluğu
XIV. İşçinin veya Hak Sahiplerinin Başvuru Yolları
XV. Sonuç
Sıkça Sorulan Sorular
I. Giriş
İş kazaları, modern çalışma hayatının en karmaşık, hukuki ve sosyal sonuçları bakımından en kapsamlı alanlarından birini teşkil etmektedir. İşçi ve işveren arasında kurulan hizmet sözleşmesinin temel unsurlarından biri olan işçiyi gözetme borcu, çalışma ortamında iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin eksiksiz bir biçimde alınmasını zorunlu kılmaktadır. Alınan önlemlere rağmen meydana gelebilen kazalar, bedensel veya ruhsal zararların yanı sıra, işveren açısından ciddi idari, hukuki ve cezai yaptırımların doğmasına sebep olmaktadır.
İş kazasının SGK yönünden kabulü, bildirim yükümlülüğü, işverene karşı tazminat ve idari/cezai sorumluluk farklıdır. Bildirimin yapılmaması çalışanın sigortalılık hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; ancak geç bildirim işveren için kanunda öngörülen mali sonuçları doğurabilir. Her olayın işverenin kusursuz sorumluluğuna dayandığı söylenemez.
Rehber, 5510 m.13 ve devamı ile 6331 m.14 ve 26 kapsamında kayıt/bildirim, SGK incelemesi, ödenek ve gelir, tespit, tazminat ve rücu yollarını açıklar. İşçi statüsündeki çalışan ile bağımsız çalışan ve özel sigortalı grupları için aynı süre ve yararlanma şartları uygulanmaz.
Yasal Çerçeve Özeti: İş kazası bildirimi ve SGK süreçleri temel olarak 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. vd. maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 14. maddesinde düzenlenmiş olup, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ile kurumsal işleyişe dair detaylar belirlenmiştir.
II. İş Kazasının Yasal Tanımı ve Unsurları
5510 m.13, kanunda belirtilen durumlardan birinde gerçekleşip sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olayı esas alır. 6331’deki iş sağlığı ve güvenliği kapsamı ile 5510’daki sigorta kapsamı bire bir aynı değildir; statü ve olayın hangi hükme girdiği belirlenmelidir.
SGK değerlendirmesinde sigortalılık, m.13’teki hâllerden birinde gerçekleşen olay ve bu olayın bedensel/ruhsal sonucu birlikte araştırılır. Sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmemesi, fiilî hizmet akdiyle çalışan kişinin haklarını tek başına ortadan kaldırmaz; sigortalılığın tespiti ve m.23’teki işveren sorumluluğu ayrıca gündeme gelebilir.
Olay ile zarar arasındaki nedensellik ve m.13 kapsamı, işverenin zarardan sorumlu tutulmasının koşullarından ayrılmalıdır. İşyerinde gerçekleşen olayın mutlaka üretim işinin yürütümü sırasında olması aranmaz; buna karşılık tazminatta hukuki sorumluluk, ihlal, zarar ve uygun nedensellik ayrıca incelenir.
Delil bakımından olay tutanağı, ilk sağlık kaydı, tanıklar, kamera ve görevlendirme/servis belgeleri birlikte değerlendirilir. Bir belgenin tek başına kazanın bütün hukuki sonuçlarını kesinleştirdiği varsayılmamalıdır.
III. İş Kazası Sayılan Haller (5510 Sayılı Kanun m. 13)
m.13; işyerinde bulunma, yürütülen iş, görevle başka yere gönderilme, süt izni ve işverence sağlanan taşıtla işe gidiş geliş durumlarını düzenler. Bağımsız çalışan için kendi adına ve hesabına yürüttüğü iş de yer alır. Bu hükümler, her olayın mutlaka işveren otoritesi altında gerçekleşmesi gerektiği veya listede olmayan her olayın sınırsız biçimde kapsama girdiği anlamına gelmez.
5510 m.13’ün saydığı hâller: sigortalının işyerinde bulunduğu sırada; işverenin yürüttüğü iş nedeniyle veya bağımsız çalışıyorsa yürüttüğü iş nedeniyle; hizmet akdiyle çalışanın görevle işyeri dışında başka yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda; 4/a kapsamındaki emziren kadın sigortalının iş mevzuatı gereği süt izninde; işverence sağlanan taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişte meydana gelen ve bedensel/ruhsal engellilik sonucunu doğuran olaylar.
İşyerinde geçirilen kalp krizi gibi olaylar sosyal sigorta yönünden iş kazası kapsamında değerlendirilebilir; işin doğrudan tetiklemesi her durumda aranmaz. Bununla birlikte yalnız mekân bilgisiyle bütün koşulların gerçekleştiği veya işverenin mutlaka tazminat ödeyeceği sonucuna varılamaz. Sigortalılık, olay, sağlık sonucu ve sorumluluk dayanağı ayrı incelenir.
IV. İş Kazalarında İlliyet Bağının Kesilmesi Durumları
SGK yönünden iş kazası tespiti ile işverenin özel hukuk sorumluluğundaki uygun nedensellik ayrıdır. Bir olay iş kazası sayılırken işverenin tazminat borcu farklı değerlendirilebilir. Mücbir sebep veya ağır kusur savunması, kazayı otomatik olarak sosyal sigorta kapsamından çıkarmaz.
Özel hukuk sorumluluğunda mücbir sebep, zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurunun etkisi, somut olay ve sorumluluk türüyle değerlendirilir. Her dış etki ya da çalışanın her hatası nedenselliği kesmez. İşverenin alınabilir önlemleri, ihlali ve varsa tehlike sorumluluğu ayrıca araştırılır.
Örneğin deprem sırasında işyerinde yaralanma SGK yönünden iş kazası olabilir. İşverene karşı tazminatta bina/iş güvenliği önlemleri ve uygun sorumluluk temeli incelenir. SGK rücuunda m.21’deki kusur/kaçınılmazlık ile m.23’teki süresinde bildirilmeyen sigortalılık farklıdır. “Depremde kusur yoksa hiçbir koşulda dava veya rücu olamaz” şeklinde genel bir sonuç kurulamaz.
V. İşverenin İş Kazasını Bildirim Yükümlülüğü
İş sağlığı ve güvenliği mevzuatında işverene atfedilen en temel idari yükümlülüklerden biri, meydana gelen iş kazasını yasal makamlara süresi içerisinde ve belirlenen usullere uygun şekilde bildirmektir. Bu yükümlülük, bir tercih veya takdir hakkı olmayıp, emredici hukuk kurallarıyla düzenlenmiştir.
Kaza anında işverenin ilk önceliği, yaralanan sigortalıya anında tıbbi müdahalede bulunulmasını sağlamak veya en yakın sağlık kuruluşuna sevkini gerçekleştirmektir. Eş zamanlı olarak kaza yerinde mevcut tehlikelerin bertaraf edilmesi ve ikincil kazaların önlenmesi için güvenlik önlemlerinin alınması gerekmektedir. Can güvenliği sağlandıktan hemen sonra ise hukuki bildirim aşamasına geçilmelidir.
Bildirim yükümlülüğünün zamanında yerine getirilmesi, SGK'nın olaya ilişkin tahkikatını hızlı bir şekilde başlatabilmesi, delillerin karartılmadan toplanabilmesi ve sigortalının yasal haklarına (geçici iş göremezlik ödeneği vb.) vakit kaybetmeksizin ulaşabilmesi amacını taşımaktadır.
VI. İş Kazası Bildirimi Süreleri
4/a çalışanı bakımından kolluğa derhal bildirim ile SGK’ya üç iş günü bildirim birbirinin yerine geçmez. 6331 m.14 ayrıca işverenin kaza kaydı/raporu, meslek hastalığı bildirimi ve sağlık kuruluşunun ayrı bildirimini düzenler.
1. Kolluk bildirimi: 5510 m.13/2-a gereği işveren, kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluğa derhal bildirim yapar. Bu, SGK için tanınan üç iş günlük süre sonuna kadar beklenebileceği anlamına gelmez. Acil yardım ve güvenlik tedbirleri geciktirilmemelidir.
2. SGK bildirimi: 4/a çalışanında kazadan sonraki üç iş günüdür; kaza günü sayılmaz. SGK’nın örneklerinde tatil yoksa pazartesi kazası en geç perşembe, çarşamba kazası en geç pazartesi bildirilir. Cumartesi/pazar ve resmî tatiller dikkate alınarak takvim somutlaştırılmalıdır; işyerinin cumartesi fiilen çalışmasıyla bu süre yeniden tanımlanmaz.
Bildirim Yapılacak Kurum | Yasal Bildirim Süresi | Dayanak Kanun Maddesi |
Kolluk Kuvvetleri (Polis/Jandarma) | Derhal | 5510 m.13/2-a |
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) | Kazadan sonraki 3 iş günü içinde | 5510 m.13; 6331 m.14/2-a |
Özel durumlar: İşverenin kontrolü dışındaki yerde olup bilgi alınmasına engel durum varsa, üç iş günlük süre öğrenmeyle değerlendirilir; başka şantiyede bulunmak tek başına yeterli değildir. 4/b sigortalısı kendisi, bir ayı geçmemek şartıyla rahatsızlığının bildirime engel olmadığı günden sonraki üç iş gününde bildirir. Sağlık kuruluşu iş kazasını, yetkili kuruluş meslek hastalığı tanısını en geç on gün içinde SGK’ya bildirir; bu süre işverenin süresini uzatmaz. İşverenin kendisine bildirilen meslek hastalığında süresi öğrenmeden itibaren üç iş günüdür.
VII. Bildirimin Yapılacağı Kurumlar ve Usulü
SGK, 4/a iş kazası bildiriminde e-sigorta uygulamasını veya İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirgesinin doğrudan ya da posta yoluyla il müdürlüğü/merkezine gönderilmesini açıklar. Yalnız elektronik kanalın mümkün olduğu ve kâğıt bildirimin ancak mücbir sebeple yapılabileceği söylenemez. İşlem numarası, bildirge örneği ve gönderme/alındı kanıtı saklanmalıdır.
5510 m.13’te doğrudan veya taahhütlü posta usulü düzenlenir. Kullanılan posta türüne göre sürenin korunmasına esas kayıt önemlidir; sıradan posta, taahhütlü posta ve elektronik alındı aynı varsayımla değerlendirilmemelidir. Teknik hata yaşanması sürenin kendiliğinden uzadığı anlamına gelmez; hata kaydı korunup uygun yasal kanal kullanılmalıdır.
Kolluk kuvvetlerine yapılan bildirimler ise genellikle telefon (112 Acil Çağrı Merkezi) vasıtasıyla derhal gerçekleştirilmekte, olayın büyüklüğüne veya ölümle sonuçlanmasına bağlı olarak kolluk güçleri olay yerinde tutanak tanzim ederek Cumhuriyet Savcısını bilgilendirmektedir.
VIII. Süresinde Bildirim Yapılmamasının Hukuki ve Cezai Yaptırımları
Geç bildirimin sonuçları birbirinden ayrılmalıdır: idari ceza, bildirim tarihine kadarki geçici iş göremezlik ödeneğinin işverenden tahsili ve kazaya ilişkin asıl tazminat/rücu sorumluluğu aynı işlem değildir. İdari yaptırımda da kapsam, fiil, süre, tebligat ve kusurluluk kuralları incelenir; bütün yaptırımlar için koşulsuz sorumluluk kurulamaz.
2026 tutarları: ÇSGB’nin resmî tablosunda 6331 m.14/2 bildirim ihlali temel cezası 44.443 TL’dir. On kişiden az işyerinde az tehlikeli/tehlikeli/çok tehlikeli için sırasıyla 44.443 /55.553 /66.664 TL; 10–49 çalışan için 44.443 /66.664 /88.886 TL; 50 ve üzeri için 66.664 /88.886 /133.329 TL gösterilir. m.14/4 sağlık hizmeti sunucusunun on günlük bildirim ihlalinde 44.443 TL’dir; aynı çalışan/tehlike artırımı uygulanmaz. Tutarlar 2026 fiiline ilişkindir; diğer yıllara taşınmaz. Bu cezalar SGK tarafından verilir. 5510 m.102 uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içinde Kuruma itiraz; ret kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde yetkili idare mahkemesine başvuru ayrıdır. SGK yardımı/tazminat uyuşmazlığının iş mahkemesi yolu bununla karıştırılmamalıdır.
5510 m.21/2, işverenin m.13’teki sürede bildirmemesi hâlinde bildirim tarihine kadar sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneğinin işverenden tahsilini düzenler. Bu özel sonuç, kazadaki kusura bağlı m.21/1 rücuundan ayrıdır. Bütün sağlık gideri ve gelirlerin sırf geç kaza bildirimi nedeniyle otomatik olarak aynı kapsamda tahsili anlamına gelmez.
Ayrıca işe giriş bildirgesinin süresinde verilmemesi önemlidir: m.23 koşullarında, sonradan bildirim veya Kurum tespitinden önceki kaza için yapılan/yapılacak masraflar ve ilk peşin sermaye değeri, m.21/1’deki sorumluluk hâlleri aranmaksızın işverene ödettirilebilir. Kaza bildirimi ile sigortalı işe giriş bildirimi farklı yükümlülüklerdir. 4/b sigortalısının geç kaza bildiriminde m.22 gereği iş göremezlik ödeneğinin bildirimden başlaması da ayrı kuraldır.
IX. İş Kazası Sonrası Yürütülecek İdari Soruşturma Süreci
5510 m.13’e göre SGK gerektiğinde kendi denetim ve kontrol yetkili memurları veya Bakanlık iş müfettişleri vasıtasıyla soruşturma yaptırabilir. SGK müfettiş/denetmeni ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının iş müfettişi aynı kurumsal sıfat değildir. Her bildirimde zorunlu ve aynı kapsamlı yerinde tahkikat yapılacağı varsayılmaz.
Gerektiğinde olay yeri, ifadeler, sağlık kayıtları, risk değerlendirmesi, eğitim ve koruyucu donanım belgeleri incelenir. Belgenin varlığı tedbirin fiilen uygulandığını kendiliğinden kanıtlamaz; kaza anlatımı ve diğer delillerle uyumu önemlidir. İncelemenin kapsamı olayın özelliğine göre belirlenir.
Kurumun tespit ve raporları SGK işlemlerinin dayanağı ve davada değerlendirilebilecek delildir. Raporun iş kazası veya kusur değerlendirmesi mahkemeyi her konuda kesin biçimde bağlamaz; tarafların itirazı, uzmanlık incelemesi ve yargısal denetim mümkündür.
X. SGK Tarafından Sağlanan Haklar ve Yardımlar
Sosyal devlet ilkesinin bir gereği olarak, iş kazası geçiren sigortalının beden ve ruh sağlığı bütünlüğünün korunması, maddi kayıplarının telafi edilmesi amacıyla SGK tarafından geniş kapsamlı yardımlar sağlanmaktadır.
Sağlık yardımı: İş kazası/meslek hastalığında 5510 m.67 ve 69’daki özel erişim ve katılım payı muafiyeti gözetilir. Katılım payı ile ilave ücret aynı değildir. Sağlık hizmetinin finansman kapsamı, sunucu, işlem ve güncel Sağlık Uygulama Tebliği koşulları ayrıca değerlendirilir; her özel hastane giderinin veya istenen her işlemin sınırsız karşılanacağı garanti edilemez. Talep edilen ücretin dayanağı yazılı olarak sorulmalıdır.
Geçici iş göremezlik ödeneği: Yetkili hekim/kurul istirahati ve m.18 koşullarıyla, iş kazasında her iş göremezlik günü için verilebilir. Hastalıktaki 90 prim günü/üçüncü günden ödeme kuralı buna aynen taşınmaz. Güncel m.17’de ödenek günlük kazancı önceki 12 ayın prime esas kazançları ve prim günleriyle hesaplanır; önceki 12 ayda 180 günden az kısa vadeli prim varsa günlük esas tutar, iş göremezliğin başladığı tarihteki günlük prime esas kazanç alt sınırının iki katını geçemez. m.18’e göre bu günlük esasın yatarak tedavide yarısı, ayakta üçte ikisi ödenir. Önceki 12 ayda çalışması/kazancı olmayan ve yeni işe başlayanlar için m.17’nin özel hesap kuralları uygulanır. 4/b’de GSS dahil prim borcu ve yatarak tedavi/onu izleyen gerekli istirahat koşulları ayrıca aranır.
Sürekli iş göremezlik geliri: Yetkili sağlık kurulu raporlarına dayanılarak SGK Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü kaybı en az yüzde 10 belirlenirse m.19 kapsamında gelir bağlanabilir. Bu, her koşulda değişmez ömür boyu ödeme garantisi değildir; yeniden tedavi ve kontrol muayenesi/koşul değişikliği değerlendirilir. Gelire esas günlük kazanç hesabı, ödenekten farklı olarak önceki 12 ayın son üç ayına dayanır. 4/b’de prim borcuna ilişkin koşul da vardır.
Ölüm geliri, iş kazasında m.20 ve atıf yaptığı hak sahipliği/pay koşullarıyla bağlanır; her eş, çocuk veya anne-baba koşulsuz aynı hakka sahip değildir. Evlenme ve cenaze ödenekleri m.37’deki ayrı koşullara tabidir. 4/b prim borcu hükümleri ayrıca kontrol edilir. SGK hak sahipliği ile özel hukukta destekten yoksun kalma tazminatına hak kazanma da aynı değildir.
XI. İşverenin Hukuki Sorumluluğu: Maddi ve Manevi Tazminat Davaları
SGK tarafından sağlanan hak ve yardımlar, işçinin gerçek zararını her zaman tam anlamıyla karşılamayabilir. Bu noktada, işverenin gözetme borcuna aykırı davranması neticesinde do ğan zararların tazmini amacıyla iş hukuku kapsamında maddi ve manevi tazminat davaları açılması gündeme gelmektedir.
Yaralanmada TBK m.54 kapsamındaki tedavi gideri, kazanç kaybı, çalışma gücü ve ekonomik gelecek zararları somut delillerle istenebilir. Ölümde TBK m.53 gereği gerçek destekten yoksun kalanların talebi, mirasçılıkla sınırlı değildir. TBK m.55 kapsamındaki SGK ödemesi/mahsup ve hesap kuralları gözetilerek aynı zararın mükerrer tahsili önlenir.
TBK m.56’ya göre zarar gören için uygun manevi tazminat; ağır bedensel zarar veya ölümde yakınları için de koşullarıyla talep edilebilir. İşverene karşı sözleşmesel sorumlulukta TBK m.146’daki genel 10 yıllık süre ve muacceliyet; üçüncü kişiye karşı haksız fiilde m.72’deki zarar/sorumluyu öğrenmeden iki ve fiilden on yıl, varsa daha uzun ceza süresi ayrıdır. Gerçek gelişen zarar ayrıca incelenir; yalnız geç alınan SGK/sağlık raporu süreyi otomatik yeniden başlatmaz. SGK gelir/ödeneklerinin m.97 süreleri bu tazminat sürelerinden farklıdır.
XII. İşverenin Hukuki Sorumluluğu: SGK Rücu Davaları
5510 m.21/1’de işverenin kastı veya sağlık/iş güvenliği mevzuatına aykırılığı sonucu kaza ile Kurumun yaptığı/yapacağı ödemeler ve gelirin başlangıcındaki ilk peşin sermaye değeri düzenlenir. Sigortalı/hak sahiplerinin işverenden isteyebileceği tutar sınırı ve kaçınılmazlık gözetilir. Her ödeme hiçbir sınır olmadan bütün kusur oranlarına uygulanacak tek bir hesap değildir.
Rücu hesabında hukuki dayanak belirlenmelidir. Üçüncü kişinin kusurunda m.21/4, yapılmış/yapılacak ödemeler ile gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısına ilişkin farklı çerçeve kurar. İşverenin kaza bildirimindeki gecikme veya işe giriş bildirimindeki eksiklik için m.21/2 ve 23 farklı sonuçlar doğurur.
Bu nedenle yalnız “işveren yüzde 60 kusurluysa her durumda bütün SGK harcamasının yüzde 60’ı” şeklinde formül yeterli değildir. Sorumlu sıfatı, uygulanacak madde, kusur, kaçınılmazlık, ödeme/gelir türü, ilk peşin sermaye değeri ve kanuni sınır ayrı belirlenir. Kurum raporu ile davadaki teknik raporlar gerekçeleriyle denetlenir.
XIII. İşverenin Cezai Sorumluluğu
İş kazaları sadece özel hukuk ve idare hukuku alanında değil, aynı zamanda ceza hukuku alanında da sonuçlar doğurmaktadır. İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınmaması sonucu meydana gelen kazalarda, taksirli eylem neticesinde bir kişinin beden bütünlüğünün ihlal edilmesi veya hayatını kaybetmesi söz konusu olmaktadır.
Taksirle yaralama/ölümde TCK m.22,85 ve 89; kişinin somut görev/yetkisi, özen yükümlülüğü ihlali ve neticeyle nedenselliği çerçevesinde uygulanır. İşveren, şantiye şefi veya uzman unvanı tek başına mahkûmiyet nedeni değildir. Ölüm re’sen soruşturulur; yaralanmada m.89/5’in şikâyet/bilinçli taksir ayrımı ve m.73’teki altı aylık şikâyet süresi ayrıca incelenir.
TBK m.74 uyarınca hukuk hâkimi ceza hukukunun kusur/ayırt etme gücü kurallarıyla ve ceza hâkiminin kusur/zarar değerlendirmesiyle bağlı değildir. Kesin ceza kararındaki maddi olgunun etkisi, kararın niteliği ve gerekçesiyle değerlendirilir. Mahkûmiyet veya ceza dosyasındaki kusur yüzdesi her tazminat ve rücu sonucunu kendiliğinden belirlemez.
XIV. İşçinin veya Hak Sahiplerinin Başvuru Yolları
Uygulamada, idari para cezalarından ve rücu yaptırımlarından çekinen bazı işverenlerin iş kazası bildirim yükümlülüğünden kaçındığı veya olayı normal bir hastalık/vaka gibi göstermeye çalıştığı durumlarla karşılaşılabilmektedir. Bu gibi hallerde işçinin hak kaybına uğramaması için yasa koyucu tarafından başvuru yolları öngörülmüştür.
Çalışan veya hak sahipleri olay anlatımı, ilk sağlık kayıtları, iş/servis/görevlendirme belgeleri ve tanık bilgileriyle SGK il müdürlüğü/merkezine yazılı başvurabilir. İşverenin bildirimi yapmaması bu başvuruyu engellemez. İş ilişkisi/tescil tartışması varsa fiilî çalı şma delilleri de korunmalıdır; başvuru ve alındı tarihleri kaydedilmelidir.
İş kazası niteliği veya SGK hakkı çözümlenmezse uygun tespit/eda davası değerlendirilebilir. 7036 m.4 uyarınca sosyal güvenlik uyuşmazlığında, zorunlu sigortalılık süresi tespiti istisnası dışında önce Kuruma başvuru gerekir; 60 günde cevap yoksa ret sayılır. Kazanın tespiti ile hizmet süresi tespiti aynı dava değildir. Ayrı tespit davasının/bekletici meselenin gerekip gerekmediği somut uyuşmazlığa bağlıdır. 7036 m.3/3 gereği iş kazası/meslek hastalığından maddi-manevi tazminat ile ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında dava şartı arabuluculuk uygulanmaz. m.97’de gelirlerin beş yılda istenmeyen kısmının zamanaşımı ve diğer kısa vadeli hakların beş yıllık hak düşümü ayrıca gözetilir.
XV. Sonuç
İş kazaları, Türk iş mevzuatı ve sosyal güvenlik hukuku bağlamında, taraflar için en kapsamlı hak ve yükümlülükleri barındıran kritik olaylardır. Mevzuatımız, işçinin sağlık ve güvenliğinin korunmasını esas alırken, kaza sonrası süreçleri de sıkı şekil ve süre şartlarına bağlamıştır.
Olay, öğrenme, ilk tedavi ve bildirimin alındığı tarih ayrı kaydedilmelidir. Kolluk, SGK ve sağlık kuruluşu bildirimleri birbirinin yerine geçmez.
4/a çalışanında kolluğa derhal bildirimin dayanağı 5510 m.13/2-a’dır; SGK için kazadan sonraki üç iş günü hem 5510 m.13 hem 6331 m.14’te yer alır. 4/b ve sağlık hizmeti sunucusunun farklı süreleri ayrıca uygulanır.
Geç bildirimde uygulanacak 2026 idari ceza ile geçici iş göremezlik ödeneğinin tahsili ayrıdır. Asıl tazminat ve SGK rücuu ise sorumluluk türü ve ilgili kanuni koşullara göre hesaplanır.
Kazanın ardından açılacak tespit, tazminat ve rücu davalarında, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin fiilen alınıp alınmadığı bilirkişi marifetiyle detaylıca incelenmektedir.
İşveren bildirmese de çalışan Kuruma başvurabilir. Ret veya uyuşmazlıkta uygun dava türü, SGK ön başvurusu, tazminat/gelir süreleri ve ceza şikâyeti ayrı değerlendirilmelidir.
İşletmeler açısından idari, cezai ve hukuki yaptırımlarla muhatap olmamak için sadece yasal bildirim sürelerine riayet etmek yeterli değildir. Temel yaklaşım, iş sağlığı ve güvenliği kültürünün tesis edilerek risklerin kaynağında yok edilmesi olmalıdır. Meydana gelen kazalarda ise yasal prosedürlerin eksiksiz, şeffaf ve mevzuata uygun biçimde yürütülmesi tarafların mağduriyetlerini en aza indirecektir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarınızda Işıkoğlu Hukuk Bürosu olarak yanınızdayız. Hemen Sorun Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
İlgili Makaleler
İş Kazası Tazminat Davası: Süreç ve Sorumluluk 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde iş...
Toplu İş Sözleşmesi: Süreç ve Haklar 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu kapsamında toplu iş sözleşmesi süreci, yetki tespiti, arabuluculuk...
SGK Emeklilik Hakları ve Hesaplama 2026 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında SGK emeklilik yaş hesaplama 2026 hakları,...
Kaynaklar ve Referanslar
Hukuki inceleme: 21 Ekim 2026. Rehber, olay ve başvuru tarihlerine uygun kişisel değerlendirme gerektirir; ödenek, gelir, tazminat veya belirli yargı sonucu garantisi içermez.
Bu makale bilgilendirme amaciyla hazirlanmistir. Hukuki danismanlik yerine gecmez.
Sıkça Sorulan Sorular
1. İş kazasını SGK'ya bildirim süresi tam olarak kaç gündür ve nasıl hesaplanır?
4/a çalışanında işveren kazadan sonraki üç iş gününde bildirir; kaza günü sayılmaz. SGK’nın tatilsiz örneğinde pazartesi kazası perşembe, çarşamba kazası pazartesi bildirilir. Cumartesi/pazar ve resmî tatiller hesaba katılarak somut takvim çıkarılmalıdır. Kolluk bildirimi derhaldir. 4/b’de bir aylık üst sınırla rahatsızlığın bildirime engel olmadığı günden sonraki üç iş günü kuralı farklıdır.
2. İş kazası bildirimi süresinde yapılmazsa yaptırımı nedir?
2026’da m.14/2 temel ceza 44.443 TL olup çalışan sayısı ve tehlike sınıfıyla 133.329 TL’ye kadar farklılaşır; sağlık sunucusunun m.14/4 cezası 44.443 TL’dir. SGK m.21/2 gereği bildirim tarihine kadarki geçici iş göremezlik ödeneğini işverenden tahsil edebilir. Bu, bütün harcamalara koşulsuz rücu değildir. Ceza tebliğinde 15 günlük Kurum itirazı ve ret tebliğinde 30 günlük idare mahkemesi süresi ayrı izlenir.
3. İşyerinde geçirilen kalp krizi hukuken iş kazası sayılır mı?
İşyerinde gerçekleşen kalp krizi sosyal sigorta yönünden iş kazası kapsamında değerlendirilebilir; işin doğrudan tetiklemesi her durumda aranmaz. Sigortalılık, olay ve sağlık sonucu incelenir. Bu kabul, işverenin kusuru ve tazminat sorumluluğunu kendiliğinden kanıtlamaz.
4. Servisle işe gidiş geliş sırasında yaşanan kazalar iş kazası mıdır?
İşverence sağlanan taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişte meydana gelen olay m.13/1-e kapsamındadır. Sıradan kişisel işe gidiş geliş aynı bent kapsamında değildir. Ancak kişinin kendi aracıyla görevli iş seyahati gibi m.13’ün başka bendine giren olay sırf araç kişisel diye kapsam dışı sayılmaz.
5. İşveren kazayı gizler ve bildirmezse işçi nasıl bir yol izlemelidir?
Sağlık, çalışma, tanık ve olay belgeleriyle SGK’ya yazılı başvuru yapılabilir. Kurum ret/cevap ve uyuşmazlığın niteliğine göre iş mahkemesinde uygun dava değerlendirilir. 7036 m.4’teki ön başvuru ve 60 günlük zımni ret; hizmet süresi tespitinin özel istisnası ve iş kazası tespiti ayrılmalıdır. Her dosyada ayrı tespit davası zorunlu değildir.
6. İş kazasına dayalı tazminat davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
İşverene karşı sözleşmesel talepte genel 10 yıllık zamanaşımı/muacceliyet; üçüncü kişiye haksız fiil talebinde öğrenmeden 2, fiilden 10 yıl ve varsa daha uzun ceza süresi ayrıdır. Gerçek gelişen zarar ayrıca değerlendirilir; geç rapor tek başına yeni başlangıç değildir. SGK gelir ve diğer haklarının m.97 süreleri farklıdır. 7036 m.3/3’teki iş kazası davalarında dava şartı arabuluculuk yoktur.
7. Geçici iş göremezlik ödeneği (rapor parası) nasıl hesaplanmaktadır?
Güncel 5510 m.17’de geçici ödeneğin günlük esası önceki 12 ayın prime esas kazançları/prim günlerinden hesaplanır; önceki 12 ayda 180 günden az primde iki kat alt sınır tavanı vardır. m.18’de bu günlük esasın yatarak yarısı, ayakta üçte ikisi ödenir. Sürekli gelirin günlük esasındaki son üç ay kuralı ödeneğe taşınmamalıdır. 4/b’nin prim borcu ve tedavi koşulları ayrıca aranır; hastalık sigortasının 90 gün/üçüncü gün kuralı iş kazasına aynen uygulanmaz.
8. İş kazalarında kusur oranının rücu davalarındaki önemi nedir?
m.21/1’de kusur/iş güvenliği ihlali, kaçınılmazlık ve sigortalı/hak sahiplerinin isteyebileceği tutar sınırı önemlidir. Geç kaza bildiriminde m.21/2, işe giriş bildirilmemesinde m.23 farklıdır; her sorumluluk aynı kusur yüzdesine indirgenmez. Üçüncü kişiye rücuun m.21/4 kapsamı da ayrıdır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için Işıkoğlu Hukuk Bürosu ile iletişime geçmenizi tavsiye ederiz. Hemen Sorun
Bu makale bilgilendirme amaciyla hazirlanmistir. Hukuki danismanlik yerine gecmez.
