Karbon Emisyon Ticareti: Türkiye Perspektifi

Mevzuat ve süre kontrolü: 19 Ekim 2026.

Özet

Türkiye’de emisyon ticaretinin kanuni dayanağı artık bir taslak değildir: 7552 sayılı İklim Kanunu 9 Temmuz 2025’te yayımlanarak yürürlüğe girdi. Ulusal ETS yükümlülükleri ile Avrupa Birliği SKDM kuralları ayrı kapsam, takvim ve sorumlular üzerinden incelenmelidir.

1. Kanun, uygulama ve kapsam ayrımı

7552 m.9, İklim Değişikliği Başkanlığınca ETS kurulması, ulusal tahsisat planlaması ve dağıtımını düzenler. Yönetmelikle kapsamı belirlenen doğrudan sera gazı emisyonuna yol açan faaliyetlerde emisyon izni ve kapsam içindeki işletmeler için doğrulanmış yıllık emisyona karşılık tahsisat teslimi öngörülür. Her şirket sırf ticaret yaptığı için aynı yükümlülüğe tabi değildir.

Geçici m.1, tam uygulama öncesi pilot dönem ile emisyon iznine ilişkin üç yıllık geçiş ve yetkili makamın uzatma imkânını düzenler. Kanunun yürürlüğü, pilot dönem kapsamı ve işletmenin teslim/raporlama takvimi ayrı kontrol edilir; eski bir yönetmelik taslağındaki tarih kesin yürürlük hükmü gibi sunulamaz.

2. Tahsisat teminatı ve teslim borcu

M.9/9’a göre tahsisatlar teminat sözleşmelerine konu edilemez. Teslim yükümlülüğüne konu ücretsiz tahsisatlar ilk aktarıldıkları kayıt hesabından transfer edilmedikçe haczedilemez. Önceki metindeki serbestçe rehin veya teminat gösterilebileceği genellemesi güncel kanuna uygun değildir.

M.9/5 uyarınca eksik teslimin yaptırımı, sonraki yılda eksik emisyona karşılık ek tahsisat teslimi yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Tasfiye veya konkordato da m.9/10 kapsamında teslim yükümlülüğünün yerine getirilmesine engel sayılmaz.

3. Yaptırım hangi hükme dayanır?

7552 m.14 raporlama, izin, teslim ve diğer yükümlülükler için farklı yaptırımlar düzenler; her ihlal yalnız 2872 sayılı Kanuna atıfla açıklanamaz. Sabit parasal tutarlarda uygulama yılına ait resmî güncelleme ile fiilin tarihi kontrol edilmelidir. Pilot dönemdeki kanuni indirim koşulu da kapsam ve dönem belirlenmeden herkese uygulanamaz.

M.16/2 uyarınca bu Kanundaki idari yaptırıma karşı Başkanlığa karşı idari yargıda dava açılabilir; dava açılması cezanın tahsilini kendiliğinden durdurmaz. İhlal türü, tutanak, tebliğ ve uygulanacak başvuru süreleri ayrı değerlendirilir.

4. AB SKDM takvimi ve ihracatçı

Avrupa Komisyonunun güncel açıklamasında 2026 ithalatına ilişkin ilk yıllık beyan ve sertifika teslim tarihi 30 Eylül 2027 olarak gösterilir. Sertifika satın alımı Şubat 2027’den itibaren 2026 ithalatını da karşılayacak biçimde düzenlenmiştir. 2026 mali dönemi ile sertifikanın satın alınma ve teslim tarihi aynı şey değildir.

AB mevzuatındaki yetkili beyan sahibi ve ithalatçının yükümlülüğü, Türkiye’deki üreticinin doğrulanmış emisyon verisi sağlama rolüyle ayrılır. Kapsamdaki ürün, ithalat koşulları ve sözleşmesel veri/maliyet paylaşımı kontrol edilmelidir; bütün Türk ihracatçılarına doğrudan aynı sertifika borcu yüklenemez.

5. İşletmenin hazırlayacağı dosya

Faaliyet ve tesis kapsamı, emisyon izni, doğrulanmış raporlar, tahsisat hesabı, teslim kayıtları ve ithalatçıyla veri paylaşımı sözleşmeleri birlikte izlenmelidir. Gönüllü karbon kredisi ile ETS tahsisatı aynı araç değildir; mahsup imkânı ancak ilgili mevzuatın izin verdiği koşullarda değerlendirilir.

İlgili yazılar

ÇED Raporu Süreci: Çevresel Etki Değerlendirmesi · Yenilenebilir Enerji Teşvik Mekanizmaları

Güncellik kontrolünde kullanılan resmî kaynaklar

• Avrupa Komisyonu — SKDM resmî açıklaması

• Avrupa Komisyonu — SKDM resmî açıklaması

• 7552 sayılı Kanun — güncel metin