top of page

Tasarrufun İptali Davası: Mal Kaçıran Borçluya Karşı Önlem

İcra takibinden kurtulmak için evini/arabasını başkasına devreden borçlunun işlemlerinin iptali davası.

Tasarrufun İptali Davası: Mal Kaçıran Borçluya Karşı Önlem



İİK m.277-284 • Aciz Vesikası • Hak Düşürücü Süre



İçindekiler



  • Giriş

  • I. Tanım ve Amaç

  • II. Dava Şartları

  • III. Tasarruf Türleri

  • IV. Sonuç








Giriş



Borçlunuz evini veya arabasını başkasına devrederek icra takibinden mi kurtulmaya çalışıyor? Tasarrufun iptali davası ile bu işlemleri hükümsüz kılabilirsiniz!



Bu makalede, tasarrufun iptali davasının ne olduğunu, şartlarını, türlerini ve sürelerini açıklayacağız.


İİK m.277-284


Alacaklı, borçlunun mal kaçırma amacıyla yaptığı tasarrufları iptal ettirerek bu mallar üzerinden alacağını tahsil edebilir!



I. Tanım ve Amaç



A. Nedir?



Alacaklının, borçlunun mal kaçırma amacıyla yaptığı tasarrufların kendisi yönünden hükümsüz kılınmasını talep ettiği davadır.



B. Amaç



  • Tasarrufun iptali (tamamen iptal değil)

  • Malın borçlunun mülkiyetine dönmez

  • Alacaklı o mal üzerinde haciz ve satış yapabilir





Muvazaa Farkı!


Tasarrufun iptali: Tasarruf geçerli ama alacaklıya karşı hükümsüz. Muvazaa: Tasarruf zaten baştan geçersiz (danışıklı işlem).



II. Dava Şartları



A. Temel Şartlar



Şart

Açıklama

Gerçek alacak

Alacaklı-borçlu arasında hukuki borç ilişkisi

Kesinleşmiş icra takibi

Takibin kesinleşmiş olması gerekir

Aciz vesikası

Kesin veya geçici aciz vesikası

Borcun doğumu

Tasarruf borcun doğumundan sonra



























B. Aciz Vesikası



Tür

Açıklama

Kesin (İİK 143)

Malların satışından alacak karşılanmadı

Geçici (İİK 105)

Haczi kabil mal bulunamadı (haciz tutanağı)


















Aciz Vesikası Ne Zaman?


Yargıtay'a göre aciz vesikası yargılamanın her aşamasında, hatta temyiz incelemesinde bile sunulabilir!



C. Görevli Mahkeme



Asliye Hukuk Mahkemesi (borçlunun veya 3. kişinin yerleşim yeri).



D. Davalılar



  • Borçlu

  • Malı devralan 3. kişi

  • Varsa sonraki devralan (kötüniyetli ise)






III. Tasarruf Türleri ve Süreleri



Tür

Madde

Süre

İvazsız tasarruf

İİK 278

2 yıl

Aciz halinde

İİK 279

1 yıl

Zarar verme kastı

İİK 280

5 yıl



























A. İvazsız Tasarruflar (İİK 278)



Borçlunun karşılıksız yaptığı kazandırmalar: Bağış, hediye vb.



  • Son 2 yıl içinde yapılanlar

  • Yakın kişilere yapılan devir şüpheli





B. Aciz Halinde Yapılanlar (İİK 279)



Borçlu aciz halinde iken yaptığı tasarruflar:



  • Vadesi gelmemiş borcun ödenmesi

  • Para yerine mal verilmesi

  • Son 1 yıl içinde yapılanlar






C. Zarar Verme Kastıyla Yapılanlar (İİK 280)



Borçlunun alacaklılarına zarar verme kastıyla yaptığı tüm tasarruflar:



  • Karşı tarafın bu durumu bilmesi

  • Son 5 yıl içinde yapılanlar




Hak Düşürücü Süre! (İİK 284)


Dava açma hakkı, tasarrufun yapıldığı tarihten itibaren 5 yıl geçmekle düşer! Süre kesindir!



IV. Sonuç



A. Özet Tablo



Konu

Bilgi

Yasal dayanak

İİK m.277-284

Temel şart

Kesinleşmiş takip + Aciz vesikası

İvazsız tasarruf

2 yıl (İİK 278)

Aciz halinde

1 yıl (İİK 279)

Zarar kastı

5 yıl (İİK 280)

Hak düşürücü süre

5 yıl (İİK 284)

Görevli mahkeme

Asliye Hukuk






































Sonuç Değerlendirmesi


Tasarrufun iptali davası (İİK 277-284), borçlunun mal kaçırma amacıyla yaptığı işlemleri alacaklıya karşı hükümsüz kılar. Şartlar: Gerçek alacak, kesinleşmiş icra takibi, aciz vesikası, borcun doğumundan sonra tasarruf. Üç tür: İvazsız (2 yıl), Aciz halinde (1 yıl), Zarar kastı (5 yıl). Davalılar: Borçlu + 3. kişi. Görevli: Asliye Hukuk. Hak düşürücü süre: 5 yıl!




Kaynakça



Yasal Düzenlemeler



  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.277-284

  • İİK m.105 (geçici aciz vesikası)

  • İİK m.143 (kesin aciz vesikası)






İlgili Konular



  • Muvazaa davası

  • İcra takibi

  • Haciz işlemleri






Bu makale, güncel mevzuat doğrultusunda bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Son güncelleme: Aralık 2024

Sık sorulan sorular


Dava kazanılırsa taşınmaz yeniden borçlu adına mı yazılır?


İİK m.283 uyarınca davacı alacaklı, koşulları oluştuğunda taşınmaz kaydı düzeltilmeden haciz ve satış isteyebilir. Davanın sonucu her durumda tapunun borçluya geri dönmesi değildir.


Borçlunun her devri iptal edilebilir mi?


Hayır. İİK m.277–280’deki koşullar, tasarruf tarihi ve somut iptal sebebi incelenir. Sadece borcun bulunması veya devir yapılması yeterli değildir.


Beş yıllık süre hangi tarihle ilgilidir?


İİK m.284, tasarrufun gerçekleşmesinden itibaren beş yıllık hak düşürücü süreyi düzenler. İptal sebebine ilişkin diğer dönem ve koşullar bununla aynı şey değildir.


Aciz belgesi ve takip dosyası neden istenir?


İİK m.277’de alacaklı bakımından geçici veya kesin aciz belgesi düzenlenir. Takip, alacak ve aciz durumunu gösteren kayıtların somut dava koşulları yönünden incelenmesi gerekir.


Resmî kaynaklar


İcra ve İflas Kanunu — m.277–284

bottom of page