Trafik Kazası Sonrası Yapılması Gerekenler

Özet

Kazadan sonra önce can güvenliği ve gerekiyorsa 112 bildirimi sağlanmalıdır. Yalnız maddi hasarda tutanak koşulları, yaralanmada kolluk işlemi farklıdır. Kâğıt tutanak yanında onaylı dijital kanal vardır; SBM itirazı beş iş günüdür. Trafik sigortasının 15 günlük cevap dönemi, sekiz iş günlük ödeme ve zamanaşımı aynı süre değildir. Kasko, trafik sigortası ve İMM’nin hangi zararı karşıladığı ayrı belirlenmelidir.

Hukuki inceleme: 21 Ekim 2026. Kaza ve poliçe tarihleri, ceza/özel hukuk ayrımı ve yeni düzenlemelerin geçiş hükümleri birlikte kontrol edilmelidir.

İçindekiler

• I. Giriş ve Kavramsal Çerçeve

• II. Trafik Kazası Kavramı ve Hukuki Niteliği

• III. Olay Yerinde Alınması Gereken İlk Önlemler

• IV. Maddi Hasarlı Kazalar ve Tespit Tutanağı

• V. Yaralanmalı ve Ölümlü Kazalarda Süreç

• VI. Kusur Oranlarının Belirlenmesi ve İtiraz

• VII. Sigorta Başvuru Süreci: ZMSS ve Kasko

• VIII. Araç Zararları: Hasar, Değer Kaybı ve Kazanç Kaybı

• IX. Bedensel Zararlar ve Ölüm Halinde Tazminat

• X. Manevi Tazminat Talepleri ve Kriterleri

• XI. Hukuki ve Cezai Sorumluluğun Birlikteliği

• XII. Sigorta Şirketinin Rücu Hakkı

• XIII. Görevli Mahkeme, Zamanaşımı ve Arabuluculuk

• XIV. Sonuç

• Sıkça Sorulan Sorular

I. Giriş ve Kavramsal Çerçeve

Modern toplumların en büyük ve yıkıcı problemlerinden biri olan trafik kazaları, her yıl binlerce kişinin bedensel zarara uğramasına, hayatını kaybetmesine ve oldukça ciddi ekonomik kayıpların doğmasına sebebiyet vermektedir. Karayolu ağının sürekli genişlemesi, motorlu taşıt sayısındaki durdurulamaz artış ve insan faktörünün kaçınılmaz etkisiyle meydana gelen bu olaylar, sadece mağdurları değil, haksız fiil sorumlularını, sigorta şirketlerini, kamu kurumlarını ve adli mercileri de kapsayan son derece geniş bir hukuki uyuşmazlık alanı yaratmaktadır. Bir trafik kazasının ardından, kriz anının doğru yönetilmesi ve hukuki prosedürlerin eksiksiz yerine getirilmesi, ileride doğabilecek hak kayıplarının önüne geçilmesi adına kritik bir öneme sahiptir. Bu bağlamda, trafik kazası sonrası ne yapılmalı hukuki süreç nasıl işlemeli sorusu, kazazedelerin ve sorumluların en çok yanıt aradığı, karmaşık mevzuat labirentinde yön bulmayı gerektiren meselelerin başında gelmektedir.

Kazada uygulanacak sorumluluk; zarar gören, sürücü, işleten ve sigortacının hukuki konumuna göre belirlenir. İşleten sorumluluğu, sürücünün kişisel kusuru ve poliçe teminatı aynı değildir. Zarar türü, olay/poliçe tarihi ve uygulanacak kanuni istisnalar belirlenmeden tek bir kusur veya tazminat formülü kurulamaz.

Aşağıdaki bölümler olay yeri güvenliği, tutanak, kusur değerlendirmesi ve sigorta başvurularını; maddi/bedensel zarar, manevi tazminat ve yargı yollarından ayırır. Süreler için ihbar, başvuru, cevap, ödeme ve dava tarihleri ayrı kaydedilmelidir. Genel rehber, her kazada bütün zararların veya azami poliçe tutarının otomatik ödeneceği anlamına gelmez.

Özet Mevzuat Çerçevesi: Trafik kazalarından doğan sorumluluk asli olarak 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 85'te düzenlenen "işleten sorumluluğu" ve 6098 sayılı TBK m. 49'da yer alan "haksız fiil" hükümlerine dayanır. Bu sorumluluk kusursuz sorumluluk (tehlike sorumluluğu) niteliği taşıyabilmektedir.

II. Trafik Kazası Kavramı ve Hukuki Niteliği

KTK m.3’teki trafik kazası tanımı, m.2’deki uygulama alanı ve m.85’teki sorumlulukla birlikte okunmalıdır. Kanunun alanı yalnız klasik cadde ve sokaklarla sınırlı değildir. Trafik kazası tanımını, işletilme hâlini ve her sigorta teminatını aynı koşul listesine indirgemek yanıltıcıdır.

KTK m.2; kamuya açık bazı karayolu dışı alanlar ile park, garaj, terminal ve akaryakıt istasyonlarında taşıt trafiği için yararlanılan yerleri de kapsar. Bir yerin özel mülkiyette olması tek başına KTK’yı dışlamaz. Duran araçta da işletilme hâli veya m.85’teki işletilme dışındaki sorumluluk koşulları ayrıca araştırılır. Fabrika kazası veya park hâlindeki yangın için olay görülmeden bütün KTK/sigorta yollarının kapalı olduğu söylenemez.

KTK m.85’te işletenin tehlike sorumluluğu ile sürücünün TBK m.49 sorumluluğu farklıdır. m.86’da kurtuluş için, işletenin/sorumlu olduğu kişilerin kusursuzluğu ve araç bozukluğunun etkisizliği yanında mücbir sebep veya zarar gören/üçüncü kişinin ağır kusurundan kaynaklanma koşulları birlikte incelenir. Yalnız yağmur, yol bozukluğu veya üçüncü kişinin bir hatası bütün sorumluluğu kendiliğinden kaldırmaz. Ruhsat maliki ile gerçek işleten her olayda aynı kişi olmayabilir.

III. Olay Yerinde Alınması Gereken İlk Önlemler

KTK m.81’de durma, güvenlik tedbiri, kimlik/poliçe bilgisi paylaşımı, bildirim ve olay yerini koruma yükümlülükleri vardır. İhlalin idari/cezai sonucu ile tazminat ve sigorta sonucu farklıdır; her eksik işlem bütün tazminatın reddi veya otomatik tam rücu anlamına gelmez.

Ek tehlike yaratmadan durulmalı, çevre güvenliği ve uygun uyarı işaretleri sağlanmalıdır. Akan trafikte fotoğraf çekmek veya reflektör yerleştirmek için kendinizi tehlikeye atmayın; güvenli konum ve yetkili yönlendirmesi önceliklidir. Sonraki kazaya ilişkin sorumluluk, ilk kazanın kusurundan ayrı değerlendirilir.

Ölüm/yaralanma veya sağlık şüphesinde 112’ye bilgi verilip yetkili talimatı izlenmelidir. KTK m.81/b, kaza trafiği, can ve mal güvenliğini etkilemiyorsa delil ve izlerin korunmasını öngörür; can kurtarma veya yeni tehlikeyi önleme zorunluluğu yokmuş gibi her durumda araç kesinlikle oynatılamaz denilemez. Zorunlu değişikliğin nedeni ve mümkünse güvenli biçimde konum/deliller kaydedilmeli, kolluğa açıklanmalıdır.

2026 değişikliği: 7574 sayılı Kanunla değişen KTK m.81’de, anlaşmalı maddi hasar istisnası dışında izinsiz ve zaruret olmadan ayrılma veya belirtilen olay yeri koruma yükümlülüğü ihlali için 46.000 TL idari ceza düzenlenmiştir. Ölümlü/yaralanmalı kazada izinsiz ve zaruret olmadan ayrılan sürücü için ayrıca bir yıldan üç yıla hapis ve iki yıl sürücü belgesinin geri alınması vardır. Olay tarihindeki hüküm uygulanır. Bu bağımsız düzenleme, her terk etmenin TCK m.85/89’un otomatik nitelikli hâli olduğu şeklinde anlatılamaz; sigorta rücu koşulları da ayrıdır.

IV. Maddi Hasarlı Kazalar ve Tespit Tutanağı

Tarafların kendi tutanağı, en az iki aracın karıştığı, yalnız maddi hasarlı ve koşulları uygun kazada taraflar anlaşırsa kullanılabilir. Yaralanma/ölüm, tek taraflı kaza veya resmî tespit gerektiren diğer hâller bununla ikame edilmez. Tutanak olayın anlatımına ilişkin delildir; bütün kusur ve tazminat taleplerini bağlayan kesin mahkeme kararı değildir.

Kâğıt tutanakta bütün ilgili sürücülerin imzası gerekir; eksik imzalı formla işlem yapılamaz. Bunun yanında SBM’nin Sigortam360 Mobil Kaza Tutanağı hizmetinde sürücülerin eşleştirme ve dijital onayıyla tutanak oluşturulabilir; her tutanak için mutlaka ıslak imza şartı yoktur. Kroki, fotoğraf, tarih ve anlatım gerçeğe uygun olmalı; anlaşma yoksa kolluk çağrılmalıdır. Boş belge veya gerçeğe aykırı kusur kabulü imzalanmamalıdır.

SBM’nin açıkladığı kolluk/resmî tespit gerektiren durumlar aşağıdaki başlıklarla kontrol edilmelidir; bu liste ölüm/yaralanma ve tek taraflı kazayı da kapsar. Sağlık şüphesi basit maddi hasar gibi geçiştirilmemelidir:

• Sürücülerden birinin sürücü belgesinin (ehliyet) bulunmaması veya ehliyet sınıfının kullanılan araca yetersiz olması.

• Sürücü kimliği/ehliyeti yönünden sorun, ölüm veya yaralanma, tek taraflı kaza ya da sürücülerin anlaşamaması gibi resmî tespit gerektiren durumlar.

• Sürücülerden birinde alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde şüphesinin bulunması.

• Araçlardan birinin kamu kurum/kuruluşuna ait olması; SBM açıklamasındaki Sağlık Bakanlığı ambulans ve acil sağlık araçlarına ilişkin istisna ayrıca gözetilmelidir.

• Kazada kamu mallarına (trafik levhası, bariyer, aydınlatma direği vb.) veya üçüncü kişilere ait eşyalara zarar verilmesi.

• Araçlardan birinin ülkemizde geçerli zorunlu mali sorumluluk sigortasının bulunmaması. Yabancı plakalı olmak tek başına sigortasızlık istisnası değildir; Türkiye’de geçerli trafik/Yeşil Kart teminatı kontrol edilir.

V. Yaralanmalı ve Ölümlü Kazalarda Süreç

Ölüm veya yaralanmada sağlık ve kolluk bildirimi ile olay yerindeki resmî süreç izlenir; tarafların maddi hasar formu bunun yerine geçmez. Soruşturma, kazaya karışmanın tek başına suçlu bulunma anlamına gelmediği gözetilerek yürütülür.

Kolluk, olayın koşullarına göre izleri, fotoğrafları, kamera ve tanıkları tespit eder; gerekli alkol/uyuşturucu kontrolleri ilgili usullere göre yapılır. Her olayda aynı testin aynı kapsamda yapılacağı veya araçlara mutlaka el konulacağı söylenemez. Araç ve belge üzerinde inceleme/elkoyma, yetkili adli karar ve usullere bağlıdır.

Taksir, netice ve nedensellik koşulları varsa TCK m.85 veya89 gündeme gelir; her ölüm/yaralanmalı kaza otomatik mahkûmiyet değildir. Bilinçli taksirde m.22/3 uyarınca ceza üçte birden yarıya artırılır; alkol bulunması tek başına her olayda bilinçli taksir veya olası kast kabulü değildir. Şikâyete tabi hâllerde fiil ve failin öğrenilmesinden altı aylık süre ile re’sen soruşturulan hâller ayrılmalı; m.89/5’te bilinçli taksir ve temel yaralanma istisnası ayrıca kontrol edilmelidir.

VI. Kusur Oranlarının Belirlenmesi ve İtiraz

SBM’nin taraf tutanaklarına ilişkin sisteminde şirket kusur oranları yüzde 0,50 veya100 olarak belirlenir; her dosyada yüzde25/75 şeklinde tek zorunlu tablo yoktur. Bu oranlar bütün özel hukuk veya ceza yargılamasını bağlamaz. KTK m.84’teki ihlaller, olayın gerçek oluşu, nedensellik ve diğer sorumluluk koşullarıyla birlikte incelenir.

SBM’nin iş akışında şirketler, sisteme girişten sonraki üç iş gününde değerlendirme yapar; mutabakat olmazsa komisyon için ayrıca üç iş günlük süreç öngörülür. Bunun her kazanın toplam üç günde kesin çözüleceği anlamına gelmediği bilinmelidir. SBM/şirket değerlendirmesi kesin hüküm değildir; yargılamada uygun uzmanlıkla bağımsız teknik inceleme yapılabilir, her dosyada zorunlu tek bir kurum raporu yoktur.

Şirket mutabakatıyla bildirilen kusur için bir defaya mahsus, bildirimden itibaren beş iş gününde etkili yeni bilgi/belgeyle şirketten yeniden değerlendirme istenebilir. Aynı şirketin iki aracı sigortalaması hâlinde SBM kanalının özel itiraz usulü vardır. Bu sürenin geçmesi özel hukuk/tahkim haklarının tamamının düşmesi demek değildir. Trafik idari cezasına itiraz ile kaza raporunun teknik kusuruna itiraz farklıdır; her kolluk tutanağını tek başına sulh ceza hâkimliğinde iptal ettirme yolu bulunduğu varsayılmamalıdır.

VII. Sigorta Başvuru Süreci: ZMSS ve Kasko

Trafik sigortası, KTK kapsamındaki işleten sorumluluğu çerçevesinde üçüncü kişilerin teminat içindeki zararlarını kaza tarihindeki limitlerle karşılar. Kendi aracınızın zararını aynı aracın zorunlu sorumluluk poliçesinden talep etmek ile karşı aracın poliçesine başvurmak farklıdır. Zarar türü, hak sahibi, kapsam dışı hâl ve işleten sorumluluğu ayrıca kontrol edilmelidir.

Kasko, sigortalı araçtaki menfaati belirli risklere karşı koruyan mal sigortasıdır; İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası (İMM) ile aynı değildir. Kaskonun dar/geniş kapsamı, ek teminat, muafiyet ve istisnaları poliçeden belirlenir. İMM ise işletenin üçüncü kişilere karşı ek sorumluluk teminatıdır. Kasko sigortacısının ödeme kadar halefiyeti, zarar görenin aynı zararı ikinci kez tahsil etmesini sağlamaz; onarım veya sonuç süresi garanti değildir.

KTK m.97’de ZMSS sigortacısına dava/tahkim öncesi yazılı başvuru vardır. Başvurudan 15 takvim gününde cevap verilmemesi veya cevabın talebi karşılamamasına ilişkin uyuşmazlık dava/tahkim yolunu açabilir; bu tek başına temerrüt tarihi değildir. m.99’daki gerekli belgelerin iletiminden itibaren sekiz iş günlük ödeme yükümlülüğü ayrı değerlendirilir. Teslim ve içerik ispatı korunmalı; yalnız noter/KEP yolunun mümkün olduğu varsayılmamalıdır. 1 Eylül 2026’da yürürlüğe giren 2026/22 Genelge uyarınca OHİM üzerinden geçerli kabul edilen başvuru da sisteme ulaştığı tarih/saatte ilgili kuruluşun başvurusu sayılır; ALO193 resmî kanalı kullanılabilir. Referans numarası ile istenen ek belgeler saklanmalıdır.

VIII. Araç Zararları: Hasar, Değer Kaybı ve Kazanç Kaybı

Araç onarım hasarı, onarım sonrası değer kaybı ve kullanamama/kazanç kaybı farklı zarar kalemleridir. Sorumlu sürücü/işleten ile sigortacının yükümlülük kapsamı aynı değildir. Poliçe dışındaki dolaylı zararları trafik sigortacısından otomatik istemek veya aynı kaybı iki başlıkta mükerrer hesaplamak doğru değildir. Hasar tespiti ve onarım belgeleri saklanmalıdır.

Değer kaybında kazadan önceki ve uygun onarım sonrası piyasa durumunun farkı; yaş, kilometre, geçmiş hasar ve gerçek onarım etkisiyle incelenir. Daha önce aynı parçanın onarılmış olması, yeni kazadaki bütün değer kaybını her olayda otomatik sıfırlamaz. Tam hasar bedeliyle aynı araç için onarım sonrası değer kaybı mükerrer istenemez. Başvuranın kusuru ve sigortacının sorumluluk limiti ayrı değerlendirilir.

Ticari aracın gerçek net kazanç kaybı ile özel aracın makul onarım süresindeki kullanamama/ikame araç zararı aynı kalem değildir. İhtiyaç, makul süre, gelir ve tasarruf edilen giderler incelenir; yalnız ticari araçların her türlü kullanamama talebi olabileceği söylenemez. ZMSS’de dolaylı zarar teminatı dışında kalan istemler sürücü/işleten gibi sorumlulara yöneltilebilir. Kayıt malikiyle gerçek işleten ayrımı ve varsa ek poliçe kapsamı kontrol edilir.

Hesapta kaza tarihi, uygulanacak kanun, genel şart, iptal kararları ve somut piyasa etkisi birlikte ele alınmalıdır. Bir genel şart formülünü her döneme otomatik uygulamak veya bütün formüllerin her olayda yok sayılacağını söylemek doğru değildir. Eksper/bilirkişi hesabı, dayanak ve verileriyle tartışılabilir; hak sahibinin elde edebileceği tutar dosyasız garanti edilemez.

IX. Bedensel Zararlar ve Ölüm Halinde Tazminat

TBK m.53–55’te bedensel zarar ve ölüm nedeniyle tazminat kalemleri düzenlenir. Tedavi, geçici/sürekli iş göremezlik, ekonomik geleceğin sarsılması ve destek zararı kendi hak sahibi ve hesabıyla incelenir. Destek zararı miras payına eşit değildir. Yaş, gelir, olay tarihi, sorumluluk, sağlık verileri ve önceki ifa ödemeleri değerlendirilmeden tek sonuç çıkarılamaz.

Sağlık raporunda olay tarihi ve talebin niteliğine uygun mevzuat, yetkili sağlık kuruluşu, illiyet, iyileşme ve kalıcı oran kontrol edilir; bütün geçmiş/yeni olaylarda yalnız tek yönetmeliğin veya yalnız devlet hastanesinin raporu şart değildir. Aktüerya yönteminde de bütün dosyalar için değişmez TRH2010 ve yüzde1,65 faiz kuralı kurulamaz. KTK m.98’de sağlık kuruluşlarının sunduğu hizmetlerin SGK tarafından karşılanmasıyla bakıcı/iş göremezlik ve karşılanmayan giderlerin sorumlusu ayrıca belirlenir. TBK m.55’e 7589’la eklenen bilinen/bilinmeyen dönem faizi ve erken ifanın oransal mahsubu, yürürlükten sonraki olaylarda uygulanır; 31 Temmuz 2026 öncesine otomatik taşınmaz.

Ölümde cenaze gideri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi ve çalışma kaybı ile desteğinden yoksun kalınan zarar incelenir. Destek alan kişi mutlaka mirasçı olmak zorunda değildir; mirası ret de tek başına bu bağımsız hakkı ortadan kaldırmaz. Buna karşılık sırf eş/çocuk/ebeveyn sıfatı bütün olaylarda aynı tutarı garanti etmez. Gerçek veya beklenen destek ilişkisi, süre, pay, gelir ve yeniden evlenme gibi ilgili olgular dosyaya uygun yöntemle değerlendirilir.

X. Manevi Tazminat Talepleri ve Kriterleri

TBK m.56’da bedensel bütünlüğü zedelenen kişi için koşullara göre manevi tazminat; ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde yakınlar için ayrıca uygun miktar düzenlenir. Yakınlık, yalnız nüfus bağına indirgenmez; fakat her yaralanmada bütün akrabaların veya nişanlının otomatik dava kazanacağı söylenemez. Kişisel etkilenme ve hükmün koşulları somutlaştırılır.

Manevi tazminat, olayın özellikleri ve hakkaniyetle belirlenir. Kusur, zararın ağırlığı, yakınlık ve tarafların koşulları dikkate alınabilir; kesin bir tarife veya malvarlığına göre otomatik ceza formülü yoktur. Amaç, maddi hasar hesabını ya da cezalandırmayı aynen tekrar etmek değildir; uygun miktar mahkemece değerlendirilir.

Zorunlu trafik sigortasında manevi zarar teminat dışındadır. İstem, kendi sorumluluk koşullarıyla sürücü, işleten veya ilgili diğer sorumlulara yöneltilebilir; ruhsat sahibinin her olayda mutlaka gerçek işleten olduğu varsayılmaz. İMM’de açık manevi tazminat teminatı varsa poliçe koşul ve limitleri ayrıca değerlendirilir. Kasko bulunması tek başına manevi zararın karşılanması anlamına gelmez.

XI. Hukuki ve Cezai Sorumluluğun Birlikteliği

Ceza soruşturması ile özel hukukta tazminat farklı sorumluluk ölçütlerine sahiptir. Taksir ve nedensellik incelenir; basit/bilinçli taksir, şikâyet ve uzlaştırma koşulları ayrıdır. Ceza sürecinin devam etmesi bütün tazminat ve sigorta sürelerini kendiliğinden durdurmaz; gerekli hâlde hukuk dosyasında bekletici mesele değerlendirmesi yapılabilir.

TBK m.74, hukuk hâkiminin ceza hukukuna özgü kusur/ayırt etme gücü kurallarıyla, beraatle ve ceza hâkiminin kusur/zarar değerlendirmesiyle bağlı olmadığını düzenler. Kesinleşmiş ceza kararındaki maddi olgunun özel hukukta etkisi ise kararın niteliği ve gerekçesiyle ayrıca incelenir. Ceza dosyasındaki her rapor veya kusur oranı hukuk davasının sonucunu tek başına belirlemez; maddi olay, sorumluluk ve zarar değerlendirmeleri ayrılmalıdır.

Şikâyetten vazgeçme, şahsi haklardan vazgeçme ve CMK m.253 uzlaşması farklıdır. TCK m.73/7’de şahsi haklardan ayrıca vazgeçildiğinin açıklanması önemlidir. CMK m.253/19’un güncel metninde ise uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan çıkan zararlar hariç, suç nedeniyle tazminat davası açılamaması/açılmış davadan feragat sonucu vardır. Yalnız “haklarım saklıdır” yazmak her uzlaşmada bu kanuni sonucu ortadan kaldırmaz. Belgenin kapsamı, bilinen/bilinmeyen zarar ve taraflar incelenmeden imza atılmamalıdır.

XII. Sigorta Şirketinin Rücu Hakkı (Kendi Sigortalısına Dönüş)

KTK m.95’te sigorta sözleşmesi/ilgili kanun hükümlerinden doğan yükümlülüğü kaldırma veya azaltma nedenlerinin zarar görene karşı ileri sürülememesiyle sigortacının kendi sigortalısına rücu ilişkisi ayrılır. Bu, üçüncü kişinin teminat dışındaki bütün zararının her hâlde sigortacıdan alınacağı anlamına gelmez. Rücu için geçerli sebep, ödeme, miktar ve muhatap ayrıca belirlenir; her trafik kuralı ihlali otomatik tam rücu değildir.

Rücu değerlendirmesinde aşağıdaki olaylar, olay/poliçe tarihi, yürürlükteki hükümler ve ilgili yargısal iptallerle birlikte incelenir. Kasko kapsam dışılığıyla trafik sigortasının sigortalıya dönüşü aynı değildir:

1. Kasti Olarak Kazaya Sebebiyet Verme: Kazanın, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasıtlı bir hareketiyle bilerek ve isteyerek meydana getirilmesi.

2. Alkol/uyuşturucu: Salt idari sınırın aşılmasıyla her dosyada bütün ödeme otomatik geri istenmez. Uygulanacak poliçe/genel şart, nedensellik ve ispat koşulları incelenir; trafik sigortası rücu değerlendirmesi kaskonun teminat dışılığıyla aynı kurala indirgenemez.

3. Ehliyet: Gerekli sınıfta geçerli belge bulunmaması veya geri alma hâli, ilgili rücu hükümleri çerçevesinde araştırılır. Zarar gören üçüncü kişinin hakkı ile sigortacı-sigortalı iç ilişkisi ayrı tutulur; kime ve hangi miktarda dönülebileceği dosyasız kesinleştirilmez.

4. Olay yerinden ayrılma: Bedeni hasarlı kazadaki zorunlu/haklı ayrılma ve gerekli belge düzenleme yükümlülükleri ayrıca değerlendirilir. Trafik sigortası genel şartındaki bedeni hasar ve zorunlu hâl koşulları, KTK m.81’deki idari/cezai düzenlemeyle karıştırılmamalıdır.

5. Taşıma yükümlülüğü: İstiap haddi, yolcu/yük ve tehlikeli madde koşullarında ihlal ile olayın bağlantısı ve uygulanacak sözleşme/kanun incelenir; bütün rücu nedenleri için aynı “yalnız bu sebeple” cümlesi otomatik formül değildir.

Sigortacının ödediği her meblağın tamamını her araç sahibinden ve sürücüden koşulsuz geri alacağı söylenemez. Sigortalı, gerçek işleten ve sürücü sıfatı; ödeme tutarı, geçerli rücu nedeni ve oranı ayrı gösterilmelidir. Azami poliçe limiti, gerçek zarar veya geri istenebilecek meblağla kendiliğinden aynı değildir; hesap ve dayanak somutlaştırılmalıdır.

XIII. Görevli Mahkeme, Zamanaşımı ve Arabuluculuk Süreci

Görev; talep, taraf sıfatı ve ilişkinin niteliğiyle belirlenir. Salt haksız fiil sürücü/işleten davası, sigorta sözleşmesi davası ve tüketici kaskosu aynı değildir. Sigorta sözleşmesinden doğan talep TTK m.4 çerçevesinde kural olarak ticari dava olabilir; tüketici işlemi ve özel görev hükümleri ayrıca gözetilir. Sürücü/işletenin de davaya katılması ve taleplerin birlikte görülmesi kendi usul koşullarıyla değerlendirilir. Kaskoda da her araç sahibi tüketici değildir. Tüketici uyuşmazlığında 2026’da 186.000 TL altı hakem heyeti ile mahkeme ve arabuluculuk yolları ayrıca ayrılır.

KTK m.109’da maddi zarar için zararı ve sorumluyu öğrenmeden iki yıl, kazadan on yıllık üst süre; cezayı gerektiren fiilde daha uzun ceza zamanaşımı düzenlenir. Bu, her yaralanmada otomatik sekiz ve her ölümde daima on beş yıl bekleneceği anlamına gelmez. Suçun niteliği, nitelikli hâl, tarihler ve süreyi etkileyen işlemler belirlenir. Şikâyete tabi suçtaki altı aylık süre ve kasko gibi sözleşme taleplerinin kendi zamanaşımı ayrıca kontrol edilir; yazılı sigorta başvurusu bütün süreleri kendiliğinden kesmez.

Mahkemede ticari para alacağı veya tüketici davası için kanuni arabuluculuk ve istisnaları değerlendirilir; KTK m.97’deki sigorta ön başvurusuyla aynı işlem değildir. Sigorta tahkimi için ayrıca zorunlu arabuluculuk şartı yoktur. Tahkimde hakem görevlendirmesinden dört aylık karar süresi ve yazılı uzatma imkânı, toplam sürecin kesin 4–6 ayda biteceği garantisi değildir. 2026’da uyuşmazlık miktarı 35.000 TL ve üzerindeki kararda bildirimden 10 gün içinde itiraz; 383.000 TL’yi aşanda itiraz hakem kararına temyiz yolu ve kanuni istisnalar kontrol edilir. 19 Mart 2026’dan itibaren itiraz/temyizde başvuru tarihindeki sınırlar esas alınır; tahkim, mahkeme ve hakem heyetine aynı uyuşmazlık için paralel ikinci tahsil yolu değildir.

Güvence Hesabı, 5684 sayılı Kanun m.14 kapsamında sigortalı tespit edilemediğinde veya sigorta bulunmadığında koşullarıyla bedensel zararlar için başvuru merciidir; her zararın devletçe sınırsız ödendiği bir fon değildir. Araç hasarı ve manevi zarar bu nedenlerle kural olarak karşılanmaz; iflas/ruhsat iptali hâlindeki kanuni özel kapsam farklıdır. KTK m.98’deki SGK sağlık hizmet bedelleri ve diğer zarar kalemleri ayrı incelenmelidir.

XIV. Sonuç

Trafik kazası, saniyeler içinde gerçekleşmesine rağmen, hukuki etkileri yıllarca sürebilen ve birden fazla hukuk dalını (Borçlar, Ticaret, Ceza, İdare) aynı anda ilgilendiren karmaşık bir olaydır. Mağdurların zararlarının eksiksiz ve en kısa sürede giderilmesi, sorumluların ise hakkaniyete uygun ölçüde sorumluluk üstlenmesi, ancak yasal hakların bilinçli bir şekilde kullanılmasıyla mümkündür. Makalemizde detaylandırıldığı üzere; sürecin yönetimi sadece dava açmaktan ibaret olmayıp, kaza anından itibaren delillerin toplanması, tutanakların doğru tanzimi ve sigorta süreçlerinin usulüne uygun işletilmesini kapsayan stratejik bir bütündür.

Trafik kazası sonrasında atılması gereken temel hukuki adımları özetlemek gerekirse:

1. Olay yerinin güvenliğe alınması ve gerekiyorsa adli/sağlık mercilerinin derhal haberdar edilmesi,

2. Koşulları uygunsa kâğıt tutanakta bütün sürücü imzaları veya resmî dijital hizmette gerekli taraf onaylarıyla doğru kayıt oluşturulması,

3. Ağır yaralanmalı durumlarda ceza soruşturmasının yakından takip edilmesi ve kusur tespit raporlarına gerektiğinde itiraz edilmesi,

4. Değer kaybı ve hasar başvurularının öncelikle usulüne uygun şekilde ve gerekli evraklarla ilgili ZMSS şirketine yapılması,

5. Sigorta ön başvurusu, mahkeme için arabuluculuk ve sigorta tahkiminin farklı koşullarıyla değerlendirilmesi; tahkim için gereksiz zorunlu arabuluculuk şartı üretilmemesi,

6. Sağlık raporu ve aktüerya hesabının olay tarihi, geçerli mevzuat, gelir/destek verileri, faiz ve önceki ödeme koşullarıyla hazırlanmasıdır.

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır. Olay, poliçe, başvuru ve ödeme tarihleriyle ilgili belgeler üzerinden kişisel değerlendirme yapılmalıdır; rehberdeki açıklamalar tazminat, ceza veya belirli sürede sonuç garantisi oluşturmaz.

İlgili Makaleler

• Trafik Kazası Tazminat Hesaplama Rehberi

• Maddi Hasarlı Trafik Kazası İşlemleri

• Trafik Sigortası Tazminat Süreci

Kaynaklar ve Referanslar

• 2918 sayılı KTK — güncel m.2,81,85–86,95,97–99,109

• 6098 sayılı TBK — zarar, faiz ve ceza/hukuk ayrımı

• 5237 sayılı TCK — taksir, şikâyet ve ceza zamanaşımı

• 5271 sayılı CMK — güncel uzlaşma hükümleri

• SBM — KTT usulü ve beş iş günü kusur itirazı

• SBM — Mobil Kaza Tutanağı ve taraf onayları

• SBM — ALO193 Ortak Hasar İhbar Merkezi

• SEDDK — 2026/22 sayılı Genelge, OHİM başvuru tarihi

• SEDDK — trafik, kasko ve İMM genel şartları

• 7589 sayılı Kanun — TBK m.55 ve geçiş hükmü

• Güvence Hesabı — kapsam ve kapsam dışı zararlar

• Sigorta Tahkim Komisyonu — 2026 parasal sınırları

• Sigorta Tahkim Komisyonu — başvuru tarihi esası

• 6502 sayılı Kanun — tüketici işlemi ve başvuru yolları

• Ticaret Bakanlığı — 2026 tüketici hakem heyeti sınırı

Hukuki inceleme: 21 Ekim 2026. Olay ve poliçe tarihine uygun hüküm, başvuru, kusur itirazı, ödeme ve dava süreleri ayrı belirlenmelidir.

Bu makale bilgilendirme amaciyla hazirlanmistir. Hukuki danismanlik yerine gecmez.