Alkollü Araç Kullanma Cezası ve Ehliyet İadesi (SUDGE)

Mevzuat ve süre kontrolü: 19 Ekim 2026.

Özet

Sürücü belgesinin iadesi yalnız cezanın ödenmesine veya takvim süresinin dolmasına bağlı olmayabilir. İhlalin tekrarı, SÜDGE ve sağlık/psikoteknik değerlendirme koşulları güncel KTK m.48 kapsamında birlikte kontrol edilmelidir.

1. SÜDGE ve iade koşulları

M.48, belgesi ikinci defa geri alınan sürücüler için sürücü davranışlarını geliştirme eğitimini; üç veya daha fazla geri almada psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesini düzenler. Hangi kaydın bu kapsama girdiği ve uygulama süreci ilgili birimden dosya üzerinden teyit edilmelidir.

Güncel m.48’de iade için ilgili kişi hakkında KTK kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması koşulu da vardır. Sadece son tutanaktaki cezanın ödenmesi, eğitim/muayene veya diğer iade şartlarının yerini tutmaz. Özel taşıma faaliyetlerinde kanundaki iptal hükümleri ayrıca incelenir.

2. KTK m.48’de güncel para ve geri alma yaptırımı

Güncel m.48’de hususi otomobil için 0,50 promilin üzerinde alkol; hususi otomobil dışındaki araçlar için 0,21 promil alt sınırı ayrımı vardır. İlk ihlalde kanun metnindeki idari para cezası 25.000 TL ve geri alma altı aydır. Son ihlalden geriye doğru beş yılda ikinci kez 50.000 TL ve iki yıl; üç veya daha fazlasında 150.000 TL ve her seferinde beş yıl geri alma düzenlenir.

Bu tutarlar 19 Ekim 2026 itibarıyla güncel m.48 metnine aittir; eski 2024/2025 çizelgeleri yeni olaya taşınamaz. Fiil tarihi, ilgili değişikliğin zaman bakımından uygulanması ve somut ihlal ayrı kontrol edilmelidir. Suç soruşturması bu idari yaptırımla aynı işlem değildir.

3. Ceza soruşturması idari cezadan ayrıdır

TCK m.179/2’de kişilerin hayat, sağlık veya malvarlığı açısından tehlikeli sevk ve idarenin güncel yaptırımı dört aydan iki yıla kadar hapistir. M.179/3, alkol/uyuşturucu veya başka nedenle emniyetli kullanamayacak hâlde araç kullanmada altı aydan iki yıla kadar hapis öngörür. Eski bir ay/üç ay alt sınırları güncel aralık yerine kullanılamaz.

Kazayla yaralanma varsa TCK m.89’un ilgili fıkraları ayrıca değerlendirilir; temel güncel aralık dört ay–iki yıl hapis veya adli para, birden fazla yaralıda dokuz ay–beş yıl hapistir. Fiil tarihi, TCK m.7 lehe kanun ve içtima kuralları incelenmeden kesin ceza hesaplanamaz.

4. İtiraz ve ödeme süresi aynı değildir

Yalnız idari para cezasına Kabahatler Kanunu m.27/1 kapsamındaki genel başvuru, tebliğ/tefhimden itibaren on beş gündür. Geri alma gibi başka idari tedbirin bulunması, özel kanun ve m.27/8 uyarınca görevli yargı yolunun ayrıca incelenmesini gerektirir. İdari yargının görevli olduğu işlemde İYUK m.7’nin genel altmış günlük kuralı ve özel hükümler değerlendirilir; para cezasının süresi ehliyet işlemine otomatik kopyalanamaz.

KTK m.115’te bir aylık ödeme süresi vardır; Kabahatler Kanunu m.17/6 uyarınca kanuni ödeme süresinde ödeme hâlinde dörtte bir indirim uygulanır. Ödeme ile kanun yolu hakkı farklı konulardır. Başvuru süresini indirim süresi kadar sanarak beklemek hak kaybına yol açabilir. İtiraz veya dava, geri alma süresinin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez.

5. İadeden önce kontrol

Süre hesabı, ödenmiş cezalar, gerekli eğitim/muayene kayıtları ve idari sistemdeki belge durumu birlikte doğrulanmalıdır. Başvurunun alındığı veya dava açıldığı bilgisi, belgenin fiilen geri verildiği ve araç kullanma yetkisinin doğduğu anlamına gelmez.

İlgili yazılar

Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma (Makas Atma) · Alkollü Trafik Kazasında Bilinçli Taksir Nedir?

Güncellik kontrolünde kullanılan resmî kaynaklar

• 2577 sayılı Kanun — güncel metin

• 2918 sayılı Kanun — güncel metin

• 5237 sayılı Kanun — güncel metin

• 5326 sayılı Kanun — güncel metin