Borcu Yoktur (İbra) Belgesinin Geçerliliği

Mevzuat ve süre kontrolü: 19 Ekim 2026.

Özet

“Borcu yoktur” başlıklı belge her alacağı kendiliğinden sona erdirmez. Genel ibra sözleşmesi, işçi alacağına özgü ibra, ödeme makbuzu ve arabuluculuk anlaşması farklı koşullara tabidir.

1. Genel ibra ile işçi alacağı ayrılır

TBK m.132 borcun tamamen veya kısmen ibra sözleşmesiyle ortadan kaldırılmasını düzenler. İşçinin işverenden alacağında ise m.420’nin özel koruması vardır; genel ibra hükmüyle bu şartlar etkisiz bırakılamaz. Belgenin adı kadar hangi alacakları, hangi ilişkiyi ve ödemeyi kapsadığı önemlidir.

2. M.420’de doğru fıkra ve bir aylık süre

M.420’nin birinci fıkrası yalnız işçi aleyhine ceza koşulunu düzenler. İşçi alacağındaki ibra şartları ikinci fıkradadır: yazılılık, sözleşmenin bitiminden en az bir ay geçmesi, alacağın türü ve miktarının açıklığı, hak tutarına göre eksiksiz ve banka aracılığıyla ödeme birlikte aranır. Bu unsurları taşımayan ibra kesin hükümsüzdür.

Üçüncü fıkra, gerçek hak tutarının ödendiğini içermeyen belgelerin içerdikleri tutarla sınırlı makbuz hükmünü düzenler; bu durumda da banka ödemesi zorunludur. Eski metindeki şartlar için m.420/1, makbuz için m.420/2 atıfları doğru değildir.

Geçersiz ibra, yapılmış gerçek ödemenin hiç yokmuş sayılması veya aynı tutarın mutlaka yeniden tahsili demek değildir. Alacağın varlığı, banka kaydı, hesap ve ilgili ödeme belgeleri ayrıca incelenir.

3. Arabuluculuk belgesi aynı şey değildir

6325 m.18’de arabuluculuk anlaşmasının kapsamı, imzalar ve icra edilebilirlik şerhi hükümleri bulunur. Taraflar ve arabulucunun imzası tek başına her durumda şerhsiz ilam niteliği doğurduğu şeklinde anlatılamaz; m.18/4’teki imza bileşimi ve özel hükümler kontrol edilmelidir.

M.18/5 uyarınca üzerinde anlaşılan hususlarda dava açılamaması, belgenin kapsamı ve geçerliliği belirlenmeden “hiçbir sebeple mahkemeye gidilemez” şeklinde sunulamaz. Anlaşmada hangi dönem ve alacakların nasıl ele alındığı, gerçek uyuşmazlık ve irade sakatlığı iddiaları ayrı değerlendirilir.

4. Dava şartı ve belge kontrolü

7036 m.3, kanun veya iş sözleşmesinden doğan işçi/işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade taleplerinde dava şartı arabuluculuğu düzenler. İş kazası ve meslek hastalığına ilişkin maddi/manevi tazminat ve bağlantılı sayılan davalarda m.3/3 istisnası bulunur. Bütün iş uyuşmazlıkları için koşulsuz tek kural verilemez.

İş sözleşmesi, fesih ve ödeme tarihleri, bordro, banka dekontları, ibra belgesinin aslı ve varsa arabuluculuk tutanakları birlikte alınmalıdır. Belgenin geçersizliği tek başına ileri sürülen her alacağın tutarını veya haklılığını kanıtlamaz.

İlgili yazılar

Kıdem Tazminatı Hesaplama ve Şartları 2026 · Kartal İş Mahkemeleri: Arabuluculuk ve Dava Süreci

Güncellik kontrolünde kullanılan resmî kaynaklar

• 6098 sayılı Kanun — güncel metin

• 6325 sayılı Kanun — güncel metin

• 7036 sayılı Kanun — güncel metin