İstinaf ve Temyiz Başvurusu: Süre ve Şartlar
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK m. 341 vd.) ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK m. 272 vd.) kapsamında istinaf başvurusu temyiz süresi nasıl yapılır, başvuru şartları, istisnalar, kesinlik sınırları ve yargı yollarına göre değişen usul kuralları — kapsamlı hukuki rehber.
Mevzuat ve süre kontrolü: 19 Ekim 2026.
Özet
İstinaf ve temyizde süre ve başvuru imkânı yargı koluna, kararın türüne ve geçiş hükümlerine bağlıdır. Hukuk, ceza ve idari yargı kararları aynı takvimle değerlendirilmemelidir.
1. Hukuk yargısında iki ayrı aşama
HMK m.345’te genel istinaf süresi kararın usulüne uygun tebliğinden itibaren iki hafta; m.361’de genel temyiz süresi de tebliğden itibaren iki haftadır. Özel hükümler saklıdır. Kararın kanun yoluna açıklığı, dava/karar türü ve ilgili kesinlik hükümleri ayrıca incelenir.
Parasal sınırlar yıllara göre değişir ve hangi tarihin esas alınacağı ilgili geçiş/güncel hükümlerle belirlenir. Her hükme eski bir yılın sabit tutarını uygulamak veya bütün kararları mutlaka iki aşamada inceletilebilir saymak doğru değildir.
2. Ceza yargısında gerekçeli tebliğ
CMK m.273 ve m.291 uyarınca güncel genel istinaf ve temyiz süreleri gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. 1 Haziran 2024 ve sonrasındaki kararlar için yeni süre rejimi, önceki kararlar için geçiş hükmü kontrol edilmelidir. Eski tefhimden başlayan yedi gün bütün güncel kararlara uygulanamaz.
Kararın istinaf veya temyize açık olması, CMK m.272 ve m.286 gibi kesinlik hükümlerine bağlıdır. HAGB kararında güncel m.231/12 ve m.272/3 istisnaları ayrıca değerlendirilir.
3. İdari yargıda özel usul ayrımı
İYUK m.45’te genel istinaf süresi tebliğden 30 gündür. İvedi yargılama usulüne tabi dosyada istinaf değil, m.20/A’daki özel doğrudan temyiz yolu ve süresi uygulanır. Eski “ivedi dosyada istinaf 15 gün” açıklaması bu ayrımı karşılamaz.
Genel temyiz ile sınav uyuşmazlıkları gibi başka özel usuller aynı değildir. Kararı veren mahkeme, kararın türü, tebliğ ve kanun yolu bildirimi birlikte kontrol edilmelidir.
4. Başvuru dosyası ve sonuç
Başvuru, ilgili kanunun belirlediği mercie; karar, gerekçeler, somut itirazlar ve tebligat kaydıyla yapılır. Süre, gider, eksiklik tamamlama ve icraya etki ayrı konulardır. Başvuru kabul mesajı veya dosya numarası esastan başarı ve yürütmenin otomatik durması anlamına gelmez.
İlgili yazılar
HAGB: Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması · Tutuklamaya İtiraz Süreci ve Tahliye Talebi
Güncellik kontrolünde kullanılan resmî kaynaklar
Sık sorulan sorular
Bütün kanun yollarında süre iki hafta mı?
Hayır. Hukuk/ceza genel kuralları ile idari yargı ve özel usuller ayrılır.
Ceza hükmünde güncel süre tefhimden mi?
Güncel genel istinaf/temyizde gerekçeli tebliğ esas alınır; eski kararların geçiş hükmü saklıdır.
İvedi idari yargıda 15 günlük istinaf mı vardır?
M.20/A’daki özel doğrudan temyiz yolu değerlendirilir; genel istinafla karıştırılamaz.