Özet
Kripto varlık ekosisteminde anonim veya takma adlı (pseudonymous) cüzdan adresleri üzerinden yürütülen değer transferleri, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) ikincil düzenlemeleriyle bankacılık elektronik fon transferlerine paralel bir şeffaflık rejimine bağlanmıştır. Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik'e eklenen m. 24/A hükmü ile yürürlüğe giren "Seyahat Kuralı" (Travel Rule), 15.000 TL ve üzerindeki kripto varlık transferlerinde gönderici ve alıcı kimlik verilerinin Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları (KVHS) arasında güvenli mesajlaşma protokolleriyle eşzamanlı iletilmesini, barındırılmayan (soğuk/kişisel) cüzdan transferlerinde ise cüzdan sahipliğinin doğrulanmasını zorunlu kılmaktadır. Bu makalede; 6362 sayılı SPKn (7518 sayılı Kanun), SPK III-35/B.1 ve III-35/B.2 Tebliğleri ile MASAK mevzuatı ışığında Travel Rule eşikleri, soğuk cüzdan doğrulama teknikleri ve uzaktan müşteri tanıma (KYC) yükümlülükleri incelenmektedir.
Son güncelleme: 15 Kasım 2026. Bu içerik yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut olaylara ilişkin hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz.
I. Giriş: FATF Tavsiye 16'dan Türk Hukukuna Seyahat Kuralı (Travel Rule) Mimarisi
Geleneksel bankacılık sisteminde SWIFT veya EFT/FAST kanalıyla yapılan para transferlerinde göndericinin ve alıcının kimlik ile hesap bilgileri ödeme mesajının ayrılmaz bir parçası olarak karşı kuruluşa "seyahat eder". Blokzincir ağlarının (Bitcoin, Ethereum, Tron, Solana vb.) temel protokol katmanında ise yalnızca kriptografik açık anahtar türevi olan cüzdan adresleri ve işlem tutarları yer alır; gerçek veya tüzel kişilerin kimlik bilgileri zincir üstünde (on-chain) taşınmaz. Mali Eylem Görev Gücü (FATF), Tavsiye 15 (Yeni Teknolojiler) ve Tavsiye 16 (Elektronik Transferler / Travel Rule) standartlarını güncelleyerek üye ülkelerin kripto varlık hizmet sağlayıcılarını da aynı kimlik verisi paylaşım yükümlülüğüne tabi tutmasını şart koşmuştur.
Türkiye'de bu uluslararası standart, 7518 sayılı Kanun ile 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nda (SPKn) KVHS lisanslama rejiminin kurulmasını takiben, 25 Aralık 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan ve Şubat 2025 itibarıyla uygulamaya giren Yönetmelik ve MASAK Genel Tebliği değişiklikleriyle bağlayıcı pozitif hukuk kuralına dönüştürülmüştür. Böylece Kripto ve Fintech Hukuku alanında faaliyet gösteren tüm alım-satım platformları ve saklama kuruluşları, yalnızca kendi müşterilerinin kimliğini tespit etmekle kalmayıp, platform dışına çıkan ve platforma giren her kripto transferinin karşı tarafını da doğrulamak ve kayıt altına almakla yükümlü kılınmıştır.
Düzenlemenin temel felsefesi kripto varlık transferlerini yasaklamak veya blokzincir teknolojisinin işleyişini değiştirmek değil; zincir üstü transferin arka planında (off-chain katmanda) KVHS'ler arası şifreli veri iletimi kurarak yasa dışı bahis, siber dolandırıcılık, yaptırım delme ve suç gelirlerinin aklanması (TCK m. 282) risklerini kaynağında engellemektir.
II. 5549 Sayılı Kanun ve MASAK Tedbirler Yönetmeliği m. 24/A Kapsamında 15.000 TL Eşiği
5549 sayılı Kanun'un 3. maddesinde düzenlenen "müşterinin tanınması" ilkesinin kripto transferlerindeki somut görünümü, Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik'in 24/A maddesinde ayrıntılı biçimde hükme bağlanmıştır. Elektronik transferlere ilişkin genel kuralı düzenleyen m. 24'e paralel biçimde kurgulanan m. 24/A, parasal eşik olarak 15.000 Türk Lirası sınırını esas almaktadır.
Tedbirler Yönetmeliği m. 24/A Kapsamında Temel Travel Rule Kuralı (Özet İlke):
"Kripto varlık hizmet sağlayıcılar tarafından aracılık edilen 15.000 TL veya üzerindeki kripto varlık transfer işlemlerinde, transfere ilişkin mesajlarda gönderenin; adı ve soyadı (ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerde unvanı, diğer tüzel kişiler ve tüzel kişiliği olmayan teşekküllerde tam adı), cüzdan adresi (cüzdan adresi bulunmadığı durumda işlemle ilgili referans numarası) ve adres veya doğum yeri ve tarihi ya da müşteri numarası, vatandaşlık numarası, pasaport numarası, vergi kimlik numarası gibi göndereni belirlemeye yarayan bilgilerden en az birine yer verilmesi ve bu bilgilerin doğruluğunun teyit edilmesi zorunludur."
Düzenleme, işlemin tutarına göre iki kademeli bir veri mimarisi öngörmektedir:
- 15.000 TL ve Üzeri Kripto Transferleri: Göndericiye ait doğrulanmış (teyit edilmiş) kimlik bilgileri, cüzdan adresi ve ayırt edici resmi tanımlayıcı numaranın yanı sıra; alıcının da adı-soyadı (veya tüzel kişi unvanı) ve cüzdan adresi bilgisinin transfer mesajında yer alması zorunludur (alıcı bilgisinin gönderici KVHS tarafından başlangıçta teyit şartı aranmasa da karşı KVHS tarafından eşleştirilmesi gerekir). Döviz veya kripto varlık cinsinden yapılan işlemlerde 15.000 TL eşiği, işlemin gerçekleştirildiği andaki piyasa/kur karşılığı üzerinden hesaplanır.
- 15.000 TL Altındaki Kripto Transferleri: İşlem tutarı 15.000 TL'nin altında kalsa dahi transfer tamamen kimliksiz bırakılmamıştır. Bu işlemlerde de gönderici ve alıcının adı-soyadı/unvanı ile cüzdan adresi bilgilerine mesajda yer verilmesi; ancak olağan halde ek teyit adımlarının aranmaması öngörülmüştür. Buna karşın işlemde aklama veya terörizmin finansmanı şüphesi görülürse tutara bakılmaksızın tüm kimlik bilgilerinin teyidi mecburidir.
- Bağlantılı İşlemlerin Birleştirilmesi (Smurfing / Yapılandırma Engeli): Bir kullanıcının 15.000 TL eşiğini aşmamak amacıyla 60.000 TL değerindeki USDT transferini kısa zaman dilimleri içinde beş ayrı 12.000 TL'lik parçaya bölerek aynı veya ilişkili adreslere göndermesi halinde, birbirine bağlı olduğu anlaşılan bu işlemler tek bir işlem kabul edilir ve toplam tutar 15.000 TL'yi aştığı anda tam kapsamlı Travel Rule doğrulaması devreye girer.
III. Gönderici ve Alıcı KVHS Arasında Mesajlaşma Protokolleri, Parçalama ve İade Süreci
Blokzincir protokolleri kişisel verileri zincir üzerine yazmaya (hem teknik hem de 6698 sayılı KVKK veri güvenliği ilkeleri nedeniyle) elverişli olmadığından, Travel Rule yükümlülüğü KVHS'ler arası şifreli mesajlaşma altyapıları (örneğin TRP, OpenVASP, Sygna, Notabene ve yerel entegrasyon standartları ile IVMS101 veri mesaj formatı) üzerinden yerine getirilir. Transfer emri verildiğinde gönderici KVHS, blokzincir transferiyle eşzamanlı ve güvenli biçimde alıcı KVHS'ye şifreli Travel Rule paketini iletir.
Alıcı konumundaki KVHS'nin (örneğin Türkiye'de SPK faaliyet izinli bir platformun) kendisine gelen transfer mesajında eksik bilgi tespit etmesi veya alıcı adı-soyadı ile platformdaki hesap sahibinin adı-soyadının uyuşmaması halinde izlemesi gereken yasal prosedür m. 24/A'da kademelendirilmiştir:
- Eksik Bilginin Tamamlatılması: Mesajda zorunlu gönderici/alıcı verileri eksikse alıcı KVHS, işlemi müşteri hesabına serbestçe alacak kaydetmeden önce karşı KVHS'den eksikliğin giderilmesini talep eder.
- Transferin Reddi veya İadesi: Belirlenen makul süre içinde bilgiler tamamlanmazsa veya gönderilen isim ile hesap sahibi eşleşmezse, KVHS risk temelli prosedürü çerçevesinde transferi reddeder ya da kripto varlığı geldiği kaynak cüzdan adresine iade eder (ağ komisyonu/gas ücreti düşülerek iade süreçleri kullanıcı sözleşmelerinde açıkça düzenlenmelidir).
- İş İlişkisinin Sınırlandırılması ve ŞİB: Sürekli olarak eksik veya doğrulanamayan bilgiyle transfer gönderen karşı kuruluşlarla olan transfer kanalları kısıtlanır veya sonlandırılır; ayrıca işlemde suç geliri şüphesi mevcutsa 5549 sayılı Kanun m. 4 uyarınca MASAK'a Şüpheli İşlem Bildirimi (ŞİB) yapılır (olası bloke sonuçları için bkz. MASAK ŞİB ve kripto hesap blokelerinin kaldırılması).
IV. Soğuk Cüzdanlar ve Barındırılmayan Cüzdanlarda (Unhosted Wallet) Sahiplik Doğrulaması
Seyahat Kuralı uygulamasının teknik açıdan en hassas noktası, transferin bir ucunda herhangi bir finansal kuruluşa veya KVHS'ye bağlı olmayan barındırılmayan cüzdanların (unhosted wallet / self-custody wallet) bulunmasıdır. Ledger, Trezor gibi donanım (soğuk) cüzdanlar ile MetaMask, Phantom, Trust Wallet gibi özel anahtarı bizzat kullanıcıda bulunan yazılım cüzdanları birer "yükümlü kuruluş" olmadığından, bunlarla Travel Rule mesajlaşma protokolü kurulamaz.
MASAK Tedbirler Yönetmeliği m. 24/A, herhangi bir KVHS nezdinde kayıtlı olmayan cüzdan adreslerine gönderilen veya bu adreslerden gelen transferlerde beyan alma ve risk temelli sahiplik/kontrol doğrulaması yükümlülüğü getirmiştir:
- Müşterinin Kendi Soğuk Cüzdanına Çekim veya Yatırma Yapması: Müşteri, borsadaki varlığını kendi kişisel soğuk cüzdanına çektiğini veya oradan yatırdığını beyan ediyorsa, KVHS müşteriden kimlik/cüzdan beyanı alır ve özellikle yüksek tutarlı ya da riskli işlemlerde cüzdanın gerçekten müşterinin kontrolünde olduğunu teknik yöntemlerle doğrular. Uygulamada kullanılan başlıca üç doğrulama yöntemi şunlardır:
- Kriptografik İmza Doğrulaması (Cryptographic Message Signing / AOPP): Kullanıcının özel anahtarını hiç paylaşmadan, borsanın ürettiği tek kullanımlık doğrulama metnini (nonce/mesaj) soğuk cüzdanıyla imzalayarak sahipliği matematiksel olarak kanıtlaması.
- Mikro Transfer (Satoshi Testi): Kriptografik imzayı desteklemeyen ağlarda veya cüzdanlarda, borsanın belirlediği küsuratlı küçük bir kripto tutarının belirlenen süre içinde ilgili cüzdandan borsaya gönderilmesi.
- Görsel / Oturum Doğrulaması: Cüzdan arayüzünün ve adres geçmişinin canlı oturum veya zaman damgalı kayıtla uyum birimine sunulması (yardımcı yöntem olarak).
- Üçüncü Kişiye Ait Barındırılmayan Cüzdana Transfer: Müşteri, kendi kontrolünde olmayan üçüncü bir gerçek veya tüzel kişinin soğuk cüzdanına transfer yapıyorsa, karşı tarafın gerçek kimlik bilgilerini (ad-soyad/unvan, TCKN/pasaport/adres vb.) ve transferin hukuki/ekonomik amacını (örneğin yazılım hizmet bedeli, borç, bağış vb.) KVHS ekranında doğru biçimde beyan etmek zorundadır. Gerçeğe aykırı beyanda bulunulması (örneğin başkasının cüzdanını kendi soğuk cüzdanı gibi göstermek), hem platform sözleşmesinin haklı nedenle feshine hem de 5549 sayılı Kanun m. 15 (başkası hesabına işlem yapıldığının beyan edilmemesi — 6 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası!) sorumluluğuna yol açabilir.
5549 sayılı Kanun m. 15 (Başkası Hesabına İşlem Yapıldığının Beyan Edilmemesi):
"Yükümlüler nezdinde veya bunlar aracılığıyla yapılacak kimlik tespitini gerektiren işlemlerde, kendi adına ve fakat başkası hesabına hareket eden kimse, bu işlemleri yapmadan önce kimin hesabına hareket ettiğini yükümlülere yazılı olarak bildirmediği takdirde altı aydan bir yıla kadar hapis veya beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır."
V. Yurt Dışı Kripto Borsalarına Transferler, Gizlilik Coinleri ve Blokzincir Analizi (KYT)
Türkiye'de yerleşik bir KVHS'den yurt dışında kurulu bir kripto varlık borsasına transfer yapıldığında karşılaşılan en önemli sorun "Güneş Doğuşu Sorunu" (Sunrise Issue) olarak bilinen uyum takvimi farklılığıdır. Yurt dışındaki karşı platform Travel Rule mesajlaşma ağlarına henüz entegre olmamışsa veya yüksek gizlilik politikası nedeniyle veri paylaşımına yanıt vermiyorsa, Türkiye'deki KVHS m. 24/A uyarınca müşteriden karşı taraftaki alıcıya ve karşı platforma ilişkin beyan bilgilerini alır, karşı kuruluşun kayıtlı olduğu ülkenin FATF gri/kara liste durumunu ve lisans statüsünü denetler. Eğer karşı platform yaptırım listelerinde yer alıyor, yasa dışı bahis/darknet kümeleriyle yoğun etkileşim gösteriyor veya SPK'nın SPKn m. 99/A kapsamında izinsiz faaliyet nedeniyle işlem/erişim kısıtlaması uyguladığı yüksek riskli yapılar arasında bulunuyorsa, yerli KVHS transferi tamamen engelleme yetkisine ve yükümlülüğüne sahiptir.
Buna ek olarak SPK'nın III-35/B.1 ve III-35/B.2 Tebliğleri ile MASAK rehberleri iki kırmızı çizgi daha belirlemiştir:
- Gizlilik Odaklı Kripto Varlıklar (Privacy Coins) ve Karıştırıcılar (Mixers/Tumblers): Gönderici ve alıcı adreslerini yahut işlem tutarlarını kriptografik olarak gizleyen kripto varlıkların (örneğin Monero, Zcash gizli havuzları vb.) Türkiye'deki lisanslı platformlarda listelenmesi ve alım-satıma konu edilmesi yasaklanmıştır. Aynı şekilde Tornado Cash veya benzeri karıştırıcı (mixer) akıllı sözleşmeleriyle doğrudan ya da yakın sıçramalı etkileşime girmiş cüzdanlardan gelen transferler, blokzincir analiz (KYT) yazılımlarınca otomatik olarak yüksek riskli işaretlenerek askıya alınır.
- SPK Listeleme ve Saklama Bağlantısı: Platformların cüzdan altyapılarının TÜBİTAK kriterlerine ve Travel Rule veri saklama sürelerine (5549 sayılı Kanun m. 8 uyarınca 8 yıl süreyle muhafaza ve ibraz yükümlülüğü!) uygun tasarlanması şarttır (saklama altyapısı detayları için bkz. kripto varlık saklama hizmetleri ve TÜBİTAK kriterleri).
VI. KVHS Müşteri Tanıma (KYC), Uzaktan Kimlik Tespiti ve Basitleştirilmiş Tedbir Yasağı
Seyahat Kuralı'nın sağlıklı işleyebilmesi, başlangıçtaki Müşteri Tanıma (KYC - Know Your Customer) kaydının güvenilirliğine bağlıdır. MASAK mevzuatında (Tedbirler Yönetmeliği ve MASAK Genel Tebliğ Sıra No: 5 ile Sıra No: 19 değişiklikleri) KVHS'ler yüksek risk duyarlılığına sahip finansal kuruluşlar olarak konumlandırılmıştır:
- Basitleştirilmiş Tedbir Uygulama Yasağı: Banka veya sigorta sektöründe düşük riskli bazı ürünlerde izin verilen "basitleştirilmiş müşteri tanıma tedbirleri", kripto varlık hizmet sağlayıcıları bakımından kaldırılmıştır. Bir kullanıcı KVHS'de hesap açtığında işlem tutarı ne kadar küçük olursa olsun tam kapsamlı kimlik tespiti ve doğrulaması yapılmak zorundadır.
- NFC ve Biyometrik Canlılık Doğrulamalı Uzaktan Kimlik Tespiti: Şube ağı bulunmayan kripto platformlarının mobil uygulama üzerinden uzaktan müşteri ediniminde; yeni nesil çipli T.C. kimlik kartının NFC (Yakın Alan İletişimi) ile okutularak kriptografik doğrulamasının yapılması, yapay zekâ / derin sahtekârlık (deepfake) saldırılarına karşı biyometrik canlılık testi (liveness detection) ve yüz eşleştirmesinin gerçekleştirilmesi (NFC mümkün olmadığında görüntülü görüşme ve müşterinin kendi adına kayıtlı bir Türkiye banka hesabından ilk TL transferi şartı) zorunlu tutulmuştur.
- Gerçek Faydalanıcı (UBO) ve Siyasi Nüfuz Sahibi Kişiler (PEP): Tüzel kişi (şirket) adına açılan kurumsal KVHS hesaplarında ticaret sicili belgelerinin yanı sıra şirketin %25'ini aşan paya sahip gerçek kişi ortakların veya nihai kontrolü elinde bulunduran Gerçek Faydalanıcının kimliği tespit edilir; yerli ve yabancı Siyasi Nüfuz Sahibi Kişiler (PEP) için üst yönetim onayı ve sıkılaştırılmış izleme uygulanır.
VII. Transfer Türlerine Göre MASAK Travel Rule ve KYC Yükümlülükleri Karşılaştırma Tablosu
Farklı transfer senaryolarında hem KVHS'lerin hem de bireysel/kurumsal kullanıcıların karşılaşacağı doğrulama adımları aşağıdaki tabloda karşılaştırılmıştır:
| Transfer Senaryosu | Parasal Eşik | İstenen Zorunlu Bilgiler | Doğrulama ve Risk Mekanizması |
|---|---|---|---|
| Yerli KVHS'den Yerli KVHS'ye Transfer | 15.000 TL ve üzeri (bağlantılı işlemler dâhil) | Gönderici ad-soyad/unvan, cüzdan adresi, TCKN/VKN/adres + Alıcı ad-soyad/unvan ve cüzdan adresi | Şifreli Travel Rule protokolü ile otomatik eşleştirme; isim uyuşmazlığında iade veya red. |
| KVHS'ler Arası Düşük Tutarlı Transfer | 15.000 TL altı | Gönderici ve alıcı ad-soyad/unvan ile cüzdan adresleri | Temel mesaj iletimi; şüphe veya parçalama (smurfing) tespitinde tam teyit prosedürü. |
| KVHS'den Kullanıcının Kendi Soğuk Cüzdanına | 15.000 TL ve üzeri / Risk temelli tüm işlemler | Cüzdanın kendisine ait olduğuna dair yazılı/elektronik beyan ve cüzdan adresi | Kriptografik mesaj imzalama (message signing), Satoshi mikro testi ve KYT zincir analizi. |
| KVHS'den 3. Kişinin Soğuk Cüzdanına veya Uyumsuz Yabancı Borsaya | 15.000 TL ve üzeri | Karşı tarafın tam kimlik/adres/unvan beyanı ve transferin hukuki sebebi | Beyan kaydı, yaptırım/kara liste taraması, KYT risk skoru; yüksek riskte transferin engellenmesi. |
VIII. Uygulama Rehberi: KVHS Uyum Programı, 5549 m. 13 İdari Yaptırımları ve Kullanıcı Hakları
Seyahat Kuralı ve KYC düzenlemelerine uyumsuzluk, 5549 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca işlem başına ve yıllık üst sınırlara varan ağır idari para cezalarına, SPK lisans süreçlerinde (III-35/B.1) faaliyet kısıtlamalarına ve uyum görevlisi sorumluluğuna yol açmaktadır. Hem platformlar hem de kripto varlık yatırımcıları için pratik uygulama adımları şunlardır:
1. KVHS Uyum Birimleri İçin Operasyonel Adımlar
- Çoklu Protokol Entegrasyonu: Yalnızca tek bir kapalı ağ yerine hem yerli KVHS'lerle hem de küresel uyumlu borsalarla haberleşebilen birlikte çalışabilir (interoperable) Travel Rule ağ geçitleri kurulmalı ve veriler KVKK m. 12 uyarınca uçtan uca şifrelenerek 8 yıl süreyle (5549 m. 8) saklanmalıdır.
- Akıllı İade ve Karantina Cüzdanı (Quarantine Wallet) Kurgusu: Doğrulanamayan dış transferler ana likidite havuzuna karıştırılmadan önce izole karantina yapısında bekletilmeli; müşteriye eksik bilgiyi tamamlaması için otomatik bildirim (push/e-posta) gönderilmeli ve iade koşulları şeffafça işletilmelidir.
- Parçalama ve KYT Kural Motoru: 24 saatlik ve 7 günlük pencerelerde aynı cüzdan kümesine yönelen parçalı çekimleri birleştiren gerçek zamanlı kural motoru devreye alınmalıdır.
2. Yatırımcılar ve Kurumsal Şirketler İçin Hukuki Önlemler
- İsim ve Unvan Tutarlılığı: Borsalardan transfer yapılırken alıcı adı-soyadı veya şirket tam ticaret unvanı kimlik/MERSİS kaydıyla birebir aynı girilmeli; kısaltma veya takma ad kullanılmamalıdır.
- Soğuk Cüzdan Beyan Doğruluğu: Üçüncü kişilere yapılan ödemelerde (örneğin B2B dış ticaret veya tedarikçi ödemesi — ödeme yasağı sınırları için bkz. Türkiye'de stablecoin düzenlemeleri ve ödeme aracı yasağı) üçüncü kişi cüzdanı kesinlikle "kendi soğuk cüzdanım" olarak işaretlenmemeli; 5549 m. 15 cezai riskinden korunmak için gerçek alıcı beyan edilmelidir.
- İdari Para Cezalarına İtiraz: KVHS'lere MASAK tarafından 5549 sayılı Kanun m. 13 kapsamında kesilen idari para cezalarına karşı, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27 uyarınca kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde yetkili Sulh Ceza Hâkimliğine (kanundaki özel görev kuralları saklı kalmak üzere) somut teknik loglar, sistem arızası kayıtları ve ölçülülük savunmalarıyla itiraz edilebilir.
Kaynakça ve Mevzuat Dayanakları
- 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun (m. 3, m. 4, m. 8, m. 13, m. 15).
- Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik (m. 24 ve m. 24/A — 25.12.2024 tarihli ve 32763 sayılı RG değişiklikleri).
- MASAK Genel Tebliğleri (Sıra No: 5, Sıra No: 19 ve KVHS Rehberleri) ile FATF Tavsiye 15 ve Tavsiye 16 Standartları.
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (m. 35/B, m. 35/C) ve SPK III-35/B.1 ile III-35/B.2 Tebliğleri.
Not: İşbu makale, yürürlükteki mevzuat hükümleri çerçevesinde genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut olaylara ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik m. 24/A uyarınca tam kapsamlı kimlik doğrulama ve mesaj paylaşımı alt sınırı 15.000 TL'dir (transfer anındaki kur karşılığı esas alınır). Ancak 15.000 TL altındaki transferlerde de temel gönderici/alıcı adı ve cüzdan adresi bilgilerinin yer alması zorunludur; ayrıca sınırı aşmamak için bölünen bağlantılı işlemler birleştirilerek tek işlem sayılır.
Hayır, kişisel veya soğuk cüzdan kullanımı yasak değildir; aksine 6362 sayılı SPKn m. 35/C müşterilerin varlıklarını kendi cüzdanlarında bulundurmasını teşvik etmektedir. Ancak KVHS üzerinden barındırılmayan (soğuk/kişisel) cüzdanlara yapılan transferlerde cüzdanın kime ait olduğunun beyan edilmesi ve KVHS'nin risk temelli prosedürleri uyarınca kriptografik imza veya mikro transfer yöntemiyle cüzdan sahipliğinin doğrulanması gerekmektedir.
Alıcı KVHS, Travel Rule mesajında yer alan alıcı adı-soyadı/unvanı ile kendi sistemindeki hesap sahibinin kimlik bilgilerini karşılaştırır. Bilgilerin uyuşmaması veya eksik olması halinde önce gönderici taraftan düzeltme/tamamlama talep edilir; belirlenen süre içinde doğrulama sağlanamazsa kripto varlık transferi reddedilerek kaynak adrese iade edilir.
Üçüncü bir kişiye ait cüzdan adresini kendi şahsi cüzdanınız gibi beyan etmek hem KVHS kullanıcı sözleşmesinin ağır ihlalidir ve hesabın kapatılmasına neden olur, hem de işlemin niteliğine göre 5549 sayılı Kanun m. 15 kapsamında başkası hesabına hareket edildiğinin bildirilmemesi veya şüpheli işlem bildirimi (ŞİB) süreçlerini tetikleyerek adli soruşturma riski doğurabilir.
Yurt dışındaki borsa uluslararası Travel Rule mesajlaşma protokollerine entegre ise bilgiler şifreli olarak otomatik paylaşılır. Karşı borsanın teknik altyapısı buna uygun değilse Türkiye'deki KVHS müşterisinden karşı platform ve alıcı bilgilerine ilişkin beyan alır, zincir üstü KYT risk analizini yapar ve karşı platformun yaptırım ya da SPK/MASAK yüksek risk listesinde bulunması halinde transferi kısıtlayabilir.
MASAK düzenlemeleri uyarınca KVHS'lerde basitleştirilmiş müşteri tanıma tedbirleri yasaklanmıştır. Sahte veya çalıntı kimliklerle kiralık hesap (mule account) açılmasını önlemek amacıyla uzaktan kimlik tespitinde çipli kimlik kartının NFC ile doğrulanması ve biyometrik yüz/canlılık testinin uygulanması yasal zorunluluktur.







