Nöbetçi Mahkeme ve Savcılık İşlemleri (İstanbul Anadolu)
Mesai saatleri dışında veya hafta sonu ifade verme, tutuklamaya sevk ve nöbetçi hakimlik sorgusu.
Mevzuat ve süre kontrolü: 19 Ekim 2026.
Özet
Mesai dışında ifade veya sorgu işlemi yapılması savunma hakkını ve kanuni süreleri değiştirmez. Yakalama, gözaltı, tutuklamaya sevk ve hâkim sorgusu farklı aşamalardır.
1. İlk işlem ve müdafi hakkı
CMK m.147 kapsamında isnadın açıklanması, müdafi yardımından yararlanma ve susma hakkı gibi güvenceler uygulanır. Polis veya savcı önündeki ifade ile hâkim sorgusu aynı işlem değildir. Tutanak, yakalama saati, sağlık ve tebligat kayıtları doğru tutulmalıdır.
M.150’de çocuk, kendini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olma ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlar için zorunlu müdafilik koşulları düzenlenir. “Alt sınırı beş yıl ve üzeri her suç” ifadesi bu bentteki “fazla” ölçütüyle aynı değildir. Tutuklama isteminde m.101/3’teki müdafi güvencesi ayrıca uygulanır.
2. Gözaltı için tek bir 36 saat kuralı yoktur
M.91/1’de genel gözaltı süresi yakalama anından itibaren 24 saattir; en yakın hâkim veya mahkemeye gönderme için zorunlu yol süresi ayrıdır ve 12 saati aşamaz. Bu, herkesin gerekçesiz 36 saat tutulabileceği anlamına gelmez.
Toplu suçlarda savcının yazılı uzatması ve m.91/4’te belirli suçüstü hâllerine özgü düzenleme farklıdır. Gözaltı kararı, uzatma, yakalama ve serbest bırakılmama işlemlerine karşı m.91’deki hâkim incelemesi yolu, tutuklama kararına itirazdan ayrılır.
3. Tutuklamaya sevk
CMK m.100–101 uyarınca kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delil, tutuklama nedeni ve ölçülülük birlikte değerlendirilir. Kararda adli kontrolün neden yetersiz kalacağı da somutlaştırılmalıdır. Kamuoyunun tepkisi, bir haber veya isnadın adı tek başına kesin suçluluk veya otomatik tutuklama sonucu değildir.
Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama ve adli kontrol kararlarına itirazı, m.268/3-b uyarınca yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler. Sulh ceza işi asliye ceza hâkimince görülmüşse ağır ceza mahkemesi başkanı yetkilidir. Diğer kararlardaki merci hükümleri bu özel bentle karıştırılmamalıdır.
4. İtiraz ve tahliye
CMK m.268/1’de, özel hüküm yoksa itiraz süresi m.35’e göre kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır. Eski yedi günlük süre güncel bütün kararlara uygulanamaz. İtiraz kararı veren mercie sunulur; merci yerinde görmezse yetkili inceleme merciine gönderir. Karar tarihi ve geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.
CMK m.104 uyarınca soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında salıverilme istenebilir. M.105’te talebin karara bağlanması için öngörülen üç gün ve ilgili örgüt dosyalarındaki yedi gün, kişinin tutuklamaya itiraz için sahip olduğu başvuru süresi değildir. Nöbet düzeni başvuru süresini kendiliğinden uzatmaz.
İlgili yazılar
Tutuklamaya İtiraz Süreci ve Tahliye Talebi · Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik Suçu (Sosyal Medya)
Güncellik kontrolünde kullanılan resmî kaynaklar
Sık sorulan sorular
Gözaltı her durumda 36 saat mi?
Genel 24 saat ile zorunlu gönderme süresi ayrıdır; özel ve toplu suç hükümleri ayrıca incelenir.
Tutuklamaya itiraz süresi üç gün mü?
Genel güncel süre öğrenmeden itibaren iki haftadır; üç günlük işlem süresiyle karıştırılamaz.
Nöbetçi sorguda avukat hakkı değişir mi?
Mesai dışı işlem savunma güvencelerini ortadan kaldırmaz.