Trafik Kazasında Yaralanan Yayaya Tazminat

Güncelleme ve hukuki inceleme: 19 Ekim 2026 · Isikoglu Partners

Özet

Bir araç çarpması nedeniyle yaralanan yaya için kusur, sağlık gideri, gelir kaybı ve sigorta başvurusu ayrı değerlendirilir. Yaya geçidi dışında bulunmak tek başına bütün hakları kaldırmaz; aynı şekilde yaralanma da otomatik ve tam tazminat anlamına gelmez. Kaza, öğrenme ve başvuru tarihleri dosyanın başında ayrılmalıdır.

1. Sürücü ile işletenin sorumluluğu aynı değildir

KTK m.85’te motorlu aracın işletilmesine bağlı tehlike sorumluluğu işleten ve maddede belirtilen koşullarda bağlı teşebbüs sahibi bakımından düzenlenir. Sürücünün kişisel kusur sorumluluğu TBK m.49 gibi genel hükümlerle ayrıca incelenir; sürücü aynı zamanda işleten olabilir. Dolayısıyla “her sürücü kusursuz olsa da tehlike sorumluluğu taşır” denilemez. KTK m.86’da, kendisinin ve sorumlu olduğu kişilerin kusuru bulunmaması, araç bozukluğunun etkisizliği ve mücbir sebep veya zarar gören/üçüncü kişinin ağır kusuru koşullarıyla sorumluluktan kurtulma düzenlenir.

2. Yayanın davranışı ve kusur delilleri

Işık, geçit, görüş, hız, aydınlatma ve sürücünün tepki imkânı birlikte değerlendirilir. Yaya geçidi dışında bir kaza olması sürücünün mutlaka kusursuz veya mutlaka tali kusurlu olduğunu göstermez. “Asli kusur yüzde 51–100, tali kusur yüzde 1–50” şeklinde otomatik bir yüzdelik tablo kullanılmamalıdır. Kaza tutanağı, kroki, tanık, kamera ve uzman incelemesi önemlidir. KTK m.86 ve TBK m.52 uyarınca zarar görenin kusuru tazminatı etkileyebilir; sorumluluğun temeli ve nedensellik değerlendirilmeden tek oran üzerinden kesin sonuç verilmez.

3. Maddi zarar ve manevi tazminat

TBK m.54 kapsamında tedavi gideri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması/yitirilmesi ve ekonomik geleceğin sarsılması gibi bedensel zarar kalemleri somut olayda incelenir. Geçici çalışamama ile kalıcı çalışma gücü kaybı ayrıdır; her istirahat raporu otomatik yüzde 100 kalıcı maluliyet değildir. Gelir, iyileşme süresi ve uygun tıbbi rapor değerlendirilmelidir. Manevi tazminat m.56 kapsamında ayrı bir taleptir. Zorunlu trafik sigortasının bütün zarar kalemlerini sınırsız karşıladığı düşünülmemeli; poliçe limiti ve KTK m.92’deki kapsam dışı hâller, özellikle manevi tazminat ayrımı kontrol edilmelidir.

4. SGK sağlık giderleri için genel beş yıl yoktur

KTK m.98, trafik kazası nedeniyle üniversite ve diğer resmî/özel sağlık kuruluşlarının sunduğu sağlık hizmet bedellerini, sosyal güvence aranmaksızın belirlenen geri ödeme usul ve esasları çerçevesinde SGK kapsamında düzenler. Bu hüküm bütün kaza zararlarını veya her özel sağlık faturasını koşulsuz ödeme güvencesi değildir. Bakım, ulaşım, gelir kaybı ve diğer talepler sağlık hizmet bedelinden ayrılmalı; giderin niteliği ve sorumlu kişi belirlenmelidir. Kanunda bulunmayan genel bir “SGK beş yıl karşılar” sınırı kullanılamaz.

5. Sigorta başvurusu ve 15 günlük süre

KTK m.97 uyarınca zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuru gerekir. Başvurudan itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap verilmemesi veya cevabın talebi karşılamaması hâlinde dava ya da ilgili koşullarla tahkim gündeme gelir. Bu trafik sigortası süresi takvim günüdür; 5684 m.30/13’te diğer sigorta başvuruları için yer alan 15 iş günüyle karıştırılmamalıdır. Başvuru, teslim kanıtı, ekler ve cevap saklanmalıdır. Mahkeme/tahkim seçimi, görev, dava şartı arabuluculuk ve aynı uyuşmazlığın başka yerde görülmesi ayrıca kontrol edilir; dört ayda kesin ödeme garantisi yoktur.

6. Zamanaşımı ve tarih çizelgesi

KTK m.109, motorlu araç kazalarından doğan maddi zarar taleplerinde zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her durumda kaza gününden itibaren on yıl düzenler. Fiil cezayı gerektiriyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa bu süre maddi tazminat talebinde de dikkate alınır. Bu nedenle tüm dosyalar için “kazadan itibaren iki yıl” veya genel “sekiz yıl” denilemez. Manevi tazminat ve diğer taleplerde TBK m.72 ve ilgili hükümler ayrıca incelenir. Ceza şikâyeti, sigorta yazışması veya sağlık raporunun bütün süreleri otomatik durdurduğu varsayılmamalıdır. Kaza, zararı öğrenme, sorumluyu öğrenme, başvuru ve tebliğ tarihleri ayrı kaydedilmelidir.

İlgili makaleler

Trafik Kazası Sonrası Yapılması Gerekenler

Trafik Sigortası Tazminat Süreci

Resmî kaynaklar

Karayolları Trafik Kanunu — m.85–86, 92, 97–98, 109–110

Türk Borçlar Kanunu — m.49, 52, 54, 56, 72

Sigortacılık Kanunu — m.30

Sigorta Tahkim Komisyonu — trafik sigortasında 15 gün ayrımı