Işıkoğlu Partners Avukatlık ve Danışmanlık
IŞIKOĞLU
PARTNERS
Avukatlık & Danışmanlık
25+
Uzmanlık Alanı
%100
Kesintisiz İletişim & Hizmet
%100
Şeffaflık
3
Avukat

Değerlerimiz

Öncü İlkelerimiz & Değerlerimiz
01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Avukatlarımız

Hukuki Görüşler & Makaleler

Tüm Makaleleri Gör →

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Hukuk Kütüphanesi ve Adalet Heykeli
Biz Kimiz?

Genç, dinamik ve yenilikçi ekibimizle; geleneksel hukuk alanlarındaki uzmanlığımızı çağımızın dijital ve modern ihtiyaçlarıyla birleştiriyoruz.

Biz, tamamen genç ve dinamik bir ekip olarak kurduğumuz hukuk ofisimizde; enerjimizi, günceli yakalama becerimizi ve yenilikçi bakış açımızı müvekkillerimize en iyi şekilde yansıtmayı hedefliyoruz.

Hukukun temel taşlarını oluşturan Ticaret ve Şirketler Hukuku, Ceza Hukuku, İcra Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Miras Hukuku, Medeni Hukuk ve İş Hukuku gibi klasik alanlarda sağlam bir bilgi birikimi ve disiplinli bir çalışma anlayışına sahibiz. Bu alanlarda müvekkillerimize güven veren, köklü ve çözüm odaklı bir yaklaşım benimsiyoruz.

Ancak bununla yetinmiyor, çağın hızla değişen ihtiyaçlarına da aynı kararlılıkla yanıt veriyoruz. Teknolojinin, girişimciliğin ve dijital dünyanın hayatın merkezine oturduğu günümüzde; E-Ticaret Hukuku, KVKK & Veri Koruma Hukuku, Bilişim Hukuku, Startup ve Yatırım Hukuku, Kripto & Fintech Hukuku, Dijital Medya ve İnfluencer Hukuku, Oyun ve E-Spor Hukuku, Yapay Zekâ ve Teknoloji Hukuku gibi modern hukuk alanlarında da yenilikçi çözümler sunuyoruz.

Gençliğimizden aldığımız dinamizm ve teknolojiye olan hâkimiyetimiz sayesinde, geleneksel hukuk disiplinlerini modern dünyanın ihtiyaçlarıyla birleştiriyor; müvekkillerimizin karşılaşabileceği her türlü soruna yaratıcı, hızlı ve etkili hukuki çözümler üretiyoruz.

Bizim için hukuk yalnızca mevcut sorunları çözmek değil, aynı zamanda müvekkillerimizin gelecek planlarını güvenle şekillendirebilmeleri için önleyici ve yol gösterici bir güçtür. Bu nedenle hedefimiz, müvekkillerimizin yalnızca hukuki süreçlerini yönetmek değil; aynı zamanda yeni çağın sunduğu fırsatları en güvenli ve en verimli şekilde değerlendirmelerine yardımcı olmaktır.

Avukatlarımız

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Faaliyet Alanlarımız

Işıkoğlu Hukuk, ticari şirketlerden teknoloji girişimlerine, fikri mülkiyetten kripto & fintech hukuku ve yapay zeka odaklı danışmanlığa kadar geniş yelpazede uzman hukuk hizmeti sunar. Müvekkil odaklı yaklaşımımız, üstün dürüstlük ve şeffaflık ilkeleriyle her zaman kesintisiz iletişim sağlar.

01
-

Işıkoğlu Partners

Bu uzmanlık alanındaki sözleşme, uyum ve uyuşmazlık süreçleriniz için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.

WhatsApp'tan Sorun İletişim Formu ile Yazın →

Diğer Uzmanlık Alanları

Bu Alandaki Makalelerimiz

Ekibimiz

Geleneksel hukuk disiplinlerindeki sağlam birikimini çağımızın dijital, finansal ve teknolojik ihtiyaçlarıyla birleştiren; müvekkil odaklı temsil, şeffaf iletişim ve titiz dosya takibi ilkeleriyle çalışan avukat kadromuz.

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Avukat

İletişim

E-Posta: iletisim@isikoglupartners.com
Telefon: +90 531 869 3827
WhatsApp'tan Sorun
AVUKAT
-

Deneyim & Pratik

    Çalışma Alanları

      Konu Başlıkları
      Toplam 1.095 Hukuki Makale & Rehber
      Yükleniyor...

      Yazılım Kaynak Kodu Emanet (Source Code Escrow) Sözleşmeleri: Tedarikçi İflası ve Bakım Kesintisinde Kaynak Koduna Erişim Güvencesi

      Tedarikçi iflası, konkordato veya bakım kesintisinde kurumsal müşterinin kaynak koduna erişimini güvenceye alan Source Code Escrow sözleşmeleri; FSEK m. 52 şartlı lisans, TBK emanet hükümleri ve İİK iflas masası riskleri.

      Yapay Zekâ ve Teknoloji Hukuku Yazar: Av. Celil Işık Okuma Süresi: 14 dk (3021 kelime) Son Güncelleme: 2026-11-15

      Özet

      Bankacılık, sigortacılık, üretim, enerji, perakende ve sağlık sektörlerindeki kurumsal şirketler, operasyonel omurgalarını oluşturan özel yazılımlarda veya dikey kurumsal kaynak planlama (ERP) çözümlerinde kritik bir yapısal riskle karşı karşıyadır: yazılımın yalnızca makine tarafından okunabilen derlenmiş nesne koduna (object code) veya bulut arayüzüne sahip olmak, insan tarafından okunabilir ve geliştirilebilir kaynak kodunun (source code) ise tamamen yazılım tedarikçisinin tekelinde kalması. Yazılım tedarikçisinin iflas etmesi, konkordato ilan etmesi, kilit mühendis kadrosunu kaybetmesi veya bakım-destek yükümlülüğünü terk etmesi halinde müşteri şirket sistemi güncelleyemez ve yasal mevzuat değişikliklerine uyarlayamaz hale gelir. Yazılım Kaynak Kodu Emanet (Source Code Escrow) Sözleşmesi, tedarikçinin ticari sırrını korurken iş sürekliliğini güvence altına alan üç taraflı hukuki bir kalkan işlevi görür. Bu makalede 6098 sayılı TBK, 5846 sayılı FSEK m. 52 ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) hükümleri çerçevesinde kaynak kodu emanet sözleşmelerinin kurgusu, iflas masası karşısındaki dayanıklılığı ve modern SaaS/bulut emanet modelleri incelenmektedir.

      I. Giriş: Kurumsal Yazılım Tedarikinde Tekel Bağımlılığı ve İş Sürekliliği Tehdidi

      Bir kurumsal yazılım projesinde asıl maliyet yalnızca başlangıçta ödenen lisans veya geliştirme bedeli değildir; şirketin yıllar boyunca iş akışlarını, muhasebe hesap planını, depo otomasyonunu ve resmi kurum entegrasyonlarını (e-Fatura, e-Defter, gümrük, BDDK/TCMB raporlamaları) ilgili yazılıma göre şekillendirmesi çok yüksek bir geçiş maliyeti (switching cost) ve tedarikçi bağımlılığı (vendor lock-in) yaratır. Özgün fikri mülkiyeti geliştiren yazılım evi ise haklı olarak en değerli ticari varlığı ve 6102 sayılı TTK m. 55 anlamındaki üretim sırrı olan kaynak kodunu müşteriye açık biçimde devretmek istemez.

      Taraflar arasındaki bu meşru menfaat çatışması kriz anına kadar görünmez kalır. Ancak teknoloji girişimlerinin ve orta ölçekli yazılım evlerinin finansal dalgalanmalara, ortaklık içi anlaşmazlıklara veya agresif şirket satın almalarına (M&A) açık yapısı nedeniyle; yazılım şirketinin faaliyetini durdurması, ürünü emekliye ayırması (End-of-Life / Sunset) yahut küresel bir rakip tarafından satın alınarak yerel desteğin kesilmesi sıklıkla karşılaşılan ticari gerçekliklerdir. Kaynak koduna, veritabanı şemasına ve derleme anahtarlarına erişimi olmayan kurumsal müşteri için tek bir güvenlik açığının yamalanamaması veya Gelir İdaresi Başkanlığının değiştirdiği bir XML şemasının sisteme işlenememesi, milyonlarca liralık yazılım yatırımının bir gecede atıl kalması anlamına gelir.

      İşte Kaynak Kodu Emanet (Source Code Escrow) Sözleşmesi, yazılımın fikri mülkiyetini ve ticari sır niteliğini tedarikçide tutmaya devam ederken; kaynak kodunun doğrulanmış ve güncel bir kopyasını tarafsız bir emanetçi kuruluş nezdinde kilitleyerek yalnızca sözleşmede tanımlanan kriz/temerrüt hallerinde müşterinin iş sürekliliği amacıyla erişimine açan hukuki sigorta mekanizmasıdır. Özellikle 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu kapsamındaki kritik altyapı işletmecileri ile BDDK Bilgi Sistemleri ve Elektronik Bankacılık Hizmetleri Yönetmeliği'ne tabi finans kuruluşlarında dış kaynak yazılım bağımlılığının yönetimi artık yalnızca ticari bir tercih değil, regülatif bir iş sürekliliği (Business Continuity Plan — BCP) gerekliliğidir.

      II. Source Code Escrow Sözleşmesinin Üç Taraflı Mimarisi ve TBK Kapsamındaki Niteliği

      Klasik yazılım lisans sözleşmeleri iki taraflı iken, kaynak kodu emanet ilişkisi kural olarak üç bağımsız tarafın irade beyanıyla kurulan üç köşeli atipik (karma) bir sözleşme yapısına sahiptir:

      • Tevdi Eden (Depositor / Yazılım Tedarikçisi): Yazılım üzerindeki FSEK mali haklarının sahibi olan ve kaynak kodunu, derleme araçlarını ve teknik dokümantasyonu emanetçiye teslim ve periyodik olarak güncelleme borcu altına giren taraftır.
      • Lehdar (Beneficiary / Kurumsal Müşteri): Ana lisans veya bakım sözleşmesinin alacaklısı olan ve serbest bırakma şartı (Release Event) gerçekleştiğinde emanet materyalini teslim alarak kendi iç operasyonları için kullanma hakkını kazanan taraftır.
      • Emanetçi (Escrow Agent): Teslim edilen dijital/fiziksel kod paketini güvenli ortamda saklayan, teknik doğrulama testlerini yürüten ve şartların gerçekleşmesi üzerine kodu lehdara teslim eden bağımsız ve tarafsız üçüncü kişidir (uzman teknoloji emanet şirketi, güvenilir yediemin veya sınırlı hallerde noterlik).

      Uygulamada emanet sözleşmeleri iki farklı modelde düzenlenir: İlk modelde tedarikçi, emanetçi ile tek bir çerçeve emanet sözleşmesi (Master Two-Party / Multi-Beneficiary Escrow) imzalar ve her yeni kurumsal müşteriyi ek bir kayıt protokolüyle lehdar listesine dahil eder. İkinci ve kurumsal müşteri lehine çok daha güvenli olan modelde ise tedarikçi, müşteri ve emanetçi doğrudan Tek Lehdarlı Üç Taraflı Emanet Sözleşmesi (Single-Beneficiary Three-Party Escrow Agreement) imzalar; böylece müşteriye özel geliştirilen modüller (custom branches) ve konfigürasyon dosyaları da bağımsız bir kasada korunur.

      6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu açısından emanetçinin üstlendiği saklama ve muhafaza borcu genel saklama (vedia) sözleşmesi (TBK m. 561–571) hükümlerine, serbest bırakma şartlarının incelenmesi ve teknik doğrulama süreçlerinin yürütülmesi ise vekalet sözleşmesi (TBK m. 502 vd.) hükümlerine dayanır. Ayrıca TBK m. 570'te düzenlenen çekişmeli şeyin üçüncü kişiye tevdii (yediemine bırakma) kuralı, her iki tarafın onayı veya sözleşmede önceden kararlaştırılan objektif prosedür tamamlanmadıkça emanetçinin kodu hiçbir tarafa usulsüz teslim edemeyeceğini güvence altına alır. Tedarikçi ile müşteri arasındaki lisans ilişkisi ise TBK m. 170 uyarınca geciktirici (taliki) şarta bağlı bir tasarruf işlemidir.

      III. FSEK m. 2, m. 38 ve m. 52 Çerçevesinde Geciktirici Şarta Bağlı İşleme ve Çoğaltma Lisansı

      Uygulamada en sık düşülen ölümcül hukuki hata, kaynak kodu emanetini salt fiziksel bir USB bellek veya şifreli arşiv dosyası teslimi sanmaktır. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) m. 2/1 uyarınca bilgisayar programları her ne şekil altında ifade edilirse edilsin (hem kaynak kodu hem nesne kodu) "ilim ve edebiyat eseri" olarak korunur. Fiziki veya dijital veri taşıyıcısının zilyetliğinin müşteriye geçmesi, fikri mülkiyet hukukunda o kodu değiştirme, derleme veya üçüncü kişi yazılımcılara açma hakkını kendiliğinden bahşetmez.

      5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m. 52 ve m. 38/3:
      "Madde 52 — Mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır."
      "Madde 38/3 — Sözleşmede belirleyici hükümlerinin yokluğu halinde, hata düzeltme de dahil, bilgisayar programının öngörülen amaca uygun kullanımı için gerekli olduğu durumda, bilgisayar programını hukuki yollardan edinen kişi tarafından çoğaltılması ve işlenmesi serbesttir."

      Her ne kadar FSEK m. 38/3 yasal kullanıcıya programın öngörülen amaca uygun kullanımı ve hata düzeltmesi (debugging) için dar kapsamlı bir kanuni istisna tanısa da; kurumsal müşteri serbest bırakılan kaynak kodunu yeni bir sunucu mimarisine taşımak, mevzuat güncellemeleri eklemek, yeni API entegrasyonları geliştirmek ve en önemlisi bu işlemleri kendi bordrolu personeli dışındaki bağımsız bir yazılım danışmanlık şirketine yaptırmak zorunda kalacaktır. FSEK m. 52'deki sıkı şekil şartı uyarınca, sözleşmede mali haklar tek tek ismen sayılmadıkça bu işlemlerin yapılması FSEK m. 71 kapsamında cezai ve hukuki telif tecavüzü iddiasına yol açabilir.

      Bu riski tamamen bertaraf etmek için hem ana yazılım sözleşmesinde hem de escrow sözleşmesinde FSEK m. 52'ye tam uyumlu olarak; serbest bırakma olayının gerçekleşmesi geciktirici şartına (TBK m. 170) bağlı biçimde müşteriye işleme hakkı (FSEK m. 21 — değiştirme, uyarlama, sürüm yükseltme, derleme) ve çoğaltma hakkı (FSEK m. 22 — test, yedekleme ve canlı sunuculara kurma) tanındığı, bu basit (münhasır olmayan), devredilemez ancak gizlilik kaydıyla müşterinin dış bilişim tedarikçileri/alt yüklenicileri eliyle kullanılabilir süresiz iç kullanım lisansının bedelinin ana lisans/bakım ücretlerinin içinde peşinen ödendiği açıkça yazılmalıdır.

      IV. Tedarikçi İflası ve Konkordato Süreçlerinde İflas Masası Analizi (İİK m. 184, m. 198 ve m. 296)

      Amerika Birleşik Devletleri İflas Kanunu'nda (11 U.S.C. § 365(n)) fikri mülkiyet lisans alanlarını ve kaynak kodu emanet lehdarlarını iflas idaresinin sözleşmeyi reddetme yetkisine karşı açıkça koruyan özel bir yasal hüküm mevcuttur. Türk hukukunda ise 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nda (İİK) yazılım lisanslarına ve kaynak kodu emanetine özgü böyle açık bir istisna maddesi yer almamaktadır. Bu nedenle sözleşmenin Türk icra ve iflas hukuku kuralları karşısında nasıl ayakta kalacağı titizlikle kurgulanmalıdır.

      1. İflas Masasının Teşkili ve Tasarruf Yetkisi Kısıtı (İİK m. 184 ve m. 191)

      İflasın açılmasıyla birlikte müflis yazılım şirketinin haczi kabil tüm mal, alacak ve fikri mülkiyet hakları kendiliğinden iflas masasını oluşturur (İİK m. 184) ve müflisin masa malları üzerindeki her türlü tasarrufu alacaklılara karşı hükümsüz hale gelir (İİK m. 191). Eğer sözleşmede yalnızca "Tedarikçi iflas ederse kaynak kodunu 10 gün içinde müşteriye verecektir" şeklinde iflas sonrasına bırakılmış bir teslim vaadi varsa, iflas açıldığı anda tedarikçi tasarruf ehliyetini yitirdiğinden kodu teslim edemez; iflas idaresi ise İİK m. 198 uyarınca aynen ifa yerine sözleşmeyi üstlenmeyerek müşteriyi masa alacaklısı sırasına (garameten paylaşılacak adi alacaklılığa) itebilir.

      2. İflas Masasına Karşı Dayanıklı Kurgulama Tekniği

      İflas idaresinin engeline takılmamak için iki hukuki adım sözleşmenin en başında tamamlanmalıdır: Birincisi, kaynak kodu kopyasının zilyetliği iflastan çok önce bağımsız emanetçiye geçirilmeli ve müşteriye verilecek fiziksel/dijital veri kopyası tedarikçinin malvarlığı alanından ayrıştırılmalıdır. İkincisi, FSEK m. 52 kapsamındaki işleme ve çoğaltma ruhsatı (tasarruf işlemi) iflas anında yeni bir irade beyanı gerektirmeyecek şekilde sözleşmenin ilk imzalandığı tarihte peşin olarak kurulmalı, yalnızca bu hakkın fiilen icrası TBK m. 170 uyarınca geciktirici şarta bağlanmalıdır. Böylece şart gerçekleştiğinde müflisin veya iflas idaresinin hiçbir yeni tasarruf işlemine ihtiyaç kalmaksızın hak kendiliğinden hüküm doğurur.

      3. Konkordato Mühletinde İİK m. 296 Sınırı ve Tasarrufun İptali Riski

      7101 sayılı Kanunla değişik İİK m. 296 uyarınca; borçlunun konkordato talebinde bulunmuş olması veya mühlet almış olması tek başına sözleşmenin karşı tarafına sözleşmeyi sona erdirme veya borcu muaccel kılma yetkisi vermez, buna aykırı sözleşme hükümleri (ipso facto klozları) konkordato projesiyle bağlı veya işletmenin devamı için hayati sözleşmelerde uygulanmaz. Bu çok önemli kural nedeniyle serbest bırakma tetikleyicileri yalnızca "konkordato başvurusu yapılması" soyut olgusuna bağlanmamalı; mutlaka "tedarikçinin konkordato mühleti içinde dahi bakım, hata düzeltme veya mevzuat güncelleme edimlerini fiilen yerine getirememesi / SLA süresini aşan hizmet kesintisi" gibi somut ifa temerrüdü olgularıyla desteklenmelidir. Ayrıca İİK m. 278–280 kapsamındaki tasarrufun iptali davası (geriye dönük 1 ve 2 yıllık şüpheli dönem) riskinden korunmak için escrow kurulumu, mali kriz başladıktan sonra değil, ana lisans sözleşmesiyle eşzamanlı ve bedeli ödenmiş ivazlı işlem olarak yapılmalıdır.

      V. Serbest Bırakma Olayları (Release Events) ve Hızlandırılmış Teslim/İtiraz Prosedürü

      Emanetteki kodun ne zaman müşteriye açılacağını düzenleyen maddeler ne tedarikçinin en ufak bir anlaşmazlıkta ticari sırrını kaybetmesine yol açacak kadar gevşek ne de müşteriyi aylarca mahkeme kapısında bekletecek kadar katı olmalıdır. İyi dengelenmiş kurumsal tetikleyici olaylar şunlardır:

      1. Kesin İflas, Tasfiye veya Faaliyetin Fiilen Durması: Tedarikçi hakkında kesin iflas kararı verilmesi, iradi veya cebri tasfiyeye girilmesi yahut ticari faaliyetlerin ve teknik destek kanallarının aralıksız 15 iş gününden fazla tamamen kapanması.
      2. Ağır ve Giderilemeyen Bakım / Destek Temerrüdü: Yazılımın temel işlevlerini durduran Seviye-1 (P1) kritik hataların veya yasal uyum güncellemelerinin, müşterinin noter/KEP ihtarına ve tanınan makul düzeltme süresine (örneğin 15 veya 30 gün) rağmen giderilmemesi.
      3. Ürünün Sonlandırılması (End-of-Support): Tedarikçinin ilgili yazılım sürümüne yönelik bakım ve güvenlik yaması desteğini müşterinin sözleşme taahhüt süresi dolmadan tek taraflı olarak sonlandırması.
      4. Taahhütleri Üstlenmeyen Devir: Yazılımın fikri mülkiyet haklarının üçüncü bir kişiye devredilmesine karşın devralanın mevcut bakım ve SLA sözleşmesini aynı şartlarla üstlenmeyi reddetmesi.

      Tetikleyici olay gerçekleştiğinde müşteri emanetçiye delilleriyle birlikte yazılı Serbest Bırakma Talebi (Release Notice) sunar. Emanetçi bu talebi derhal tedarikçiye tebliğ eder ve tedarikçiye itiraz etmesi için kesin bir süre (genellikle 10 iş günü) tanır. Tedarikçi bu sürede somut kanıtla (örneğin arızanın giderildiğine dair sistem kaydıyla) itiraz etmezse emanetçi 11. iş gününde kodu müşteriye teslim eder. İtiraz edilirse yıllar sürecek genel mahkeme yargılaması yerine, sözleşmede önceden atanmış bağımsız bir bilişim hakemi veya İTOTAM / ISTAC Acil Durum Hakemi (Emergency Arbitrator) eliyle 15–20 gün içinde dosya üzerinden bağlayıcı teknik tespit yapılması öngörülmelidir.

      VI. Teknik Doğrulama (Verification), Temiz Oda Derlemesi ve SaaS İçin Bulut Emaneti (Cloud Escrow)

      Sahadaki uyuşmazlıkların büyük bölümünde hukuki şartlar kusursuz kurgulandığı halde, kriz günü emanet kasası açıldığında içinden çıkan dosyaların hiçbir işe yaramadığı görülmektedir. Bunun nedeni şifreli parolaların unutulması, üçüncü parti ticari kütüphanelerin (SDK / DLL) pakete eklenmemesi, derleyici (compiler) sürüm notlarının bulunmaması veya emanetteki kodun canlıda çalışan sürümden iki yıl geride kalmasıdır.

      Bu tehlikeyi önlemek adına emanet sözleşmesinde üç kademeli teknik doğrulama (Escrow Verification) ve otomatik sürüm senkronizasyonu (Git / CI-CD entegrasyonu) şart koşulmalıdır:

      • Seviye 1 — Envanter ve Bütünlük Kontrolü: Emanetçinin gelen dosyaların okunabilirliğini, virüs taramasını, SHA-256 özet (hash) değerlerini ve dosya dizin yapısını doğrulaması (asgari seviye, tek başına yetersizdir).
      • Seviye 2 — Bağımlılık ve Dokümantasyon Analizi: Kaynak kodun yanı sıra derleme betiklerinin (build scripts), veritabanı şema tanımlarının (DDL), ortam değişkenleri şablonunun ve kullanılan tüm açık kaynak/üçüncü parti kütüphane listelerinin (SBOM) eksiksizliğinin uzman mühendisçe incelenmesi.
      • Seviye 3 — Temiz Odada Tam Derleme ve Çalıştırma Testi (Clean-Room Binary Build & Deployment): Tedarikçi ağından tamamen izole temiz bir sunucuda, yalnızca emanet paketindeki kaynak kod ve talimatlar kullanılarak çalışan yürütülebilir yazılımın sıfırdan derlenmesi ve müşterinin canlı sistemindeki sürümle birebir eşleştiğinin tutanakla kanıtlanması.

      Modern SaaS Projelerinde "Bulut Emaneti" (Cloud / SaaS Continuity Escrow)

      Çok kiracılı bulut (SaaS) yazılımlarında salt kaynak kodunun müşteriye verilmesi sorunu çözmez; çünkü yazılım AWS, Azure veya Google Cloud üzerindeki onlarca mikroservise, konteyner orkestrasyonuna ve sunucusuz (serverless) fonksiyona bağımlıdır ve müşterinin kendi verisi de aynı buluttadır. Bu nedenle modern kurumsal SaaS sözleşmelerinde klasik kod emaneti yerine SaaS Süreklilik Emaneti (Replicated Cloud Environment Escrow) uygulanmaktadır: Emanet paketi içerisine Altyapı Olarak Kod (IaC — Terraform, CloudFormation, Ansible betikleri), Docker imajları ve Kubernetes (Helm) yapılandırmaları ile periyodik şifreli müşteri veritabanı yedekleri dahil edilir; hatta kritik bankacılık/lojistik sistemlerinde emanetçi kontrolündeki izole bir bulut hesabında (warm standby escrow account) kopya ortam hazır bekletilerek tedarikçi çöktüğünde 24–48 saat içinde sistemin emanetçi bulutundan çalışmaya devam etmesi sağlanır.

      VII. Kaynak Kodu Emanet Modelleri ve Koruma Düzeyleri Karşılaştırma Tablosu

      Değerlendirme Kriteri Noter Emaneti / Fiziksel Kasa Modeli Klasik Kod Emaneti (Git + Seviye 2/3 Test) SaaS Bulut Süreklilik Emaneti (Cloud Escrow)
      Hedef Yazılım Mimarisi Küçük ölçekli, nadir güncellenen yerleşik (on-premise) yazılımlar. Kurumsal ERP, fabrika otomasyonu ve müşteri sunucusunda çalışan sistemler. Çok kiracılı SaaS, mikroservis ve bulut-yerel (cloud-native) platformlar.
      Emanet Edilen Materyal Mühürlü USB/disk içinde statik kaynak kodu arşivi. Kaynak kodu, build betikleri, DB şeması, SBOM ve geliştirici kılavuzu. Kaynak kodu + Docker/K8s/Terraform (IaC) + periyodik müşteri veri yedeği + bulut erişim anahtarları.
      Teknik Doğrulama (Build Test) Yoktur; noter kodun derlenip derlenemediğini test edemez. Vardır; temiz odada sıfırdan derleme (clean-room build) yapılır. Tam Simülasyon; izole bulut hesabında sistem ve veri ayağa kaldırılarak test edilir.
      Güncelleme Yöntemi Manuel fiziki teslimat; pratikte sürümler hızla eskir. CI/CD hattından şifreli otomatik Git senkronizasyonu (her sürümde). Sürekli otomatik kod + günlük/haftalık şifreli veritabanı replikasyonu.
      Kriz Anında Ayağa Kalkma Süresi Haftalar veya aylar (kod eksik çıkarsa kurtarılamaz). 5–15 iş günü (müşteri sunucusunda yeniden derleme süresi). 4–48 saat (izole yedek bulut hesabının devreye alınmasıyla).

      VIII. Sözleşme ve Uyum Rehberi: Örnek Escrow Klozu ve Kurumsal Denetim Listesi

      Özel yazılım geliştirme, ERP lisanslama veya kritik SaaS sözleşmelerine eklenebilecek, Türk FSEK m. 52 ve İİK iflas prensipleriyle uyumlu örnek emanet maddesi taslağı aşağıdadır:

      Örnek Kaynak Kodu ve Bulut Emanet Sözleşmesi Klozu:
      Madde X (Kaynak Kodu Emaneti, Doğrulama ve Şarta Bağlı FSEK Lisansı):
      "1. Tevdi ve Otomatik Güncelleme: Tedarikçi, işbu Sözleşmenin imzasından itibaren en geç 20 (yirmi) gün içinde Yazılımın insan tarafından okunabilir tam kaynak kodunu, derleme betiklerini, veritabanı şemalarını, Altyapı-Olarak-Kod (Terraform/Docker/Kubernetes) yapılandırmalarını ve üçüncü parti bileşen envanterini ('Emanet Materyali') Taraflarca belirlenen bağımsız Emanetçi Kuruluş nezdinde açılacak tek lehdarlı hesaba teslim edecek ve her majör/minör sürüm yayımını izleyen 5 (beş) iş günü içinde otomatik Git entegrasyonuyla güncelleyecektir. Emanet Materyali yılda en az bir kez Emanetçi tarafından Seviye-3 Temiz Oda Derleme Testine tabi tutulacak; derleme hatası tespit edilirse masrafı Tedarikçiye ait olmak üzere 10 gün içinde eksiklik giderilecektir.
      2. Serbest Bırakma Olayları: (a) Tedarikçi hakkında iflas veya tasfiye kararı verilmesi, (b) Tedarikçinin ticari veya teknik destek faaliyetini kesintisiz 15 iş günü durdurması, (c) Seviye-1 kritik hataların veya zorunlu mevzuat güncellemelerinin yazılı ihtara rağmen 20 gün içinde giderilememesi (konkordato mühleti içinde dahi fiili bakım temerrüdü oluşması dahil) hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi üzerine Emanetçi, Tedarikçiye tanınan 10 iş günlük yazılı itiraz süresinin sonunda (veya itiraz halinde İTOTAM Acil Durum Hakemi kararıyla) Emanet Materyalini Müşteriye teslim edecektir.
      3. FSEK m. 52 Kapsamında Geciktirici Şartlı Lisans: Tedarikçi, işbu Sözleşmenin imza tarihi itibarıyla bedeli lisans ve bakım ücretleri içinde peşinen tahsil edilmiş olmak ve Serbest Bırakma Olayının gerçekleşmesi geciktirici şartına (TBK m. 170) bağlı olmak üzere; 5846 sayılı FSEK m. 52 uyarınca Yazılım ve Emanet Materyali üzerinde Müşterinin kendi iç iş sürekliliğini sağlaması, hata gidermesi, güvenlik ve mevzuat uyarlamaları yapması amacıyla FSEK m. 21 İşleme ve FSEK m. 22 Çoğaltma haklarını kapsayan basit, süresiz ve gizlilik yükümlülüğü altında Müşterinin dış bilişim yüklenicileri eliyle de kullanılabilir nitelikte bir ruhsatı gayrikabili rücu olarak tesis etmiştir."

      Kurumsal Escrow Denetim Kontrol Listesi

      1. Üçüncü Parti ve Açık Kaynak Haritası (SBOM): Tedarikçinin kod içinde kullandığı ücretli ticari bileşenlerin (örneğin raporlama motoru veya şifreleme SDK'sı) müşteri tarafından doğrudan lisanslanabilir olup olmadığı önceden doğrulanmalıdır.
      2. Geliştirici Kimlik ve Mimari Dokümantasyon: Sırf binlerce satır yorumsuz kodun teslim alınması yeni mühendisler için aylarca sürecek tersine anlama çabası doğurur; sistem mimari diyagramları ve API dokümantasyonu emanetin zorunlu parçası yapılmalıdır.
      3. Maliyet Paylaşımı: İlk kurulum, yıllık saklama ve yılda bir yapılacak Seviye-3 derleme testi ücretlerinin hangi tarafça (veya yarı yarıya) karşılanacağı baştan netleştirilmelidir; emanetçi faturasının tedarikçi tarafından ödenmemesi nedeniyle sözleşmenin feshedilmemesi için müşteriye faturayı ödeyip bakım bedelinden mahsup etme yetkisi tanınmalıdır.
      4. Gizlilik ve Ticari Sır Sorumluluğu: Serbest bırakma sonrasında müşterinin teslim aldığı kaynak kodunu kendi ticari sırrı gibi koruyacağı, üçüncü kişilere satamayacağı ve yalnızca kendi grup şirketlerinin iç kullanımı için işleyebileceği açıkça taahhüt edilmelidir.

      IX. Sonuç ve Değerlendirme

      Kaynak Kodu Emanet (Source Code Escrow) sözleşmeleri, yazılım tedarikçisinin fikri mülkiyetini koruma ihtiyacı ile kurumsal müşterinin kesintisiz operasyon yürütme zorunluluğunu uzlaştıran en rasyonel sözleşme mühendisliği aracıdır. Ancak Türk hukukunda bu korumanın kriz gününde gerçekten çalışabilmesi; salt noter kasasına dosya bırakmakla yetinilmemesine, FSEK m. 52 uyarınca işleme ve çoğaltma haklarının imza anında geciktirici şartla yazılı olarak kurulmasına, İİK iflas ve konkordato kuralları gözetilerek somut bakım temerrüdü tetikleyicilerinin tanımlanmasına ve her sürümün temiz odada derleme testiyle (clean-room verification) teknik olarak doğrulanmasına bağlıdır.

      Kaynaklar ve Mevzuat Referansları

      • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m. 112, m. 170–175 Şarta Bağlı Borçlar, m. 502 vd. Vekalet, m. 561–571 Saklama Sözleşmeleri).
      • 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (m. 2/1 Bilgisayar Programları, m. 21 İşleme, m. 22 Çoğaltma, m. 38/3, m. 52 Şekil Şartı).
      • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m. 184, m. 191, m. 198, m. 278–280, m. 296 Konkordatonun Sözleşmelere Etkisi).
      • 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu ve BDDK Bilgi Sistemleri ve Elektronik Bankacılık Hizmetleri Hakkında Yönetmelik (Dış Kaynak ve İş Sürekliliği Hükümleri).

      Bu içerik yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut olaylara ilişkin hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz.

      SIKÇA SORULAN SORULAR

      Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları

      Hayır. Source Code Escrow sözleşmesi yazılım üzerindeki fikri mülkiyet ve telif haklarını müşteriye devretmez; yazılımın sahibi yine tedarikçi olarak kalır. Serbest bırakma şartı (örneğin tedarikçinin iflası veya bakımı terk etmesi) gerçekleştiğinde müşteriye yalnızca kendi iç operasyonlarının sürekliliğini sağlamak, hata düzeltmek ve sistemi uyarlamak amacıyla sınırlı, münhasır olmayan ve üçüncü kişilere satılamayan bir kaynak kod kullanım/işleme lisansı açılır.

      Çoğu kurumsal projede tek başına noter emaneti yetersizdir. Noterler resmi tarih ve mühürlü muhafaza sağlasalar da teslim edilen bellekteki kaynak kodun eksiksiz olup olmadığını, şifresinin açılıp açılmadığını veya sıfırdan çalışan bir yazılıma derlenip derlenemediğini (build testi) teknik olarak kontrol edemezler. Kriz anında eksik veya eski sürüm kodla karşılaşmamak için bağımsız teknik doğrulama (Seviye-3 clean-room build testi) içeren emanet yapısı tercih edilmelidir.

      5846 sayılı FSEK m. 52 uyarınca mali haklara ilişkin sözleşme ve ruhsatların yazılı olması ve devredilen/lisanslanan hakların tek tek ismen gösterilmesi geçerlilik şartıdır. Sözleşmede FSEK m. 21 (işleme/değiştirme) ve FSEK m. 22 (çoğaltma) hakları ile dışarıdan başka bir yazılım firmasına bakım yaptırma yetkisi açıkça yazılmazsa, müşteri emanetten teslim aldığı kaynak kod üzerinde hukuken geliştirme yapamaz.

      2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 296 uyarınca, salt konkordato talebinde bulunulması veya mühlet alınması sözleşmenin feshine ya da ağırlaştırılmasına gerekçe yapılamaz (ipso facto yasağı). Ancak tedarikçi konkordato mühleti içinde bakım, teknik destek ve kritik hata giderme edimlerini fiilen yerine getiremez ve SLA sürelerini ihlal ederse, somut ifa temerrüdüne dayalı serbest bırakma tetikleyicisi işletilerek kaynak kod talep edilebilir.

      Geleneksel sadece kod emaneti bulut tabanlı SaaS sistemlerinde tek başına yeterli olmaz; çünkü SaaS yazılımı bulut altyapı betiklerine ve sağlayıcıdaki canlı veritabanına bağlıdır. Bu nedenle SaaS projelerinde "Bulut Süreklilik Emaneti" (Cloud Escrow) modeli uygulanarak kaynak kodunun yanı sıra Docker/Kubernetes konteynerleri, Terraform altyapı kodları (IaC) ve düzenli şifreli müşteri veritabanı yedekleri birlikte emanete alınmalıdır.

      Mali sıkıntıya giren bir yazılım tedarikçisinin ilk kestiği ödemelerden biri genellikle emanetçi kuruluşun yıllık saklama ücretidir. Korumanın tam ihtiyaç duyulan kriz anında düşmemesi için üç taraflı sözleşmeye, emanetçi ücretinin ödenmemesi halinde emanetçinin sözleşmeyi feshetmeden önce müşteriye 30 gün ihbar süresi vereceği ve müşterinin bu ücreti ödeyerek tedarikçinin bakım faturasından mahsup edebileceği hükmü mutlaka konulmalıdır.

      Av. Celil Işık
      Av. Celil Işık Yönetici Ortak · Avukat
      Ticaret ve şirketler hukuku, teknoloji, e-ticaret, dijital platformlar, kripto varlıklar, startup yatırımları ve KVKK alanlarında şirketlere ve girişimcilere hukuki danışmanlık sunmaktadır.
      1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB meslek kuralları çerçevesinde genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış ve Işıkoğlu Partners Hukuk Bürosu tarafından incelenmiştir.
      İletişim
      Merkez Ofis
      Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
      Dragos Center No 15
      iletisim@isikoglupartners.com
      +90 531 869 3827

      Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

      Hukuki Hesaplama Araçları

      4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve güncel AAÜT/Arabuluculuk tarifeleri çerçevesinde hazırlanan interaktif hukuki hesaplama araçları.

      Ana Sayfa › Hesaplama Araçları › Hesaplama
      Hukuki Hesaplama Aracı

      Hukuk Hukuki Kontrol: Işıkoğlu Partners Güncel Mevzuat: 2026 Yürürlük Parametreleri

      Diğer Hukuki Hesaplama Araçları

      International Legal Practice in Istanbul, Türkiye

      Işıkoğlu Partners advises foreign corporations, venture-backed technology companies, digital platforms and cross-border investors across corporate formation, M&A, CMB crypto/FinTech licensing, KVKK data protection, commercial debt recovery and international arbitration.

      Direct Counsel via WhatsApp (+90 531 869 3827) Email: iletisim@isikoglupartners.com
      Multilingual Legal Counsel & Sworn Interpreter Coordination (Notary · Title Deed · Trade Registry · Courts)
      Our Istanbul team provides direct English-speaking legal representation alongside accredited sworn interpreter coordination in Russian (Русский), Arabic (العربية), German (Deutsch), Persian, French and 12 additional languages for powers of attorney, real estate closings, company formation, banking/MASAK compliance and court proceedings.

      Core International Practice Areas

      Turkish Law Guides in English (46 Publications)

      Comprehensive statutory and case-law guides prepared by our Istanbul legal team for international investors, corporations and foreign nationals.

      English Legal Desk › Practice Area
      International Legal Practice

      Istanbul, Türkiye Turkish Practice Page: Faaliyet Alanları →
      Hukuki Geçerlilik & Uyum Testleri

      Tahliye taahhütnamesi geçerliliği, KVKK ve VERBİS kayıt yükümlülüğü, e-ticaret ETBİS/İYS uyumu, işçi haklı fesih şartları, şirket ortaklık sözleşmesi ve yabancı yatırımcı uygunluk kriterlerini ilgili kanun maddelerine göre adım adım kontrol edin.

      Uyum Testi

      Hukuk Hukuki İnceleme: Işıkoğlu Partners

      Diğer Hukuki Uyum & Geçerlilik Testleri

      Hukuk & Ticaret Terimleri Sözlüğü (A–Z)

      Türk hukuku, ticari sözleşmeler, icra-iflas, gayrimenkul, miras, iş hukuku, girişim sermayesi ve teknoloji hukukunda en sık karşılaşılan kavramların kanun dayanaklı tanımları ve uygulama rehberleri.

      Ana Sayfa › Hukuk Sözlüğü › Hukuk Terimi
      Hukuk Terimi
      Hukuk Kanuni Dayanak: - İnceleyen: Işıkoğlu Partners
      KISA HUKUKİ TANIM ÖZETİ

      Aynı Alandaki Diğer Hukuk Terimleri

      Yüksek Mahkeme & Kurul Emsal Karar İncelemeleri

      Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulları, Hukuk ve Ceza Daireleri, Danıştay, Anayasa Mahkemesi, Kişisel Verileri Koruma Kurulu ve Rekabet Kurulunun iş dünyasını ve bireyleri doğrudan ilgilendiren yerleşik içtihat ilkeleri.

      Emsal Karar İncelemesi
      Hukuk Merci: Yüksek Mahkeme Künye: İçtihat Analiz: Işıkoğlu Partners
      YERLEŞİK HUKUKİ İLKE ÖZETİ

      ISTANBUL · TÜRKİYE
      International Legal Practice

      WhatsApp (+90 531 869 3827) iletisim@isikoglupartners.com

      Legal Guide

      WhatsApp'tan Sorun