Özet
Modern ticari yazılım projelerinin kod tabanlarının ortalama %70 ila %90'ı açık kaynak kodlu (Open Source Software — OSS) kütüphaneler, çerçeveler ve paket yöneticisi bağımlılıkları üzerine inşa edilmektedir. Geliştirici ekipler arasında sıkça rastlanan "GitHub'da herkese açıksa serbestçe ticari ürüne gömülebilir" yanılgısı, şirketleri yıkıcı fikri mülkiyet krizleriyle karşı karşıya bırakmaktadır. Açık kaynak yazılımlar sahipsiz (kamu malı) eserler olmayıp 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) koruması altında belirli şartlara bağlanmış telif lisanslarıdır. Özellikle GPL ve bulut sistemlerini hedef alan AGPLv3 gibi güçlü copyleft lisanslı tek bir kütüphanenin ticari yazılıma yanlış biçimde entegre edilmesi, şirketin milyonlarca liralık Ar-Ge yatırımıyla geliştirdiği kapalı kaynak kodunun tamamını kamuya açma zorunluluğu (copyleft enfeksiyonu / viral etki) doğurabilmekte; şirket birleşme-devralma (M&A) ve girişim sermayesi (VC) yatırım turlarında işlemin iptaline veya ağır değerleme kesintilerine yol açmaktadır.
I. Giriş: "Ücretsiz Kod" Yanılgısı ve Açık Kaynak Lisanslarının Hukuki Doğası
Yazılım mühendisliği pratiğinde npm, PyPI, Maven, NuGet, Cargo veya Go Modules üzerinden tek bir terminal komutuyla projeye dahil edilen açık kaynak paketleri geliştirme hızını katbekat artırmaktadır. Ancak bir yazılım deposunun internette herkesin erişimine açık biçimde yayınlanmış olması, eser sahibinin telif haklarından feragat ettiği anlamına gelmez. Tam aksine, içinde hiçbir lisans dosyası (LICENSE) bulunmayan herkese açık bir GitHub deposu, hukuken "tüm hakları saklıdır" (all rights reserved) statüsündedir; eser sahibinden yazılı izin alınmaksızın bu kodun kopyalanması, değiştirilmesi veya ticari bir yazılıma eklenmesi doğrudan telif hakkı ihlali oluşturur.
Açık kaynak lisansları ise eser sahibinin FSEK'ten doğan tekelci mali haklarını ortadan kaldırmayan, bilakis bu tekel gücünü kullanarak kullanıcıya "belirli koşullara uyman şartıyla bu kodu çoğaltabilir, işleyebilir ve dağıtabilirsin" diyen şarta bağlı, münhasır olmayan (basit), dünya çapında ve ücretsiz ruhsat (lisans) işlemleridir. Kullanıcı lisanstaki koşulları (örneğin telif bildirimini koruma veya türev eserin kaynak kodunu aynı lisansla açma koşulunu) ihlal ettiği anda hukuki kullanım dayanağı çöker ve yapılan kullanım yetkisiz tecavüze dönüşür.
II. 5846 Sayılı FSEK m. 2, m. 6 ve m. 52 Bağlamında Açık Kaynak Ruhsatlarının Türk Hukukundaki Yeri
Türk fikri mülkiyet hukukunda bilgisayar programları ve bir sonraki aşamada program sonucu doğurmak koşuluyla hazırlık tasarımları 5846 sayılı FSEK m. 2/1-1 uyarınca ilim ve edebiyat eseri olarak korunur. Mevcut bir açık kaynak kütüphanenin değiştirilerek veya başka bir programla bütünleştirilerek özgün bir ticari yazılıma dönüştürülmesi ise FSEK m. 6/1-10 kapsamında "işlenme eser" (türev eser) rejimini gündeme getirir; işlenme eserin ticari olarak kullanılabilmesi ve yayılabilmesi asıl eser sahibinin (açık kaynak lisans verenin) ruhsat sınırlarına uyulmasına bağlıdır.
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m. 52 ve m. 68 Değerlendirmesi:
"FSEK m. 52 uyarınca mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır. Öğretide, elektronik ortamda ilan edilen standart açık kaynak lisanslarının (GPL, MIT, Apache vb.) mülkiyeti devreden tam devir sözleşmesi değil, eser sahibinin kamuya yönelttiği tek taraflı icap / şarta bağlı basit kullanım izni niteliğinde olduğu ve dürüstlük kuralı (TMK m. 2) gereği hem kodu kullanan şirketi hem de lisans vereni bağladığı kabul edilmektedir. Lisans şartları aşılarak kapalı kaynak dağıtım yapılması halinde eser sahibi FSEK m. 66 uyarınca tecavüzün ref'i ve men'i davası ile FSEK m. 68 uyarınca rayiç bedelin üç katına kadar telif tazminatı talep edebilir."
Uluslararası içtihatlarda da (örneğin Alman mahkemelerinin Welte v. Sitecom kararları, ABD Federal İstinaf Mahkemesinin Jacobsen v. Katzer kararı ve Fransız mahkemelerinin Orange kararları) açık kaynak lisans koşulları salt akdi bir taahhüt değil, telif lisansının kapsamını belirleyen maddi şartlar olarak kabul edilmiş ve ihlal halinde ticari ürünün dağıtımının ihtiyati tedbirle durdurulmasına hükmedilmiştir. Türk mahkemeleri önünde de FSEK m. 77 ihtiyati tedbir hükümleri çerçevesinde lisanssız/şarta aykırı yazılım dağıtımının durdurulması ciddi bir hukuki risktir.
III. İzin Verici (Permissive) Lisanslar: MIT, BSD ve Apache 2.0 (Patent Misilleme Klozu)
Ticari yazılım şirketleri ve girişimler açısından en düşük hukuki risk taşıyan açık kaynak kategorisi İzin Verici (Permissive / Akademik) Lisanslardır. Bu lisanslar, açık kaynak bileşenin kapalı kaynaklı (proprietary) ticari bir yazılıma dahil edilmesine ve ortaya çıkan nihai ürünün kaynak kodu açılmaksızın ücretli lisansla satılmasına izin verir.
- MIT Lisansı ve BSD (2-Clause / 3-Clause) Lisansları: Son derece kısa ve esnek metinlerdir. Temel yükümlülük, dağıtılan yazılımın dokümantasyonunda, "Hakkında / Üçüncü Parti Bildirimleri" (
THIRD-PARTY-NOTICES) ekranında veya paket içinde orijinal telif hakkı ibaresine (Copyright Notice) ve sorumluluk reddi (Disclaimer) metnine yer verilmesidir. BSD 3-Clause lisansında ek olarak eser sahibinin veya kurumun adı yazılı izin olmadan ticari ürünün reklamında kullanılamaz. - Apache Lisansı 2.0: Kurumsal bulut ve yapay zekâ ekosisteminde (Kubernetes, TensorFlow, Android AOSP, Kafka vb.) en çok tercih edilen izin verici lisanstır. MIT lisansından iki kritik farkı vardır: Birincisi, dosyada değişiklik yapılmışsa değiştirilen dosyalara değişiklik notu düşülmesi ve varsa
NOTICEdosyasının korunması zorunludur. İkincisi, Apache 2.0 açık bir patent lisansı (Madde 3) içerir; katkıda bulunanların ilgili koda ilişkin patent iddialarına karşı kullanıcıyı korur. Ancak aynı maddede yer alan Patent Misilleme / Savunma Klozu (Defensive Patent Termination) uyarınca, eğer kullanıcı şirket bu yazılımla ilgili olarak herhangi bir tarafa "patent ihlali davası" açarsa Apache 2.0 kapsamındaki patent lisansı o tarih itibarıyla kendiliğinden sona erer.
IV. Zayıf ve Güçlü Copyleft Lisansları: LGPL, MPL 2.0, GPLv2/v3 ve Copyleft Enfeksiyonu
Özgür Yazılım Vakfı (FSF) tarafından geliştirilen Copyleft (Karşı-Telif) felsefesi, yazılım özgürlüğünün ticari şirketlerce kapatılmasını önlemek için telif hukukunu tersine çevirir: Kodu ücretsiz kullanabilir ve değiştirebilirsin; ancak bu kodu içeren veya ondan türetilen bir yazılımı üçüncü kişilere dağıttığın (convey / distribute) anda, türev eserin tamamının kaynak kodunu aynı copyleft lisansıyla ücretsiz olarak açmak zorundasın. Kapalı kaynaklı ticari koda bir copyleft bileşenin temas ederek tüm ticari ürünü açık kaynak olmaya zorlamasına bilişim hukukunda "Copyleft Enfeksiyonu" (Viral Etki / Tainting) adı verilir.
1. Güçlü (Strong) Copyleft: GNU GPL v2 ve GPL v3
GPLv2 ve GPLv3 lisanslarında viral etki en geniş düzeydedir. Genel kabul gören teknik-hukuki yoruma göre, ticari yazılımınız GPL lisanslı bir kütüphaneyi aynı bellek alanında statik veya dinamik olarak bağlıyorsa (static or dynamic linking) ve tek bir bütünleşik yürütülebilir program oluşturuyorsa, sizin yazdığınız özel ticari modüller de GPL kapsamında "bütünün parçası / türev eser" sayılır. Bu yazılımı müşterinin sunucusuna (on-premise) kurduğunuz, mobil uygulama mağazasına (App Store / Google Play) yüklediğiniz veya donanım (IoT cihazı, gömülü sistem) içinde teslim ettiğiniz anda "dağıtım" gerçekleşir ve müşteri (veya orijinal GPL yazarı) tüm ticari kaynak kodunuzun kendisine verilmesini talep edebilir. Üstelik GPLv3, donanım üreticilerinin kriptografik imzayla değiştirilmiş yazılım çalışmasını engellemesini (Tivoization) de yasaklar ve kurulum anahtarlarının verilmesini şart koşar.
2. Zayıf (Weak) Copyleft: LGPL (Lesser GPL) ve MPL 2.0 (Mozilla)
Ticari yazılımların açık kaynak kütüphaneleri enfeksiyon riski olmadan kullanabilmesi için ara çözümler üretilmiştir:
- GNU LGPL v2.1 / v3: Eğer LGPL lisanslı kütüphanenin kendi kaynak kodunu değiştirmez ve kendi ticari yazılımınıza dinamik bağlama (dynamic linking —
.dll,.so,.dylibpaylaşımlı kütüphane) yoluyla bağlarsanız (kullanıcının LGPL kütüphanesini güncel bir sürümle değiştirebilmesine olanak tanıyarak), kendi ana ticari yazılımınızın kaynak kodunu açmak zorunda kalmazsınız. Ancak dikkat: iOS uygulamaları, tek dosyalı Go/Rust derlemeleri veya sıkıştırılmış ön-yüz JavaScript paketlerinde (Webpack/Vite bundle) statik gömme yapıldığında LGPL bile kendi özel önlemleri alınmazsa enfeksiyon riski doğurabilir! - Mozilla Public License 2.0 (MPL 2.0): Dosya bazlı (file-level) copyleft uygular. MPL 2.0 lisanslı mevcut dosyalarda yaptığınız değişiklikleri açık kaynak olarak paylaşmanız gerekir; ancak kendi yazdığınız ayrı dosyalardaki ticari kodlarınızı kapalı kaynak tutabilirsiniz.
V. SaaS ve Bulut Şirketleri İçin Kritik Tuzak: AGPLv3 ve Kaynak Görünür Lisanslar (SSPL, BSL)
Klasik GPLv2 ve GPLv3 lisanslarının tetikleyicisi yazılımın kopyasının üçüncü kişiye "dağıtılması" (distribution)dır. Bir bulut (SaaS) şirketi GPL lisanslı bir yazılımı alıp kendi sunucusunda değiştirerek çalıştırdığında ve müşterilere yalnızca web tarayıcısı veya API üzerinden hizmet sunduğunda yazılım kopyasını kimseye dağıtmadığı için kaynak kodunu açma yükümlülüğü doğmaz. Buna sektörde "SaaS / ASP Boşluğu" (Application Service Provider Loophole) denir (ancak tarayıcıya indirilen ön-yüz JavaScript kodlarının dağıtım sayıldığı unutulmamalıdır!).
GNU Affero Genel Kamu Lisansı (AGPLv3) Madde 13 (Uzaktan Ağ Etkileşimi):
"Programın değiştirilmiş bir sürümünü kullanıyorsanız ve kullanıcılar bu programla bir bilgisayar ağı üzerinden uzaktan etkileşime giriyorsa, programınız tüm bu ağ kullanıcılarına değiştirilmiş sürümün Tam Karşılık Gelen Kaynak Koduna (Corresponding Source) ücretsiz erişim olanağı sunmak zorundadır."
İşte AGPLv3 tam olarak SaaS boşluğunu kapatmak için yazılmıştır. Bir SaaS girişimi arka uç (backend) mimarisine AGPLv3 lisanslı bir PDF motoru, veritabanı veya kimlik doğrulama kütüphanesi bağlayıp bunu değiştirerek kullanıcılara internet üzerinden hizmet sunduğu anda, kopyayı hiç dağıtmasa dahi arka uç kaynak kodunu açma tehlikesiyle yüzleşir! Bu nedenle Google dahil pek çok büyük teknoloji şirketi şirket içinde AGPL lisanslı kod kullanımını kesin olarak yasaklamaktadır.
Son yıllarda bulut devleriyle rekabet eden altyapı şirketleri (MongoDB, Redis, Elastic, HashiCorp, Sentry) ise açık kaynak tanımının dışına çıkan "Kaynak Görünür / Ticari Kısıtlı" (Source-Available) lisanslara geçmiştir: SSPL (Server Side Public License), yazılımı yönetilen bir bulut hizmeti olarak sunan şirketin yalnızca o yazılımı değil, yedekleme, izleme ve orkestrasyon dahil tüm bulut yönetim yığınının kaynak kodunu açmasını şart koşar; BSL / BUSL (Business Source License) ise üretim ortamında ticari kullanımı doğrudan yasaklayıp ücretli lisansa tabi tutar. Geliştiricilerin sürüm güncellerken (örneğin eski BSD lisanslı Redis'ten yeni RSAL/SSPL lisanslı Redis sürümüne geçerken) lisans değişimini fark etmemesi doğrudan FSEK telif ve sözleşme ihlali yaratmaktadır.
VI. Teknoloji M&A ve Yatırım Süreçlerinde Açık Kaynak Hukuki İncelemesi (OSS Due Diligence)
Türkiye'deki yazılım şirketlerinin yurt içi veya yurt dışı alıcılara satışında (M&A) ve Seri A/B girişim sermayesi yatırım turlarında en kritik denetim kalemlerinden biri Teknik ve Hukuki Açık Kaynak Denetimi (Open Source Software Audit)dir. Yatırımcı veya alıcı şirketin atadığı bağımsız denetim firmaları (Black Duck, FOSSA, Snyk, Mend veya ScanCode gibi Software Composition Analysis — SCA araçlarıyla) hedef şirketin tüm Git depolarını ve alt-bağımlılık ağaçlarını (transitive dependencies) satır satır tarar.
Bu taramada çekirdek ticari modülün içine kopyala-yapıştır (snippet) edilmiş GPL kod parçaları, AGPLv3 kütüphaneleri veya ticari lisansı alınmamış SSPL/çift lisanslı (dual-licensed, örn. iText, Qt, MySQL ticari bağlayıcıları) bileşenler bulunduğunda üç ağır ticari sonuç doğar:
- Kapanış Ön Şartı Olarak Kod Yeniden Yazımı (Clean-Room Remediation): Alıcı, hisse devir kapanışından (Closing) önce enfekte kütüphanelerin sökülmesini ve temiz mühendisler tarafından sıfırdan yeniden yazılmasını şart koşar; bu durum işlemi aylarca geciktirir.
- Fiyat İndirimi ve Emanet Kesintisi (Holdback / Escrow): Ticari lisans satın alma maliyeti (geriye dönük telif uzlaşması bedeli) ve mühendislik maliyeti doğrudan şirket değerlemesinden düşülür.
- Pay Devir Sözleşmesinde (SPA) Özel Tazminat (Specific Indemnity): Satıcı kurucu ortaklar, Fikri Mülkiyet Beyan ve Tekeffülleri (IP Warranties) altında açık kaynak uyumsuzluklarından doğacak taleplere karşı genel sorumluluk tavanı dışında kişisel/özel tazmin yükümlülüğü üstlenmek zorunda kalır.
VII. Açık Kaynak ve Kaynak Görünür Lisans Türleri Karşılaştırma Tablosu
| Lisans Adı | Lisans Kategorisi | Kapalı Kaynak Ticari Satış İzni | SaaS / Ağ Etkileşiminde Kod Açma | Patent Lisansı Hükmü | Kurumsal Risk Seviyesi |
|---|---|---|---|---|---|
| MIT / BSD | İzin Verici (Permissive) | Serbesttir (telif notu korunarak). | Gerekmez. | Açık patent maddesi yoktur. | Çok Düşük (Yeşil Liste) |
| Apache 2.0 | İzin Verici (Permissive) | Serbesttir (NOTICE ve değişiklik notuyla). | Gerekmez. | Vardır + Patent misilleme sonlandırması. | Çok Düşük (Yeşil Liste) |
| MPL 2.0 | Zayıf Copyleft (Dosya Bazlı) | Ayrı dosyalardaki ticari kod kapatılabilir. | Yalnızca dağıtılan MPL dosyaları açılır. | Vardır (savunma klozlu). | Düşük – Orta (Sarı Liste) |
| LGPL v2.1 / v3 | Zayıf Copyleft (Kütüphane) | Yalnızca dinamik bağlama yapılırsa kapatılabilir; statikte risklidir. | Sunucu tarafında gerekmez; istemciye dağıtılırsa dikkat gerekir. | LGPLv3'te açık patent hükmü vardır. | Orta (Mimari İnceleme Şart) |
| GPL v2 / v3 | Güçlü Copyleft (Viral) | Yasaktır; bağlanan tüm türev eserin kaynak kodu açılmalıdır. | Sunucuda kalırsa gerekmez; on-premise/mobil/JS dağıtımda zorunludur. | GPLv3'te güçlü patent ve anti-Tivoization hükmü vardır. | Yüksek (Kırmızı Liste) |
| AGPL v3 | Ağ Copyleft (Ultra-Viral) | Yasaktır; tüm türev kod açılmalıdır. | Zorunludur! Ağ üzerinden hizmet alan herkese kod açılmalıdır. | GPLv3 ile aynı açık patent koruması. | Kritik / Yasaklı (Kırmızı Liste) |
| SSPL / BSL | Kaynak Görünür (Ticari Kısıtlı) | Ticari/üretim şartlarına göre yasaklı veya ücretlidir. | Yönetilen bulut hizmetinde tüm altyapıyı açma veya ticari lisans alma şartı. | Lisans metnine göre sınırlıdır. | Kritik (Ayrı Ticari Lisans Gerekir) |
VIII. Sözleşme ve Uyum Rehberi: SBOM Yönetişimi ve M&A Tekeffül Klozu Taslağı
Hem kendi ürününü geliştiren teknoloji şirketlerinin hem de dışarıdan özel yazılım yaptıran kurumsal alıcıların sözleşmelerine ve mühendislik süreçlerine entegre etmesi gereken hukuki güvenceler şunlardır:
Örnek Yazılım Geliştirme / M&A Sözleşmesi Açık Kaynak Tekeffül Klozu:
Madde X (Açık Kaynak Kod ve Copyleft Kısıtlaması Beyan ve Tekeffülü):
"Yüklenici (veya Satıcılar), Teslim Edilen Yazılımın ve tüm alt bağımlılıklarının 5846 sayılı FSEK hükümlerine ve ilgili üçüncü parti lisanslarına tam uyumlu olduğunu; Müşterinin önceden açık yazılı onayı alınmaksızın Yazılım içerisinde GNU GPL, AGPL, SSPL, BSL veya Müşterinin kendi özel kaynak kodunu üçüncü kişilere açıklamasına, ücretsiz lisanslamasına yahut kaynak kod üzerinde tersine mühendislik yapılmasına izin vermesine yol açacak herhangi bir 'Copyleft / Viral' veya ticari kısıtlı lisanslı bileşen kullanılmadığını beyan ve tekeffül eder. Yüklenici, her sürüm teslimatında SPDX veya CycloneDX standartlarında eksiksiz bir Yazılım Malzeme Listesi (SBOM) ve üçüncü parti atıf dosyasını Müşteriye sunacaktır. İşbu maddenin ihlali halinde Yüklenici, etkilenen modülleri hiçbir ek ücret talep etmeksizin derhal izin verici (MIT/Apache 2.0) muadilleriyle değiştirecek veya sıfırdan yeniden yazacak ve Müşterinin uğradığı tüm zararları sorumluluk tavanı sınırlaması olmaksızın tazmin edecektir."
Yazılım Şirketleri İçin 5 Adımlı Açık Kaynak Uyum (OSPO) Rehberi
- Üç Renkli Kurumsal Lisans Politikası: Şirket içinde geliştiricilerin onaysız kullanabileceği Yeşil Liste (MIT, BSD, Apache 2.0, ISC), mimari izolasyon onayı gerektiren Sarı Liste (LGPL, MPL 2.0, EPL) ve kullanımı kesinlikle yasaklanan Kırmızı Liste (AGPL, GPL, SSPL, Commons Clause, lisanssız depolar) yazılı yönergeyle ilan edilmelidir.
- CI/CD Hattında Otomatik SCA Taraması: GitHub Actions veya GitLab CI derleme hattına otomatik lisans tarayıcı eklenmeli; Kırmızı Listeden bir paket veya alt-bağımlılık eklendiğinde derleme (Pull Request) otomatik olarak engellenmelidir.
- Canlı SBOM (Software Bill of Materials) Tutulması: Hem M&A yatırım turlarına hazırlık hem de 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu ve küresel siber güvenlik regülasyonları (AB Cyber Resilience Act) kapsamında tedarik zinciri zafiyetlerini (örneğin Log4Shell benzeri krizleri) anında görebilmek için her ürünün güncel SBOM envanteri arşivlenmelidir.
- Mikroservis Sınırlarıyla Mimari İzolasyon: Zorunlu olarak GPL bir araç (örneğin
FFmpegveyaGhostscript) kullanılacaksa, bu araç ana koda kütüphane olarak bağlanmamalı; ayrı bir işletim sistemi sürecinde komut satırı (CLI) veya ağ soketi üzerinden standart veri alışverişiyle çağrılarak lisans uyumu hukuk ve sistem mimarı tarafından birlikte doğrulanmalıdır. - Atıf ve NOTICE Otomasyonu: İzin verici lisansların (MIT, Apache 2.0) tek şartı olan telif bildirimlerinin unutulmaması için derleme aşamasında tüm
LICENSEveNOTICEmetinlerini otomatik toplayan bir bildirim dosyası ürüne eklenmelidir.
Sonuç olarak açık kaynak kod, doğru yönetildiğinde teknoloji şirketlerinin en büyük rekabet avantajı, denetimsiz bırakıldığında ise tüm fikri mülkiyet portföyünü tehlikeye atan saatli bir bombadır. Yazılım geliştirme yaşam döngüsünün en başında otomatik SBOM takibi ve FSEK uyumlu lisans politikası kurulması, ileride milyonlarca dolarlık M&A işlemlerini kurtaran en düşük maliyetli yatırımdır.
Kaynaklar ve Mevzuat Referansları
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (m. 2/1 Bilgisayar Programları, m. 6 İşlenmeler, m. 21–25 Mali Haklar, m. 52 Şekil Şartı, m. 66–71 Hukuk ve Ceza Davaları).
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu.
- Open Source Initiative (OSI) Onaylı Lisans Metinleri (MIT, Apache-2.0, MPL-2.0, GPL-3.0, AGPL-3.0) ve SPDX / CycloneDX SBOM Standartları.
Bu içerik yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut olaylara ilişkin hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz.
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Hayır. 5846 sayılı FSEK ve uluslararası telif konvansiyonları (Bern Sözleşmesi) uyarınca bir yazılım yazıldığı anda kendiliğinden telif koruması kazanır. İçinde açık bir lisans metni bulunmayan herkese açık depolar "tüm hakları saklıdır" statüsündedir; eser sahibinden yazılı izin alınmadan ticari yazılımda kullanılması telif hakkı ihlali oluşturur.
Copyleft enfeksiyonu, GPL veya AGPL gibi güçlü copyleft lisanslı bir kütüphanenin kapalı kaynaklı ticari bir yazılımla tek bir türev eser oluşturacak şekilde bütünleştirilmesi (statik/dinamik bağlanması) ve dağıtılması halinde, lisanstaki karşılıklılık şartı gereği şirketin kendi mühendislerinin yazdığı özel kaynak kodunu da aynı açık kaynak lisansıyla ücretsiz yayınlamak zorunda kalması riskidir.
Standart GPLv2 ve GPLv3 lisanslarında kaynak kod açma yükümlülüğü yalnızca yazılım kopyasının üçüncü kişilere "dağıtılması" (on-premise kurulum, mobil uygulama veya tarayıcıya inen JS kodu) halinde doğar; yalnızca arka uç sunucuda çalışan SaaS kodunda tetiklenmez. Ancak AGPLv3 (Madde 13), yazılımı hiç dağıtmasanız bile kullanıcılar ağ/internet üzerinden yazılımla etkileşime girdiği anda değiştirilmiş kaynak kodun tüm kullanıcılara açılmasını zorunlu kılar.
Evet. MIT, BSD ve Apache 2.0 "izin verici" (permissive) lisanslardır; bunları kullanarak geliştirdiğiniz ticari yazılımı kapalı kaynak tutabilir ve ücretli satabilirsiniz. Ancak ürününüzün dokümantasyonunda veya üçüncü parti bildirimleri dosyasında orijinal telif hakkı ve lisans metinlerine yer vermeniz, Apache 2.0'da ise ek olarak patent misilleme hükmüne ve NOTICE dosyasına dikkat etmeniz gerekir.
Yatırımcılar ve alıcı şirketler teknik inceleme (Due Diligence) aşamasında otomatik SCA araçlarıyla tüm kod deposunu tarar. Çekirdek üründe GPL veya AGPL enfeksiyonu ya da lisanssız SSPL kullanımı tespit edilirse alıcı işlemden vazgeçebilir, kapanış öncesi ilgili modüllerin sıfırdan yeniden yazılmasını şart koşabilir, değerlemeden kesinti yapabilir veya kuruculardan sınırsız özel tazminat taahhüdü isteyebilir.
LGPL kütüphanesinin kendi kaynak kodunda değişiklik yapılmaması ve ticari yazılıma statik gömme yerine "dinamik bağlama" (.dll, .so gibi paylaşımlı kütüphane) yöntemiyle bağlanarak son kullanıcının bu kütüphaneyi değiştirebilmesine olanak tanınması gerekir. iOS uygulamaları veya tek parça paketlenmiş derlemelerde statik bağlama yapıldığında bu koruma ortadan kalkabileceği için dikkatli mimari inceleme yapılmalıdır.







