Ayıplı Mal Nedir? Tüketicinin İade ve Değişim Hakları

Mevzuat ve süre kontrolü: 19 Ekim 2026.

Özet

Ayıplı malda tüketicinin talebi, teslimde vaat edilen özelliklerle gerçek durumun karşılaştırılmasına dayanır. Cayma, garanti, ispat karinesi ve ayıp zamanaşımı farklı kurumlardır.

1. Ayıp ve seçimlik hak

6502 m.8–11 kapsamında malın sözleşmeye, örneğe, ilan edilen veya objektif özelliklere uygunluğu incelenir. Koşullarına göre dönme, indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim istenebilir. Her ayıp, bütün hakların aynı anda ve koşulsuz kabulü anlamına gelmez.

Onarım veya değişimde orantısız güçlük, imkânsızlık ve üretici/ithalatçıya yöneltilebilecek taleplerin koşulları ayrıca değerlendirilir. Satış belgesi, teslim tarihi, servis raporu ve yazışmalar saklanmalıdır.

2. İlk altı ay ve genel süre

M.10’da teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslimde mevcut olduğu karinesi bulunur; malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmama istisnası saklıdır. Altı ay bütün hakların sona erdiği dönem değildir.

M.12’de daha uzun kanuni veya sözleşmesel süre yoksa genel ayıplı mal süresi teslimden iki yıl, konut/tatil amaçlı taşınmazda beş yıldır. İkinci el için ayrıca alt sınırlar bulunur. Garanti belgesinin bitişiyle bütün hukuki talepler aynı biçimde sona ermez.

3. Her gizli ayıp zamanaşımını kaldırmaz

M.12/3’te zamanaşımı hükümlerinin uygulanmaması için ayıbın ağır kusur veya hileyle gizlenmesi aranır. Ayıbın normal gözden geçirmeyle fark edilmemesi tek başına bu koşulun kanıtı değildir. Teknik tespit, satıcının bilgisi ve açıklamaları incelenmelidir.

Mesafeli alışverişte sebepsiz cayma hakkı ve istisnaları, ayıplı mal haklarından ayrıdır. Tüketicinin yanlış kullanımından doğan hasarla teslimde mevcut ayıp da aynı kabul edilmemelidir.

4. Başvuru yolu ve süre

Uyuşmazlık tüketici işlemi niteliğindeyse 2026’da değeri 186.000 TL’nin altında olan parasal uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyeti görevlidir. Tam 186.000 TL ve üzeri taleplerde tüketici mahkemesi yolu ve 6502 m.73/A’daki dava şartı arabuluculuk ile istisnaları incelenir. Talebin niteliği ve tarafların sıfatı belirlenmeden yalnız tutara göre merci seçilemez.

6502 m.70/3 kapsamında hakem heyeti kararına güncel itiraz süresi tebliğden itibaren iki haftadır; heyetin veya tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesine başvurulur. İtiraz icrayı otomatik durdurmaz; talep üzerine hâkim tedbiren durdurabilir. 1 Haziran 2024 öncesi kararların geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilir.

İlgili yazılar

Sıfır Araçta Boya veya Değişen Çıkarsa Haklar · İnternetten Alınan Ürünün Kargoda Kırılması

Güncellik kontrolünde kullanılan resmî kaynaklar

• Ticaret Bakanlığı — 2026 tüketici hakem heyeti sınırı

• 6502 sayılı Kanun — güncel metin