Işıkoğlu Partners Avukatlık ve Danışmanlık
IŞIKOĞLU
PARTNERS
Avukatlık & Danışmanlık
25+
Uzmanlık Alanı
%100
Kesintisiz İletişim & Hizmet
%100
Şeffaflık
3
Avukat

Değerlerimiz

Öncü İlkelerimiz & Değerlerimiz
01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Avukatlarımız

Hukuki Görüşler & Makaleler

Tüm Makaleleri Gör →

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Hukuk Kütüphanesi ve Adalet Heykeli
Biz Kimiz?

Genç, dinamik ve yenilikçi ekibimizle; geleneksel hukuk alanlarındaki uzmanlığımızı çağımızın dijital ve modern ihtiyaçlarıyla birleştiriyoruz.

Biz, tamamen genç ve dinamik bir ekip olarak kurduğumuz hukuk ofisimizde; enerjimizi, günceli yakalama becerimizi ve yenilikçi bakış açımızı müvekkillerimize en iyi şekilde yansıtmayı hedefliyoruz.

Hukukun temel taşlarını oluşturan Ticaret ve Şirketler Hukuku, Ceza Hukuku, İcra Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Miras Hukuku, Medeni Hukuk ve İş Hukuku gibi klasik alanlarda sağlam bir bilgi birikimi ve disiplinli bir çalışma anlayışına sahibiz. Bu alanlarda müvekkillerimize güven veren, köklü ve çözüm odaklı bir yaklaşım benimsiyoruz.

Ancak bununla yetinmiyor, çağın hızla değişen ihtiyaçlarına da aynı kararlılıkla yanıt veriyoruz. Teknolojinin, girişimciliğin ve dijital dünyanın hayatın merkezine oturduğu günümüzde; E-Ticaret Hukuku, KVKK & Veri Koruma Hukuku, Bilişim Hukuku, Startup ve Yatırım Hukuku, Kripto & Fintech Hukuku, Dijital Medya ve İnfluencer Hukuku, Oyun ve E-Spor Hukuku, Yapay Zekâ ve Teknoloji Hukuku gibi modern hukuk alanlarında da yenilikçi çözümler sunuyoruz.

Gençliğimizden aldığımız dinamizm ve teknolojiye olan hâkimiyetimiz sayesinde, geleneksel hukuk disiplinlerini modern dünyanın ihtiyaçlarıyla birleştiriyor; müvekkillerimizin karşılaşabileceği her türlü soruna yaratıcı, hızlı ve etkili hukuki çözümler üretiyoruz.

Bizim için hukuk yalnızca mevcut sorunları çözmek değil, aynı zamanda müvekkillerimizin gelecek planlarını güvenle şekillendirebilmeleri için önleyici ve yol gösterici bir güçtür. Bu nedenle hedefimiz, müvekkillerimizin yalnızca hukuki süreçlerini yönetmek değil; aynı zamanda yeni çağın sunduğu fırsatları en güvenli ve en verimli şekilde değerlendirmelerine yardımcı olmaktır.

Avukatlarımız

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Faaliyet Alanlarımız

Işıkoğlu Hukuk, ticari şirketlerden teknoloji girişimlerine, fikri mülkiyetten kripto & fintech hukuku ve yapay zeka odaklı danışmanlığa kadar geniş yelpazede uzman hukuk hizmeti sunar. Müvekkil odaklı yaklaşımımız, üstün dürüstlük ve şeffaflık ilkeleriyle her zaman kesintisiz iletişim sağlar.

01
-

Işıkoğlu Partners

Bu uzmanlık alanındaki sözleşme, uyum ve uyuşmazlık süreçleriniz için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.

WhatsApp'tan Sorun İletişim Formu ile Yazın →

Diğer Uzmanlık Alanları

Bu Alandaki Makalelerimiz

Ekibimiz

Geleneksel hukuk disiplinlerindeki sağlam birikimini çağımızın dijital, finansal ve teknolojik ihtiyaçlarıyla birleştiren; müvekkil odaklı temsil, şeffaf iletişim ve titiz dosya takibi ilkeleriyle çalışan avukat kadromuz.

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Avukat

İletişim

E-Posta: iletisim@isikoglupartners.com
Telefon: +90 531 869 3827
WhatsApp'tan Sorun
AVUKAT
-

Deneyim & Pratik

    Çalışma Alanları

      Konu Başlıkları
      Toplam 1.095 Hukuki Makale & Rehber
      Yükleniyor...

      Banka Teminat Mektuplarının Haksız Nakde Çevrilmesi (Paraya Çevrilmesi) ve Ödemenin Durdurulması Tedbiri

      6098 sayılı TBK m. 128 kapsamında bağımsız banka teminat mektuplarının haksız nakde çevrilmesi, hakkın açıkça kötüye kullanılması istisnası ve HMK m. 389 uyarınca ödemenin durdurulması tedbiri — kapsamlı hukuki rehber.

      Ticaret & Şirketler Hukuku Yazar: Av. Celil Işık Okuma Süresi: 14 dk (2890 kelime) Son Güncelleme: 2026-11-13

      Özet

      Kamu ihaleleri, inşaat taahhütleri, bayilik ve büyük ölçekli tedarik sözleşmelerinde lehtarın edimini güvence altına almak üzere bankalar tarafından düzenlenen teminat mektuplarının 6098 sayılı TBK m. 128 kapsamında bağımsız (soyut) banka taahhüdü / gayri şahsi teminat sözleşmesi niteliği; "önce öde sonra tartış" prensibinin sınırları; hakkın açıkça kötüye kullanılması (TMK m. 2) ve rizikonun gerçekleşmediğinin kesin belgelerle ispatı halinde 6100 sayılı HMK m. 389–397 uyarınca Asliye Ticaret Mahkemesinden ödemenin durdurulması için ihtiyati tedbir alınması stratejisi; süreli mektuplarda vade aşımı, ICC URDG 758 kuralları ve haksız tazmin edilen bedelin istirdadı davası — kapsamlı hukuki inceleme.

      Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.


      I. Giriş — Ticari Güvenlik Aracı Olarak Teminat Mektubu ve Haksız Tazmin Riski

      Büyük ölçekli inşaat projelerinden enerji yatırımlarına, kamu ihalelerinden distribütörlük ve tedarik zincirlerine kadar pek çok ticari ilişkide iş sahibi veya satıcı (muhatap), karşı tarafın (lehtarın) sözleşme borcunu ihlal etmesi ihtimaline karşı elinde nakit kadar likit bir güvence görmek ister. İşte bu işlevi, bankaların yüksek komisyon ve kredi limiti karşılığında düzenlediği banka teminat mektupları yerine getirir.

      Ancak uygulamada iş ilişkisi bozulduğunda veya sözleşmede karşılıklı kusur tartışması başladığında, muhatap taraf sözleşmeye bağlı alacaklarını mahkeme önünde ispatlamak yerine en kolay ve yıkıcı baskı aracına yönelmekte; bankaya başvurarak teminat mektubunu nakde çevirme (paraya çevirme / tazmin) talebinde bulunmaktadır. Oysa bir teminat mektubunun haksız biçimde paraya çevrilmesi, lehtar şirket açısından yalnızca nakdi kayıp doğurmakla kalmaz; aynı zamanda bankanın lehtara derhal rücu etmesi, kredi limitlerinin bloke olması, finansal puanın düşmesi ve teminat dışı kredi sözleşmelerinin kat edilmesi gibi ağır zincirleme krizlere yol açar. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Haksız Rekabet: Tanımı, Türleri ve Başvuru Yolları başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

      Bu çalışmada; banka teminat mektuplarının Ticaret ve Şirketler Hukuku ile Borçlar Hukuku altındaki hukuki rejimi, bankanın ödeme yükümlülüğünün istisnaları ve lehtarın ödemeyi durdurmak için başvurabileceği acil ihtiyati tedbir stratejisi ele alınmaktadır. İlgili genel kredi ilişkileri için Ticari Kredilerde Bankanın GKS İle Krediyi Kat Etmesi başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

      Temel Hukuki Çerçeve: Yargıtay'ın yerleşik İçtihadı Birleştirme Kararları uyarınca banka teminat mektupları, 6098 sayılı TBK m. 128 kapsamında bağımsız bir üçüncü kişinin fiilini üstlenme (gayri şahsi teminat / banka taahhüdü) sözleşmesidir. Banka temel sözleşmedeki haklılık tartışmasını inceleyemez; ancak muhatabın tazmin talebinin hakkın açıkça kötüye kullanılması niteliğinde olduğu kesin belgelerle derhal anlaşılıyorsa mahkeme kararıyla ödeme durdurulabilir.

      II. Hukuki Nitelik: TBK m. 128 Uyarınca Gayri Şahsi Teminat / Bağımsız Banka Taahhüdü

      Banka teminat mektubu üç köşeli bir hukuki ilişki yaratır: (1) Mektubun verilmesini bankadan isteyen müşteri (lehtar), (2) Lehtar ile arasındaki temel borç ilişkisinden doğan riskleri teminat altına alan (muhatap) ve (3) Muhataba belirli bir riskin gerçekleşmesi halinde kayıtsız şartsız ödeme taahhüdünde bulunan (banka). Bu konuda ayrıntılı bilgi için Tek Satıcılık (Münhasır Distribütörlük) Sözleşmesinin Haksız Feshi ve Portföy (Denkleştirme) Tazminatı (TTK m. 122) başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

      Yargıtay'ın kökleşmiş İçtihadı Birleştirme Kararları, banka teminat mektuplarının hukuken bir kefalet sözleşmesi değil, 6098 sayılı TBK m. 128 (eski BK m. 110) uyarınca üçüncü kişinin fiilini üstlenme — başka bir deyişle bağımsız banka taahhüdü / gayri şahsi teminat sözleşmesi olduğunu kesinleştirmiştir:

      6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 128:
      "(1) Üçüncü bir kişinin fiilini başkasına karşı üstlenen, bu fiilin gerçekleşmemesinden doğan zararı gidermekle yükümlüdür.
      (2) Belirli bir süre için yapılan üstlenmede, sürenin bitimine kadar üstlenene edimini ifa etmesi için yazılı olarak başvurulmaması hâlinde, üstlenenin sorumluluğunun sona ereceği kararlaştırılabilir."

      Bu nitelemenin ticari sonuçları son derece ağırdır. Kefalet sözleşmesi asıl borca bağlı (fer'i) nitelik taşırken ve kefil asıl borçlunun sahip olduğu tüm def'ileri (örneğin ayıp, takas, zaman aşımı, sözleşmeye aykırılık) alacaklıya karşı ileri sürebilirken; bağımsız banka taahhüdü niteliğindeki teminat mektubunda banka, asıl borç ilişkisiyle bağlı değildir.


      III. Soyutluk İlkesi, İlk Yazılı Talepte Ödeme ve Kefaletten Farkları

      Banka teminat mektubunun uluslararası ticarette ve iç piyasada nakit para kadar güven görmesinin nedeni soyutluk (bağımsızlık) ilkesi ve "ilk yazılı talepte derhal ödeme" kuralıdır. Tipik bir kesin teminat mektubunda banka; muhatabın "lehtarın taahhüdünü yerine getirmediğini" belirten yazılı tazmin talebini aldığı anda, ayrıca mahkeme hükmü, protesto keşidesi veya lehtarın rızasını aramaksızın nakden ve tamamen ödeme yapacağını üstlenir.

      Bu nedenle banka, muhatabın yazılı talebi karşısında şu hususları araştırma hakkına ve yetkisine sahip değildir:

      • Temel sözleşmedeki işin gerçekten gecikip gecikmediği veya ayıplı olup olmadığı,
      • Muhatabın sözleşmeyi feshinde haklı olup olmadığı veya kimin müterafik kusuru bulunduğu,
      • Lehtarın muhataba karşı başka alacaklarından dolayı takas hakkının var olup olmadığı.

      Banka yalnızca metinde aranan şekli şartların (örneğin talebin süresinde gelip gelmediği, yazılı olup olmadığı, mektupta öngörülen belge eklerinin —örneğin kesinleşmemiş fatura veya ibare gibi şartlı mektuplarda aranan belgelerin— sunulup sunulmadığı) yerine getirilip getirilmediğini denetler. Eğer şekli şartlar tamsa banka "önce öder"; taraflar temel sözleşmeden doğan haklılık tartışmasını ise "sonra dava açarak" (istirdat davasıyla) çözerler.

      Karşılaştırma Kriteri Kefalet Sözleşmesi (TBK m. 581 vd.) Banka Teminat Mektubu (TBK m. 128 Bağımsız Taahhüt)
      Asıl Borca Bağlılık (Fer'ilik) Asıl borca bağlıdır (fer'idir); asıl borç geçersizse kefalet de düşer. Asıl borçtan bağımsızdır (soyuttur); asli bir yükümlülüktür.
      Def'ilerin İleri Sürülmesi Kefil, asıl borçlunun sahip olduğu ayıp, ifa, takas def'ilerini ileri sürebilir (TBK m. 591). Banka temel sözleşme def'ilerini ileri süremez; ilk talepte öder.
      Eş Rızası ve Şekil Şartı El yazısı ile tarih/tutar yazımı ve kural olarak eş rızası gerekir (TBK m. 583–584). Kefalet şekline ve eş rızasına tabi değildir; bankanın ticari taahhüdüdür.
      Ödemenin Durdurulması Asıl borcun ifa edildiği veya zamanaşımına uğradığı her delille savunulabilir. Yalnızca hakkın açıkça kötüye kullanıldığının likit delille ispatı halinde durdurulur.

      IV. Haksız Nakde Çevirme İstisnaları: Hakkın Açıkça Kötüye Kullanılması (TMK m. 2)

      Soyutluk ilkesi, muhatabın temel hukuki ilişkide hiçbir alacağı olmadığını bile bile kötüniyetle zenginleşmesine hizmet edecek bir zırh değildir. Hem Türk doktrini ve Yargıtay içtihatları hem de uluslararası ticaret uygulamaları, hakkın açıkça kötüye kullanılması (TMK m. 2) ve hile/sahtecilik hallerinde "önce öde sonra tartış" kuralının kırılacağını kabul eder.

      Hangi durumlarda nakde çevirme talebinin hakkın açıkça kötüye kullanılması sayılacağı yüksek yargı kararlarıyla somutlaştırılmıştır:

      1. Riskin Hiç Gerçekleşmediğinin Tartışmasız Belgelerle Sabit Olması: Örneğin teminat mektubu yalnızca X işinin tamamlanması için verilmiş ve muhatap tarafından imzalanmış kayıtsız şartsız Kesin Kabul Tutanağı ile İbra Belgesi mevcutsa; buna rağmen muhatap teminat mektubunu paraya çevirmeye kalkışıyorsa hakkın açıkça kötüye kullanılması vardır.
      2. Teminat Mektubunun Kapsamı Dışındaki Bir Borç İçin Tazmin İstenmesi: Sözleşme eki olarak alınan avans teminat mektubunun avans tamamen mahsup edilip kapatıldığı halde başka bir ayıplı iş veya ayrı bir sözleşme alacağı için nakde çevrilmek istenmesi.
      3. Sözleşmenin Hukuka Aykırılığı veya İmkansızlığın Muhatabın Kusurundan Kaynaklanması: İhalenin veya sözleşmenin bizzat idare/muhatap tarafından hukuka aykırı biçimde iptal edilmesi veya yer tesliminin hiç yapılmamış olması karşısında, kendi temerrüdüne rağmen lehtarın mektubunu paraya çevirmeye çalışması (ancak bu hususun yoruma muhtaç tanık beyanlarıyla değil, kesin resmi yazışmalar ve tutanaklarla ilk bakışta anlaşılır olması şarttır).
      4. Sahte Belge Kullanımı veya Mektup Süresi Dolduktan Sonra Talep: Süreli teminat mektubunda vadenin geçmiş olmasına rağmen bankaya tazmin talebi yöneltilmesi.

      V. Ödemenin Durdurulması İçin İhtiyati Tedbir (HMK m. 389 vd.) Alınmasının Şartları

      Lehtar, muhatabın bankaya tazmin talebi gönderdiğini öğrendiği veya mektubu haksız yere paraya çevireceğine dair ciddi ihtar/fesih bildirimi aldığı anda, banka henüz ödemeyi fiilen gerçekleştirmeden Asliye Ticaret Mahkemesinden 6100 sayılı HMK m. 389 vd. uyarınca ödemenin durdurulmasına (teminat mektubunun paraya çevrilmesinin önlenmesine) yönelik ihtiyati tedbir talep etmelidir.

      Ancak mahkemeler, ticaret hayatında teminat mektubuna duyulan güveni zedelememek için bu tedbir taleplerinde son derece titiz davranır ve şu kriterleri arar:

      • Likit (Kesin ve Açık) Delille Yaklaşık İspat: Lehtar; temel sözleşmedeki karmaşık hesaplaşmaları, bilirkişi incelemesi gerektiren ayıp veya iş oranı tartışmalarını gerekçe göstererek ihtiyati tedbir alamaz! Yargıtay'a göre ihtiyati tedbir verilebilmesi için hakkın kötüye kullanıldığının ilk bakışta hiçbir duraksamaya yer bırakmayacak kesin, yazılı ve tartışmasız belgelerle (kesin kabul tutanağı, banka dekontuyla ispatlı avans iadesi, imzalı fesih/ibra protokolü, kesinleşmiş mahkeme kararı gibi) ortaya konulması şarttır.
      • Hasım ve Muhatabın Konumu: İhtiyati tedbir talebinde davalı/karşı taraf olarak muhatabın (alacaklının) gösterilmesi, bankanın ise ödeme yasağının muhatabı olan üçüncü kişi (veya zorunlu bildirim merci) olarak kararda açıkça yer alması gerekir; zira tedbir kararı yalnızca muhataba değil, doğrudan mektubu düzenleyen banka şubesine de bildirilmelidir ki banka ödeme yapmasın.
      • Yüksek Teminat Şartı (HMK m. 392): Mahkemeler ödemeyi durdurma tedbiri verirken, muhatabın muhtemel zararını karşılamak üzere genellikle mektup bedelinin %15 ila %100'ü oranında nakit veya başka bir banka teminat mektubu cinsinden yargısal teminat yatırılmasına hükmeder.
      • 2 Haftalık Tamamlayıcı Dava Süresi (HMK m. 397): Dava açılmadan önce tedbir alınmışsa, lehtar kararın uygulanmasını talep ettiği tarihten itibaren 2 hafta içinde esas hakkındaki davayı (örneğin borçlu olmadığının tespiti ve mektubun iadesi davasını) açmak ve dosya bilgisini tedbiri uygulayan birime sunmak zorundadır; aksi halde tedbir kendiliğinden kalkar ve banka ödemeyi yapar.
      Zamanlama ve Haksız Tedbir Sorumluluğu (HMK m. 399): Banka, muhatabın usulüne uygun yazılı talebini aldığında aynı gün veya birkaç iş günü içinde ödeme yapar. Ödeme fiilen yapıldıktan sonra tedbir kararının tebliğ edilmesi sonuç doğurmaz; bu nedenle ihtilaf çıktığında vakit kaybetmeden e-UYAP üzerinden acil ihtiyati tedbir başvurusu yapılmalıdır. Diğer yandan haksız yere ihtiyati tedbir aldırdığı kesinleşen lehtar, HMK m. 399 uyarınca muhatabın ödeme gecikmesi sebebiyle uğradığı tüm zararlardan kusursuz olarak tazminatla sorumludur.

      VI. Süreli Teminat Mektuplarında Vade Hesabı, İhbar Yükümlülüğü ve ICC URDG 758

      Teminat mektupları uygulamada süreli (vadeli) veya süresiz (vadesiz / kesin iadeye kadar geçerli) olarak düzenlenir. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na tabi ihalelerde genellikle işin niteliğine göre süreli veya kesin kabul sonrası iade şartlı mektuplar görülürken, özel sektör ticari sözleşmelerinde sıklıkla belirli bir son başvuru tarihi (vade) yazılır.

      Süreli bir teminat mektubunda vadenin işlevi TBK m. 128/2 kapsamında hayati önem taşır: Mektup metninde "işbu teminat mektubu ../../2026 tarihine kadar geçerlidir ve bu tarihe kadar bankamıza yazılı olarak tazmin talebi ulaşmadığı takdirde hükümsüz kalacaktır" kaydı bulunuyorsa, vade tarihinin son günü çalışma saati bitimine kadar bankaya yazılı tazmin talebi ulaşmadıkça banka bu tarihten sonra gelen talebi reddetmekle yükümlüdür! Bu noktada bankaya muhatabın "işin bittiği ama henüz hesaplaşamadıkları" gerekçesiyle son gün "ya mektubun vadesini uzatın ya da parayı ödeyin" (extend or pay) şeklinde gönderdiği yazılar uluslararası ve ulusal ticarette geçerli tazmin talebi olarak işleme alınabilir.

      Milletlerarası ticari sözleşmelerde verilen teminat mektupları (veya karşı banka taahhütleri / kontr-taahhütler) sıklıkla Milletlerarası Ticaret Odası'nın (ICC) URDG 758 (Talebe Bağlı Teminatlara İlişkin Tekdüzen Kurallar) metnine tabi kılınır. URDG 758 m. 15–20 uyarınca bankanın talebi incelemek için azami 5 iş günü süresi vardır ve muhatabın tazmin talebinde lehtarın hangi yükümlülüğü hangi açıdan ihlal ettiğini belirten bir destek beyanı (statement of breach) sunması zorunludur (mektup aksini açıkça hariç tutmamışsa).


      VII. Mektup Paraya Çevrildikten Sonra Açılacak İstirdat ve Kredi Zararı Tazminat Davası

      İhtiyati tedbir alınamadan veya mahkeme tedbir talebini reddettiği için banka teminat mektubu bedelini muhataba ödemişse lehtar açısından hukuki mücadele bitmez; yalnızca zemin değiştirir. Ödemeyi yapan banka, genel kredi sözleşmesi (GKS) uyarınca lehtarın hesabından veya nakit blokesinden bu tutarı derhal tahsil eder ya da icra takibine başlar.

      Bu aşamada lehtar şirket, muhataba karşı görevli Asliye Ticaret Mahkemesinde (veya sözleşmede varsa tahkimde) haksız paraya çevrilen teminat mektubu bedelinin istirdadı (geri alınması) ve tazminat davası açar. Bu davada artık mahkeme temel sözleşmedeki haklılık durumunu (örneğin işin zamanında bittiğini, feshin muhatap tarafından haksız yapıldığını, aslında borç bulunmadığını) tüm delillerle (tanık, keşif, bilirkişi incelemesi) esastan inceler.

      Muhatap haksız çıkarsa yalnızca nakde çevirdiği mektup anaparasını ticari avans faiziyle iade etmekle kalmaz; aynı zamanda lehtarın bu haksız nakde çevirme yüzünden bankaya ödemek zorunda kaldığı yüksek kredi faizlerini, temerrüt komisyonlarını ve maruz kaldığı ticari zararları da (illiyet bağı dahilinde) tazmin etmekle yükümlü tutulabilir.


      VIII. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve 11. Hukuk Dairesi İlkeleri

      Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Temel İlke (Hukuki Nitelik):
      "Banka tarafından verilen teminat mektupları kefalet sözleşmesi niteliğinde olmayıp, 6098 sayılı TBK m. 128 (önceki BK m. 110) anlamında bağımsız bir üçüncü kişinin fiilini üstlenme (gayri şahsi teminat) sözleşmesidir. Banka, temel ilişkiden kaynaklanan itirazları muhataba karşı ileri süremez."
      Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (İhtiyati Tedbirde Kesin Belge Şartı):
      "Teminat mektubunun nakde çevrilmesinin ihtiyati tedbir yoluyla durdurulabilmesi için, muhatabın hakkını açıkça kötüye kullandığının yargılamaya ve bilirkişi incelemesine ihtiyaç duymayacak derecede kesin, yazılı ve tartışmasız belgelerle derhal ortaya konulması şarttır. Temel sözleşmedeki ayıp veya gecikme iddiaları tedbir aşamasında ödemeyi durdurmaya yeterli değildir."
      Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Süreli Mektupta Başvuru ve Haksız Tazmin İstirdadı):
      "Süreli banka teminat mektubunda öngörülen vade içinde muhatapça yazılı tazmin talebinde bulunulmamışsa bankanın sorumluluğu sona erer. Mektup haksız yere paraya çevrildikten sonra lehtarın muhataba karşı açacağı istirdat davasında ise mahkeme temel sözleşme ilişkisini tüm delillerle esastan inceleyerek haksız tahsil edilen meblağın ticari faiziyle iadesine karar verir."

      IX. Pratik Uygulama: Teminat Mektubunun Ödenmesinin Durdurulması Tedbiri Dilekçesi

      İHTİYATİ TEDBİR TALEBİ DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR

      NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI'NA
      (HMK m. 389–391 Uyarınca İvedi ve Karşı Taraf Dinlenmeksizin İhtiyati Tedbir Taleplidir)


      TALEP EDEN (LEHTAR): [Şirket Unvanı A.Ş./Ltd. Şti., MERSİS No, Adresi]
      VEKİLİ: Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi]
      KARŞI TARAF (MUHATAP): [Muhatap Şirket / Kurum Unvanı, Adresi]
      ÖDEME YAPACAK BANKA: [Banka Unvanı — Şube Adı] (Tedbir kararının bildirileceği merci)
      TALEP KONUSU: [Banka] tarafından verilen ../../2025 tarihli, [Seri No] sayılı ve [Tutar] TL bedelli kesin teminat mektubunun karşı tarafça TMK m. 2'ye açıkça aykırı biçimde nakde çevrilmesinin önlenmesi amacıyla ÖDEMENİN DURDURULMASINA yönelik İVEDİ İHTİYATİ TEDBİR kararı verilmesi talebidir.

      AÇIKLAMALAR :

      1. Teminat İlişkisi ve Asıl Borcun Eksiksiz İfası: Müvekkil şirket ile karşı taraf arasındaki [Tarih] tarihli [Proje/Tedarik] sözleşmesinin güvencesi olarak [Tutar] TL tutarlı kesin teminat mektubu karşı tarafa teslim edilmiştir (Ek-1). Sözleşme konusu tüm taahhütler eksiksiz biçimde yerine getirilmiş olup, karşı taraf yetkililerince imzalı ../../2026 tarihli Kesin Kabul ve İbra Tutanağı ile borcun tamamen kapandığı kayıt altına alınmıştır (Ek-2).

      2. Hakkın Açıkça Kötüye Kullanılması (TMK m. 2): Tüm yükümlülükler tartışmasız biçimde tamamlanıp ibra edilmesine rağmen karşı taraf, başka bir ticari uyuşmazlıktaki haksız talebini zorlamak amacıyla ../../2026 tarihinde bankaya başvurarak bu sözleşmeye ait teminat mektubunun nakde çevrilmesini istemiştir (Ek-3). Kesin ibra belgesi karşısında riskin gerçekleşmediği yargılamaya dahi gerek olmaksızın likit belgeyle sabittir.

      3. Telafisi İmkansız Zarar ve Acil Tedbir Gerekliliği: Bankanın ödemeyi gerçekleştirmesi halinde müvekkilin kredi limitleri donacak ve ticari itibarı sarsılacaktır. Bu nedenle HMK m. 390/2 uyarınca karşı taraf dinlenmeksizin ihtiyati tedbir kararı verilerek kararın derhal [Banka Şubesi]'ne bildirilmesi zorunludur.


      SONUÇ VE İSTEM :

      Yukarıda arz edilen nedenlerle; mahkemece takdir edilecek teminat karşılığında, [Banka Şubesi] tarafından düzenlenen [Seri No] sayılı [Tutar] TL tutarlı teminat mektubunun karşı tarafça nakde çevrilmesinin önlenmesine ve BANKACA ÖDEME YAPILMAMASINA yönelik ivedi İHTİYATİ TEDBİR kararı verilmesini arz ve talep ederiz.


      Talep Eden Vekili
      Av. [Adı Soyadı]
      İmza


      X. Nakde Çevirme Tehdidiyle Karşılaşan Lehtar Şirketler İçin Acil Kontrol Listesi

      1. Kesin ve Likit İspat Belgelerini Derhal Derleyin: Kesin kabul tutanakları, avans iade dekontları, karşılıklı ibra yazıları ve vade bitim tarihini gösteren mektup metnini aynı gün içinde bir araya getirin.
      2. Bankaya Resmi İtiraz Bildirimi Yapın: Mahkemeden tedbir alınana kadar bankanın da dikkatini çekmek üzere mektup vadesinin dolduğunu veya ibra edildiğini belgeleyen ihtarnameyi bankaya ulaştırın (ancak unutmayın, kesin belge yoksa banka tek başına ihtarınıza dayanarak ödemeyi durdurmaz; mutlaka mahkeme kararı gerekir!).
      3. Teminat Bütçesini Hazırlayın: Mahkeme büyük olasılıkla HMK m. 392 gereği %15-%100 arası nakit veya karşı teminat mektubu isteyecektir; tedbir kararı çıkar çıkmaz aynı gün yatırabilmek için finansman planını hazır tutun.
      4. 2 Haftalık Esas Dava Süresini Takip Edin: Tedbir kararının uygulanmasından itibaren 2 hafta (HMK m. 397) içinde esas davayı (menfi tespit ve mektup iadesi) açıp dosya numarasını dosyaya sunmayı unutmayın.
      5. Ödeme Yapılmışsa İstirdat Stratejisine Geçin: Eğer tedbire yetişilemeden banka ödeme yaptıysa vakit kaybetmeden arabuluculuk ve istirdat davası açarak hem anaparayı hem banka kredi komisyon ve faiz zararlarını talep edin.

      XI. Sonuç

      Banka teminat mektupları, ticari hayatın hızını ve güvenliğini sağlayan TBK m. 128 kapsamındaki bağımsız banka taahhütleridir. Bu soyutluk kuralı gereği bankalar kural olarak temel sözleşmeyi incelemeden ödeme yaparlar; ancak hukuk düzeni, borcunu tamamen ifa etmiş veya riski sona ermiş lehtarların hakkın açıkça kötüye kullanılması suretiyle mağdur edilmesine seyirci kalmaz. Kesin ve tartışmasız belgelerle HMK m. 389 kapsamında zamanında alınacak bir ihtiyati tedbir kararı ödemeyi durdurabilir; ödemenin gerçekleştiği hallerde ise açılacak esaslı istirdat ve tazminat davalarıyla haksız tahsil edilen meblağ tüm finansman zararlarıyla birlikte geri alınabilir.

      Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.



      İlgili Makaleler

      SIKÇA SORULAN SORULAR

      Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları

      Hayır, tek başına lehtarın ihtarnamesiyle durduramaz. Teminat mektubu TBK m. 128 kapsamında bağımsız bir banka taahhüdü olduğundan, banka şekli şartları tamam olan yazılı talep karşısında ödeme yapmak zorundadır. Ödemeyi durdurmanın tek yolu mahkemeden ihtiyati tedbir kararı almaktır.

      Tedbir verilebilmesi için muhatabın nakde çevirme talebinin TMK m. 2 anlamında hakkın açıkça kötüye kullanılması olduğu (örneğin borcun tamamen ödendiği, işin kesin kabulünün yapıldığı veya sürenin dolduğu) yargılamaya gerek bırakmayan kesin ve tartışmasız yazılı belgelerle ispatlanmalıdır.

      Hayır, istenemez. TBK m. 128/2 uyarınca süreli teminat mektubunda belirlenen son tarihe kadar bankaya yazılı tazmin talebi ulaşmamışsa bankanın sorumluluğu sona erer; vadeden sonra yapılan başvurular banka tarafından reddedilmelidir.

      Evet, alabilir. Mektup paraya çevrildikten sonra lehtar, muhataba karşı Asliye Ticaret Mahkemesinde istirdat ve tazminat davası açar. Bu davada temel sözleşmedeki tüm haklılık delilleri incelenir ve haksız tahsil edilen meblağın ticari faiziyle iadesine karar verilir.

      Hayır, değildir. Banka teminat mektupları kefalet sözleşmesi (TBK m. 581) değil bağımsız taahhüt (TBK m. 128) niteliğinde olduğu için kefalete özgü el yazılı şekil şartı ve eş rızası kuralları burada uygulanmaz.

      Esas davada haksız çıkan lehtar, HMK m. 399 uyarınca haksız tedbir nedeniyle muhatabın ödeme gecikmesinden doğan maddi zararlarını kusursuz sorumluluk ilkesi çerçevesinde ödemekle yükümlüdür.

      Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.

      Av. Celil Işık
      Av. Celil Işık Yönetici Ortak · Avukat
      Ticaret ve şirketler hukuku, teknoloji, e-ticaret, dijital platformlar, kripto varlıklar, startup yatırımları ve KVKK alanlarında şirketlere ve girişimcilere hukuki danışmanlık sunmaktadır.
      1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB meslek kuralları çerçevesinde genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış ve Işıkoğlu Partners Hukuk Bürosu tarafından incelenmiştir.
      İletişim
      Merkez Ofis
      Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
      Dragos Center No 15
      iletisim@isikoglupartners.com
      +90 531 869 3827

      Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

      Hukuki Hesaplama Araçları

      4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve güncel AAÜT/Arabuluculuk tarifeleri çerçevesinde hazırlanan interaktif hukuki hesaplama araçları.

      Ana Sayfa › Hesaplama Araçları › Hesaplama
      Hukuki Hesaplama Aracı

      Hukuk Hukuki Kontrol: Işıkoğlu Partners Güncel Mevzuat: 2026 Yürürlük Parametreleri

      Diğer Hukuki Hesaplama Araçları

      International Legal Practice in Istanbul, Türkiye

      Işıkoğlu Partners advises foreign corporations, venture-backed technology companies, digital platforms and cross-border investors across corporate formation, M&A, CMB crypto/FinTech licensing, KVKK data protection, commercial debt recovery and international arbitration.

      Direct Counsel via WhatsApp (+90 531 869 3827) Email: iletisim@isikoglupartners.com
      Multilingual Legal Counsel & Sworn Interpreter Coordination (Notary · Title Deed · Trade Registry · Courts)
      Our Istanbul team provides direct English-speaking legal representation alongside accredited sworn interpreter coordination in Russian (Русский), Arabic (العربية), German (Deutsch), Persian, French and 12 additional languages for powers of attorney, real estate closings, company formation, banking/MASAK compliance and court proceedings.

      Core International Practice Areas

      Turkish Law Guides in English (46 Publications)

      Comprehensive statutory and case-law guides prepared by our Istanbul legal team for international investors, corporations and foreign nationals.

      English Legal Desk › Practice Area
      International Legal Practice

      Istanbul, Türkiye Turkish Practice Page: Faaliyet Alanları →
      Hukuki Geçerlilik & Uyum Testleri

      Tahliye taahhütnamesi geçerliliği, KVKK ve VERBİS kayıt yükümlülüğü, e-ticaret ETBİS/İYS uyumu, işçi haklı fesih şartları, şirket ortaklık sözleşmesi ve yabancı yatırımcı uygunluk kriterlerini ilgili kanun maddelerine göre adım adım kontrol edin.

      Uyum Testi

      Hukuk Hukuki İnceleme: Işıkoğlu Partners

      Diğer Hukuki Uyum & Geçerlilik Testleri

      Hukuk & Ticaret Terimleri Sözlüğü (A–Z)

      Türk hukuku, ticari sözleşmeler, icra-iflas, gayrimenkul, miras, iş hukuku, girişim sermayesi ve teknoloji hukukunda en sık karşılaşılan kavramların kanun dayanaklı tanımları ve uygulama rehberleri.

      Ana Sayfa › Hukuk Sözlüğü › Hukuk Terimi
      Hukuk Terimi
      Hukuk Kanuni Dayanak: - İnceleyen: Işıkoğlu Partners
      KISA HUKUKİ TANIM ÖZETİ

      Aynı Alandaki Diğer Hukuk Terimleri

      Yüksek Mahkeme & Kurul Emsal Karar İncelemeleri

      Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulları, Hukuk ve Ceza Daireleri, Danıştay, Anayasa Mahkemesi, Kişisel Verileri Koruma Kurulu ve Rekabet Kurulunun iş dünyasını ve bireyleri doğrudan ilgilendiren yerleşik içtihat ilkeleri.

      Emsal Karar İncelemesi
      Hukuk Merci: Yüksek Mahkeme Künye: İçtihat Analiz: Işıkoğlu Partners
      YERLEŞİK HUKUKİ İLKE ÖZETİ

      ISTANBUL · TÜRKİYE
      International Legal Practice

      WhatsApp (+90 531 869 3827) iletisim@isikoglupartners.com

      Legal Guide

      WhatsApp'tan Sorun