Kamulaştırma Davası ve Tazminat Hakları

Mevzuat ve süre kontrolü: 19 Ekim 2026.

Özet

Kamulaştırma bedelinin tespiti, kamulaştırma işleminin iptali ve kamulaştırmasız müdahaleden doğan talepler farklı davalardır. Doğru başvuru, taşınmazın kaydı, işlem ve tebligat tarihleriyle belirlenmelidir.

1. Bedel ve tescil süreci

2942 m.8 satın alma usulünü, anlaşma sağlanamazsa m.10 taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde idarenin açacağı bedel tespiti ve tescil davasını düzenler. Malik, tapu, hak sahipliği, emsal ve değerleme belgelerini dosyaya sunmalıdır. İdarenin teklifi ile mahkemenin belirleyeceği bedel aynı değildir.

M.11’de arazinin gelir durumu, arsanın özel amacı olmayan emsal satışları ve yapının ilgili değerleme unsurları ayrılır. İmar durumu, takyidatlar, keşif ve bilirkişi raporundaki karşılaştırmalar somut olarak denetlenmelidir.

2. İptal ve düzeltim süreleri

M.14’e göre m.10 kapsamındaki mahkeme tebligatından, tebligat yapılamayanlar yönünden yerine geçen ilandan itibaren 30 gün içinde kamulaştırma işlemine idari yargıda iptal, maddi hatalara karşı adli yargıda düzeltim davası açılabilir. Bu süreyi bütün taşınmaz uyuşmazlıklarına genel 30 günlük süre diye uygulamak doğru değildir.

İptal davasını bedel dosyasına bildirmek ile yürütmenin durdurulması kararı almak ayrı konulardır. İlgili m.10 ve m.14 metnindeki AYM iptalleri gözetilmeden eski “bildirim için mutlaka yürütmeyi durdurma kararı da gerekir” anlatımı kullanılmamalıdır.

3. Ödeme, faiz ve kanun yolu

M.10 bedelin hak sahibi adına yatırılması, ödeme ve tescil usulünü düzenler. Bedel hesabı, fiili ödeme ve yargılama dönemindeki değer kaybı ayrı incelenmelidir. Dört aydan uzun davalarda otomatik faiz öngören eski m.10 fıkrası 2023 tarihli AYM iptaliyle metinden çıkarılmıştır; eski formül bütün güncel dosyalara aynen taşınamaz.

19 Ekim 2026 itibarıyla m.10’da tescil hükmünün kesinliğine ilişkin metin bulunur. Bu ibareyi iptal eden E.2025/190, K.2026/38 sayılı kararın yürürlük tarihi 21 Şubat 2027’dir. Karar tarihi ile iptalin yürürlük tarihi aynı kabul edilmemeli; bedele ilişkin kanun yolu ayrıca değerlendirilmelidir.

4. Kamulaştırmasız müdahale farklıdır

İdarenin yol veya tesis yaparak fiilen kullanması ile imar planından doğan hukuki kısıtlılık aynı olay değildir. Kamulaştırma kararı, plan, fiili müdahale ve mülkiyet kaydı görülmeden tazminatın türü veya miktarı kesinleştirilemez.

2942 Ek m.1’e 2022’de eklenen adli yargıda bedel davası cümlesi, AYM’nin 16 Ocak 2025 tarihli E.2024/135, K.2025/20 kararıyla iptal edildi; iptal 30 Ocak 2026’da yürürlüğe girdi. Bu değişiklik, her hukuki el atma talebi için koşulsuz bir mahkeme adı verilmesini haklı kılmaz. Talebin niteliği, dava tarihi, önceki kararlar ve güncel görev içtihadı ayrı incelenmelidir.

5. Başvuru dosyası

Tapu ve kadastro belgeleri, planın onay/yürürlük tarihleri, idareyle yazışmalar, satın alma teklifi, mahkeme davetiyesi, tebligat ve ödeme kayıtları birlikte alınmalıdır. Bedel tespiti, işlem iptali, müdahalenin giderilmesi ve tazminat talepleri aynı süre ve yargı yolu varsayımıyla hazırlanamaz.

İlgili yazılar

Kamulaştırmasız El Atma Davası ve Tazminat · İmar Barışı Kapsamındaki Binanın Kentsel Dönüşümü

Güncellik kontrolünde kullanılan resmî kaynaklar

• Anayasa Mahkemesi — karar ve açıklama

• 2577 sayılı Kanun — güncel metin

• 2942 sayılı Kanun — güncel metin