Özet
Üretim, muhasebe, depo, insan kaynakları ve çok kanallı satış operasyonlarını tek çatı altında birleştirmek amacıyla başlatılan Kurumsal Kaynak Planlama (ERP — SAP, Odoo, Microsoft Dynamics, Oracle, Logo vb.) uyarlama ve özel yazılım geliştirme projeleri, yüksek bütçelerine rağmen takvim aşımları, kapsam kaymaları (scope creep) ve başarısız canlıya geçiş (Go-Live) girişimleri nedeniyle ticaret mahkemelerinin en karmaşık uyuşmazlık dosyalarını oluşturmaktadır. Yargıtay'ın yerleşik içtihatları uyarınca, işsahibinin ihtiyaçlarına göre çalışan bütünleşik bir yazılım sisteminin ortaya çıkarılıp teslim edilmesini konu alan bu sözleşmeler kural olarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 470 vd. anlamında Eser Sözleşmesi niteliğindedir. Bu çalışmada; İş Analizi Dokümanının (Blueprint / SRS) hukuki bağlayıcılığı, Kullanıcı Kabul Testleri (UAT), çekincesiz canlı kullanımın doğurduğu "zımni kabul" tehlikesi (TBK m. 477 ve TTK m. 23), ayıplı ifa veya gecikme nedeniyle sözleşmeden dönme (TBK m. 473 ve m. 475) şartları ve dava öncesi HMK m. 400 delil tespiti stratejileri incelenmektedir.
I. Giriş: Özel Yazılım ve ERP Uyarlama Projelerinde Başarısızlık Dinamikleri
Hazır paket (kutulu veya standart bulut) bir yazılım satın alındığında yazılımın yapabilecekleri önceden bellidir; buna karşılık özel yazılım geliştirme (bespoke software) veya kapsamlı bir ERP uyarlama (implementation & customization) projesinde sözleşme imzalandığı gün ortada henüz müşterinin iş akışlarına göre çalışan bitmiş bir sistem yoktur. Satış aşamasında yazılım entegratörü (yüklenici) "mevcut standart modüllerimiz ihtiyaçlarınızın %90'ını karşılar, kalan %10'u küçük geliştirmelerle 6 ayda canlıya alırız" iyimserliğiyle hareket ederken; müşteri şirket (işsahibi) ise kendi iç süreçlerini standartlaştırmak yerine eski alışkanlıklarının tamamının birebir yeni yazılıma kodlanmasını bekler.
Analiz toplantıları başladığında başlangıçta öngörülmeyen üretim reçetesi varyasyonları, maliyet muhasebesi kırılımları, el terminali entegrasyonları ve e-Belge özelleştirmeleri ortaya çıkar. Yazılı bir değişiklik yönetimi (Change Request — CR) işletilmediğinde proje 18–24 aya sarkar; bütçe ikiye katlanır; canlıya geçiş (Go-Live) günü stok bakiyeleri yanlış hesaplanır, sevkiyatlar durur ve taraflar birbirini suçlamaya başlar: Müşteri "yazılım çalışmıyor, paramızı iade edin" derken, yazılım şirketi "müşteri analiz onayı vermedi, sürekli ek istek çıkardı ve verilerini temizlemedi, kalan hakedişlerimizi ödeyin" savunmasına geçer.
II. Hukuki Nitelendirme: Eser Sözleşmesi (TBK m. 470) ile Hizmet/Vekalet (Adam-Gün) Ayrımı
Bir yazılım uyuşmazlığı mahkemeye taşındığında hâkimin çözeceği ilk ve en kritik mesele sözleşmenin hukuki niteliğidir; çünkü uygulanacak ayıp hükümleri, ücretin muacceliyeti, sözleşmeden dönme imkânı ve zamanaşımı süreleri tamamen bu nitelendirmeye bağlıdır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 470 (Eser Sözleşmesi Tanımı):
"Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir."
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ile Yargıtay 15. ve 6. Hukuk Dairelerinin istikrar kazanmış içtihatlarına göre "eser" kavramı yalnızca köprü, bina veya makine gibi maddi varlığı olan şeylerle sınırlı değildir; insan emeği ve fikri çabasıyla üretilen, ekonomik değer taşıyan ve objektif olarak bütünlük arz eden gayrimaddi iş sonuçları (özel yazılımlar, mobil uygulamalar, e-ticaret altyapıları ve şirkete uyarlanmış ERP sistemleri) da TBK m. 470 anlamında birer eserdir.
Uygulamada yazılım danışmanlık firmaları sonuç sorumluluğundan kaçınmak amacıyla sözleşme başlığını "Danışmanlık ve Çevik (Agile) Geliştirme Hizmet Sözleşmesi" koymakta ve fiyatlandırmayı "adam/gün" (Time & Material) birim ücreti üzerinden kurgulamaktadır. Ancak Türk hukukunda sözleşmenin niteliğini tarafların kullandığı başlık değil, üstlenilen asli edimin içeriği belirler (TBK m. 19): Eğer sözleşme ve eklerindeki proje planı bütününde belirli modüllerin kurulup entegre edilmesini ve sistemin çalışır vaziyette canlıya alınmasını (sonuç taahhüdünü) hedefliyorsa, ücret adam/saat üzerinden hesaplansa dahi ilişki eser sözleşmesi (ve lisans devri içeriyorsa karma sözleşme) hükümlerine tabi tutulur. Yalnızca mevcut çalışan bir sisteme mühendislik desteği sağlamak, belirli bir bitmiş ürün taahhüt etmeksizin müşteri yöneticisinin emri altında kod yazmak (body-shopping / staff augmentation) veya saf eğitim/bakım faaliyetleri TBK m. 502 vd. vekalet/hizmet sözleşmesi sayılır.
III. İş Analizi Dokümanı (Blueprint / SRS), Kapsam Kayması (Scope Creep) ve İşbirliği Külfeti
Eser sözleşmelerinde ayıbın (TBK m. 474) varlığı, teslim edilen yazılımın "sözleşmede kararlaştırılan niteliklere ve dürüstlük kuralı gereği beklenen kullanım amacına" uygun olup olmadığına göre saptanır. Ne var ki birçok yazılım sözleşmesinin eki yalnızca 3 sayfalık genel bir satış teklifinden ("Muhasebe modülü, Üretim modülü, CRM modülü kurulacaktır") ibarettir! Böyle muğlak bir sözleşmede mahkeme bilirkişisi, söz konusu özel raporun veya entegrasyonun sözleşme kapsamına dahil olup olmadığını tespit etmekte büyük güçlük çeker.
Profesyonel kurumsal yazılım sözleşmelerinde proje mutlaka iki fazlı (Faz-1: Analiz/Blueprint ve Faz-2: Geliştirme/Uyarlama) olarak kurgulanmalıdır:
- Kavramsal Tasarım / Yazılım Gereksinim Dokümanı (Blueprint / SRS): Projenin ilk 4–8 haftasında tüm ekranlar, iş kuralları, entegrasyon uçları (API), veri aktarım (data migration) kapsamı ve rapor çıktıları ayrıntılı bir Analiz Dokümanına dökülmeli ve her iki tarafça ıslak/elektronik imzayla onaylanmalıdır. Eğer Faz-1 sonunda standart ERP paketinin şirket süreçlerine uymadığı (yüksek Fit-Gap açığı) görülürse müşteriye sadece Faz-1 analiz ücretini ödeyerek projeden çıkış (Off-Ramp) hakkı tanınmalıdır.
- Yazılı Değişiklik Yönetimi (Change Request — CR): İmzalı SRS/Blueprint dışında kalan her yeni talep, süreye ve bütçeye etkisini gösteren yazılı bir CR formuna bağlanmadıkça kapsam dışı sayılmalıdır; bu kural hem yazılım evini ücretsiz ek iş batağından (scope creep) hem de müşteriyi sürpriz ek faturalardan korur.
- İşsahibinin İşbirliği Külfeti ve TBK m. 473/2 Uyarısı: ERP projesi tek taraflı kurulamaz; müşteri şirketin eski sistemdeki ana verilerini (stok kartları, cari hesaplar, ürün ağaçları) temizleyip şablona uygun teslim etmesi, test ortamı sunucularını açması ve departman kilit kullanıcılarını (key users) analiz/test oturumlarına katması şarttır. Müşteri bu işbirliği külfetini aksatırsa yüklenici yazılım evi derhal TBK m. 473/2 uyarınca yazılı ihtarda bulunarak gecikmenin müşteriden kaynaklandığını bildirmeli ve ek süre/tespit kaydı oluşturmalıdır; aksi halde gecikme kusuru yüklenicinin üzerinde kalabilir.
IV. UAT Kabul Testleri, Zımni Kabul Riski (TBK m. 477) ve TTK m. 23 Ayıp İhbar Süreleri
Yazılım projelerinde hukuki kaderin çizildiği en hassas aşama Kullanıcı Kabul Testi (User Acceptance Testing — UAT) ve teslim-kabul prosedürüdür. Geliştirme tamamlandığında yüklenici sistemi test ortamında (staging / sandbox) müşteriye sunar ve önceden mutabık kalınan UAT test senaryoları koşturulur. Hatalar ciddiyet derecesine göre sınıflandırılmalıdır: Seviye-1 (Blocker / Kritik) sistemi çökerten veya muhasebe/üretim verisini yanlış işleyen hatalar, Seviye-2 (Major) önemli bir işlevi aksatan ancak geçici çözümü (workaround) olan hatalar, Seviye-3 (Minor / Kozmetik) ise kullanımı engellemeyen arayüz kusurlarıdır. Sözleşmede tek bir Seviye-1 veya belirlenen sayının (örneğin 3 adedin) üzerinde Seviye-2 hata varken UAT kabulünün gerçekleşmeyeceği açıkça yazılmalıdır.
6098 sayılı TBK m. 477/1 ve 6102 sayılı TTK m. 23/1-c (Zımni Kabul ve Muayene/İhbar Külfeti):
"TBK m. 477/1 — Eserin açıkça veya örtülü olarak kabulünden sonra, yüklenici her türlü sorumluluktan kurtulur; ancak, onun tarafından kasten gizlenen ve usulüne göre gözden geçirme sırasında fark edilemeyecek olan ayıplar bu hükmün dışındadır.
TBK m. 477/2 — İşsahibi, gözden geçirmeyi ve bildirmeyi ihmal ederse, eseri kabul etmiş sayılır."
(Tacirler arasındaki eser sözleşmelerinde TTK m. 23/1-c atfıyla açık ayıplarda teslimden itibaren 2 gün, açıkça belli olmayan ayıplarda muayene ile 8 gün içinde ihbar külfeti; sonradan ortaya çıkan gizli ayıplarda ise TBK m. 477/3 uyarınca öğrenildiği anda gecikmeksizin/derhal yazılı bildirim zorunluluğu büyük önem taşır!)
Kurumsal Müşterilerin En Çok Düştüğü "Zımni Kabul" Tuzağı: Uygulamada müşteri şirketler yazılımdaki ciddi eksikliklere rağmen yeni mali yıla yetişmek için yazılımı canlı ortama (Go-Live / Production) alıp fatura kesmeye başlamakta, UAT tutanağını imzalamasalar bile aylarca hiçbir resmi ihtar çekmeden WhatsApp/e-posta gruplarından hata yazışması yürütmektedir. Yargıtay içtihatlarına göre bir eserin ihtirazi kayıt (açık yazılı çekince) konulmadan teslim alınıp fiilen ticari faaliyette kullanılmaya başlanması eserin "örtülü (zımni) kabulü" anlamına gelebilir ve açık ayıplardan doğan dönme/bedel indirimi haklarını düşürebilir! Bu nedenle eksiklerle canlıya geçilmek zorunda kalınıyorsa mutlaka noter veya KEP kanalıyla "Yazılımın kabul edilmediği, tespit edilen ekli listedeki ayıpların giderilmesi için 15 günlük deneme/canlı test sürecine ihtirazi kayıtla geçildiği ve tüm yasal hakların saklı tutulduğu" yönünde resmi ihtar çekilmelidir.
V. TBK m. 473 ve m. 475 Seçimlik Hakları: Teslim Öncesi Çekilme, Onarım ve Sözleşmeden Dönme
Başarısız giden bir ERP veya özel yazılım projesinde işsahibi müşterinin başvurabileceği kanuni yollar projenin aşamasına göre ikiye ayrılır:
1. Teslim Tarihi Gelmeden Önce Dönme (TBK m. 473/1)
Yüklenici işe zamanında başlamazsa, sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirirse veya işsahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkan gecikme yüzünden bütün tahminlere göre yüklenicinin işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceği açıkça anlaşılırsa, işsahibi teslim için belirlenen günü beklemek zorunda olmaksızın (TBK m. 123–125 çerçevesinde uygun bir düzeltme öneli vererek) sözleşmeden dönebilir.
2. Teslim / Test Sonrası Ayıptan Doğan Seçimlik Haklar (TBK m. 475)
Teslim edilen yazılımda yüklenicinin sorumlu olduğu ayıplar mevcutsa işsahibi TBK m. 475 uyarınca üç seçimlik haktan birini kullanabilir (ve her durumda kusur varsa TBK m. 475/2 uyarınca genel hükümlere göre ek maddi zararlarının tazminini isteyebilir):
- Sözleşmeden Dönme (TBK m. 475/1-1): Yazılım işsahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplıysa (örneğin temel muhasebe/stok dengesi tutmuyorsa, güvenlik ve performans çökmüşse) işsahibi eseri kabulden kaçınarak sözleşmeden dönebilir. Dönme geriye etkili (ex tunc) tasfiye doğurur: Müşteri o güne kadar ödediği tüm avans ve hakediş bedellerini ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle geri alır; yazılım kullanımını sonlandırır ve menfi zararlarını (boşa giden sunucu/lisans harcamalarını) talep eder.
- Bedelden Orantılı İndirim (TBK m. 475/1-2): Yazılım temel hatlarıyla çalışıyor ancak bazı ikincil modüller veya raporlar eksik/kusurluysa, eseri alıkoyup ayıp oranında (nispi yöntemle hesaplanan) bedel indirimi talep edilebilir.
- Ücretsiz Onarım (TBK m. 475/1-3): Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere yazılımın ücretsiz düzeltilmesi (yama/geliştirme yapılması) istenebilir.
Eğer müşteri projeyi tamamen çöpe atmak yerine o ana kadar yazılmış kaynak kodlarını devralıp başka bir yazılım firmasına tamamlatmak istiyorsa; geriye etkili "dönme" yerine tamamlanan sağlam iş oranında mahsuplaşmayı sağlayan ileriye etkili fesih kurgusu yapılmalı ve sözleşmede FSEK m. 52 uyarınca ara çıktılar ve kaynak kodları üzerindeki işleme/çoğaltma mali haklarının ödeme anında müşteriye devredildiğine dair açık hüküm bulunmalıdır!
VI. Asliye Ticaret Mahkemesi Yargılaması: HMK m. 400 Delil Tespiti, Bilirkişi ve Arabuluculuk
Yazılım davalarında en büyük stratejik hata, öfkeyle noterden fesih ihtarnamesi çekip ertesi gün sunucuyu kapatmak veya yeni bir yazılım firmasına sistemi değiştirtmektir. Yüklenici erişimi kestiğinde veya yeni firma veritabanına müdahale ettiğinde 2 yıl sonra yapılacak mahkeme bilirkişi incelemesinde "fesih gününde yazılımın yüzde kaçının tamamlandığı ve hatanın kimden kaynaklandığı" teknik olarak ispatlanamaz hale gelir!
Bu nedenle fesih/dönme iradesi kullanılırken sistem üzerinde hiçbir değişiklik yapılmadan derhal 6100 sayılı HMK m. 400 vd. uyarınca Mahkemeden Delil Tespiti talep edilmelidir. Bilişim uzmanı / yazılım mühendisi bilirkişi marifetiyle test ve canlı sunucularda yerinde inceleme yaptırılarak; (1) çalışan ve çalışmayan ekranların video/ekran görüntüleri, (2) veritabanı ve kaynak kod deposunun (Git commit geçmişinin) SHA-256 hash mühürlü kopyası, (3) imzalı SRS dokümanına göre projenin fiziki/fonksiyonel tamamlanma yüzdesi ve (4) kritik hataların (bug) varlığı resmi bilirkişi raporuyla dondurulmalıdır.
Her iki taraf tacir olduğundan görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir (FSEK mali hak/telif tecavüzü iddiası ağırlıktaysa Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi görev sınırı ayrıca denetlenmelidir). Tazminat ve alacak istemli davalarda 6102 sayılı TTK m. 5/A uyarınca dava açmadan önce zorunlu ticari arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır. Zamanaşımı süresi ise TBK m. 478 uyarınca taşınır eserlerde teslimden itibaren 2 yıl (genel sözleşme zamanaşımı tartışmalarında TBK m. 147/6 uyarınca 5 yıl), yüklenicinin ağır kusuru varsa ayıplı eserin niteliğine bakılmaksızın 20 yıldır.
VII. Anahtar Teslim (Eser) Yazılım Projesi ile Çevik / Adam-Gün Modeli Karşılaştırma Tablosu
| Hukuki Kriter | Anahtar Teslim / Sabit Kapsamlı Yazılım (TBK m. 470 Eser) | Saf Adam/Gün Danışmanlık (TBK m. 502 Vekalet/Hizmet) |
|---|---|---|
| Yüklenicinin Asli Borcu | Analiz dokümanına uygun çalışan yazılım sonucunu meydana getirip teslim etmek. | Uzmanlık kurallarına uygun özenle zaman ve mühendislik emeği harcamak (sonuç garantisiz). |
| Ücrete Hak Kazanma | Aşamalı kabul (milestone) ve nihai UAT kabulünün başarıyla tamamlanmasına bağlıdır. | Onaylı zaman çizelgesine (timesheet) göre harcanan adam/saat üzerinden aylık muaccel olur. |
| Ayıp ve Dönme Hakkı | Sistem çalışmazsa TBK m. 475 sözleşmeden dönme ile ödenen tüm bedeller faiziyle geri istenebilir. | Geriye etkili dönme kural olarak işlemez; özen borcu ihlali (TBK m. 506) ispatlanarak tazminat istenir. |
| Kapsam Kayması (Scope Creep) | Götürü bedelde (TBK m. 480) kapsam içi işler sabit fiyata dahildir; ek işler yazılı CR gerektirir. | Her yeni talep ek efor harcatır ve doğrudan müşterinin faturasını artırır. |
| Yargıtay'ın Bakışı | ERP kurulum ve özel yazılım sözleşmelerinde asli karine eser sözleşmesi olmasıdır. | Sözleşmede "danışmanlık" yazsa bile bütünleşik sistem vaadi varsa mahkeme eser hükümlerini uygular. |
VIII. Sözleşme ve Uyum Rehberi: Örnek UAT ve Kabul Klozu ile Fesih Öncesi Kontrol Listesi
Özel yazılım ve ERP uyarlama projelerinde zımni kabul tuzağını önleyen, aşamalı ödemeyi UAT başarısına bağlayan ve FSEK hak devrini güvence altına alan örnek sözleşme hükmü taslağı aşağıdadır:
Örnek ERP / Özel Yazılım Sözleşmesi UAT Kabul, Stopaj ve Dönme Klozu:
Madde X (Kullanıcı Kabul Testleri — UAT, Açık Kabul Şartı ve Zımni Kabul Yasağı):
"1. Açık Yazılı Kabul Zorunluluğu: Geliştirilen her faz ve nihai Sistem, ekli İş Analizi Dokümanındaki (SRS) tüm gereksinimleri karşıladığının doğrulanması amacıyla 20 (yirmi) iş günlük Kullanıcı Kabul Testine (UAT) tabi tutulur. Tek bir Seviye-1 (Bloker/Kritik) hata veya 3 (üç) adetten fazla Seviye-2 (Majör) hata mevcut olduğu sürece UAT kabulü gerçekleşmiş sayılmaz. İşsahibinin test veya geçiş amacıyla Sistemi canlı ortamda (Go-Live) kısmen veya tamamen kullanmaya başlaması, taraflarca imzalanmış 'Kesin Kabul Tutanağı' bulunmadıkça hiçbir koşulda TBK m. 477 anlamında açık veya örtülü kabul teşkil etmez.
2. Teminat Kesintisi (Holdback) ve Dönme: Toplam proje bedelinin en az %25'i, canlıya geçişten itibaren Sistemin 60 (altmış) gün boyunca kesintisiz ve Seviye-1 hatasız çalışmasını müteakip düzenlenecek Kesin Kabul Tutanağına bağlanmıştır. Yüklenicinin UAT testlerinde tespit edilen kritik ayıpları yazılı ihtardan itibaren 20 (yirmi) iş günü içinde giderememesi veya takvimde 45 günü aşan gecikmeye düşmesi halinde İşsahibi TBK m. 473 ve m. 475 uyarınca Sözleşmeden dönerek ödediği tüm bedellerin ödeme tarihlerinden itibaren ticari avans faiziyle iadesini talep edebilir yahut o ana kadar üretilen kaynak kodları (FSEK m. 21–25 mali hakları işbu Sözleşme ile devralınmış olarak) teslim alıp işi masrafı Yükleniciye ait olmak üzere üçüncü bir firmaya tamamlatabilir."
Başarısız Yazılım Projesinde Dava Öncesi 5 Adımlı Hukuki Yol Haritası
- Proje Dosyasının Dondurulması: İmzalı sözleşme, SRS/Blueprint dokümanı, Jira/DevOps ticket kayıtları, toplantı tutanakları ve e-posta yazışmaları kronolojik olarak arşivlenmelidir.
- TTK m. 23 ve TBK m. 473/475 Noter İhtarnamesi: Karşı tarafa somut hata listesini (ekran görüntüleri ve test adımlarıyla) içeren resmi noter/KEP ihtarnamesi gönderilerek makul kesin düzeltme öneli (örneğin 15–20 gün) verilmeli ve zımni kabul iddiası kesilmelidir.
- HMK m. 400 Mahkeme Delil Tespiti: Sunucuya müdahale edilmeden önce Nöbetçi Sulh Hukuk veya Asliye Ticaret Mahkemesinden bilişim bilirkişisi eliyle tamamlanma oranı ve ayıp tespiti yaptırılmalıdır.
- Kaynak Kod ve Veritabanı İadesi: Müşteriye ait ham ticari verilerin ve FSEK m. 52 kapsamında devralınmış ara kaynak kodlarının teslimi güvence altına alınmalıdır.
- Zorunlu Ticari Arabuluculuk (TTK m. 5/A): Delil tespiti raporu alındıktan sonra güçlü bir teknik müzakere dosyasıyla arabuluculuk başvurusu yapılmalı; uzlaşma sağlanamazsa Asliye Ticaret Mahkemesinde bedel iadesi ve müspet/menfi zarar davası ikame edilmelidir.
Sonuç olarak özel yazılım ve ERP uyarlama projelerinde başarı; sözleşmenin başında net bir SRS/Blueprint çizilmesine, ödemelerin zamana değil somut UAT kabulüne bağlanmasına ve uyuşmazlık çıktığında HMK m. 400 delil tespiti yapılmadan sistemin kapatılmamasına bağlıdır.
Kaynaklar ve Mevzuat Referansları
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m. 112, m. 123–125, m. 470–486 Eser Sözleşmesi Hükümleri).
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m. 5/A Dava Şartı Arabuluculuk, m. 18/2 Basiretli Tacir, m. 23/1-c Muayene ve Ayıp İhbarı).
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (m. 2/1, m. 52 Mali Hak Devri) ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m. 400–405 Delil Tespiti).
- Yargıtay 15. Hukuk Dairesi ve Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin Yazılım/ERP Eser Sözleşmesi İçtihatları.
Bu içerik yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut olaylara ilişkin hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz.
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Evet. TBK m. 19 ve yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca sözleşmenin hukuki niteliğini kullanılan başlık değil, üstlenilen asli borcun içeriği belirler. Yüklenici şirket müşterinin süreçlerine göre çalışan bütünleşik bir yazılım/ERP sistemini ortaya çıkarıp canlıya geçirmeyi (somut bir iş sonucunu) taahhüt etmişse, faturalama adam/gün üzerinden yapılsa dahi sözleşme TBK m. 470 vd. eser sözleşmesi hükümlerine tabi olur.
Çok ciddi hak kaybına yol açabilir. TBK m. 477 uyarınca eserin açıkça veya örtülü (zımni) olarak kabulünden sonra yüklenici açık ayıplardan doğan sorumluluktan kurtulur. Zorunluluk nedeniyle eksik bir sistem canlıya alınıyorsa mutlaka öncesinde noter veya KEP aracılığıyla ayrıntılı ayıp listesini içeren bir "ihtirazi kayıt (çekince) ve ayıp ihbarı" gönderilerek bunun kabul anlamına gelmediği resmi kayda geçirilmelidir.
Hayır. TBK m. 473/1 uyarınca yüklenicinin işe zamanında başlamaması, işi sözleşmeye aykırı geciktirmesi veya bütün tahminlere göre işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceğinin açıkça anlaşılması halinde işsahibi teslim gününü beklemek zorunda olmaksızın uygun bir düzeltme süresi vererek sözleşmeden dönebilir.
Sözleşme feshedildikten sonra yüklenici sunucu erişimini kapatabilir veya müşteri yeni bir yazılım firmasıyla sistemi değiştirmek zorunda kalabilir; bu durumda aylar sonra başlayacak davada yazılımın fesih anındaki durumu ve kimin kusurlu olduğu ispatlanamaz. Fesihle eşzamanlı olarak HMK m. 400 kapsamında mahkeme bilirkişisiyle sunucu imajı, tamamlanma yüzdesi ve hatalar tutanak altına alındığında davanın en güçlü teknik delili elde edilmiş olur.
ERP projelerinde ana verilerin (master data) temizlenmesi ve süreç onaylarının verilmesi işsahibinin işbirliği külfetidir. Bilirkişi incelemelerinde hem yüklenicinin teknik kusuru hem de müşterinin kapsam dışı ek istekleri (scope creep) ve onay gecikmeleri birlikte değerlendirilerek müterafik kusur / takvim uzatımı hesabı yapılır; ancak yüklenicinin bu gecikmeleri zamanında TBK m. 473/2 uyarınca yazılı olarak müşteriye ihtar etmiş olması gerekir.
Bunun yapılabilmesi için iki şart vardır: Birincisi, sözleşmeden geriye etkili tam dönme (her şeyin iadesi) yerine mevcut tamamlanma oranına göre mahsuplaşmalı fesih yolunun seçilmesi; ikincisi ve en önemlisi ise ana sözleşmede 5846 sayılı FSEK m. 52'ye uygun biçimde ara çıktılar ve kaynak kodlar üzerindeki FSEK m. 21 (işleme/değiştirme) ve m. 22 (çoğaltma) mali haklarının müşteriye devredildiğinin yazılı olarak belirtilmiş olmasıdır.







