Işıkoğlu Partners Avukatlık ve Danışmanlık
IŞIKOĞLU
PARTNERS
Avukatlık & Danışmanlık
25+
Uzmanlık Alanı
%100
Kesintisiz İletişim & Hizmet
%100
Şeffaflık
3
Avukat

Değerlerimiz

Öncü İlkelerimiz & Değerlerimiz
01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Avukatlarımız

Hukuki Görüşler & Makaleler

Tüm Makaleleri Gör →

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Hukuk Kütüphanesi ve Adalet Heykeli
Biz Kimiz?

Genç, dinamik ve yenilikçi ekibimizle; geleneksel hukuk alanlarındaki uzmanlığımızı çağımızın dijital ve modern ihtiyaçlarıyla birleştiriyoruz.

Biz, tamamen genç ve dinamik bir ekip olarak kurduğumuz hukuk ofisimizde; enerjimizi, günceli yakalama becerimizi ve yenilikçi bakış açımızı müvekkillerimize en iyi şekilde yansıtmayı hedefliyoruz.

Hukukun temel taşlarını oluşturan Ticaret ve Şirketler Hukuku, Ceza Hukuku, İcra Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Miras Hukuku, Medeni Hukuk ve İş Hukuku gibi klasik alanlarda sağlam bir bilgi birikimi ve disiplinli bir çalışma anlayışına sahibiz. Bu alanlarda müvekkillerimize güven veren, köklü ve çözüm odaklı bir yaklaşım benimsiyoruz.

Ancak bununla yetinmiyor, çağın hızla değişen ihtiyaçlarına da aynı kararlılıkla yanıt veriyoruz. Teknolojinin, girişimciliğin ve dijital dünyanın hayatın merkezine oturduğu günümüzde; E-Ticaret Hukuku, KVKK & Veri Koruma Hukuku, Bilişim Hukuku, Startup ve Yatırım Hukuku, Kripto & Fintech Hukuku, Dijital Medya ve İnfluencer Hukuku, Oyun ve E-Spor Hukuku, Yapay Zekâ ve Teknoloji Hukuku gibi modern hukuk alanlarında da yenilikçi çözümler sunuyoruz.

Gençliğimizden aldığımız dinamizm ve teknolojiye olan hâkimiyetimiz sayesinde, geleneksel hukuk disiplinlerini modern dünyanın ihtiyaçlarıyla birleştiriyor; müvekkillerimizin karşılaşabileceği her türlü soruna yaratıcı, hızlı ve etkili hukuki çözümler üretiyoruz.

Bizim için hukuk yalnızca mevcut sorunları çözmek değil, aynı zamanda müvekkillerimizin gelecek planlarını güvenle şekillendirebilmeleri için önleyici ve yol gösterici bir güçtür. Bu nedenle hedefimiz, müvekkillerimizin yalnızca hukuki süreçlerini yönetmek değil; aynı zamanda yeni çağın sunduğu fırsatları en güvenli ve en verimli şekilde değerlendirmelerine yardımcı olmaktır.

Avukatlarımız

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Faaliyet Alanlarımız

Işıkoğlu Hukuk, ticari şirketlerden teknoloji girişimlerine, fikri mülkiyetten kripto & fintech hukuku ve yapay zeka odaklı danışmanlığa kadar geniş yelpazede uzman hukuk hizmeti sunar. Müvekkil odaklı yaklaşımımız, üstün dürüstlük ve şeffaflık ilkeleriyle her zaman kesintisiz iletişim sağlar.

01
-

Işıkoğlu Partners

Bu uzmanlık alanındaki sözleşme, uyum ve uyuşmazlık süreçleriniz için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.

WhatsApp'tan Sorun İletişim Formu ile Yazın →

Diğer Uzmanlık Alanları

Bu Alandaki Makalelerimiz

Ekibimiz

Geleneksel hukuk disiplinlerindeki sağlam birikimini çağımızın dijital, finansal ve teknolojik ihtiyaçlarıyla birleştiren; müvekkil odaklı temsil, şeffaf iletişim ve titiz dosya takibi ilkeleriyle çalışan avukat kadromuz.

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Avukat

İletişim

E-Posta: iletisim@isikoglupartners.com
Telefon: +90 531 869 3827
WhatsApp'tan Sorun
AVUKAT
-

Deneyim & Pratik

    Çalışma Alanları

      Konu Başlıkları
      Toplam 1.095 Hukuki Makale & Rehber
      Yükleniyor...

      Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM / CBAM), Ulusal ETS ve Türk İhracatçıların Hukuki Uyum Yükümlülükleri

      AB (2023/956) Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM) 2026 mali yükümlülük dönemi, gömülü emisyon doğrulaması, Türkiye Ulusal ETS mahsubu ve ihracat tedarik sözleşmelerinde cezai rücu risklerine ilişkin kapsamlı hukuki uyum rehberi.

      Enerji & Çevre Hukuku Yazar: Av. Celil Işık Okuma Süresi: 11 dk (2367 kelime) Son Güncelleme: 2026-11-15

      Özet

      Avrupa Birliği'nin iklim nötr kıta hedefi doğrultusunda yürürlüğe koyduğu (AB) 2023/956 sayılı Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM / CBAM — Carbon Border Adjustment Mechanism) Tüzüğü, 1 Ekim 2023 – 31 Aralık 2025 arasındaki raporlama odaklı geçiş döneminin tamamlanmasıyla birlikte 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren kesin (mali yükümlülük) dönemine girmiştir. Türkiye ile AB arasındaki Gümrük Birliği sanayi ürünlerinde gümrük vergilerini sıfırlamış olsa da, çevre/iklim politikası aracı olarak kurgulanan SKDM sertifika maliyeti Gümrük Birliği muafiyetinden yararlanmamaktadır. Demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen sektörlerinde AB'ye ihracat yapan Türk sanayi şirketleri; doğrulanmış gömülü emisyon verisi sağlama, ticari sırları AB Üçüncü Ülke Tesis İşletmecileri Portalı üzerinden koruma, Türkiye İklim Kanunu ve Ulusal Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kapsamındaki karbon fiyatını mahsup ettirme ve uluslararası tedarik sözleşmelerindeki ağır rücu klozlarını yönetme zorunluluğuyla karşı karşıyadır.

      I. (AB) 2023/956 Sayılı CBAM Tüzüğünün Hukuki Niteliği ve Gümrük Birliği Karşısındaki Konumu

      Avrupa Yeşil Mutabakatı (European Green Deal) ve 2030 yılına kadar sera gazı emisyonlarını 1990 seviyesine kıyasla en az %55 azaltmayı hedefleyen "Fit for 55" mevzuat paketinin en kritik dış ticaret ayağı, 10 Mayıs 2023 tarihli ve (AB) 2023/956 sayılı Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması Tüzüğü'dür. Mekanizmanın temel hukuki gerekçesi "karbon kaçağını" (carbon leakage) önlemektir: AB içerisindeki üreticiler AB Emisyon Ticaret Sistemi (EU ETS) kapsamında ton başına yüksek karbon tahsisatı bedeli öderken ve ücretsiz tahsisatlar kademeli olarak kaldırılırken, karbon fiyatlandırması olmayan ülkelerden AB'ye ucuz ve yüksek emisyonlu mal ithal edilmesi hem iklim hedeflerini boşa çıkarmakta hem de AB sanayisi aleyhine rekabet eşitsizliği yaratmaktadır.

      Türk ihracatçıları açısından ilk kritik hukuki tespit, 1/95 sayılı Türkiye-AB Ortaklık Konseyi Kararı (Gümrük Birliği) ile SKDM arasındaki ilişkidir. Gümrük Birliği, sanayi ürünlerinde gümrük vergilerini ve eş etkili mali yükleri yasaklamaktadır. Ancak Avrupa Komisyonu, SKDM'yi bir gümrük tarifesi veya dış ticaret vergisi olarak değil, AB içerisindeki yerli üreticilere uygulanan EU ETS karbon maliyetinin ithal ürünlere de ayrımcılık yapılmaksızın yansıtılmasını sağlayan iç düzenleyici iklim tedbiri olarak nitelendirmiştir. Dolayısıyla İzlanda, Lihtenştayn, Norveç ve İsviçre gibi EU ETS sistemine tam entegre olan (veya eşdeğer bağlantı anlaşması imzalayan) ülkeler dışındaki tüm üçüncü ülkeler gibi Türkiye çıkışlı kapsam içi sanayi ürünleri de SKDM yükümlülüğüne tabidir.

      (AB) 2023/956 Sayılı CBAM Tüzüğü m. 1 ve m. 2/1 Hukuki Çerçevesi:
      "Bu Tüzük, Birlik içerisindeki sera gazı emisyon azaltım çabalarının karbon yoğun üretimin üçüncü ülkelere kayması veya karbon yoğun ithalatın artması yoluyla zayıflamasını önlemek üzere Ek I'de listelenen eşyaların Birlik gümrük bölgesine ithalatında gömülü sera gazı emisyonlarına uygulanacak Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasını kurar. Üçüncü ülkede fiilen ödenmiş olan karbon fiyatı, çifte fiyatlandırmayı önlemek amacıyla teslim edilecek CBAM sertifikası sayısından mahsup edilir."

      II. Kapsamdaki Altı Stratejik Sektör, CN/GTİP Kodları ve Öncül Madde (Precursor) Zinciri

      SKDM bir şirketin faaliyet konusuna veya NACE koduna göre değil, doğrudan ihraç edilen eşyanın AB Kombine Nomenklatür (CN — Türkiye'de ilk 8 hanesi itibarıyla GTİP karşılığı olan) tarife pozisyonunun Tüzük Ek-I listesinde yer alıp almadığına göre uygulanır. Mevcut yasal çerçevede altı temel sektör ve belirli alt işlenmiş ürünler kapsama alınmıştır:

      • Demir ve Çelik (CN 72 ve 73. Fasılların büyük bölümü): Pik demir, ferro-alaşımlar, yassı ve uzun hadde ürünleri, borular, profiller ile vida, cıvata, somun, rondela (CN 7318) ve demir-çelikten inşaat/köprü aksamı gibi alt işlenmiş (downstream) ürünler.
      • Alüminyum (CN 76. Fasıl): İşlenmemiş alüminyum, alüminyum çubuk, profil, tel, sac, folyo ve alüminyum yapı elemanları/kaplar.
      • Çimento (CN 2523): Klinker, beyaz ve gri Portland çimentosu, alüminli ve cüruflu çimentolar.
      • Gübre (CN 28 ve 31. Fasıl kalemleri): Nitrik asit, amonyak, üre ve azotlu/kompoze mineral veya kimyasal gübreler.
      • Hidrojen (CN 2804 10 00) ve Elektrik (CN 2716 00 00): Doğrudan hidrojen ve elektrik enerjisi ithalatı.

      Burada sanayicilerin en çok yanıldığı nokta "öncül madde" (precursor) kuralıdır. Örneğin Türkiye'de cıvata ve bağlantı elemanı üreten bir ihracatçı, kendi fabrikasında doğalgaz yakmıyor ve çok düşük emisyon çıkarıyor olabilir; ancak cıvatayı üretirken kullandığı çelik filmaşini yüksek fırınlı (kömür bazlı) bir tesisten satın almışsa, tedarikçisinin filmaşin üretimindeki yüksek gömülü emisyonu cıvatanın toplam SKDM emisyon hesabına birebir dahil edilmektedir! Bu durum Türk ihracatçıyı kendi alt tedarik zincirinden de doğrulanmış emisyon verisi toplamak (veya yeşil çelik/elektrik ark ocaklı tedarikçiye yönelmek) zorunda bırakmaktadır.

      III. 2026 Kesin Dönem Mimarisi: Yetkilendirilmiş Beyan Sahibi, CBAM Sertifikası ve Akredite Doğrulama

      1 Ekim 2023 – 31 Aralık 2025 arasındaki geçiş döneminde yalnızca çeyreklik veri raporlaması yapılırken ve sertifika ödemesi bulunmazken, 1 Ocak 2026 itibarıyla başlayan kesin (nihai) dönemde mekanizma doğrudan mali ve gümrüksel bir bariyere dönüşmüştür (AB'nin küçük ölçekli ithalatçıları idari yükten kurtaran yıllık tonaj bazlı de minimis eşik istisnası saklı kalmak üzere, ticari ölçekli ihracatın tamamı kesin rejime tabidir):

      1. Yetkilendirilmiş SKDM Beyan Sahibi (Authorized CBAM Declarant — m. 4 ve m. 5): 2026'dan itibaren Ek-I kapsamındaki eşyalar, AB gümrük bölgesine yalnızca üye devlet yetkili makamınca önceden yetkilendirilmiş ithalatçılar (veya dolaylı gümrük müşavirleri) tarafından sokulabilir. Yetkisi olmayan bir AB alıcısının Türk ihracatçının malını gümrükten çekmesi hukuken imkansızdır!
      2. Akredite Doğrulayıcı Onayı Zorunluluğu (m. 8 ve m. 18): Geçiş döneminde Türk ihracatçının kendi hesapladığı Excel/XML tabloları beyan için yeterliyken, kesin dönemde tesis bazlı gömülü emisyon hesaplamalarının AB mevzuatına göre akredite edilmiş bağımsız doğrulayıcı kuruluşlar (Accredited Verifiers) tarafından sahada/belge üzerinde doğrulanması ve Doğrulama Raporu düzenlenmesi zorunludur. Doğrulanmış gerçek veri sunulamazsa, AB Komisyonunun belirlediği cezalandırıcı düzeyde yüksek varsayılan emisyon değerleri (default values) uygulanır ve bu durum Türk ürününün fiyat rekabetçiliğini ortadan kaldırır.
      3. CBAM Sertifikası Teslimi ve EU ETS Fiyat Endeksi (m. 20–22): AB ithalatçısı her yıl (takip eden yılın mevzuatta belirlenen beyan ayında) bir önceki takvim yılında ithal ettiği eşyaların toplam gömülü emisyonuna (AB'deki yerli üreticilere tanınan ve 2026–2034 arasında sıfırlanacak olan ücretsiz tahsisat oranı düşüldükten sonra kalan net tona) karşılık gelen sayıda CBAM Sertifikasını teslim etmek zorundadır. Her bir sertifikanın fiyatı, EU ETS tahsisatlarının haftalık ortalama açık artırma kapanış fiyatına (EUR/ton CO2e) endekslidir.

      IV. Türkiye İklim Kanunu, Ulusal ETS ve CBAM Madde 9 Karbon Fiyatı Mahsup Mekanizması

      Türk sanayicisi açısından stratejik kırılma noktası CBAM Tüzüğü Madde 9 (Üçüncü Ülkede Ödenen Karbon Fiyatı) hükmüdür. Eğer Türk ihracatçının ürettiği çelik, alüminyum veya çimento için Türkiye'de herhangi bir ulusal karbon fiyatı ödenmiyorsa, karbon maliyeti doğrudan AB üye devletlerinin ve AB bütçesinin kasasına CBAM sertifika bedeli olarak gitmektedir. Buna karşılık Türkiye kendi İklim Kanunu ve Ulusal Emisyon Ticaret Sistemi'ni (Ulusal ETS) işleterek karbonu yurt içinde fiyatlandırdığında, Türk sanayicinin Türkiye'de ödediği karbon bedeli AB sınırındaki CBAM sertifika yükümlülüğünden düşülmektedir!

      Ancak CBAM m. 9 uyarınca mahsubun kabul edilebilmesi dört sıkı hukuki şarta bağlıdır:

      • Karbon fiyatının emisyon üzerinden fiilen ödenmiş olması (ücretsiz ulusal tahsisatlar mahsup edilemez; yalnızca açık artırmadan veya ikincil piyasadan bedeli ödenerek alınan/vergilendirilen kısım düşülür),
      • Ödenen karbon fiyatının ihracat nedeniyle vergi iadesine, sübvansiyona veya teşvik mahsubuna (rebate) konu edilmemiş olması,
      • Tesis bazlı emisyonların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı İklim Değişikliği Başkanlığı nezdindeki Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik (İzleme, Raporlama ve Doğrulama — İYV / MRV) kurallarıyla tam uyumlu olarak belgelendirilmesi,
      • Ödenen tutarın ve olası iadelerin bağımsız bir kişi tarafından sertifikalandırılması ve kayıtların 4 yıl boyunca denetime hazır tutulması.

      V. SKDM Geçiş Dönemi, 2026 Kesin Dönem ve Türkiye Ulusal ETS Karşılaştırma Tablosu

      Uyum ParametresiSKDM Geçiş Dönemi (Ekim 2023 – Aralık 2025)SKDM Kesin Mali Dönem (1 Ocak 2026 ve Sonrası)Türkiye Ulusal İYV & ETS Rejimi
      Yükümlü TarafAB İthalatçısı veya Dolaylı Gümrük Temsilcisi.Yalnızca Yetkilendirilmiş SKDM Beyan Sahibi (gümrük giriş ön şartı).Yönetmelik Ek-1 kapsamındaki Türkiye'de kurulu sanayi ve enerji tesisleri.
      Beyan TakvimiHer çeyrek bitimini izleyen 1 ay içinde Çeyreklik SKDM Raporu.Yılda bir kez Yıllık SKDM Beyannamesi ve sertifika itfası.Yıllık sera gazı emisyon izleme planı ve doğrulanmış yıllık emisyon raporu.
      Mali YükümlülükSertifika alımı yok; yalnızca raporlama ihlalinde ton başına idari ceza.EU ETS haftalık fiyatına endeksli CBAM Sertifikası satın alma ve teslim etme.Ulusal ETS tahsisatı teslim yükümlülüğü (CBAM m. 9 uyarınca AB'de mahsup imkanı).
      Veri DoğrulamasıTesis beyanı esas; bağımsız akredite doğrulama zorunlu değildi.AB akredite doğrulayıcı kuruluş tarafından onaylı Doğrulama Raporu şart.TÜRKAK akreditasyonlu doğrulayıcı kuruluşlarca yapılan ulusal İYV doğrulaması.
      Kapsam 2 (Elektrik)Tüm sektörlerde dolaylı elektrik emisyonu raporlandı.Çimento ve gübrede doğrudan + dolaylı; demir-çelik ve alüminyumda Tüzük Ek-II kapsamında öncelikle doğrudan (ve öncül madde) emisyonları.Tesiste yakıt yanması ve proses kaynaklı doğrudan emisyonlar odaklı.
      Ticari Sır KorumasıVeriler çoğunlukla Excel şablonuyla AB müşterisine gönderildi.AB Üçüncü Ülke Tesis İşletmecileri Sicili (m. 10) üzerinden müşteriye gizli detay açmadan yükleme.Bakanlık Çevre Bilgi Sistemi üzerinden gizlilik güvenceli resmi bildirim.

      VI. İhracat Tedarik Sözleşmelerinde Hukuki Risk Paylaşımı, Rücu Klozları ve Ticari Sır Koruması

      CBAM Tüzüğü kamu hukuku yaptırımlarını doğrudan AB'de yerleşik Yetkilendirilmiş Beyan Sahibine (AB ithalatçısına) yöneltmektedir: Beyan sahibinin süresinde yeterli CBAM sertifikası teslim etmemesi halinde, EU ETS kapsamındaki ağır ton başına aşım cezası (enflasyona endeksli olarak ton başına 100 EUR üzeri idari para cezası + eksik sertifikaları tamamlama borcu!) uygulanır. Ancak AB'deki alıcı şirketler bu kamu hukuku riskini tek taraflı üstlenmemekte; Türk ihracatçılarla imzaladıkları Çerçeve Tedarik Sözleşmelerine (Master Supply Agreements) ve Genel Satın Alma Şartlarına çok ağır özel hukuk rücu ve tazminat (indemnification) klozları eklemektedir.

      Türk ihracatçının sözleşme müzakerelerinde dikkat etmesi gereken üç büyük hukuki tehlike şunlardır:

      • Sınırsız Cezai Rücu ve Fiyat Kırma Klozları: AB alıcılarının taslak sözleşmelerinde sıklıkla "Satıcı doğrulanmış CBAM verisini zamanında sunmazsa veya sonradan yapılan denetimde emisyon verisi hatalı çıkarsa, Alıcının ödeyeceği tüm idari para cezalarını, ek CBAM sertifika farklarını ve zararları Satıcı ilk talepte nakden tazmin eder veya fatura bedelinden mahsup edilir" hükümleri yer almaktadır. Türk ihracatçı bu sorumluluğu mutlaka sözleşme bedelinin belirli bir yüzdesiyle sınırlandırmalı (liability cap), öncül madde tedarikçisinden veya akredite doğrulayıcı gecikmesinden kaynaklanan kusursuz halleri istisna tutmalı ve INCOTERMS 2020 DDP (Delivered Duty Paid) teslim şeklinden kaçınmalıdır! Zira DDP seçildiğinde AB gümrük ve ithalat yükümlülüklerinin kimin üzerinde olduğu tartışması doğrudan Türk satıcıyı hedef haline getirir; DAP, FCA, FOB veya CIF tercih edilerek CBAM beyan ve sertifika maliyetinin alıcıya ait olduğu sözleşmede açıkça yazılmalıdır.
      • Üretim Reçetesi ve Maliyet Sırlarının İfşası Riski: Tam emisyon hesaplama çalışma sayfalarının AB'deki müşteriye (hele ki aynı zamanda rakip veya aracı tüccar olan alıcıya) gönderilmesi; fabrikanın ton başına enerji tüketimini, alaşım oranlarını, kapasite kullanımını ve alt hammadde tedarikçilerini açık etmektedir. Buna karşı CBAM Tüzüğü Madde 10 hayat kurtarıcı bir hukuki yol sunmaktadır: Türk sanayici, Avrupa Komisyonu'nun Üçüncü Ülke Tesis İşletmecileri Siciline (CBAM Operators Portal) kendi tesisini doğrudan kaydedip doğrulanmış veriyi sisteme yükleyebilir ve AB müşterisine ticari sır içeren alt kırılımları göndermeksizin yalnızca özet emisyon değerini sistem üzerinden paylaşabilir!

      VII. AB Hukuku, DTÖ (GATT) Uyum İlkeleri ve Enerji Tedarik Sözleşmelerinde (PPA / YEK-G) Sınırlar

      DTÖ Hukuku (GATT 1994 m. III ve m. XX) ve CBAM Tüzüğü Eşit Muamele İlkesi:
      "Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, Dünya Ticaret Örgütü kurallarıyla uyumlu kalabilmek için keyfi veya haksız bir dış ticaret kısıtlaması oluşturamaz; ithal eşyaya uygulanan CBAM sertifika yükümlülüğü, Birlik içerisindeki benzer eşya üreticilerine tanınan EU ETS ücretsiz tahsisat oranını birebir dikkate almak ve menşe ülkede fiilen ödenmiş karbon fiyatını (Madde 9) eksiksiz mahsup etmek zorundadır."
      CBAM Uygulama Mevzuatı (Elektrikte Dolaylı Emisyon ve PPA Kriteri):
      "Dolaylı elektrik emisyonlarının (Kapsam 2) hesaplanmasında ülke şebeke ortalaması yerine sıfır/düşük emisyonlu gerçek elektrik emisyon faktörünün kullanılabilmesi için, salt piyasadan eşleşmesiz YEK-G veya I-REC sertifikası satın alınması yeterli değildir; tesis ile yenilenebilir enerji üretim santrali arasında doğrudan fiziksel bağlantı bulunması veya mevzuattaki sıkı zamansal/kapasite kriterlerini sağlayan bir Elektrik Alım Sözleşmesi (Power Purchase Agreement — PPA) akdedilmiş olması şarttır."

      Bu ikinci ilke, çimento ve gübre başta olmak üzere dolaylı emisyona tabi ihracatçılar ile ileride Kapsam 2 genişlemesine girebilecek çelik/alüminyum üreticileri için çok önemli bir uyarıdır: Yalnızca piyasa üzerinden yıllık YEK-G belgesi satın almak CBAM hesaplamasında şebeke karbon katsayısını sıfırlamaya yetmemekte; ya EPDK Lisanssız Üretim Yönetmeliği (m. 5/1-c veya m. 5/1-h) kapsamında öz tüketim santrali kurulması ya da AB CBAM ek kurallarına tam uyumlu uzun vadeli Kurumsal PPA sözleşmesi yapılması gerekmektedir.

      VIII. Uygulama Rehberi: İhracat Sözleşmeleri İçin Örnek CBAM Klozu ve Sanayici Uyum Listesi

      AB'ye ihracat yapan Türk sanayi şirketlerinin dış ticaret sözleşmelerine ekleyebileceği dengeli risk paylaşım çerçevesi ve uyum adımları aşağıda özetlenmiştir:

      Örnek İhracat Sözleşmesi SKDM / CBAM Sorumluluk Sınırlandırma Çerçevesi:
      "1. Teslim şekli FCA/CIF [Liman] (INCOTERMS 2020) olup, (AB) 2023/956 sayılı Tüzük uyarınca Yetkilendirilmiş SKDM Beyan Sahibi sıfatıyla hareket etmek, yıllık SKDM beyannamesini vermek ve CBAM sertifikalarını satın alıp teslim etmek münhasıran Alıcı'nın yükümlülüğündedir.
      2. Satıcı, Sözleşme konusu eşyalara ilişkin tesis bazlı gömülü emisyon verilerini Tüzük m. 10 uyarınca AB Üçüncü Ülke Tesis İşletmecileri Portalı üzerinden süresi içinde paylaşmayı taahhüt eder; ticari sır niteliğindeki üretim reçetesi ve alt tedarikçi faturalarını ifşa etmeye zorlanamaz.
      3. Türkiye'de yürürlükteki mevzuat ve Ulusal ETS kapsamında ödenmiş karbon fiyatına ilişkin mahsup belgeleri Alıcı'ya sunulacak olup, Madde 9 mahsubundan doğan sertifika avantajı taraflar arasında mutabık kalınan fiyat formülüne yansıtılır. Satıcı'nın veri sunumundan doğabilecek toplam mali sorumluluğu, her halükarda ilgili sevkiyatın fatura bedelinin %[X]'ini aşamaz ve dolaylı zararları kapsamaz."
      1. GTİP / CN Tarife Taraması ve Öncül Madde Haritalaması: İhraç edilen tüm ürünlerin 8 haneli GTİP/CN kodları Tüzük Ek-I ile eşleştirilmeli; hammadde (kütük, filmaşin, külçe alüminyum, klinker, amonyak) tedarikçileriyle veri paylaşım protokolleri imzalanmalıdır.
      2. AB CBAM Tesis İşletmecisi Sicil Kaydı (Madde 10): Müşterilere ham üretim verisi göndermek yerine Avrupa Komisyonu portalında resmi tesis kaydı açılmalıdır.
      3. Akredite Doğrulayıcı Sözleşmesi: Yıllık beyan dönemine sıkışmadan, ilgili CN faaliyet grubunda AB akreditasyonuna sahip doğrulayıcı kuruluşla izleme metodolojisi (Monitoring Methodology Documentation — MMD) önceden onaylatılmalıdır.
      4. Öz Tüketim GES / PPA ve Ulusal ETS Entegrasyonu: Karbon maliyetini AB'ye sertifika olarak ödemek yerine şirketin kendi yeşil enerji yatırımına (GES/RES) dönüştürecek yatırım planı ve Türkiye Ulusal ETS mahsup belgelendirmesi eşgüdümlü yürütülmelidir.

      Kaynaklar ve Mevzuat Referansları

      • Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin 10 Mayıs 2023 tarihli (AB) 2023/956 sayılı CBAM Tüzüğü ve (AB) 2023/1773 Uygulama Tüzüğü
      • 1/95 sayılı Türkiye-AB Ortaklık Konseyi Kararı ve Dünya Ticaret Örgütü GATT 1994 (m. I, III, XX)
      • Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik (İYV) ve Türkiye İklim / Ulusal ETS Düzenlemeleri
      • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, CISG ve ICC INCOTERMS 2020 Kuralları

      Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut olaylara ilişkin hukuki mütalaa veya danışmanlık yerine geçmez.

      SIKÇA SORULAN SORULAR

      Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları

      Hayır. AB mevzuatında SKDM bir gümrük vergisi değil, Birlik içi Emisyon Ticaret Sistemi'ni (EU ETS) tamamlayan düzenleyici bir iklim önlemi olarak yapılandırıldığından Gümrük Birliği muafiyetine girmez; Ek-I kapsamındaki Türk menşeli ürünler 2026 itibarıyla CBAM sertifikası rejimine tabidir.

      (AB) 2023/956 sayılı Tüzük uyarınca kamu hukuku bakımından beyanname verme ve CBAM sertifikası teslim etme yükümlüsü AB'de yerleşik Yetkilendirilmiş SKDM Beyan Sahibidir (ithalatçı). Ancak AB alıcısı doğrulanmış emisyon verisini Türk ihracatçıdan almak zorunda olduğundan, ticari sözleşmelerle veri doğruluğu ve maliyet paylaşımı ihracatçıya yansıtılmaktadır.

      Evet. CBAM Tüzüğü Madde 10 uyarınca üçüncü ülkelerdeki tesis işletmecileri, Avrupa Komisyonu'nun Üçüncü Ülke Tesis İşletmecileri Portalına doğrudan kayıt olarak doğrulanmış emisyon verilerini yükleyebilir ve hassas üretim/tedarik sırlarını müşteriye ifşa etmeden yalnızca onaylı emisyon değerini beyan sahibinin erişimine açabilir.

      Evet. Tüzüğün 9. maddesi uyarınca menşe ülkede sera gazı emisyonu üzerinden fiilen ödenmiş olan ve ihracat iadesine/teşvikine konu edilmeyen ulusal karbon fiyatı, bağımsız doğrulama ve resmi belgelendirme şartıyla AB ithalatçısının teslim edeceği CBAM sertifikası sayısından mahsup edilir.

      Yetkilendirilmiş beyan sahibi üzerinden ithalat yapılsa dahi, bağımsız akredite doğrulayıcı tarafından onaylanmış gerçek tesis verisi sunulamaması halinde Avrupa Komisyonu'nun belirlediği yüksek cezai varsayılan emisyon değerleri (default values) esas alınır; bu da ödenecek CBAM sertifika maliyetini ciddi ölçüde artırarak Türk ihracatçının rekabet gücünü zedeler.

      Hayır. CBAM uygulama kuralları uyarınca fiziksel elektrik tedarikinden kopuk (unbundled) yeşil enerji sertifikaları tek başına dolaylı emisyonu sıfırlamak için kabul edilmemekte; ya doğrudan bağlantılı öz tüketim yenilenebilir enerji santrali ya da Tüzük kriterlerini karşılayan Elektrik Alım Sözleşmesi (PPA) aranmaktadır.

      Av. Celil Işık
      Av. Celil Işık Yönetici Ortak · Avukat
      Ticaret ve şirketler hukuku, teknoloji, e-ticaret, dijital platformlar, kripto varlıklar, startup yatırımları ve KVKK alanlarında şirketlere ve girişimcilere hukuki danışmanlık sunmaktadır.
      1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB meslek kuralları çerçevesinde genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış ve Işıkoğlu Partners Hukuk Bürosu tarafından incelenmiştir.
      İletişim
      Merkez Ofis
      Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
      Dragos Center No 15
      iletisim@isikoglupartners.com
      +90 531 869 3827

      Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

      Hukuki Hesaplama Araçları

      4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve güncel AAÜT/Arabuluculuk tarifeleri çerçevesinde hazırlanan interaktif hukuki hesaplama araçları.

      Ana Sayfa › Hesaplama Araçları › Hesaplama
      Hukuki Hesaplama Aracı

      Hukuk Hukuki Kontrol: Işıkoğlu Partners Güncel Mevzuat: 2026 Yürürlük Parametreleri

      Diğer Hukuki Hesaplama Araçları

      International Legal Practice in Istanbul, Türkiye

      Işıkoğlu Partners advises foreign corporations, venture-backed technology companies, digital platforms and cross-border investors across corporate formation, M&A, CMB crypto/FinTech licensing, KVKK data protection, commercial debt recovery and international arbitration.

      Direct Counsel via WhatsApp (+90 531 869 3827) Email: iletisim@isikoglupartners.com
      Multilingual Legal Counsel & Sworn Interpreter Coordination (Notary · Title Deed · Trade Registry · Courts)
      Our Istanbul team provides direct English-speaking legal representation alongside accredited sworn interpreter coordination in Russian (Русский), Arabic (العربية), German (Deutsch), Persian, French and 12 additional languages for powers of attorney, real estate closings, company formation, banking/MASAK compliance and court proceedings.

      Core International Practice Areas

      Turkish Law Guides in English (46 Publications)

      Comprehensive statutory and case-law guides prepared by our Istanbul legal team for international investors, corporations and foreign nationals.

      English Legal Desk › Practice Area
      International Legal Practice

      Istanbul, Türkiye Turkish Practice Page: Faaliyet Alanları →
      Hukuki Geçerlilik & Uyum Testleri

      Tahliye taahhütnamesi geçerliliği, KVKK ve VERBİS kayıt yükümlülüğü, e-ticaret ETBİS/İYS uyumu, işçi haklı fesih şartları, şirket ortaklık sözleşmesi ve yabancı yatırımcı uygunluk kriterlerini ilgili kanun maddelerine göre adım adım kontrol edin.

      Uyum Testi

      Hukuk Hukuki İnceleme: Işıkoğlu Partners

      Diğer Hukuki Uyum & Geçerlilik Testleri

      Hukuk & Ticaret Terimleri Sözlüğü (A–Z)

      Türk hukuku, ticari sözleşmeler, icra-iflas, gayrimenkul, miras, iş hukuku, girişim sermayesi ve teknoloji hukukunda en sık karşılaşılan kavramların kanun dayanaklı tanımları ve uygulama rehberleri.

      Ana Sayfa › Hukuk Sözlüğü › Hukuk Terimi
      Hukuk Terimi
      Hukuk Kanuni Dayanak: - İnceleyen: Işıkoğlu Partners
      KISA HUKUKİ TANIM ÖZETİ

      Aynı Alandaki Diğer Hukuk Terimleri

      Yüksek Mahkeme & Kurul Emsal Karar İncelemeleri

      Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulları, Hukuk ve Ceza Daireleri, Danıştay, Anayasa Mahkemesi, Kişisel Verileri Koruma Kurulu ve Rekabet Kurulunun iş dünyasını ve bireyleri doğrudan ilgilendiren yerleşik içtihat ilkeleri.

      Emsal Karar İncelemesi
      Hukuk Merci: Yüksek Mahkeme Künye: İçtihat Analiz: Işıkoğlu Partners
      YERLEŞİK HUKUKİ İLKE ÖZETİ

      ISTANBUL · TÜRKİYE
      International Legal Practice

      WhatsApp (+90 531 869 3827) iletisim@isikoglupartners.com

      Legal Guide

      WhatsApp'tan Sorun