Işıkoğlu Partners Avukatlık ve Danışmanlık
IŞIKOĞLU
PARTNERS
Avukatlık & Danışmanlık
25+
Uzmanlık Alanı
%100
Kesintisiz İletişim & Hizmet
%100
Şeffaflık
3
Avukat

Değerlerimiz

Öncü İlkelerimiz & Değerlerimiz
01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Avukatlarımız

Hukuki Görüşler & Makaleler

Tüm Makaleleri Gör →

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Hukuk Kütüphanesi ve Adalet Heykeli
Biz Kimiz?

Genç, dinamik ve yenilikçi ekibimizle; geleneksel hukuk alanlarındaki uzmanlığımızı çağımızın dijital ve modern ihtiyaçlarıyla birleştiriyoruz.

Biz, tamamen genç ve dinamik bir ekip olarak kurduğumuz hukuk ofisimizde; enerjimizi, günceli yakalama becerimizi ve yenilikçi bakış açımızı müvekkillerimize en iyi şekilde yansıtmayı hedefliyoruz.

Hukukun temel taşlarını oluşturan Ticaret ve Şirketler Hukuku, Ceza Hukuku, İcra Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Miras Hukuku, Medeni Hukuk ve İş Hukuku gibi klasik alanlarda sağlam bir bilgi birikimi ve disiplinli bir çalışma anlayışına sahibiz. Bu alanlarda müvekkillerimize güven veren, köklü ve çözüm odaklı bir yaklaşım benimsiyoruz.

Ancak bununla yetinmiyor, çağın hızla değişen ihtiyaçlarına da aynı kararlılıkla yanıt veriyoruz. Teknolojinin, girişimciliğin ve dijital dünyanın hayatın merkezine oturduğu günümüzde; E-Ticaret Hukuku, KVKK & Veri Koruma Hukuku, Bilişim Hukuku, Startup ve Yatırım Hukuku, Kripto & Fintech Hukuku, Dijital Medya ve İnfluencer Hukuku, Oyun ve E-Spor Hukuku, Yapay Zekâ ve Teknoloji Hukuku gibi modern hukuk alanlarında da yenilikçi çözümler sunuyoruz.

Gençliğimizden aldığımız dinamizm ve teknolojiye olan hâkimiyetimiz sayesinde, geleneksel hukuk disiplinlerini modern dünyanın ihtiyaçlarıyla birleştiriyor; müvekkillerimizin karşılaşabileceği her türlü soruna yaratıcı, hızlı ve etkili hukuki çözümler üretiyoruz.

Bizim için hukuk yalnızca mevcut sorunları çözmek değil, aynı zamanda müvekkillerimizin gelecek planlarını güvenle şekillendirebilmeleri için önleyici ve yol gösterici bir güçtür. Bu nedenle hedefimiz, müvekkillerimizin yalnızca hukuki süreçlerini yönetmek değil; aynı zamanda yeni çağın sunduğu fırsatları en güvenli ve en verimli şekilde değerlendirmelerine yardımcı olmaktır.

Avukatlarımız

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Faaliyet Alanlarımız

Işıkoğlu Hukuk, ticari şirketlerden teknoloji girişimlerine, fikri mülkiyetten kripto & fintech hukuku ve yapay zeka odaklı danışmanlığa kadar geniş yelpazede uzman hukuk hizmeti sunar. Müvekkil odaklı yaklaşımımız, üstün dürüstlük ve şeffaflık ilkeleriyle her zaman kesintisiz iletişim sağlar.

01
-

Işıkoğlu Partners

Bu uzmanlık alanındaki sözleşme, uyum ve uyuşmazlık süreçleriniz için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.

WhatsApp'tan Sorun İletişim Formu ile Yazın →

Diğer Uzmanlık Alanları

Bu Alandaki Makalelerimiz

Ekibimiz

Geleneksel hukuk disiplinlerindeki sağlam birikimini çağımızın dijital, finansal ve teknolojik ihtiyaçlarıyla birleştiren; müvekkil odaklı temsil, şeffaf iletişim ve titiz dosya takibi ilkeleriyle çalışan avukat kadromuz.

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Avukat

İletişim

E-Posta: iletisim@isikoglupartners.com
Telefon: +90 531 869 3827
WhatsApp'tan Sorun
AVUKAT
-

Deneyim & Pratik

    Çalışma Alanları

      Konu Başlıkları
      Toplam 1.095 Hukuki Makale & Rehber
      Yükleniyor...

      Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM / CBAM) ve Türk İhracatçılarının Hukuki Yükümlülükleri

      AB (EU) 2023/956 sayılı SKDM (CBAM) Tüzüğü 2026 kesin dönemi, altı sektörde gömülü emisyon doğrulama, I-REC/PPA elektrik şartları ve ihracat sözleşmelerinde karbon maliyeti rücu klozları — kapsamlı hukuki rehber.

      Enerji & Çevre Hukuku Yazar: Av. Celil Işık Okuma Süresi: 13 dk (2739 kelime) Son Güncelleme: 2026-11-13

      Özet

      Avrupa Birliği'nin 2023/956 sayılı Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM / Carbon Border Adjustment Mechanism - CBAM) Tüzüğü kapsamında yalnızca raporlamayı içeren geçiş dönemi 31 Aralık 2025 tarihinde sona ermiş ve 1 Ocak 2026 itibarıyla mali yükümlülük içeren kesin dönem (Definitive Period) yürürlüğe girmiştir. Demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen sektörlerindeki Türk sanayicileri ve ihracatçıları doğrudan AB mevzuatının muhatabı gibi görünmeseler de, AB'deki Yetkili CBAM Beyan Sahibi ithalatçıların 2026 ihracatları için satın almak zorunda olduğu CBAM sertifikaları nedeniyle ağır ticari ve sözleşmesel yükümlülük altındadır. Doğrulanmış gömülü emisyon verisi sunulmaması halinde devreye giren yüksek varsayılan değerler (default values) ihracat marjlarını yok etmekte; Incoterms (DDP/CIF/FOB), Scope 2 elektrik sözleşmeleri (PPA/I-REC) ve ticari sırların korunması yeni nesil uluslararası ticaret uyuşmazlıklarının merkezine yerleşmektedir.

      Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.


      I. Giriş — AB Yeşil Mutabakatı, 2026 Kesin Dönemi ve Türk İhracatının Konumu

      Avrupa Birliği, 2050 yılında iklim nötr kıta olma hedefi (Avrupa Yeşil Mutabakatı) doğrultusunda kendi sanayicisine Emisyon Ticaret Sistemi (EU ETS) aracılığıyla yüksek karbon maliyeti yüklerken, üretimin çevre standartları daha düşük üçüncü ülkelere kaymasını ("karbon kaçağı" / carbon leakage) engellemek üzere Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasını (SKDM / CBAM) yürürlüğe koymuştur. Türkiye'nin toplam mal ihracatının yaklaşık yarısının AB ülkelerine gerçekleşmesi ve özellikle demir-çelik, alüminyum, otomotiv yan sanayi bağlantı elemanları ile çimento ihracatındaki ağırlığı, CBAM'ı Türkiye'de doğrudan her sanayi şirketinin yönetim kurulu gündemine taşımıştır.

      1 Ekim 2023 tarihinde başlayan ve yalnızca mali yükümlülük olmaksızın üçer aylık raporlama gerektiren geçiş dönemi 31 Aralık 2025 tarihinde kapanmıştır. 1 Ocak 2026 itibarıyla ise mali yükümlülüklerin işlediği kesin dönem başlamıştır. Artık AB gümrük kapılarından içeri giren kapsam dahilindeki Türk sanayi ürünleri için gömülü karbon emisyonunun her tonu adına EU ETS haftalık kapanış fiyatına endeksli CBAM sertifikası satın alınması zorunludur. Enerji ve Çevre Hukuku ile Uluslararası Ticaret Hukuku ekseninde şekillenen bu yeni rejimin Türkiye'deki karbon piyasası boyutu için Karbon Emisyon Ticareti ve Türkiye Perspektifi yazımızı da inceleyebilirsiniz.

      Temel Hukuki Çerçeve: AB (EU) 2023/956 sayılı Tüzük doğrudan AB'deki Yetkili CBAM Beyan Sahibi ithalatçıyı muhatap alsa da, Türk üreticinin akredite emisyon verisi sunamaması halinde AB ithalatçısı yüksek cezalı varsayılan değerler üzerinden sertifika ödemek zorunda kalmakta ve bu ek maliyeti ticari sözleşmelerle Türk ihracatçısına yansıtmaktadır.

      II. AB 2023/956 Sayılı SKDM Tüzüğü: Kapsanan Sektörler ve 2026–2034 Takvimi

      10 Mayıs 2023 tarihli ve (AB) 2023/956 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü, kapsamındaki malların AB gümrük bölgesine ithalinde gömülü emisyonların beyan edilmesini ve sertifika teslimini emreder: Bu konuda ayrıntılı bilgi için Güneş Enerjisi Santrali Lisans Süreci: 2026 Güncel Hukuki Rehber başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

      (AB) 2023/956 sayılı SKDM (CBAM) Tüzüğü m. 2 ve m. 22:
      "(m. 2) Bu Tüzük, Ek I'de listelenen ve üçüncü bir ülkeden menşeli olan malların Birlik gümrük bölgesine ithal edilmesi halinde uygulanır...
      (m. 22) Yetkili CBAM beyan sahibi, bir önceki takvim yılında ithal ettiği mallarda gömülü olan ve doğrulanan toplam emisyonlara karşılık gelen sayıda CBAM sertifikasını her yıl teslim etmekle yükümlüdür."

      Tüzüğün Ek-I listesinde yer alan altı temel sektör ve CN (GTİP) bazlı ileri mamul uzantıları şunlardır: (1) Demir ve Çelik (ham demir, çelik profillerin yanında cıvata, vida, somun, boru ve belirli yapısal çelik aksamlar dahil), (2) Alüminyum (külçe, levha, profil, folyo, yapı aksamları), (3) Çimento (klinker, Portland çimentosu), (4) Gübre (nitrik asit, amonyak, azotlu gübreler), (5) Elektrik ve (6) Hidrojen. 2026 yılı itibarıyla başlayan kesin dönemde AB'deki sanayicilere sağlanan ücretsiz ETS tahsisatları kademeli olarak kaldırılmaya başlamıştır; buna paralel olarak ithal edilen Türk ürünlerinin üzerindeki ücretsiz tahsisat düşümü 2026'da %97,5 (yani %2,5'lik kısım için CBAM ödemesi) ile başlayıp 2030'da %48,5'e inerek 2034 yılında %0 ücretsiz tahsisat (yani gömülü emisyonun tamamı için ödeme) seviyesine ulaşacaktır. 2026 takvim yılında ithal edilen malların ilk yıllık CBAM beyanı ve sertifika teslimi ise 2027 yılında (Tüzük revizyonları ve takvim kuralları uyarınca belirlenen yıllık beyan döneminde) gerçekleştirilecektir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için ÇED Raporu Süreci: Çevresel Etki Değerlendirmesi başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

      Dönem / Aşama Zaman Aralığı Yükümlülüğün Niteliği Türk İhracatçısına Etkisi
      Geçiş Dönemi 1 Ekim 2023 – 31 Aralık 2025 Üç aylık gömülü emisyon raporlaması (mali ödeme yok). Hatalı/eksik veri gönderiminde AB alıcısının ton başına 10–50 EUR ceza riski.
      Kesin Dönem Başlangıcı 1 Ocak 2026 – 2033 Yetkili CBAM Beyan Sahibi statüsü, bağımsız doğrulama ve kademeli sertifika alımı. Doğrulanmamış veride cezalı varsayılan değer farkı ve fiyat indirimi baskısı.
      Tam Uygulama 2034 ve sonrası AB ücretsiz ETS tahsisatlarının sıfırlanması (%100 CBAM sertifikası). Karbon yoğun üreticilerin AB pazarından fiyat olarak dışlanma riski.

      III. Türk İhracatçısının Hukuki Statüsü: AB İthalatçısı Üzerinden Doğan Sözleşmesel Zorunluluk

      Türk hukuku ve uluslararası kamu hukuku açısından AB 2023/956 sayılı Tüzüğü, Türkiye'de kurulu bir şirkete doğrudan AB idari para cezası kesme yetkisi vermez. Tüzük uyarınca kamu hukuku muhatabı, Avrupa Birliği sınırları içinde gümrük beyannamesini veren Yetkili CBAM Beyan Sahibi (Authorised CBAM Declarant) statüsündeki AB ithalatçısıdır (veya dolaylı gümrük temsilcisidir).

      Ancak bu durum Türk sanayicisini korumasız bir konumdan kurtarmaz; aksine ticari baskıyı sözleşme hukukuna taşır. 2026 yılından itibaren Yetkili Beyan Sahibi statüsü olmayan ithalatçılar kapsam dahilindeki Türk mallarını AB gümrüğünden çekemez. İthalatçılar ise bu yasal yükümlülüğü karşılayabilmek için Türk tedarikçilerle yaptıkları çerçeve tedarik sözleşmelerine tek taraflı ve ağır CBAM Uyum Ek Protokolleri (CBAM Addendum) eklemektedir. Bu protokollerle Türk ihracatçısına; üretim verilerini AB metodolojisine göre hesaplama, akredite doğrulayıcı raporu sunma ve eksik/yanlış veri nedeniyle ithalatçının ödeyeceği ilave CBAM sertifika bedeli ile idari cezaları tam olarak tazmin etme borcu yüklenmektedir.


      IV. Akredite Doğrulama, Operatör Portalı Kaydı ve "Varsayılan Değer" Maliyet Tuzağı

      2026 kesin dönemiyle birlikte Türk üreticilerin "kendi iç beyanları" (self-declaration) geçerliliğini yitirmiştir. Tüzük m. 8 ve Ek VI uyarınca, tesiste üretilen malların spesifik gömülü emisyonlarının AB üyesi devletlerin akreditasyon kurumlarınca (veya AB tarafından tanınan karşılıklı anlaşmalı akreditasyon kapsamında) yetkilendirilmiş bağımsız bir doğrulayıcı (Accredited Verifier) tarafından doğrulanması zorunludur.

      Türk sanayicisinin tesisindeki gerçek emisyon değerini hesaplatıp doğrulatamaması halinde AB ithalatçısı, AB Komisyonu tarafından yayımlanan ülke/sektör bazlı Varsayılan Değerleri (Default Values) kullanmak zorundadır. Sorun şuradadır: Tüzük Ek IV uyarınca varsayılan değerler, en kötü performans gösteren tesislerin ortalaması üzerine ilave ceza marjı eklenerek belirlenir. Dolayısıyla düşük emisyonlu modern bir Türk fabrikası dahi doğrulama raporu sunamazsa en kirli üreticiyle aynı yüksek karbon vergisine tabi tutulur! Ayrıca AB Komisyonu'nun oluşturduğu CBAM Operatör Portalı (Operators Portal for Third Countries) üzerinden Türk sanayicisi verilerini doğrudan AB kayıt sistemine yükleyebilir; böylece ticari sır sayılan üretim reçetesini tüm detaylarıyla AB'li müşterisine açmak yerine sadece doğrulanan nihai spesifik emisyon katsayısını müşterisiyle paylaşma imkanını kullanabilir.


      V. Dolaylı Emisyonlar (Scope 2), Çatı GES ve YEK-G / I-REC / PPA Geçerlilik Şartları

      Türk sanayicilerinin uygulamada en sık düştüğü hukuki hatalardan biri, elektrik faturasını düşürmek için satın aldıkları bağımsız yenilenebilir enerji sertifikalarının (I-REC veya YEK-G) AB CBAM hesaplamasında doğrudan "sıfır emisyonlu elektrik" olarak kabul edileceğini sanmalarıdır. Oysa AB 2023/956 Tüzüğü Ek IV bent 5–6 uyarınca elektrik kaynaklı dolaylı emisyonlarda (Scope 2 - özellikle çimento ve gübre gibi dolaylı emisyonların dahil olduğu kalemlerde; demir-çelik ve alüminyumda ise kapsam genişleme kurallarına göre) gerçek elektrik emisyon faktörünün kullanılabilmesi çok katı hukuki şartlara bağlanmıştır:

      • Fiziki Doğrudan Bağlantı (Direct Technical Link): Fabrika çatısına veya aynı sahadaki tüketim noktasına kurulu bir 5.1.c Çatı GES santralinden tüketilen elektrik, şebekeye doğrudan/yerinde bağlı olduğu ve ölçümle belgelendiği için gerçek sıfır emisyon faktörüyle CBAM hesabına yansıtılabilir.
      • Elektrik Satın Alma Anlaşması (PPA) Şartı: Fabrika dışındaki bir yenilenebilir santralden alınan elektrik için ise Tüzük, yalnızca spot piyasadan sonradan I-REC/YEK-G sertifikası satın alınmasını yeterli görmemekte; üretici ile tüketici arasında belirli hacim, süre ve saatlik/aylık eşleşmeyi kanıtlayan bağlayıcı bir PPA (Power Purchase Agreement) sözleşmesinin varlığını aramaktadır. Yanlış sertifika yapısına dayanılarak AB alıcısına "sıfır emisyon" taahhüdü verilmesi ağır sözleşme ihlali tazminatı doğurur!

      VI. Uluslararası İhracat Sözleşmelerinde Incoterms, Karbon Rücu ve Ticari Sır Klozları

      2026 yılı itibarıyla Türk ihracatçılarının CISG (Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında BM Antlaşması), Incoterms 2020 ve Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde tüm ihracat sözleşmelerini revize etmesi şarttır:

      • Incoterms Seçimi ve Gümrük Vergisi Riski: DDP (Delivered Duty Paid - Gümrük Vergileri Ödenmiş Olarak Teslim) teslim şeklinde satıcı (Türk ihracatçı), ithalat gümrüğündeki tüm vergi ve kamusal mali yükümlülüklerden sorumlu olur. Ancak Tüzük uyarınca AB dışındaki bir Türk şirketi tek başına Yetkili CBAM Beyan Sahibi olamaz! Bu nedenle DDP satışlarda CBAM sertifika maliyetinin doğrudan Türk satıcıya yüklenmesinin önüne geçmek ve gümrük çekim krizini aşmak için AB alıcısıyla FOB, CIF veya DAP teslim şekillerine dönülüp CBAM sertifika maliyetinin kime ait olacağı fiyattan ayrı ve şeffaf biçimde düzenlenmelidir.
      • Ticari Sırların (Know-How) Korunması: AB alıcısı "emisyon hesabı" bahanesiyle Türk üreticisinin hammadde tedarikçilerini, enerji maliyetini, ergitme sıcaklığı reçetelerini ve kapasite kullanım sırlarını talep edebilmektedir. Sözleşmelerde ham tesis verilerinin gizli tutulacağı, yalnızca doğrulayıcı tarafından onaylanmış nihai SEE (Specific Embedded Emissions) değerinin veya AB Operatör Portalı erişim referansının verileceği hükme bağlanmalıdır (bkz. Haksız Rekabet ve Ticari Sırlar).

      VII. Türkiye Ulusal Emisyon Ticaret Sistemi (TR-ETS) ve Ödenen Karbon Fiyatının Mahsubu

      AB 2023/956 sayılı Tüzüğün 9. maddesi çifte karbon fiyatlandırmasını önleyen hayati bir mekanizma öngörmüştür: Eğer ihracatçı ülkede (Türkiye'de) ürünün üretimi sırasında fiilen bir karbon fiyatı (örneğin ulusal Emisyon Ticaret Sistemi - TR-ETS kapsamında ödenen tahsisat bedeli veya karbon vergisi) ödenmiş ve bu ödeme bağımsız doğrulamayla belgelenmişse, AB ithalatçısının teslim edeceği CBAM sertifikası sayısından bu ödenen tutar mahsup edilir (düşülür).

      Buna karşılık üretici ülkede alınan teşvik veya nakit iade şeklindeki geri ödemeler mahsup hakkını ortadan kaldırır. Türkiye'nin ulusal Emisyon Ticaret Sistemi ve İklim Mevzuatı altyapısının devreye alınma sürecinde Türk sanayicilerinin Türkiye'de ödedikleri karbon maliyetini AB alıcısına belgeleyip satış fiyatından veya rücu kesintisinden düşürebilmeleri, ihracat sözleşmelerine "Karbon Fiyatı Mahsup Klozu" konulmasını zorunlu kılmaktadır.


      VIII. Uluslararası Ticaret ve Tahkim Pratiğinde CBAM Uyuşmazlık İlkeleri

      Sınırda karbon düzenlemesinden kaynaklanan sözleşmesel fiyat uyarlama ve rücu davalarında uluslararası tahkim ve Türk ticaret yargısının temel aldığı hukuki ilkeler şunlardır:

      CISG m. 35 ve Uluslararası Ticaret Hukuku İlkesi (Düzenleyici Belge Eksikliği ve Sözleşmeye Aykırılık):
      "İthalatçı ülkenin gümrük mevzuatı gereği zorunlu kılınan emisyon veya menşe belgelerinin satıcı tarafından sözleşmede kararlaştırıldığı halde sunulmaması veya gerçeğe aykırı sunulması, malın hukuki ayıbı (sözleşmeye aykırılık) teşkil eder; ancak sözleşmede açık bir taahhüt bulunmayan eski tarihli anlaşmalarda sonradan yürürlüğe giren AB kamu yükümlülüğü otomatik olarak satıcının maliyetine yüklenemez."
      6098 sayılı TBK m. 138 ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi İlkesi (Aşırı İfa Güçlüğü / Uyarlama):
      "Uzun vadeli tedarik sözleşmesinin akdedildiği tarihte öngörülemeyen ve taraflardan kaynaklanmayan yeni kamu hukuku mali yükümlülüklerinin (örneğin beklenmedik gümrük/karbon maliyeti artışlarının) sözleşmedeki edimler arası dengeyi aşırı derecede bozması halinde, dürüstlük kuralı çerçevesinde bedelin veya teslim şartlarının mahkemece uyarlanması istenebilir."
      Ticari Fatura ve Mahsup Uyarısı: AB'li alıcıların 2026 yılı içinde satın aldıkları mallar için "varsayılan değer farkı" iddiasıyla kestikleri tek taraflı borç dekontları (debit note) ve mal bedelinden yaptıkları kesintiler, sözleşmede açık bir CBAM rücu ve veri paylaşım maddesi yoksa hukuken geçersizdir. İhracatçıların bu tür haksız kesintilere karşı 8 gün içinde TTK m. 21 uyarınca fatura/dekont itirazında bulunmaları gerekir.

      IX. Pratik Uygulama: Haksız CBAM Maliyet Kesintisi ve Varsayılan Değer Rücu İhtarına Karşı Hukuki Cevap ve Menfi Tespit Taslağı

      AB'li ithalatçının, Türk ihracatçısının sunduğu doğrulanmış emisyon verisini kabul etmeyerek veya sözleşmede hüküm bulunmadığı halde kendi CBAM sertifika maliyetini tek taraflı olarak fatura bedelinden kesmesi üzerine Asliye Ticaret Mahkemesinde (veya sözleşmedeki tahkim merciinde) sunulacak menfi tespit / bakiye mal bedeli alacağı dilekçesi kurgusu aşağıdadır:

      DAVA DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR

      NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI'NA
      (Uluslararası Satım Sözleşmesinden Doğan Bakiye Mal Bedeli Alacağı ve Haksız CBAM Kesintisinin Geçersizliğinin Tespiti Taleplidir)


      DAVACI: [Türk İhracatçı Sanayi Şirketi Unvanı A.Ş., MERSİS No, Adres]
      VEKİLİ: Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adres]
      DAVALI: [AB Mukimi İthalatçı Şirket Unvanı GmbH / B.V., Adres]
      DAVA DEĞERİ: [Kesilen ... EUR karşılığı ... TL]
      DAVA KONUSU: Taraflar arasındaki CIF [AB Limanı] teslim şekilli demir-çelik mamulü satış sözleşmesi uyarınca davacıca teslim edilen malların bedelinden davalı alıcının tek taraflı olarak kestiği AB 2023/956 sayılı CBAM Tüzüğü kaynaklı sertifika maliyet farkı kesintisinin hukuka aykırı olduğunun tespiti ile ödenmeyen [Tutar] EUR bakiye mal bedelinin ticari faiziyle tahsili talebidir.

      AÇIKLAMALAR :

      1. Teslim Şekli ve Sözleşme Hükümleri: Müvekkil ihracatçı, taraflar arasındaki ../../2026 tarihli sözleşme gereği [Miktar] ton çelik profili Incoterms 2020 CIF şartıyla ve eksiksiz gümrük belgeleriyle davalıya teslim etmiştir (Ek-1: Sözleşme ve Konşimento). Sözleşmede AB sınırda karbon vergisinin veya CBAM sertifika maliyetinin satıcı tarafından üstlenileceğine dair hiçbir hüküm bulunmadığı gibi, ithalat gümrüğünden doğan mali yükümlülükler Incoterms CIF kuralı uyarınca alıcıya aittir.

      2. Doğrulanmış Emisyon Verisinin Sunulmuş Olması: Buna karşın müvekkil iyi niyetli ticari işbirliği çerçevesinde akredite doğrulayıcı tarafından onaylanmış spesifik gömülü emisyon (SEE) raporunu ve CBAM Operatör Portalı referans numarasını davalıya süresinde iletmiştir (Ek-2: Doğrulanmış CBAM Emisyon Raporu). Davalı alıcı, yetkili beyan sahibi işlemlerindeki kendi gecikmesi nedeniyle varsayılan değer üzerinden işlem yaptığını ileri sürerek müvekkilin alacağından [Tutar] EUR kesinti yapmış ve tarafımıza tek taraflı borç dekontu göndermiştir.

      3. Kesintiye Süresinde İtiraz ve Hukuka Aykırılık: Davalının gönderdiği borç dekontuna TTK m. 21 uyarınca 8 günlük yasal süre içinde noter/e-posta yoluyla itiraz edilmiştir (Ek-3: İtiraz İhtarı). AB 2023/956 sayılı Tüzük uyarınca CBAM sertifikası satın alma borcu doğrudan AB ithalatçısına aittir ve müvekkilin veri yükümlülüğü eksiksiz yerine getirilmiştir.


      SONUÇ VE İSTEM :

      Yukarıda arz edilen nedenlerle; davalının tek taraflı olarak uyguladığı CBAM maliyet kesintisinin haksız olduğunun tespitine, ödenmeyen [Tutar] EUR bakiye mal bedelinin temerrüt tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun m. 4/a uyarınca yabancı para devlet bankaları bir yıl vadeli mevduata uygulanan en yüksek faiziyle (veya sözleşme faiziyle) davalıdan tahsiliyle davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ederiz.


      Davacı Vekili
      Av. [Adı Soyadı]
      İmza


      X. İhracatçı Sanayiciler İçin CBAM Hukuki ve Operasyonel Uyum Kontrol Listesi

      2026 kesin döneminde AB pazarındaki rekabet gücünü ve sözleşme güvenliğini korumak için sanayi şirketlerinin atması gereken acil adımlar şunlardır:

      1. GTİP (CN Kodu) ve Ek-I Tarama Denetimi: İhraç edilen tüm nihai ve yarı mamullerin AB 2023/956 Ek-I CN kodları listesinde yer alıp almadığı gümrük müşavirleriyle doğrulanmalıdır.
      2. CBAM Operatör Portalı ve Akredite Doğrulama: Üretim tesisleri AB Operatör Portalına kaydedilmeli ve AB akreditasyon standartlarını karşılayan doğrulayıcılarla yıllık doğrulama takvimi sözleşmeye bağlanmalıdır.
      3. İhracat Sözleşmeleri ve Incoterms Revizyonu: DDP teslim şeklinden kaçınılmalı; CBAM sertifika bedelinin alıcı sorumluluğunda olduğu, satıcının yükümlülüğünün yalnızca doğrulanmış emisyon verisi sunmakla sınırlı bulunduğu açıkça yazılmalıdır.
      4. Çatı GES ve PPA Belgelerinin CBAM Uyumluluğu: Yeşil elektrik kaynaklı emisyon indirimi iddia edilecekse fiziki yerinde üretim (5.1.c çatı GES) veya Tüzüğe uygun PPA enerji sözleşmeleri belgelenmelidir.
      5. Ticari Sırların Gizlilik (NDA) ile Korunması: Müşterilere ham üretim reçetesi yerine yalnızca doğrulanmış spesifik emisyon katsayısı (SEE) verilerek fiyat kırma pazarlıklarının önüne geçilmelidir.

      XI. Sonuç

      AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM / CBAM), 1 Ocak 2026 itibarıyla çevresel bir raporlama yükümlülüğünden çıkıp doğrudan uluslararası ticaret sözleşmelerini, fiyatlandırmayı ve gümrük hukukunu dönüştüren mali bir rejime dönüşmüştür:

      1. Veri Doğrulaması İhracatın Ön Şartıdır: Akredite doğrulayıcı raporu sunamayan ihracatçılar cezalı varsayılan değer maliyetine ve pazar kaybına açık hale gelir.
      2. Sözleşmeler CBAM'a Göre Yeniden Yazılmalıdır: Incoterms tercihi, CBAM sertifika maliyetinin üstlenilmemesi, PPA belgelerinin geçerliliği ve ticari sırların korunması yeni dönem ihracat hukukunun temel güvencesidir.

      Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.



      İlgili Makaleler

      SIKÇA SORULAN SORULAR

      Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları

      Raporlama odaklı geçiş dönemi 31 Aralık 2025'te sona ermiş olup 1 Ocak 2026 itibarıyla mali yükümlülük içeren kesin dönem başlamıştır. 2026 yılı ihracatlarına ait ücretsiz tahsisattan arındırılmış gömülü emisyonlar için ilk yıllık CBAM beyanı ve sertifika teslimi 2027'de yapılacak ve 2034'e kadar kapsam oranı kademeli olarak artırılacaktır.

      AB 2023/956 sayılı Tüzük uyarınca yasal muhatap ve sertifika alım yükümlüsü AB sınırları içindeki Yetkili CBAM Beyan Sahibi ithalatçıdır. Ancak ithalatçı, Türk üreticinin doğrulanmış emisyon verisi sunamaması halinde yüksek varsayılan değerler nedeniyle doğacak sertifika maliyetini ihracat sözleşmelerindeki rücu veya fiyat indirimi şartlarıyla Türk satıcıya yansıtmaktadır.

      Tek başına spot piyasadan I-REC veya YEK-G sertifikası almak Tüzük Ek IV kuralları uyarınca Scope 2 dolaylı emisyon hesabında yeterli sayılmamaktadır. Gerçek sıfır/düşük emisyon faktörü uygulayabilmek için fabrika sahasında yerinde kurulu (çatı GES gibi) fiziki doğrudan bağlantı veya Tüzük kriterlerini sağlayan bağlayıcı Elektrik Satın Alma Anlaşması (PPA) bulunmalıdır.

      Evet. AB 2023/956 Tüzüğü m. 9 uyarınca menşe ülkede (Türkiye'de) üretim aşamasında fiilen ödenmiş ve bağımsız doğrulamayla belgelenmiş olan karbon fiyatı (ulusal ETS veya karbon vergisi), geri ödeme veya teşvik şeklinde iade edilmemiş olmak şartıyla AB'de teslim edilecek CBAM sertifika bedelinden mahsup edilir.

      Tüzüğün Ek-I listesi uyarınca ilk aşamada Demir-Çelik (cıvata, vida, boru gibi işlenmiş ürünler dahil), Alüminyum, Çimento, Gübre, Elektrik ve Hidrojen sektörleri kapsamdadır. İhracatçılar ürünlerinin GTİP / CN kodlarını kontrol ederek kapsam durumunu belirlemelidir.

      Türk üreticiler AB Komisyonu tarafından kurulan CBAM Operatör Portalı (Third-Country Operators Portal) üzerinden tesislerini kaydedebilir ve akredite doğrulayıcıca onaylanan nihai spesifik gömülü emisyon (SEE) verilerini ticari sır sayılan iç reçetelerini açıklamadan ithalatçıyla paylaşabilirler.

      Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir.

      Av. Celil Işık
      Av. Celil Işık Yönetici Ortak · Avukat
      Ticaret ve şirketler hukuku, teknoloji, e-ticaret, dijital platformlar, kripto varlıklar, startup yatırımları ve KVKK alanlarında şirketlere ve girişimcilere hukuki danışmanlık sunmaktadır.
      1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB meslek kuralları çerçevesinde genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış ve Işıkoğlu Partners Hukuk Bürosu tarafından incelenmiştir.
      İletişim
      Merkez Ofis
      Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
      Dragos Center No 15
      iletisim@isikoglupartners.com
      +90 531 869 3827

      Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

      Hukuki Hesaplama Araçları

      4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve güncel AAÜT/Arabuluculuk tarifeleri çerçevesinde hazırlanan interaktif hukuki hesaplama araçları.

      Ana Sayfa › Hesaplama Araçları › Hesaplama
      Hukuki Hesaplama Aracı

      Hukuk Hukuki Kontrol: Işıkoğlu Partners Güncel Mevzuat: 2026 Yürürlük Parametreleri

      Diğer Hukuki Hesaplama Araçları

      International Legal Practice in Istanbul, Türkiye

      Işıkoğlu Partners advises foreign corporations, venture-backed technology companies, digital platforms and cross-border investors across corporate formation, M&A, CMB crypto/FinTech licensing, KVKK data protection, commercial debt recovery and international arbitration.

      Direct Counsel via WhatsApp (+90 531 869 3827) Email: iletisim@isikoglupartners.com
      Multilingual Legal Counsel & Sworn Interpreter Coordination (Notary · Title Deed · Trade Registry · Courts)
      Our Istanbul team provides direct English-speaking legal representation alongside accredited sworn interpreter coordination in Russian (Русский), Arabic (العربية), German (Deutsch), Persian, French and 12 additional languages for powers of attorney, real estate closings, company formation, banking/MASAK compliance and court proceedings.

      Core International Practice Areas

      Turkish Law Guides in English (46 Publications)

      Comprehensive statutory and case-law guides prepared by our Istanbul legal team for international investors, corporations and foreign nationals.

      English Legal Desk › Practice Area
      International Legal Practice

      Istanbul, Türkiye Turkish Practice Page: Faaliyet Alanları →
      Hukuki Geçerlilik & Uyum Testleri

      Tahliye taahhütnamesi geçerliliği, KVKK ve VERBİS kayıt yükümlülüğü, e-ticaret ETBİS/İYS uyumu, işçi haklı fesih şartları, şirket ortaklık sözleşmesi ve yabancı yatırımcı uygunluk kriterlerini ilgili kanun maddelerine göre adım adım kontrol edin.

      Uyum Testi

      Hukuk Hukuki İnceleme: Işıkoğlu Partners

      Diğer Hukuki Uyum & Geçerlilik Testleri

      Hukuk & Ticaret Terimleri Sözlüğü (A–Z)

      Türk hukuku, ticari sözleşmeler, icra-iflas, gayrimenkul, miras, iş hukuku, girişim sermayesi ve teknoloji hukukunda en sık karşılaşılan kavramların kanun dayanaklı tanımları ve uygulama rehberleri.

      Ana Sayfa › Hukuk Sözlüğü › Hukuk Terimi
      Hukuk Terimi
      Hukuk Kanuni Dayanak: - İnceleyen: Işıkoğlu Partners
      KISA HUKUKİ TANIM ÖZETİ

      Aynı Alandaki Diğer Hukuk Terimleri

      Yüksek Mahkeme & Kurul Emsal Karar İncelemeleri

      Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulları, Hukuk ve Ceza Daireleri, Danıştay, Anayasa Mahkemesi, Kişisel Verileri Koruma Kurulu ve Rekabet Kurulunun iş dünyasını ve bireyleri doğrudan ilgilendiren yerleşik içtihat ilkeleri.

      Emsal Karar İncelemesi
      Hukuk Merci: Yüksek Mahkeme Künye: İçtihat Analiz: Işıkoğlu Partners
      YERLEŞİK HUKUKİ İLKE ÖZETİ

      ISTANBUL · TÜRKİYE
      International Legal Practice

      WhatsApp (+90 531 869 3827) iletisim@isikoglupartners.com

      Legal Guide

      WhatsApp'tan Sorun