Özet
Amazon Services Business Solutions Agreement (BSA) Section 3 hükümleri uyarınca gerçekleştirilen satıcı hesabı askıya alma (account deactivation / suspend) işlemleri; Fikri Mülkiyet (IP), Orijinallik (Inauthentic / Section 3) ve İlişkili Hesap (Related Account) ihlal türleri; Sanal Kimlik ve Tedarik Zinciri Doğrulaması (IPI / Virtual Identity Verification) mülakatları sonrasında satıcı bakiyelerinin (funds) Section 2 kapsamında 90+ gün bloke edilmesi ve "aldatıcı faaliyet" gerekçesiyle müsadere edilmesi; etkili bir Eylem Planı (Plan of Action - POA) ve Hukuki Eskalasyon (Pre-Arbitration Notice of Dispute) kurgusu; ABD/Avrupa hesaplarında BSA Section 18 uyarınca Amerikan Tahkim Birliği (AAA) nezdinde uluslararası tahkim başvurusu ve Amazon Türkiye (Amazon.com.tr) operasyonlarında 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Ek Madde 1-2 ile 6102 sayılı TTK kapsamındaki yargısal başvuru yolları — detaylı inceleme.
Bu makale son olarak 12 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — Küresel E-Ticarette Amazon Ekosistemi ve Sözleşmesel Asimetri
Türkiye merkezli binlerce ihracatçı, üretici ve e-ticaret girişimcisi; Kuzey Amerika (Amazon.com, Amazon.ca, Amazon.com.mx), Avrupa (Amazon.de, Amazon.co.uk, Amazon.fr, Amazon.it, Amazon.es), Orta Doğu ve Türkiye (Amazon.com.tr) pazaryerlerinde üçüncü taraf satıcı (Third-Party Seller - 3P) olarak faaliyet göstermektedir. Satıcıların platforma kaydolurken elektronik ortamda onayladıkları Amazon Services Business Solutions Agreement (BSA), hukuki niteliği itibarıyla müzakere edilmeksizin imzalanan tipik bir iltihaki sözleşme (adhesion contract / genel işlem koşulu) niteliğindedir.
BSA hükümleri, Amazon'a satıcı hesabını önceden bildirimde bulunmaksızın askıya alma (deactivation/suspension), satış gelirlerini (bakiye/funds) aylarca bloke etme ve FBA (Fulfillment by Amazon) depolarındaki ticari mallar üzerinde hapis hakkı kullanma gibi son derece geniş ve tek taraflı yetkiler tanımaktadır. Yapay zekâ destekli risk algoritmalarının (Automated Risk Enforcement) verdiği ani kapatma kararları, yüz binlerce dolarlık meşru ticari sermayenin ve envanterin bir gecede dondurulmasına yol açabilmektedir.
Bu çalışmada; E-Ticaret Hukuku, Dijital Platformlar Hukuku ve uluslararası tahkim hukuku perspektifinden, BSA Section 3 ve Section 2 mekanizmaları, IPI görüntülü mülakat tuzakları, 90 günlük fon tutma süresinin aşılması halinde izlenecek Amerikan Tahkim Birliği (AAA) prosedürü ve Türkiye'deki operasyonlar bakımından 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun sağladığı yasal koruma kalkanları ayrıntılı olarak incelenmektedir.
II. Amazon Business Solutions Agreement (BSA) Section 3: Tek Taraflı Fesih ve Askıya Alma Yetkisi
Amazon satıcılarının korkulu rüyası haline gelen "Section 3 Deactivation" bildirimleri, kaynağını doğrudan Amazon Services Business Solutions Agreement'ın "Term and Termination" (Süre ve Fesih) başlıklı 3. maddesinden almaktadır. BSA Section 3, Amazon'un satıcı ile olan sözleşmesel ilişkisini hangi koşullarda askıya alabileceğini veya derhal feshedebileceğini düzenler. Bu konuda ayrıntılı bilgi için E-Ticarette Dikkat Edilmesi Gereken Hukuki Yükümlülükler: A'dan Z'ye Uyum Rehberi 2026 başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Amazon Services Business Solutions Agreement — Section 3 (Özet Çeviri): "Hizmetlerimizi kullanımınızı veya bu Sözleşmeyi istediğiniz zaman sonlandırabilirsiniz. Biz de (a) Sözleşmeyi esaslı şekilde ihlal etmeniz ve itiraz bildiriminden itibaren 7 gün içinde ihlali gidermemeniz halinde; (b) hesabınızın aldatıcı, hileli veya yasa dışı faaliyetler için kullanıldığını ya da kontrollerimizi suistimal ettiğinizi tespit etmemiz halinde veya (c) Hizmetlerimizi kullanımınızın diğer satıcılara, müşterilere veya Amazon'un meşru menfaatlerine zarar verdiğini ya da zarar verme riski taşıdığını tespit etmemiz halinde hesabınızı derhal askıya alabilir veya sonlandırabiliriz."
BSA Section 3/b ve 3/c bentleri, Amazon'un "Uyum ve Satıcı Performansı" (Seller Performance / Account Health) birimlerine son derece sübjektif bir takdir alanı bırakmaktadır. Uygulamada Amazon, bir satıcı hesabını kapattığında gönderdiği ilk bildirimde (Performance Notification) ihlalin hangi somut siparişten (Order ID) veya hangi ASIN (Amazon Standard Identification Number) kaydından kaynaklandığını açıkça belirtmemekte; yalnızca "Hesabınız BSA Bölüm 3 uyarınca aldatıcı, hileli veya yasa dışı faaliyet şüphesiyle devre dışı bırakılmıştır" şeklinde şablon bir metin göndermektedir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için E-İhracat ve Mikro İhracat (ETGB) Yapan Şirketler İçin Hukuki Süreçler ve Teşvikler 2026 başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Kıdemli bir e-ticaret hukukçusu açısından Section 3 feshinin analizi yapılırken, Amazon'un dayandığı Satıcı Davranış Kuralları (Seller Code of Conduct) alt başlıklarının doğru teşhis edilmesi şarttır. Zira yanlış teşhis üzerine kurulan her şablon itiraz (appeal), Amazon'un iç denetim sisteminde satıcının "kalan itiraz kredilerini" tüketmekte ve dosyayı otomatik red (auto-reject) döngüsüne sokmaktadır.
III. Başlıca Hesap Askıya Alma (Suspend) Türleri: IP, Inauthentic, Dropshipping ve İlişkili Hesap
Amazon ekosisteminde hesap askıya alma işlemleri, ihlalin mahiyetine ve doğurduğu fon blokajı riskine göre dört ana kategoride toplanmaktadır:
1. Orijinallik Şüphesi ve Sahte Ürün İddiaları (Inauthentic / Counterfeit Violations)
Amazon'un "Sahteciliğe Karşı Sıfır Tolerans" (Anti-Counterfeiting Policy) politikası gereği, bir ürün hakkında müşteri yorumlarında "fake, counterfeit, not original" gibi anahtar kelimelerin geçmesi, rakiplerin şikayette bulunması veya markanın fiyat istikrarını korumak isteyen dağıtıcıların bildirim yapması halinde algoritma ASIN'i veya doğrudan satıcı hesabını askıya alır. Burada önemli ayrım şudur: "Inauthentic" (Orijinallik Doğrulaması) genellikle Amazon'un tedarik zincirini test etmek için fatura istediği önleyici bir denetim iken, "Counterfeit" (Taklit Ürün) doğrudan fikri mülkiyet ihlali suçlamasıdır.
2. Fikri Mülkiyet İhlalleri (Intellectual Property — Trademark, Copyright, Patent)
Marka sahiplerinin Amazon Brand Registry üzerinden gönderdiği ihlal bildirimleri (Received Intellectual Property Complaints) hesap sağlığı puanını (Account Health Rating - AHR) hızla eritir. Özellikle ABD'de Lanham Act ve DMCA (Digital Millennium Copyright Act), Türkiye ve Avrupa'da ise marka ve tasarım mevzuatı kapsamında yapılan bu şikayetlerde; yetkili distribütör faturası, Letter of Authorization (LOA) veya DMCA Karşı Bildirimi (Counter-Notice) ile hukuki müdahale yapılması gerekir. Konunun sınai mülkiyet boyutu Fikri Mülkiyet Hukuku ilkeleriyle doğrudan bağlantılıdır.
3. Dropshipping Politikası İhlalleri (Drop Shipping Policy Violations)
Amazon, satıcının ürünü başka bir perakendeciden (örneğin Walmart, Sam's Club, eBay veya başka bir Amazon satıcısından) satın alıp doğrudan müşteriye kargolatmasını kesin olarak yasaklamaktadır. Kargo kutusu üzerinde başka bir perakendecinin logosunun bulunması, irsaliyede satıcının kayıtlı ticari unvanının (Seller of Record) yer almaması veya geçersiz/sahte takip numaraları (Invalid Tracking Rate) kullanılması halinde hesap Section 3 Dropshipping Violation nedeniyle kapatılır ve içerideki bakiye ağır incelemeye alınır.
4. İlişkili Hesap Askıya Almaları (Related / Linked Account Suspension)
Amazon kuralları gereği, meşru bir ticari gerekçe olmaksızın veya daha önce kapatılmış bir hesapla teknik/hukuki bağ (ortak IP adresi, MAC adresi, tarayıcı parmak izi, ortak banka/Payoneer/Hyperwallet hesabı, ortak kredi kartı, aynı şirket adresi, aynı telefon numarası veya ortak FBA iade adresi) tespit edilmesi halinde, kurallara tamamen uyan ikinci hesap da "ilişkili hesap" gerekçesiyle kapatılır. İlişkili hesap dosyalarında temel kural, önce ilk kapanan ana hesabın (root account) açılması veya iki hesap arasındaki ilişkinin hukuken sona erdiğinin (şirket devri, eski çalışan ayrılışı, ortak lojistik depo kullanımı sözleşmesi vb.) resmi belgelerle kanıtlanmasıdır.
IV. Görüntülü Doğrulama Mülakatı (IPI / Virtual Identity & Supply Chain Verification) ve Hukuki Riskler
Hesabı Section 3 kapsamında kapatılan satıcılara Amazon tarafından gönderilen bildirimlerde genellikle In-Person Verification (IPI) / Virtual Identity and Supply Chain Verification adı verilen 20-45 dakikalık çevrim içi görüntülü mülakat daveti yer almaktadır. Amazon Chime uygulaması üzerinden gerçekleştirilen bu mülakat, basit bir kimlik kontrolü değil, Amazon'un fonları serbest bırakıp bırakmayacağını (disbursement) belirleyen sorgulama niteliğinde bir denetimdir.
Mülakat öncesinde ve esnasında hukuki olarak hazırlıklı olunması gereken temel sorgu başlıkları şunlardır:
- Kurumsal ve Finansal Kimlik Doğrulaması: Pasaport/kimlik belgesi, şirket kuruluş sözleşmesi (LLC Articles of Organization / Ticaret Sicil Gazetesi), EIN veya Vergi Levhası, banka hesap ekstresi (Payoneer/Wise/Banka hesap hareketlerinde tedarikçi ödemelerinin görünmesi şarttır).
- Tedarik Zinciri ve Fatura Sorgusu: Amazon yetkilisi, mülakat sırasında rastgele 3-5 adet ASIN seçerek bu ürünlerin kimden alındığını, ödemenin hangi kredi kartı veya banka transferiyle yapıldığını, tedarikçinin web sitesini ve telefon numarasını sorar. Faturası bulunmayan veya perakende mağazadan (arbitraj/dropshipping) alınmış ürünler için sahte toptancı faturası (manipulated invoice) sunulması, hesabı ve bakiyeyi geri dönülmez şekilde yakar.
- Lojistik ve Ara Depo (Prep Center / 3PL) Akışı: Ürünlerin tedarikçiden çıktıktan sonra kimin deposuna gittiği, kim tarafından paketlendiği ve müşteriye hangi taşıyıcıyla (UPS, FedEx, USPS, DHL) teslim edildiği tarih ve takip numaralarıyla tutarlı olmalıdır.
V. BSA Section 2 Kapsamında Fon Blokajı (Funds Withholding): 90 Gün Kuralı ve Bakiyenin Silinmesi
Bir satıcı hesabı askıya alındığında, Amazon BSA Section 2 (Service Fee Payments; Receipt of Sales Proceeds) hükmüne dayanarak satıcının hesabındaki tüm mevcut bakiyeyi (Reserve Balance) dondurur. Bu dondurma işleminin sözleşmesel gerekçesi; olası müşteri iadelerini (Customer Returns), kredi kartı ters ibrazlarını (Chargebacks) ve A'dan Z'ye Koruma Programı (A-to-Z Claims) taleplerini karşılamaktır.
A. 90 Günlük Bekleme Süresi ve Disbursement Appeal Süreci
Normal şartlarda hesap kapatıldıktan (veya son sipariş tarihinden) itibaren 90 gün geçtiğinde, müşteri iade ve A'dan Z'ye Koruma talep süreleri sona erer. 90. günün sonunda satıcı, disbursement-appeals@amazon.com adresine başvurarak içeride kalan net bakiyesinin banka hesabına aktarılmasını talep etme hakkına sahiptir. İşte bu aşamada Amazon genellikle yukarıda açıklanan IPI görüntülü mülakatını şart koşar.
B. 90 Günden Sonra Bakiyenin Tutulması veya "Other / Expenses" Adı Altında Silinmesi
Uygulamada en ağır hukuki kriz, 90 günlük süre dolmasına ve hiçbir müşteri şikayeti/iadesi bulunmamasına rağmen Amazon'un "Hesabınızda aldatıcı, hileli veya yasa dışı faaliyet tespit edildiğinden BSA Bölüm 2 uyarınca fonlarınız ödenmeyecektir" diyerek paraya kalıcı olarak el koyması veya ödeme ekranında tüm bakiyeyi "Other / Liquidated Damages" kalemi altında sıfırlamasıdır.
Amerikan sözleşmeler hukuku (özellikle BSA'nın tabi olduğu Washington Eyaleti Hukuku - Washington State Law) ve Türk Borçlar Hukuku prensipleri uyarınca; bir sözleşmede yer alan cezai şart veya tazminat hükmü (Liquidated Damages Clause), gerçek zararla hiçbir orantısı olmayan bir "ceza / müsadere" (Penalty / Forfeiture) niteliği taşıyorsa hukuken geçersizdir (unenforceable). Eğer satıcı müşteriye sahte ürün göndermemişse, ürünleri eksiksiz teslim etmişse ve Amazon bu siparişlerden dolayı müşterilere herhangi bir para iadesi yapmamışsa, Amazon'un satıcının mal bedeli olan parayı kendi kasasına kaydetmesi hukuken korunamaz.
VI. Plan of Action (POA) ve Hukuki Savunma Dosyasının (Appeal) Hazırlanma Metodolojisi
Amazon'un iç itiraz mekanizmasında sunulan Plan of Action (POA - Eylem Planı), duygusal ifadelerden ve genel geçer vaatlerden arındırılmış, tamamen somut delillere ve kanıtlara dayalı teknik-hukuki bir savunma dilekçesi gibi kurgulanmalıdır. Başarılı bir POA üç temel sütun üzerine inşa edilir:
- Kök Neden Analizi (Root Cause): İhlalin neden kaynaklandığının dürüst, net ve spesifik olarak açıklanmasıdır. Eğer ortada gerçek bir operasyonel hata varsa (örneğin yetkisiz bir alt toptancıdan fatura alınması, envanter senkronizasyon yazılımındaki hata nedeniyle geç kargolama yapılması vb.), bu durum tarih, ASIN ve sipariş numaralarıyla somutlaştırılmalıdır. Eğer şikayet tamamen haksızsa (örneğin orijinal ürüne rakip saldırısı varsa), POA yerine doğrudan Dispute / Retraction ve tedarik zinciri kanıt dosyası sunulmalıdır.
- Düzeltici Eylemler (Corrective Actions / Immediate Steps Taken): Sorun tespit edildiği anda zararı durdurmak için atılan somut adımlardır. Sorunlu ASIN'lerin envanterden kalıcı olarak silinmesi, problemli tedarikçi veya lojistik merkeziyle olan sözleşmenin feshedilmesi, etkilenen tüm müşterilerin siparişlerinin incelenerek mağduriyetlerin giderilmesi belgeleriyle birlikte eklenmelidir.
- Önleyici Tedbirler (Preventative Measures): Aynı ihlalin gelecekte tekrar yaşanmaması için şirket içinde kurulan yeni denetim mekanizmalarıdır. Örneğin; ürün listelemeden önce TÜRKPATENT / USPTO veritabanlarında marka taraması yapan yeni bir hukuk/uyum prosedürünün devreye alınması, yalnızca doğrudan marka sahibinden veya doğrulanmış 1. kademe distribütörlerden (Tier-1 Distributors) alım yapılması gibi sistemsel değişiklikler açıklanmalıdır.
| Askıya Alma (Suspend) Sebebi | İstenen Temel Kanıt Belgeleri | Fon Blokajı Riski | Önerilen Hukuki Strateji |
|---|---|---|---|
| Inauthentic (Orijinallik Doğrulaması) | Son 365 gün içinde kesilmiş resmi e-fatura, tedarikçi iletişim bilgileri, banka ödeme dekontu. | Orta (Fatura doğrulanırsa bakiye ve hesap açılır). | Kesintisiz tedarik zinciri sunumu + Tedarikçi doğrulama mektubu. |
| IP / Trademark / Counterfeit Şikayeti | Yetki Belgesi (LOA), resmi fatura, Hak Sahibi Geri Çekme Bildirimi (Retraction) veya DMCA Karşı Bildirimi. | Yüksek (Özellikle Counterfeit kodunda fonlar 90+ gün tutulur). | Marka sahibiyle sulh/uzlaşma (Retraction) + SMK m. 152 / First Sale Doctrine savunması. |
| Section 3 Dropshipping / Code of Conduct | Depo kira sözleşmesi, 3PL anlaşması, toptan alış faturaları, kargo teslim fişleri (BOL). | Çok Yüksek (90. gün sonunda IPI mülakatı ve bakiye silinme riski). | Mülakat hazırlığı + Teslimat kanıtları (POD) ile Pre-Arbitration Notice ve AAA Tahkim. |
| Related / Linked Account (İlişkili Hesap) | İlk hesabın açıldığına dair kanıt veya şirket devir sözleşmesi, noter tasdikli ayrılık belgeleri. | Yüksek (Ana hesap açılana kadar ikinci hesabın fonları da kilitlenir). | Önce ana hesabın ihlalini çözmek veya teknik veri kesişmesinin meşruiyetini belgelemek. |
VII. Askıya Alınan Hesaplarda FBA Envanterinin (Stokların) Kurtarılması ve İmha Riski
Hesabı Section 3 kapsamında kapatılan satıcıların karşılaştığı ikinci büyük mali tehlike, Amazon FBA depolarında bulunan ürün stoklarına (FBA Inventory) el konulması veya bu stokların imha edilmesidir. Amazon, "sahte ürün (counterfeit)" iddiasıyla kapattığı hesaplarda, satıcı ürünlerin orijinalliğini fatura ile kanıtlayamazsa FBA deposundaki mallar için Removal Order (Geri Çekme Siparişi) oluşturulmasına izin vermemekte ve belirli bir süre (genellikle 30-60 gün) sonunda malları masrafı satıcıya ait olmak üzere imha etmektedir (Automated Unfulfillable/Stranded Inventory Disposal).
Eğer kapatma sebebi fikri mülkiyet veya sahtecilik değilse (örneğin performans düşüklüğü, ilişkili hesap veya dropshipping ise), satıcının FBA deposundaki kendi mülkiyetinde bulunan malları geri çekme hakkı vardır. Bu durumda hesap kapandığı anda vakit kaybetmeksizin Removal Order oluşturularak stokların güvenilir bir üçüncü taraf ara depoya (3PL) çekilmesi, hem aylık FBA depolama ücretlerinin (Storage Fees) içerideki bakiyeyi eritmesini önler hem de malların otomatik imhasını engeller.
VIII. ABD ve Global Hesaplarda BSA Section 18: Notice of Dispute ve AAA Uluslararası Tahkim Süreci
Amazon.com (Kuzey Amerika) başta olmak üzere küresel Amazon hesaplarında, iç itiraz yolları (Seller Performance, Account Health, Disbursement Appeals, Jeff/Executive Seller Relations) tamamen tükendiğinde ve 90 günlük süre dolmasına rağmen içerideki bakiye ödenmediğinde, başvurulabilecek tek bağlayıcı hukuki merci BSA Section 18 (Disputes / Uyuşmazlıkların Çözümü) maddesinde düzenlenmiştir.
Amazon Services Business Solutions Agreement — Section 18 (Tahkim Şartı): "Bu Sözleşmeden veya Hizmetlerimizi kullanımınızdan kaynaklanan her türlü uyuşmazlık veya talep, devlet mahkemelerinde değil, Amerikan Tahkim Birliği (American Arbitration Association - AAA) tarafından Ticari Tahkim Kuralları (Commercial Arbitration Rules) uyarınca yürütülecek bağlayıcı tahkim (binding arbitration) yoluyla çözümlenecektir. Sözleşme, kanunlar ihtilafı kurallarına bakılmaksızın ABD Washington Eyaleti kanunlarına tabidir."
Türkiye'de yerleşik bir şirket veya şahıs olarak ABD Amazon hesabında içeride kalan (örneğin 15.000 USD, 50.000 USD veya 250.000 USD tutarındaki) fonları kurtarmak için izlenen iki aşamalı uluslararası tahkim prosedürü şöyledir:
1. Birinci Aşama: Tahkim Öncesi Resmi Uyuşmazlık Bildirimi (Pre-Arbitration Notice of Dispute)
AAA nezdinde doğrudan dava açmadan önce, Amazon'un hukuk departmanına (Amazon Legal Department / Corporate Counsel - Seattle, WA) ve yasal tebligat temsilcisine (Corporation Service Company - CSC) resmi bir Notice of Dispute ve Legal Demand Letter (İhtarname) gönderilir. Bu ihtarnamede; satıcının tüm siparişleri müşterilere teslim ettiği (Proof of Delivery), 90 günlük iade/chargeback süresinin dolduğu, Amazon'un parayı tutmaya devam etmesinin Washington Eyaleti hukuku uyarınca Breach of Contract (Sözleşmeye Aykırılık), Conversion (Mülkiyete El Atma) ve Unjust Enrichment (Sebepsiz Zenginleşme) oluşturduğu belirtilerek 14 gün içinde ödemenin yapılması talep edilir. Pek çok dosya, Amazon'un iç destek ekiplerini aşarak doğrudan hukuk departmanı avukatlarının önüne düştüğü bu aşamada sulh yoluyla çözülmekte ve bakiye serbest bırakılmaktadır.
2. İkinci Aşama: AAA (American Arbitration Association) Tahkim Davasının Açılması
İhtarnameye rağmen ödeme yapılmazsa, AAA'nın çevrim içi sistemi üzerinden resmi Demand for Arbitration (Tahkim Dava Dilekçesi) dosyalanır. AAA tahkim süreci tamamen çevrim içi (belge üzerinden veya video konferans duruşmasıyla) yürütülür; satıcının ABD'ye gitmesine gerek yoktur:
- Tahkim Masrafları ve Geri Ödeme: 75.000 USD altındaki uyuşmazlıklarda AAA Hızlandırılmış Usul (Expedited Procedures) uygulanır ve başvuru harcı oldukça makuldür. Üstelik BSA Section 18 uyarınca, belirli tutarın altındaki taleplerde veya satıcının haklı çıkması halinde tahkim masrafları Amazon tarafından karşılanmaktadır.
- Amazon'un Uzlaşma (Settlement) Eğilimi: Bir AAA tahkim dosyasını dış hukuk büroları (Outside Counsel, örneğin Davis Wright Tremaine LLP vb.) aracılığıyla takip etmek ve hakem (Arbitrator) ücretlerini ödemek Amazon'a dosya başına 10.000 - 25.000 USD arasında bir maliyet yükler. Bu nedenle, satıcının sahte ürün satmadığı ve siparişleri gerçek müşterilere teslim ettiği belgelerle sabit olan dosyalarda, Amazon avukatları genellikle hakem ataması aşamasında satıcı vekiliyle temasa geçerek içerideki fonun %80 ila %100'ünün ödenmesi karşılığında sulh anlaşması (Settlement Agreement) teklif etmektedir.
IX. Amazon Türkiye Operasyonlarında 6563 Sayılı Kanun, TBK Genel İşlem Koşulları ve Mahkeme Yolu
Uyuşmazlık Amazon'un ABD veya Avrupa platformlarında değil de doğrudan Amazon.com.tr (Amazon Turkey Perakende Hizmetleri Ltd. Şti.) üzerinden yapılan yurt içi satışlardan kaynaklanıyorsa, hukuki rejim tamamen değişmekte ve Türk hukuku doğrudan uygulanmaktadır. Türkiye operasyonlarında satıcıları koruyan üç temel yasal dayanak mevcuttur:
- 6563 Sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (Ek Madde 1 ve Ek Madde 2): Kanun ve ilgili Yönetmelik uyarınca, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının (Amazon Türkiye), aracılık sözleşmesinde nesnel ve somut ölçütlere yer vermeksizin satıcının hesabını askıya alması veya satıcının hak ediş ödemelerini süresi içinde yapmaması "Haksız Ticari Uygulama" olarak tanımlanmış ve yasaklanmıştır. Yönetmelik gereği pazaryeri, ürün bedelinin kendi tasarrufuna girmesinden itibaren en geç 5 iş günü içinde satıcıya ödemeyi aktarmakla yükümlüdür.
- 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK m. 20-25 Genel İşlem Koşulları Denetimi): Amazon Türkiye'nin satıcı sözleşmesinde yer alan ve "Amazon dilediği zaman gerekçesiz olarak hesabı kapatabilir ve içerideki parayı süresiz bloke edebilir" anlamına gelen hükümler, TBK m. 21 uyarınca satıcının menfaatine aykırı şaşırtıcı kurallar olup, TBK m. 25 gereğince dürüstlük kuralına aykırı biçimde satıcı aleyhine dengesizlik yarattığından kesin hükümsüzdür (yazılmamış sayılır).
- Ticari Arabuluculuk, İhtiyati Haciz ve Asliye Ticaret Mahkemesi Davası: Amazon.com.tr nezdinde haksız yere bloke edilen hak ediş alacakları için İstanbul Çağlayan (veya yetkili) Asliye Ticaret Mahkemesinde alacak ve menfi zarar davası açılabilir; ayrıca Ticaret Bakanlığı Elektronik Ticaret Dairesi Başkanlığına idari para cezası uygulanması için resmi şikayet başvurusu yapılabilir.
X. Uluslararası Tahkim Kararları ve Türk Yargısının Pazaryeri Fon Blokajlarına Yaklaşımı
Gerek ABD'deki AAA hakem heyetlerinin (Arbitral Tribunals) gerekse Türkiye'deki Ticaret Mahkemeleri ve Yargıtay ilgili hukuk dairelerinin pazaryeri hesap kapatma ve bakiye blokajı uyuşmazlıklarında benimsediği yerleşik hukuki ilkeler şu noktada birleşmektedir:
AAA Tahkim İçtihadı İlkesi (Washington State Law — BSA Section 2 & Liquidated Damages): "Amazon'un BSA Bölüm 2 uyarınca satıcı fonlarını bloke etme yetkisi, müşteri iadeleri ve A'dan Z'ye Koruma talepleri gibi gerçek ve ölçülebilir finansal riskleri karşılama amacıyla sınırlıdır. 90 günlük risk penceresi kapandıktan sonra, ortada bekleyen bir müşteri talebi veya kanıtlanmış bir sahtecilik zararı bulunmamasına rağmen satıcının teslim ettiği malların bedeline kalıcı olarak el konulması, Washington hukuku altında geçersiz bir cezai müsadere (unenforceable penalty) teşkil eder ve bakiyenin satıcıya iadesi gerekir."
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin Yerleşik İçtihadı (Pazaryeri Sözleşmeleri ve Hak Ediş Blokajı): "Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı ile satıcı arasındaki sözleşme ilişkisinde, platformun kendi iç kurallarını ve güvenlik politikalarını ileri sürerek satıcının müşteriye fiilen teslim ettiği ve bedeli platform tarafından tahsil edilen satışlardan doğan hak edişlerini makul inceleme süresini aşacak şekilde süresiz olarak uhdesinde tutması, TMK m. 2 dürüstlük kuralı ve TBK genel işlem koşulları denetimi ile bağdaşmaz. Somut bir üçüncü kişi zararı veya mahkeme/savcılık tedbiri bulunmadıkça hak edişlerin ticari temerrüt faiziyle birlikte satıcıya ödenmesi zorunludur."
XI. Uygulama Örneği: Hukuki POA Kurgusu ve Tahkim Öncesi İhtarname (Notice of Dispute) Taslağı
Aşağıda, hesabı askıya alındıktan sonra 90 günü aşkın süredir fonları bloke edilen bir satıcı adına Amazon Hukuk Departmanına gönderilecek Pre-Arbitration Notice of Dispute (Tahkim Öncesi Resmi Uyuşmazlık Bildirimi) ve Türkiye operasyonları için Noter İhtarnamesi kurgusu yer almaktadır:
İHTARNAME VE UYUŞMAZLIK BİLDİRİMİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR
TAHKİM ÖNCESİ RESMİ UYUŞMAZLIK VE ÖDEME İHTARNAMESİ
(BSA Section 18 Pre-Arbitration Notice of Dispute / 6563 s. Kanun İhtarı)
| KEŞİDECİ (SATICI) | : [Şirket Unvanı, Mağaza Adı, Merchant Token No, Adres] |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi] |
| MUHATAP | : 1. Amazon.com Services LLC (Attn: Legal Department / CSC, Seattle, WA) 2. [Türkiye Operasyonu İse: Amazon Turkey Perakende Hizmetleri Ltd. Şti. - İstanbul] |
| KONU | : Müvekkil şirkete ait [Merchant Token] numaralı satıcı hesabında 90 günü aşkın süredir haksız olarak bloke edilen [……] USD / TL tutarındaki satış gelirlerinin (Reserve Balance) derhal serbest bırakılması, aksi halde BSA Section 18 uyarınca AAA Tahkim / Asliye Ticaret Mahkemesi yoluna başvurulacağı ihtarıdır. |
AÇIKLAMALAR :
1. Müvekkil şirket, platformunuz nezdinde [Mağaza Adı] unvanı ve [Merchant Token] satıcı numarası ile faaliyet göstermekte iken, ../../2026 tarihinde BSA Bölüm 3 kapsamında satıcı hesabı askıya alınmış ve içeride bulunan [……] USD/TL tutarındaki hak ediş bakiyesi bloke edilmiştir.
2. Hesabın askıya alındığı tarihten bu yana 90 günlük yasal ve sözleşmesel inceleme süresi (Return & Chargeback Window) tamamen dolmuştur. Müvekkilin gerçekleştirdiği tüm satışlara ilişkin ürünler kargo takip kayıtları (Proof of Delivery) ile müşterilere eksiksiz teslim edilmiş olup, hesap üzerinde bekleyen hiçbir müşteri iadesi, ters ibraz (chargeback) veya A'dan Z'ye Koruma talebi bulunmamaktadır.
3. Müvekkil şirket yetkilisi ../../2026 tarihinde gerçekleştirilen sanal kimlik ve tedarik zinciri doğrulama (IPI) mülakatına katılmış; tüm resmi şirket evraklarını, banka ekstrelerini ve tedarikçi e-faturalarını eksiksiz ibraz etmiştir. Buna rağmen şirketinizce hiçbir somut zarar ortaya konulmaksızın müvekkilin ticari sermayesini oluşturan satış gelirleri tutulmaya devam edilmektedir.
4. Teslim edilmiş gerçek siparişlerden doğan ürün bedellerinin 90 gün sonrasında dahi ödenmemesi; Washington Eyaleti Hukuku (ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ile 6563 sayılı Kanun Ek Madde 1-2) uyarınca açık bir sözleşme ihlali, sebepsiz zenginleşme ve geçersiz bir cezai müsadere (unenforceable penalty) niteliğindedir.
SONUÇ VE TALEP :
İşbu ihtarnamenin tebliğinden itibaren 14 (ondört) gün içerisinde müvekkilin satıcı hesabında bloke edilen [……] USD/TL tutarındaki bakiyenin sistemde kayıtlı banka hesabına (ACH / IBAN) eksiksiz olarak aktarılmasını; aksi takdirde BSA Bölüm 18 uyarınca Amerikan Tahkim Birliği (AAA) nezdinde bağlayıcı tahkim davası (veya Türkiye operasyonları yönünden Asliye Ticaret Mahkemesinde dava ve Ticaret Bakanlığı nezdinde haksız ticari uygulama şikayeti) ikame edileceğini, tüm tahkim/mahkeme masrafları, avukatlık ücretleri ve yasal faizlerin tarafınıza yükletileceğini vekaleten ihtar ederiz.
Keşideci Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza
XII. Sonuç
Amazon hesap askıya alma (suspend) ve fon blokajı süreçleri, geleneksel müşteri hizmetleri yazışmalarıyla çözülemeyecek kadar ciddi sözleşmesel ve uluslararası hukuk boyutları barındırmaktadır. Bu süreçte satıcıların ve şirketlerin dikkate alması gereken temel ilkeler şunlardır:
- Şablon İtirazlardan (Copy-Paste POA) Uzak Durulmalıdır: İhlalin gerçek kök nedeni (IP, Inauthentic, Dropshipping veya İlişkili Hesap) doğru teşhis edilmeden gönderilen her standart dilekçe, hesabın kalıcı olarak kilitlenmesine yol açar.
- Sahte veya Manipüle Edilmiş Belge Asla Sunulmamalıdır: Amazon'un belge doğrulama algoritmaları PDF üst verilerini (metadata) ve tedarikçi kayıtlarını anında denetlemektedir. Manipüle edilmiş tek bir fatura, hem hesabın hem de içerideki tüm paranın "Fraud (Dolandırıcılık)" koduyla yanmasına neden olur.
- IPI Görüntülü Mülakatına Profesyonel Hazırlık Şarttır: 90. gün fon ödemesi öncesinde yapılan görüntülü mülakatta şirket sahibinin tedarik zincirine, lojistik akışına ve banka ödemelerine tam hakim olması gerekir.
- 90 Gün Sonrası Fon Blokajlarında AAA Tahkim En Etkili Yoldur: ABD ve global hesaplarda 90 günü aşan haksız bakiye blokajlarında BSA Section 18 kapsamında gönderilecek resmi bir Pre-Arbitration Notice ve ardından açılacak AAA Tahkim davası, dosyayı otomatik botlardan alıp doğrudan Amazon Hukuk Departmanı önüne taşıyan tek bağlayıcı yoldur.
- Amazon Türkiye'de 6563 Sayılı Kanun Güvencesi Mevcuttur: Yurt içi pazaryeri operasyonlarında haksız hesap kapatma ve ödeme geciktirme eylemlerine karşı 6563 sayılı Kanun Ek Madde 1-2, TBK genel işlem koşulları ve Asliye Ticaret Mahkemeleri güçlü bir hukuki koruma sağlamaktadır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- Amazon Services Business Solutions Agreement (BSA — Section 2, Section 3, Section 18)
- American Arbitration Association (AAA) Commercial Arbitration Rules and Mediation Procedures
- 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (Ek Madde 1 ve Ek Madde 2)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK m. 20-25 Genel İşlem Koşulları)
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
Bu makale 2026-11-12 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
E-Ticaret Sitesi Kurma: Yasal Yükümlülükler Rehberi
E-ticaret sitesi kurarken uyulması gereken yasal yükümlülükleri keşfedin. Mesafeli satış sözleşmesi, KVKK uyumu, ETBİS... -
Mesafeli Satis Sozlesmesi: Hukuki Gereklilikler
Mesafeli satis sozlesmesi nedir? E-ticarette zorunlu bilgilendirme, cayma hakki, iade sureci ve yaptirimlarini bu... -
Dropshipping Türkiye: Hukuki Durum ve Vergi
Dropshipping Türkiye'de yasal mı? E-ticaret mevzuatı, vergi yükümlülükleri, gümrük işlemleri ve tüketici hakları... -
E-Ticarette İade ve Cayma Hakkı
E-ticarette iade ve cayma hakkı nasıl kullanılır? 14 günlük süre, istisnalar, iade masrafları, satıcı yükümlülükleri ve... -
Turkish E-Commerce Law: Compliance Guide for Online Businesses
A comprehensive legal guide on Turkey e-commerce law regulations for online businesses. Explore compliance requirements...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Amazon Services Business Solutions Agreement (BSA) Bölüm 3, Amazon'a satıcının sözleşmeyi ihlal ettiği, aldatıcı veya hileli faaliyet yürüttüğü ya da platform güvenliğini riske attığı kanaatine vardığında satıcı hesabını derhal askıya alma veya feshetme yetkisi veren sözleşme maddesidir. Bu işlem sonucunda satıcının tüm ürün listelemeleri pasife alınır ve içerideki satış bakiyesi geçici olarak dondurulur.
BSA Bölüm 2 uyarınca Amazon, olası müşteri iadelerini, kredi kartı ters ibrazlarını (chargeback) ve A'dan Z'ye Koruma taleplerini karşılamak amacıyla satıcı bakiyesini son satış veya kapatma tarihinden itibaren standart olarak 90 gün boyunca bloke eder. 90. günün sonunda satıcı 'disbursement-appeals@amazon.com' üzerinden ödeme talebinde bulunabilir ve kimlik/tedarik doğrulaması sonrasında fonların aktarılması gerekir.
90 günlük risk süresi dolmasına ve bekleyen hiçbir müşteri şikayeti bulunmamasına rağmen Amazon'un teslim edilmiş siparişlerin bedelini ödememesi, Washington Eyaleti hukuku ve Türk Borçlar Kanunu uyarınca sözleşmeye aykırılık ve sebepsiz zenginleşme teşkil eder. Bu durumda BSA Section 18 uyarınca önce Amazon Hukuk Departmanına 'Notice of Dispute' gönderilmeli, sonuç alınamazsa Amerikan Tahkim Birliği (AAA) nezdinde tahkim davası açılmalıdır.
Görüntülü mülakata hesap sahibi şirket yetkilisinin bizzat katılması zorunludur; dil engeli varsa resmi tercüman veya avukat eşlik edebilir. Mülakatta şirket kuruluş belgeleri, banka hesap hareketleri, tedarikçi faturaları ve lojistik (3PL/kargo) süreçleri arasında tam bir tutarlılık aranır; çelişkili beyanlar veya kamera arkasından yönlendirme yapılması bakiyenin kalıcı olarak bloke edilmesine yol açar.
Evet, açabilir. Amerikan Tahkim Birliği (AAA) nezdindeki ticari tahkim süreçleri tamamen çevrim içi belge incelemesi ve video konferans yoluyla yürütülmektedir. Türkiye'de yerleşik bir şahıs veya şirket, ABD'ye seyahat etmesine gerek kalmaksızın uluslararası tahkim başvurusu yaparak bloke edilen fonlarının iadesini talep edebilir.
Evet, kurtarılabilir. Satıcının Amazon'un dropshipping politikasını ihlal etmiş olması Amazon'a hesabı kapatma hakkı verse de, müşterilere gerçekten teslim edilmiş (Proof of Delivery bulunan) ve iade edilmemiş siparişlerin parasını müsadere etme hakkı vermez. Tedarik faturaları, banka dekontları ve kargo teslim kanıtlarıyla birlikte yürütülen hukuki ihtar ve tahkim süreçlerinde bu fonların iadesi sağlanabilmektedir.
İlişkili hesap ihlallerinde temel kural, öncelikle bağlantılı olduğu tespit edilen ilk (ana) hesabın ihlalini gidererek o hesabı aktif hale getirmektir. Eğer iki hesap arasında ortak lojistik depo (3PL), eski çalışan veya devredilmiş şirket gibi meşru bir veri çakışması varsa, taraflar arasında hukuki ve ticari bağ kalmadığını gösteren noter tasdikli sözleşmeler ve resmi sicil kayıtları sunularak hesap açılabilir.
Amazon Türkiye operasyonları doğrudan 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na tabidir. Nesnel bir ölçüt olmaksızın yapılan hesap askıya almaları ve 5 iş gününü aşan hak ediş gecikmeleri Ek Madde 1-2 uyarınca haksız ticari uygulama sayıldığından, Ticaret Bakanlığına şikayet başvurusu yapılabilir ve Asliye Ticaret Mahkemesinde alacak/tazminat davası açılabilir.
Hesap kapatma sebebi sahte ürün (counterfeit) değilse, hesap kapandığı anda Seller Central üzerinden derhal 'Removal Order' (Geri Çekme Siparişi) oluşturularak stoklar anlaşmalı bir üçüncü taraf ara depoya (3PL) çekilmelidir. Sahte ürün iddiası varsa, tanınan 30-60 günlük süre dolmadan önce ürünlerin resmi e-faturaları ve tedarik zinciri belgeleri ibraz edilerek imha (disposal) işlemi durdurulmalıdır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.







