Özet
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) m. 48 ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 9 uyarınca tüketiciler, internetten aldıkları mallarda teslimden itibaren 14 gün içinde gerekçe göstermeksizin cayma hakkına sahiptir. Ancak Yönetmeliğin 15/1-b bendi, "tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallara ilişkin sözleşmelerde" cayma hakkının kullanılamayacağını düzenlemektedir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi (ve mülga 13. Hukuk Dairesi) yerleşik içtihatlarına göre bir ürünün bu istisna kapsamına girebilmesi için objektif olarak yeniden başkasına satılabilirliğini yitirmesi gerekir; satıcının katalogda sunduğu standart renk, kumaş veya hazır ebat seçeneklerinden birinin tercih edilmesi tek başına kişiye özel üretim sayılmaz. Buna karşılık duvar nişine göre özel milimetrik ölçüyle imal edilen mobilyalar, üzerine tüketicinin adı/fotoğrafı/özel tasarımı işlenen baskılı ürünler ve özgün teknik çizimle üretilen mallar m. 15/1-b istisnasına dahildir. Ayrıca satıcının ön bilgilendirme yükümlülüğünü eksiksiz ispatlaması, aksi halde 186.000 TL (2026 yılı) altındaki uyuşmazlıklarda Tüketici Hakem Heyeti ve pazaryeri nezdinde iade taleplerini reddedememesi kritik önem taşır.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — E-Ticarette Kişiselleştirilmiş Üretim ve Haksız İade Sorunu
Elektronik ticarette kişiselleştirilmiş üretim modeli; özel ölçülü gardırop, köşe koltuk ve yemek masası imalatından, üzerine alıcının ismi veya fotoğrafı basılan tekstil, takı, davetiye, kupa ve kurumsal promosyon ürünlerine kadar çok geniş bir ticari alana yayılmıştır. Bu iş modelinde satıcı, siparişi aldığı anda müşterinin bildirdiği spesifik ölçülere, font tercihlerine veya teknik özelliklere göre hammadde kesimi yapmakta ve ürünü yalnızca tek bir alıcıya özgü biçimde üretmektedir.
Ne var ki uygulamada tüketicilerin önemli bir kısmı, kendi verdikleri özel ölçüler veya kişiselleştirme talimatları doğrultusunda üretilip teslim edilen ürünleri "beğenmedim", "odama uymadı" veya "vazgeçtim" gerekçeleriyle 14 günlük cayma hakkı kapsamında iade etmek istemektedir. Satıcı açısından başka bir müşteriye satılması fiilen ve ekonomik olarak imkansız hale gelen bu ürünlerin geri alınması ağır zarar doğurmaktadır. Öte yandan bazı satıcılar ise standart seri üretim katalog ürünlerinin yanına "sipariş üzerine üretilir, iadesi yoktur" ibaresini yazarak tüketicinin kanuni cayma hakkını haksız biçimde ortadan kaldırmaya çalışmaktadır.
Bu çalışma; e-ticaret hukuku ve tüketici hukuku uygulamalarında sıkça karşılaşılan bu çatışmayı 6502 sayılı TKHK, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi içtihatları ve Tüketici Hakem Heyeti kararları ışığında somut kriterlerle açıklamaktadır.
II. 6502 Sayılı TKHK m. 48 ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 15/1-b Çerçevesi
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 48. maddesinin 4. fıkrası, tüketiciye mesafeli sözleşmelerde malın tesliminden veya sözleşmenin kurulmasından itibaren 14 gün içinde hiçbir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkı tanımış; ancak aynı fıkranın son cümlesiyle cayma hakkının kullanılamayacağı istisna hallerin yönetmelikle belirlenmesini öngörmüştür. Bu konuda ayrıntılı bilgi için E-Ticarette Kargo Kayıp, Hasar ve Boş Kutu / Farklı Ürün İade Suistimalleri başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Bu kanuni yetkiye dayanılarak çıkarılan 27 Kasım 2014 tarihli Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nin 15. maddesinin 1. fıkrasında sekiz bent halinde cayma hakkı istisnaları sayılmıştır. Konumuz bakımından temel dayanak, 15. maddenin (b) bendidir: Bu konuda ayrıntılı bilgi için E-Ticarette Sürekli Hukuki Danışmanlığın (Önleyici Hukuk) Önemi ve Maliyet Avantajı başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 15/1-(b): "Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, tüketici aşağıdaki sözleşmelerde cayma hakkını kullanamaz: ... b) Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallara ilişkin sözleşmeler."
Dikkat edilmesi gereken husus, m. 15/1-b istisnasının başındaki "Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça" ifadesidir. Bir satıcı kendi ticari politikası gereği web sitesinde veya pazaryeri mağaza duyurusunda kişiye özel ürünlerde dahi koşulsuz iade kabul ettiğini taahhüt etmişse, artık kanuni istisnaya sığınamaz. Aksi kararlaştırılmamışsa, istisna şartlarını taşıyan siparişlerde cayma hakkı kanunen doğmaz.
III. Yargıtay'ın "Yeniden Başkasına Satılabilirlik" Testi ve Kriterleri
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi (ve 2020 yılındaki teşkilat düzenlemesi öncesinde tüketici davalarına bakan mülga Yargıtay 13. Hukuk Dairesi) kararlarında, bir malın m. 15/1-b kapsamında "tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mal" sayılabilmesi için yalnızca tüketicinin sipariş vermesi üzerine üretilmiş olmasını yeterli görmemektedir. Doktrinde ve Yargıtay uygulamasında belirleyici ölçüt "yeniden başkasına satılabilirlik testi"dir.
Bu teste göre mahkeme ve Tüketici Hakem Heyeti şu soruyu yanıtlar: Satıcı, tüketiciden iade aldığı bu ürünü ekonomik bir değer kaybına uğramaksızın ve önemli bir ek tadilat/maliyet yapmaksızın başka bir müşteriye olağan satış koşullarıyla yeniden satabilir mi?
- Ekonomik Değer Kaybı Yoksa Cayma Hakkı Vardır: Ürün satıcının stokunda tutmadığı bir model olsa bile, sipariş üzerine üretilmiş standart bir ürün ise (örneğin satıcının e-ticaret sayfasında herkese sattığı 180x80 cm standart ceviz yemek masası), satıcı bu masayı iade aldığında bir sonraki müşteriye aynı fiyattan satabilir. Dolayısıyla sırf "stoktan değil siparişle atölyede üretildi" savunması Yargıtay tarafından kabul edilmemektedir.
- Önemli Tadilat veya Ekonomik Kayıp Varsa Cayma Hakkı Yoktur: Ürün, alıcının özel talebiyle öyle bir değişikliğe uğratılmıştır ki başka bir müşterinin o spesifik özelliği talep etmesi olağan hayatın akışında beklenemez (veya eski haline döndürülmesi ürün bedeline yakın maliyet gerektirir). İşte bu halde m. 15/1-b istisnası devreye girer.
IV. Renk, Kumaş veya Standart Ebat Seçimi ile Gerçek Özel Ölçü Üretim Arasındaki Ayrım
Mobilya, ev tekstili, perde ve ayakkabı e-ticaretinde en yoğun uyuşmazlık; satıcının internet sitesindeki açılır menüden (dropdown) renk, kumaş veya ebat seçtirdiği ürünlerde yaşanmaktadır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi ile Ticaret Bakanlığı Tüketici Hakem Heyetlerinin yerleşik yaklaşımı şu iki durumu birbirinden kesin çizgilerle ayırır:
- Katalog Seçeneklerinden Tercih (Cayma Hakkı Kullanılabilir): Satıcı ürün sayfasında "Kumaş Seçenekleri: Antrasit, Krem, Lacivert, Zümrüt Yeşili" ve "Ölçü Seçenekleri: 160x200 cm, 180x200 cm" şeklinde standart kombinasyonlar sunmuş ve tüketici bunlardan birini seçmişse, bu seçim ürünü kişiye özel hale getirmez. Katalogdaki seçeneklerin önceden üretilmemiş olması ve sipariş geldikten sonra döşemeye verilmesi satıcının kendi tedarik ve stok yönetimi tercihidir; tüketicinin 14 günlük cayma hakkını ortadan kaldırmaz.
- Tüketiciye Özgü Ara Ölçü ve Mimari Konfigürasyon (Cayma Hakkı Kullanılamaz): Tüketici kendi evinin kolon çıkıntısına, tavan eğimine veya duvar girintisine uyacak şekilde örneğin "genişlik 213 cm, yükseklik 247 cm, sol köşe 14 cm paflı, sağ taraf priz boşluklu" gibi standart dışı ve sadece o mekana uyan özel bir ölçü vermişse; ya da mutfak dolabı, giyinme odası veya stor perde için evden alınan birebir ölçülerle imalat yapılmışsa, ortaya çıkan ürün artık başkasına satılamaz niteliktedir ve Yönetmelik m. 15/1-b kapsamına girer.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi / Mülga 13. Hukuk Dairesi Yerleşik İçtihat İlkesi: "Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 15/1-b hükmünde öngörülen cayma hakkı istisnasının uygulanabilmesi için, malın tüketicinin şahsi istek ve ihtiyaçlarına göre özel olarak imal edilmesi ve bu niteliği itibarıyla bir başka tüketiciye yeniden satılmasının mümkün olmaması veya satıcı açısından fahiş ekonomik kayba yol açması gerekir. Satıcının internet sitesinde önceden belirleyip sunduğu standart renk, kumaş veya ölçü alternatifleri arasından tüketici tarafından yapılan seçimler, malı 'kişiye özel' hale getirmez."
V. İsimli, Fotoğraflı, Lazer Kazımalı ve Baskılı Ürünlerde Cayma Hakkı İstisnası
Mobilya dışındaki e-ticaret kategorilerinde en yaygın m. 15/1-b uygulama alanı, kişiselleştirilmiş baskı ve işleme ürünleridir. Üzerine alıcının adı, soyadı, baş harfleri, özel tarih, aile fotoğrafı, kurumsal logo veya alıcının gönderdiği özgün vektörel çizim işlenen ürünler tartışmasız biçimde "tüketicinin kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mal" statüsündedir.
Örneğin; üzerine "Ahmet & Zeynep 14.08.2026" kazınmış gümüş yüzük, çocuğun isminin işlendiği bebek tekstil seti, müşterinin yüklediği fotoğrafla basılan kanvas tablo veya cep telefonu kılıfı, özel numara ve isim baskılı forma, müşterinin gönderdiği kurumsal logonun işlendiği kutu/etiket ambalajları iade alındığında hiçbir başka tüketiciye satılamaz. Ancak burada da dikkat edilmesi gereken önemli bir teknik nokta vardır: Tüketicinin sitede gördüğü hazır ve genel bir slogan veya illüstrasyon baskılı tişört ya da tablo (örneğin herkesin alabildiği bir şehir manzarası baskısı), sırf sipariş üzerine basılıyor diye kişiye özel ürün sayılmaz. Ürünü kişiye özel kılan unsur, baskı içeriğinin alıcıya özgü verilerle kişiselleştirilmiş olmasıdır.
| Ürün ve Sipariş Türü | Yönetmelik m. 15/1-b Kapsamı | Cayma Hakkı Durumu | Yargıtay / THH Değerlendirme Ölçütü |
|---|---|---|---|
| Katalogdan renk/kumaş seçilen köşe koltuk (standart ölçü) | İstisna Dışıdır | 14 Gün Cayma Hakkı Var | Standart opsiyonlar başka müşteriye yeniden satılabilir. |
| Müşterinin duvar ölçüsüne göre 214x262 cm üretilen gardırop/mutfak | m. 15/1-b Kapsamında | Cayma Hakkı Yok | Ara ölçü yalnızca alıcının mekanına özgüdür, yeniden satılamaz. |
| Üzerine alıcının adı, fotoğrafı veya özel yazısı basılan/kazınan ürün | m. 15/1-b Kapsamında | Cayma Hakkı Yok | Kişiselleştirme geri alınamaz; başkasına satılması imkansızdır. |
| Özel tasarım çizim onayı ile imal edilen düğün/kurumsal ürün | m. 15/1-b Kapsamında | Cayma Hakkı Yok | Alıcının özgün tasarım onayı ile seri üretim dışı imal edilmiştir. |
| Sipariş üzerine atölyede üretilen standart 160x200 yatak/masa | İstisna Dışıdır | 14 Gün Cayma Hakkı Var | Stok tutmama tercihi satıcıya aittir; ürün standarttır. |
| Özel üretilmiş ancak kırık, lekeli veya yanlış ölçülü gelen ürün | 6502 m. 8-11 Ayıplı Mal | Ayıp Hükümleri Geçerli | Cayma hakkı istisnası, ayıplı ifa sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. |
VI. Ön Bilgilendirme Yükümlülüğünün (Yönetmelik m. 5/1-ğ ve m. 10) İspatına Bağlı Hak Kayıpları
Satıcıların Tüketici Hakem Heyetlerinde ve mahkemelerde davayı kaybetmelerinin bir numaralı nedeni, ürünün gerçekten kişiye özel olmaması değil; ön bilgilendirme yükümlülüğünün yerine getirildiğini ispat edememeleridir. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 5/1-ğ bendi, satıcının sözleşme kurulmadan önce tüketiciye cayma hakkının kullanılamadığı durumlarda "tüketicinin cayma hakkından faydalanamayacağına ya da hangi koşullarda cayma hakkını kaybedeceğine ilişkin bilgiyi" açık ve anlaşılır şekilde sunmasını emreder.
Aynı Yönetmeliğin 10. maddesi uyarınca; satıcı cayma hakkı ve istisnaları konusunda tüketiciyi usulüne uygun şekilde bilgilendirmezse, tüketici 14 günlük süreyle bağlı olmayıp bu süre 1 yıllık ek süreye kadar uzar; dahası 6502 sayılı TKHK m. 48/6 ve yerleşik yargı uygulaması gereğince ön bilgilendirmenin yapıldığını ispat yükü satıcıya aittir. Dolayısıyla e-ticaret sitesinin ödeme adımında tüketicinin tiklediği Mesafeli Satış Sözleşmesi ve Ön Bilgilendirme Formu içinde, yalnızca genel kanun metnini kopyalamak yerine "Bu ürün tarafınızca girilen özel ölçü/kişiselleştirme verilerine göre üretileceğinden Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 15/1-b uyarınca cayma hakkı kapsamı dışındadır" ibaresinin açıkça yer alması ve IP/zaman damgalı onay logunun saklanması şarttır.
VII. Kişiye Özel Üretilen Malın Ayıplı, Hatalı Ölçülü veya Hasarlı Teslim Edilmesi Halinde Tüketici Hakları
Uygulamada en çok karıştırılan hukuki konulardan biri, kişiye özel üretim istisnası ile ayıplı mal sorumluluğu arasındaki farktır. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 15/1-b yalnızca tüketicinin keyfi (sebepsiz) cayma hakkını ortadan kaldırır; yoksa satıcının sözleşmeye uygun, sağlam ve istenen özellikte ürün teslim etme borcunu ortadan kaldırmaz.
Tüketicinin "210 cm genişlik, siyah mat lake, sağ kapak menteşeli" olarak sipariş ettiği özel dolabın 205 cm gelmesi, ahşabının kargoda kırılması, isim baskısında harf hatası yapılması veya kumaşının yırtık çıkması hallerinde, 6502 sayılı TKHK m. 8 kapsamında ayıplı mal söz konusudur. Bu durumda tüketici cayma hakkını değil, TKHK m. 11'deki ayıplı maldan doğan seçimlik haklarını (sözleşmeden dönerek bedel iadesi, ayıp oranında bedel tenzili, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim) kullanır. Satıcının "ürün kişiye özel üretildiği için iade alamam" savunması ayıplı teslimlerde hukuken hiçbir geçerlilik taşımaz.
VIII. Trendyol, Hepsiburada ve Amazon'da Otomatik İade Onayı Riskleri ve Satıcı İtiraz Prosedürü
Pazaryeri platformları, tüketici memnuniyetini korumak amacıyla standart ürünlerde alıcı iade talebi açtığında otomatik iade kargo kodu üretmekte ve satıcı kargoyu teslim alıp belirli saatlik inceleme süresi içinde haklı gerekçeyle itiraz etmezse iadeyi onaylayıp bedeli satıcı hakedişinden düşmektedir.
Özel ölçü mobilya veya isimli/baskılı ürün satan pazaryeri mağazalarının haksız otomatik iadelerle karşılaşmaması için şu operasyonel-hukuki adımları uygulaması gerekir:
- Kategori ve İade İstisnası Tanımlaması: Pazaryeri satıcı panelinde ürünün "Kişiye Özel Üretim / Sipariş Üzerine İmalat" niteliğinin platform kategorisine işlenmesi ve ürün görsellerinden birine açık bilgilendirme eklenmesi,
- Panel İçi Mesajlaşmada Tasarım Onayı: Tüketiciyle özel ölçü, yazı metni veya görsel teyidinin WhatsApp yerine doğrudan pazaryerinin kendi satıcı-alıcı mesajlaşma paneli üzerinden yapılarak "Belirttiğiniz X ölçüsü / Y yazısı ile üretime geçilmesini onaylıyor musunuz?" teyidinin alınması,
- İade Paketi Açılış Videosu ve İtiraz: Tüketici ürünü iade kargosuna verdiğinde, kargo teslim alınırken kesintisiz açılış videosu çekilerek ürün üzerindeki kişiselleştirme veya özel ölçünün gösterilmesi ve aynı gün pazaryeri uyuşmazlık ekibine Yönetmelik m. 15/1-b dayanaklı itiraz dosyası yüklenmesi.
IX. 2026 Yılı 186.000 TL Tüketici Hakem Heyeti Sınırı, Zorunlu Arabuluculuk ve Yargıtay İçtihatları
Tüketici ile satıcı arasında cayma hakkı istisnasından doğan uyuşmazlıklarda başvurulacak merci, uyuşmazlık tutarına göre belirlenir. Ticaret Bakanlığı Tebliği uyarınca 2026 yılı için Tüketici Hakem Heyetlerine başvuru parasal sınırı 186.000 TL olarak belirlenmiştir. Değeri 186.000 TL'nin altında kalan tüm özel ölçü mobilya ve kişiselleştirilmiş ürün ihtilaflarında İl veya İlçe Tüketici Hakem Heyetlerine başvuru zorunludur; heyete gitmeden doğrudan mahkemeye dava açılamaz.
Uyuşmazlık bedeli tam 186.000 TL ve üzerinde ise görevli merci Tüketici Mahkemesidir; ancak 6502 sayılı Kanun m. 73/A uyarınca Tüketici Mahkemesinde dava açılmadan önce dava şartı arabuluculuk yoluna başvurulması zorunludur. Tüketici Hakem Heyeti kararlarına karşı tarafların tebliğden itibaren 15 gün içinde Tüketici Mahkemesinde itiraz davası açma hakkı saklıdır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Yerleşik İçtihat İlkesi (İspat Külfeti ve Özel Tasarım): "Satıcı, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 15/1-b uyarınca ürünün tüketicinin kişisel ihtiyaç ve isteklerine göre özel hazırlandığını savunuyorsa; tüketici tarafından verilen özel ölçü veya kişiselleştirme talimatlarını, bu özellikte bir ürünün başkasına satılamayacağını ve satış öncesinde Yönetmelik m. 5/1-ğ kapsamında cayma hakkı istisnası hakkında tüketiciye açık bilgilendirme yapıldığını somut yazılı ve elektronik kayıtlarla ispatlamakla yükümlüdür."
X. Pratik Uygulama: Tüketici Hakem Heyeti ve Pazaryerine Sunulacak İade Reddi Savunma Dilekçesi
Kişiye özel üretilen mal için cayma hakkını kullanmak isteyen tüketicinin Tüketici Hakem Heyeti başvurusuna karşı satıcı şirket tarafından sunulacak kapsamlı savunma dilekçesi taslağı aşağıdadır:
SAVUNMA DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR
[İL / İLÇE] TÜKETİCİ HAKEM HEYETİ BAŞKANLIĞI'NA
| DOSYA NO | : 2026/[XXXX] |
| SAVUNMA VEREN (SATICI) | : [E-Ticaret / Mobilya Şirketi Unvanı, MERSİS No, Adresi] |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi] |
| BAŞVURAN (TÜKETİCİ) | : [Tüketici Adı Soyadı, TCKN, Adresi] |
| KONU | : Başvuranın [Tarih] tarihli ve [Sipariş No] sayılı siparişe ilişkin bedel iadesi talebinin, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 15/1-b uyarınca kişiye özel üretim istisnası kapsamında REDDİNE karar verilmesi talebidir. |
AÇIKLAMALAR :
1. Başvuran tüketici, ../../2026 tarihinde müvekkil şirketin e-ticaret mağazası üzerinden standart katalog ürünü olmayan, yalnızca kendi yaşam alanının duvar niş ölçülerine göre "Genişlik: 187 cm, Yükseklik: 238 cm, Derinlik: 43 cm, sol yan kolon kesimli" özel ölçülü gardırop/kitaplık (veya: üzerinde başvuranın seçtiği isim ve özel tasarım görselin lazerle işlendiği kişiselleştirilmiş ürün) siparişini vermiştir.
2. Sipariş sonrasında ../../2026 tarihli sistem mesajlaşma kayıtları üzerinden alıcıya 2D/3D üretim çizimi gönderilmiş ve alıcının "Ölçü ve yerleşim onaylıyorum, üretime alınabilir" şeklindeki açık yazılı onayı üzerine atölye kesim ve imalat süreci başlatılmıştır (Ek-1: Zaman Damgalı Onay Ekran Görüntüsü ve Üretim İş Emri). Ürün hiçbir kırık, hasar, renk veya ölçü hatası olmaksızın onaylanan ölçülere birebir uygun şekilde sağlam olarak teslim edilmiştir (Ek-2: Teslimat ve Kargo/Kurulum Tutanağı).
3. Başvuran tüketici, ürün tesliminden sonra herhangi bir ayıp iddiasında bulunmaksızın yalnızca "odada beklediğimden büyük durdu, vazgeçtim" diyerek 14 günlük cayma hakkı kapsamında iade talebinde bulunmuştur. Oysa 6502 sayılı Kanun m. 48/4 ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 15/1-b uyarınca "tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallara ilişkin sözleşmelerde" cayma hakkı kullanılamaz. Katalogdan seçilen standart bir renk değil, doğrudan tüketicinin evinin mimari girintisine göre ara milimetrik ölçülerle üretilen bu eşyanın bir başka tüketiciye yeniden satılması objektif olarak mümkün değildir.
4. Ayrıca satış tamamlanmadan önce Ön Bilgilendirme Formu'nun 6. maddesinde ve Mesafeli Satış Sözleşmesi'nde ürünün özel ölçülü imalat olduğu ve cayma hakkı kapsamı dışında kaldığı açıkça belirtilmiş, başvuran tarafından elektronik ortamda onaylanmıştır ve kalıcı veri saklayıcısıyla e-posta adresine gönderilmiştir (Ek-3: Ön Bilgilendirme Onay Logu ve E-posta Gönderim Kaydı).
SONUÇ VE İSTEM :
Yukarıda açıklanan nedenlerle; herhangi bir üretim veya teslimat ayıbı taşımayan ve tüketicinin özel talebiyle şahsına münhasır üretildiği belgelenen sipariş bakımından Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 15/1-b hükmü gereğince cayma hakkı doğmadığından, başvuranın haksız iade ve bedel ödenmesi talebinin REDDİNE karar verilmesi vekaleten arz ve talep olunur.
Satıcı Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza
XI. Kişiye Özel Üretim Yapan E-Ticaret Markaları İçin İspat Dosyası Hazırlama Kontrol Listesi
- Katalog vs. Özel Ölçü Ayrımının Ürün Sayfasında Netleştirilmesi: Standart renk/ebat seçenekleri bulunan ürünlerin üzerine hukuka aykırı "iadesi yoktur" ibaresi konulmamalı; gerçekten müşteriye özgü girilen ölçü, yazı veya fotoğraf alanları ayrı zorunlu form alanı olarak tasarlanmalıdır.
- Ön Bilgilendirme Formunda Özel İstisna Maddesi: Ödeme aşamasında onaylatılan Ön Bilgilendirme Formunda Yönetmelik m. 5/1-ğ uyarınca cayma hakkı istisnası açıkça vurgulanmalı, sipariş anındaki IP adresi, tarih-saat ve form sürümü arşivlenmelidir.
- Üretim Öncesi Görsel/Ölçü Onay Logu: İmalata geçmeden önce tüketiciden alınan ölçü teyidi, baskı önizleme (mockup) onayı ve "üretime onay veriyorum" mesajı zaman damgalı PDF olarak sipariş dosyasına eklenmelidir.
- İmalat ve Kargo Öncesi Fotoğraflama: Ürünün sipariş edilen özel ölçü/kişiselleştirmeye birebir uyduğunu gösteren üretim sonu metrajlı/etiketli fotoğrafları ile sağlam paketleme görselleri çekilmelidir.
- Kalıcı Veri Saklayıcısı ile Gönderim: Ön bilgilendirme formu ve mesafeli satış sözleşmesi mutlaka sipariş anında tüketicinin e-posta adresine otomatik gönderilmelidir.
XII. Sonuç
E-ticarette kişiye özel üretilen mobilya, isimli/baskılı ürün ve sipariş üzerine imalat modellerinde cayma hakkı istisnası, hem tüketicinin keyfi mağduriyetlerden korunması hem de üretici işletmelerin atıl stok yıkımına uğramaması amacıyla ince bir dengeye oturtulmuştur. İncelememizde ortaya konulan temel hukuki ilkeler şunlardır:
- Yönetmelik m. 15/1-b Ölçütü Yeniden Satılabilirliktir: Ürünün cayma hakkı dışında kalabilmesi için tüketicinin kişisel ihtiyaç veya özel ölçüsüne göre üretilmiş olması ve ekonomik değer kaybı olmaksızın üçüncü kişiye satılamaması gerekir.
- Standart Renk ve Kumaş Seçimi Özel Üretim Sayılmaz: Yargıtay içtihatlarına göre satıcının katalogda sunduğu standart renk, kumaş veya ebat alternatiflerinden birinin seçilmesi ürünü kişiye özel hale getirmez.
- Ön Bilgilendirme İspatı Şarttır (m. 5/1-ğ): Satış öncesinde tüketiciye cayma hakkının kullanılamayacağı açıkça bildirilip kalıcı veri saklayıcısı ile iletilmezse satıcı m. 15/1-b istisnasına dayanamaz.
- Ayıplı İfa Halinde İstisna Geçersizdir: Kişiye özel üretilen ürün yanlış ölçü, hatalı baskı veya kırık/hasarlı teslim edilirse 6502 sayılı Kanun m. 8-11 ayıplı mal hükümleri uygulanır ve tüketici seçimlik haklarını kullanabilir.
Özel üretim yapan e-ticaret işletmelerinin web sitesi sipariş akışlarını, ön bilgilendirme metinlerini ve pazaryeri onay loglarını bu kriterlere göre yapılandırması, Tüketici Hakem Heyeti ve Tüketici Mahkemesi süreçlerindeki hak kayıplarını önleyecektir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (m. 8-11 Ayıplı Mal, m. 48 Mesafeli Sözleşmeler, m. 73/A)
- Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği (m. 5 Ön Bilgilendirme, m. 9 Cayma Hakkı, m. 15/1-b İstisna)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
- T.C. Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü (2026 THH Parasal Sınırları)
- Yargıtay Emsal Karar Arama Sistemi (3. Hukuk Dairesi ve Mülga 13. Hukuk Dairesi İçtihatları)
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
Dijital Abonelik, SaaS, Online Eğitim ve Mobil Uygulamalarda Otomatik Yenileme, İptal ve Cayma Hakkı İstisnaları
6502 sayılı TKHK ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 15/1-ğ uyarınca anında ifa edilen dijital hizmetlerde cayma... -
E-Ticarette Ticari Elektronik İleti (SMS ve E-Posta) İzinleri, İYS (İleti Yönetim Sistemi) Kaydı ve 6563 Sayılı Kanun Cezaları
6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve Ticari İletişim Yönetmeliği kapsamında e-ticarette SMS... -
E-Ticaret Sitesi Kurma: Yasal Yükümlülükler Rehberi
E-ticaret sitesi kurarken uyulması gereken yasal yükümlülükleri keşfedin. Mesafeli satış sözleşmesi, KVKK uyumu, ETBİS... -
Mesafeli Satis Sozlesmesi: Hukuki Gereklilikler
Mesafeli satis sozlesmesi nedir? E-ticarette zorunlu bilgilendirme, cayma hakki, iade sureci ve yaptirimlarini bu... -
Dropshipping Türkiye: Hukuki Durum ve Vergi
Dropshipping Türkiye'de yasal mı? E-ticaret mevzuatı, vergi yükümlülükleri, gümrük işlemleri ve tüketici hakları...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 48/4 ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 15/1-b uyarınca, tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallara ilişkin sözleşmelerde taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça cayma hakkı kullanılamaz. Alıcının evindeki duvar, kolon veya niş ölçülerine göre ara ebatlarla üretilen bir mobilyanın başka bir müşteriye satılması objektif olarak mümkün olmadığından kanun koyucu satıcıyı koruyan bu istisnayı öngörmüştür.
Hayır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi ve tüketici hakem heyetlerinin yerleşik içtihadına göre, satıcının e-ticaret sayfasında herkese sunduğu standart renk, kumaş kartelası veya standart ebat seçeneklerinden birinin seçilmesi ürünü Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 15/1-b anlamında kişiye özel kılmaz. Bu ürün iade edildiğinde satıcı tarafından başka bir tüketiciye yeniden satılabileceği için alıcının 14 günlük cayma hakkı geçerliliğini korur.
Hayır. Üzerine alıcının adı, baş harfleri, özel bir tarih, kendi yüklediği fotoğraf veya kurumsal logosu basılan ya da lazerle kazınan ürünler Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 15/1-b kapsamındaki kişiselleştirilmiş mallardandır. Bu ürünler üçüncü bir şahsa yeniden satılamayacağından ürün sağlam ve siparişe uygun teslim edilmişse tüketici 14 günlük cayma hakkını kullanarak bedel iadesi isteyemez.
Kesinlikle vardır. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 15/1-b yalnızca tüketicinin hiçbir gerekçe göstermeden kullandığı cayma hakkını sınırlar; satıcının ayıplı ifadan sorumluluğunu kaldırmaz. Kişiye özel mobilya veya baskılı ürün onaylanan ölçüden farklı, hatalı baskılı ya da kargoda kırılmış olarak teslim edilirse 6502 sayılı TKHK m. 8-11 uyarınca ayıplı mal hükümleri uygulanır ve tüketici bedel iadesi, ücretsiz onarım, ayıp oranında bedel tenzili veya yeniden üretim talep edebilir.
Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 5/1-ğ uyarınca satıcı, sözleşme kurulmadan önce ürünün cayma hakkı kapsamı dışında olduğunu tüketiciye açıkça bildirmek ve bunu kalıcı veri saklayıcısı ile iletmek zorundadır. Ön bilgilendirmenin yapıldığını ispat yükü 6502 sayılı Kanun uyarınca satıcıdadır; satıcı bu bilgilendirmeyi kanıtlayamazsa ürün özel üretim olsa dahi Tüketici Hakem Heyeti nezdinde cayma hakkı istisnası savunması reddedilebilmektedir.
Pazaryeri satıcısı, müşteriden gelen iade paketini teslim alırken kesintisiz açılış videosu çekmeli ve ürünün kişiye özel üretildiğini gösteren sipariş içi onay yazışmalarını, ön bilgilendirme formunu ve ölçü görsellerini aynı gün pazaryerinin iade itiraz birimine sunmalıdır. Platform haksız şekilde tüketiciden yana iade kararı verirse satıcı hem pazaryerine yazılı ihtar çekebilir hem de tüketici aleyhine yasal takip veya hakem heyeti/mahkeme süreci başlatabilir.
Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen 2026 yılı parasal sınırına göre değeri 186.000 TL'nin altında kalan tüm tüketici uyuşmazlıklarında İl veya İlçe Tüketici Hakem Heyetlerine başvuru zorunludur. Uyuşmazlık bedeli tam 186.000 TL ve üzerinde ise doğrudan Tüketici Hakem Heyeti'ne gidilemez; 6502 sayılı Kanun m. 73/A kapsamında önce zorunlu arabuluculuğa başvurulması ve anlaşma sağlanamazsa Tüketici Mahkemesi'nde dava açılması gerekir.
Hayır, tek başına kaldırmaz. Bir ürün satıcının standart katalog ölçü ve özelliklerine göre üretiliyorsa, satıcının maliyet veya depo yönetimi amacıyla siparişi aldıktan sonra üretime başlaması onu Yönetmelik m. 15/1-b anlamında kişiye özel ürün haline getirmez. Tüketici bu tür standart sipariş üzerine üretim ürünlerinde 14 gün içinde cayma hakkını kullanabilir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.







