Özet
Enerji ve akaryakıt dağıtım piyasasında faaliyet gösteren istasyon sahipleri ile elektrik piyasası katılımcıları iki temel hukuki eksende yoğun uyuşmazlıklarla karşılaşmaktadır. İlk eksen, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği uyarınca akaryakıt bayilik sözleşmeleri ile bunlara bağlı tesis edilen uzun süreli intifa veya kira haklarının azami 5 yıllık rekabet yasağı sınırına tabi olması ve 5. yılın dolmasıyla birlikte tapudaki 10–15 yıllık intifa haklarının hukuki dayanaktan yoksun kalarak terkin edilmesidir. İkinci eksen ise 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu m. 19–20 ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu m. 16 kapsamında EPDK tarafından verilen ağır idari para cezaları, ulusal marker ve otomasyon kaynaklı istasyon mühürlemeleri ile lisans iptallerine karşı 60 günlük hak düşürücü sürede yürütmenin durdurulması istemli iptal davası açılmasıdır.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — Dağıtım Şirketleri, Bayiler ve EPDK Düzenleyici Denetimi
Türkiye akaryakıt perakende sektörü, büyük dağıtım şirketleri ile istasyon maliki bayiler arasında kurulan dikey anlaşmalar üzerine inşa edilmiştir. Dağıtım şirketleri, bayiye sağladıkları yatırım desteği, pompa/tank ekipmanı ve ticari finansman karşılığında istasyon taşınmazı üzerinde tapu siciline tescil edilen 10, 15 veya 20 yıllık intifa hakkı (TMK m. 794) ya da uzun vadeli kira şerhi tesis ederek bayiyi uzun süre yalnızca kendi ürünlerini almaya (tek elden satın alma ve rekabet etmeme yükümlülüğüne) bağlamak istemektedir. Ancak rekabet hukuku ve yüksek yargı kararları bu uzun süreli bağlayıcılığa kesin bir sınır çizmiştir.
Buna paralel olarak hem 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'na tabi akaryakıt bayileri/dağıtıcıları hem de 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na tabi elektrik üretim ve tedarik şirketleri, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) son derece sıkı mali ve idari yaptırım rejimine tabidir. Enerji ve Çevre Hukuku ve İdare Hukuku alanlarının merkezinde yer alan bu uyuşmazlıklarda hem özel hukuk sözleşme dengesi hem de kamu hukuku iptal süreleri eksiksiz yönetilmelidir. Lisans başvurusu aşamasındaki genel gereklilikler için EPDK Enerji Piyasası Lisans Başvurusu Rehberi başlıklı yazımıza da göz atabilirsiniz.
II. 4054 Sayılı Kanun ve 2002/2 Sayılı Tebliğ Kapsamında 5 Yıllık Rekabet Yasağı Sınırı
Rekabet hukuku bakımından bir akaryakıt bayisinin dağıtım şirketi dışında başka hiçbir dağıtıcıdan akaryakıt alamaması, "tek elden satın alma / rekabet etmeme yükümlülüğü" oluşturur. Bu yükümlülük kural olarak 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında rekabeti kısıtlayıcı niteliktedir ve ancak 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği şartlarını taşıdığı ölçüde hukuken geçerli sayılır. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Atık Yönetimi: Yasal Yükümlülükler ve Cezalar başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği m. 5/a:
"Alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğü... grup muafiyetinden yararlanamaz. Rekabet etmeme yükümlülüğünün yukarıda belirtilen süreyi aşacak şekilde zımnen yenilenebileceğinin kararlaştırılması halinde, rekabet etmeme yükümlülüğü belirsiz süreli sayılır."
Rekabet Kurulu'nun 2009–2010 yıllarındaki dönüm noktası niteliğindeki akaryakıt sektörü kararları (ve sonrasında Danıştay ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından istikrarlı biçimde benimsenen içtihatlar) uyarınca; 18 Eylül 2010 tarihi milat kabul edilmiş olup akaryakıt bayilik sözleşmeleri ile bunlarla bağlantılı tüm intifa, tapuya şerhli kira, ariyet veya ekipman sözleşmeleri tek bir bütün ("dikey anlaşma") oluşturur. Sözleşmelerde her ne kadar bayilik sözleşmesi 5 yıllık yazılıp intifa hakkı 15 yıl veya süresiz kurulmuş olsa da, intifa hakkının amacı bayinin 5 yıl dolduktan sonra başka bir dağıtıcı ile anlaşmasını fiilen imkansız kılmak olduğundan 5 yılı aşan kısım 4054 SK m. 4 ve TBK m. 27 gereğince geçersiz hale gelir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Güneş Enerjisi Santrali Lisans Süreci: 2026 Güncel Hukuki Rehber başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
III. 15 Yıllık İntifa ve Kira Haklarının Akıbeti, Terkin Davası ve Boş Arsa İstisnası
5 yıllık sürenin sona ermesine rağmen dağıtım şirketlerinin tapu sicilindeki intifa hakkını rızayla terkin etmemesi halinde, istasyon maliki Asliye Ticaret Mahkemesinde (veya görevli Asliye Hukuk Mahkemesinde; tarafların tacir ve işin ticari işletme kaynaklı olması sebebiyle yerleşik uygulamada Asliye Ticaret Mahkemesinde) intifa hakkının terkini (tapu kaydından silinmesi) ve bayilik ilişkisinin tespitine yönelik dava açar. Burada iki kritik hukuki ayrıntı gündeme gelir:
- 5 Yılın Hesaplanması: Yargıtay 11. ve 19. Hukuk Dairelerine göre 5 yıllık süre, her zaman yalnızca "son yapılan bayilik sözleşmesinin imzalandığı gün"den değil; aynı taraflar arasında fiilen bayilik faaliyetinin kesintisiz sürdüğü ve ilk dikey kısıtlamanın başladığı tarihten (veya intifa ile bağlantılı ilk bayilik sözleşmesinin yürürlük tarihinden) itibaren hesaplanır.
- 2002/2 Tebliğ m. 5/a Son Cümle İstisnası (Boş Arsa / İstasyonun Sağlayıcı Mülkiyetinde Olması): Tebliğ, alıcının anlaşmaya dayalı faaliyetlerini sürdürürken kullandığı tesis ve arazinin "tamamının mülkiyetinin sağlayıcıya ait olması veya sağlayıcı tarafından alıcıyla hiçbir bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden kiralanmış olması" halinde 5 yıllık süre sınırının uygulanmayacağını öngörmektedir. Ancak Rekabet Kurulu ve Yargıtay içtihatlarına göre akaryakıt sektöründe bu istisna son derece dar yorumlanır: Bayi zaten istasyon arazisinin veya üzerindeki binaların/ruhsatın maliki ise, dağıtıcı sadece akaryakıt pompalarını ve yeraltı tanklarını kurmuş olsa bile bu istisnadan yararlanamaz! İstisnanın uygulanabilmesi için dağıtım şirketinin sıfırdan, üzerinde hiç istasyon tesisatı ve işletmesi bulunmayan boş arsayı üçüncü kişiden kiralayarak (veya bizzat satın alarak) tüm istasyon binalarını, kanopiyi ve ruhsatı sıfırdan kurup bayiye kiraya vermesi şarttır.
| Sözleşme / İhlal Alanı | Hukuki Dayanak | Süre Sınırı / Yaptırım Niteliği | Görevli Yargı Mercii |
|---|---|---|---|
| Bayilik + İntifa / Kira Bütünlüğü | 4054 SK m. 4, 2002/2 Tebliğ m. 5/a, TBK m. 27 | Azami 5 yıl; 5. yılın sonunda intifa hukuki dayanağını yitirir ve terkin edilir. | Asliye Ticaret Mahkemesi (ve Rekabet Kurumu şikayeti) |
| 5015 SK Akaryakıt İdari Cezaları | 5015 SK m. 19 (kaçak, marker, otomasyon, lisanssız satış) | Yüksek tutarlı idari para cezası, istasyon mühürleme ve tekerrürde lisans iptali. | Ankara İdare Mahkemesi (60 gün içinde iptal + YD) |
| 6446 SK Elektrik Piyasası Cezaları | 6446 SK m. 16 (piyasa ihlali, yanlış bildirim, usulsüzlük) | İdari para cezası, ikaz/düzeltme süresi veya lisans iptali. | Ankara İdare Mahkemesi (60 gün içinde iptal + YD) |
| Sözleşmenin Erken Feshi / Cezai Şart | TBK m. 179-182, TTK hükümleri | 5 yıl içindeki haksız fesihte kâr kaybı ve kalan süre cezai şartı; 5 yıl sonrası cezai şart istenemez. | Asliye Ticaret Mahkemesi |
IV. Bayilik Sözleşmesinin Süresinden Önce Yenilenmesi ve Dağıtıcı Cezai Şartları
Uygulamada dağıtım şirketleri 5 yıllık sınır dolmadan önce (örneğin 3. veya 4. yılda) bayiye yeni kredi, iskonto veya peşin destek (imza parası) vererek mevcut 5 yıllık sözleşmeyi feshedip yeni bir 5 yıllık bayilik sözleşmesi imzalamakta ve tapudaki 15 yıllık intifa hakkını koruduklarını ileri sürmektedir. Yargıtay ve Rekabet Kurulu içtihatları bu noktada kritik bir ayrım yapmaktadır:
Eğer taraflar mevcut 5 yıllık süre bitmeden veya biterken serbest iradeyle (bayiye "imzalamazsan istasyonu kapatırım / mevcut krediyi derhal muaccel kılarım" baskısı yapılmaksızın ve tapudaki eski intifa hakkına dayanılarak bayinin başka dağıtıcıyla pazarlık yapma özgürlüğü elinden alınmaksızın) gerçek yeni bir ticari anlaşma yapmışlarsa bu yeni sözleşme yeni bir 5 yıl başlatabilir; ancak mevcut uzun süreli intifa hakkının baskısı altında 5 yıllık süre fiilen 8–10 yıla uzatılmışsa, Rekabet Kurulu'nun yerleşik kararları uyarınca ilk 5 yılın dolduğu tarihten sonraki kısıtlamalar geçersiz kalır. Öte yandan, bayi 5 yıllık süre dolmadan tek taraflı ve haklı sebep olmadan istasyonu kapatır veya başka markaya geçerse, dağıtım şirketi ilk 5 yılın kalan dönemiyle sınırlı kalmak kaydıyla ödediği amorti edilmemiş peşin yatırım desteğini ve makul cezai şartı talep edebilir (bkz. Sözleşme İhlali ve Hukuki Sonuçları).
V. 5015 Sayılı Petrol Piyasası Kanunu m. 19-20 İdari Para Cezaları ve Mühürleme
Akaryakıt istasyonu işletmecilerinin karşılaştığı en ağır kamu hukuku riski 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu m. 19 ve m. 20 kapsamındaki EPDK yaptırımlarıdır. Bu yaptırımlar sadece yüksek meblağlı idari para cezalarıyla sınırlı kalmayıp doğrudan istasyonun mühürlenerek faaliyetten men edilmesi ve lisansın iptali sonucunu doğurmaktadır:
- Ulusal Marker Eksikliği veya Geçersizliği: İstasyon tanklarından veya pompalarından alınan numunede ulusal markere (işaretleyici) hiç rastlanmaması ya da seviyenin teknik toleransın altında kalması halinde hem 5015 SK m. 19 uyarınca ağır idari para cezası kesilir hem de 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında adli süreç ve istasyon mühürlemesi (m. 20) uygulanır. Bu noktada numune alma tutanağının usulüne uygun tutulup tutulmadığı, şahit numunenin bayiye teslim edilip edilmediği ve analiz yöntemindeki teknik hata ihtimali iptal davasının ana dayanağını oluşturur.
- Otomasyon Sistemine Müdahale ve Dağıtıcı Dışı İkmal: İstasyonların tank-pompa otomasyon sisteminin çevrimiçi veri akışının kesilmesi, mühürlü sisteme müdahale veya lisansında yazılı dağıtıcı dışında başka bir kaynaktan akaryakıt ikmali yapılması, ilk tespitte dahi geçici faaliyet durdurma ve yüksek para cezasıyla sonuçlanır.
- Bayi ve Dağıtıcı Sorumluluk Ayrımı: Dağıtıcının mühürlü tankerle getirdiği yakıtta laboratuvar kaynaklı sorun varsa veya otomasyon yazılım hatası bizzat dağıtıcı servisinden kaynaklanmışsa, bayinin kusursuzluğu ve iyi niyeti belgelenerek idari cezanın iptali savunulmalıdır.
VI. 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu m. 16 İhlalleri ve EPDK Yaptırımları
Elektrik piyasasında üretim, dağıtım, görevli tedarik, toptan satış veya şarj ağı işletmeciliği lisansı sahipleri bakımından yaptırım rejimi 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu m. 16'da düzenlenmiştir. Kanun, ihlalin niteliğine göre öncelikle 30 günlük (bazı hallerde 15 günlük) "ihtar ve aykırılığın giderilmesi" mekanizmasını öngörmüş; düzeltilemeyen nitelikteki veya tekerrür eden ihlallerde ise doğrudan idari para cezası, yönetim kurulunun görevden alınması ve lisans iptali yaptırımlarını belirlemiştir.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu m. 16/1-a ve d:
"Kurul, piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilere aşağıda belirtilen hallerde ihtar verir ve aykırılığın giderilmesi için süre tanır; aykırılığın giderilmemesi veya ihlalin niteliği gereği düzeltilemeyecek olması halinde kanunda öngörülen tutarlarda idari para cezası uygular. Aynı fiilin iki yıl içinde tekrarı halinde cezalar bir kat artırılarak uygulanır..."
Uygulamada elektrik piyasası şirketlerine en sık kesilen EPDK cezaları; lisans tadil ve hisse devri onaylarının süresinde alınmaması, serbest tüketici portföy bildirimlerindeki usulsüzlükler, uzlaştırma / piyasa işletim (EPİAŞ) bildirim hataları, tüketici hakları ve bağlantı anlaşması standartlarına aykırılıklar ile lisanssız sınırların aşılması halinde ortaya çıkmaktadır. Ayrıca şarj ağı işletmeciliği lisansı sahiplerinin yönetmelikte belirlenen asgari şarj istasyonu kurulum takvimine uymaması da yeni nesil EPDK yaptırım alanlarından biridir.
VII. EPDK Kurul Kararlarına Karşı Yetkili İdare Mahkemesi ve Savunma Süreci
EPDK denetimlerinde (veya Kuruma intikal eden kolluk/vergi inceleme tutanakları üzerine) soruşturma açıldığında şirkete tebliğ edilen savunma istem yazısına karşı 15 gün içinde (ek süre talep edilerek) ayrıntılı yazılı savunma sunulması gerekir. Savunma aşamasında teknik bilirkişi görüşü ve bağımsız akredite laboratuvar/otomasyon log kayıtlarının ibraz edilmesi, dosyanın Kurul aşamasında kapanmasını veya cezanın alt sınırdan verilmesini sağlayabilir.
EPDK Kurulu tarafından idari para cezası veya lisans iptali/mühürleme kararı verilmesi halinde ise 6352 sayılı Kanun değişikliğinden bu yana ilk derece görevli yargı mercii Danıştay değil, İdare Mahkemesidir. EPDK'nın merkezi Ankara'da bulunduğundan 2577 sayılı İYUK m. 32/1 genel yetki kuralı uyarınca kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara Nöbetçi İdare Mahkemesi'nde iptal ve (özellikle mühürleme/faaliyet durdurma varsa acilen) Yürütmenin Durdurulması istemli dava açılmalıdır. Ayrıca idari para cezalarında tahakkuk aşamasında tebliğden itibaren 30 gün içinde %25 erken ödeme (peşin ödeme) indirimi hakkından yararlanılarak sonradan dava açma hakkı saklı tutulabilir — zira cezanın ihtirazi kayıtla ödenmesi iptal davası açma hakkını ortadan kaldırmaz!
VIII. Yargıtay HGK / 11. HD ile Danıştay 13. Dairesinin Yerleşik İçtihat İlkeleri
Akaryakıt bayilik intifa davaları ile EPDK yaptırımlarına karşı açılan iptal davalarında yüksek mahkemelerin yerleşik ilkeleri şu şekildedir:
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (5 Yıllık İntifa Sınırı):
"Akaryakıt bayilik sözleşmesi ile bayinin taşınmazı üzerinde dağıtım şirketi lehine kurulan intifa veya uzun süreli kira sözleşmesi birbirinden bağımsız düşünülemez; bunlar tek bir dikey anlaşma bütünü oluşturur. 4054 sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı Tebliğ uyarınca bayiye yüklenen rekabet etmeme şartı azami 5 yıl geçerli olduğundan, 5. yılın dolmasıyla birlikte bayilik ilişkisi ve buna bağlı tapudaki intifa hakkı hukuki sebebini yitirir ve terkin edilmelidir."
Danıştay 13. Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (EPDK Cezalarında Numune Alma Usulü ve Ölçülülük):
"5015 sayılı Kanun kapsamında ulusal marker veya teknik düzenlemelere aykırılık iddiasıyla kesilen idari para cezaları ile mühürleme işlemlerinde, numunenin mevzuatta öngörülen usule uygun şekilde (mühürlü şahit numune bırakılarak ve tutanak imza prosedürüne riayet edilerek) alınması geçerlilik şartıdır. Usule aykırı alınan numuneye dayalı EPDK yaptırım kararı hukuka uygun kabul edilemez."
Danıştay 13. Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (6446 SK Kapsamında İhtar Önceliği):
"6446 sayılı Kanun m. 16 uyarınca niteliği itibarıyla giderilebilir ve düzeltilebilir bir piyasa aykırılığında Kurul, öncelikle ilgili tüzel kişiye ihtar verip aykırılığı gidermesi için yasal süre tanımadan doğrudan idari para cezası veya lisans iptali uygulayamaz."
IX. Pratik Uygulama: 5 Yıllık Süre Sonunda İntifa Hakkının Terkini Dava Dilekçesi Taslağı
5 yıllık dikey anlaşma süresi dolmasına rağmen tapu kütüğündeki 15 yıllık intifa şerhini kaldırmayan akaryakıt dağıtım şirketine karşı istasyon maliki tarafından Asliye Ticaret Mahkemesinde açılacak intifa hakkının terkini davası dilekçe örneği aşağıdadır:
DAVA DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR
NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI'NA
(4054 SK m. 4 ve 2002/2 Sayılı Tebliğ Kapsamında 5 Yıllık Sürenin Dolması Nedeniyle İntifa Hakkının Terkini ve Sözleşmenin Sona Erdiğinin Tespiti Taleplidir)
| DAVACI | : [İstasyon Maliki / Bayi Şirket Unvanı, MERSİS No, Adres] |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adres] |
| DAVALI | : [Akaryakıt Dağıtım Şirketi A.Ş., MERSİS No, Adres] |
| DAVA KONUSU | : Davacıya ait [İl/İlçe, Ada, Parsel] sayılı akaryakıt istasyonu taşınmazı üzerinde davalı lehine ../../2021 tarihinde tesis edilen 15 yıllık intifa hakkının, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi ile birlikte tek bir dikey anlaşma bütünü oluşturması ve 2002/2 sayılı Tebliğ m. 5/a gereğince azami 5 yıllık rekabet yasağı süresinin ../../2026 tarihi itibarıyla dolması nedeniyle hukuki sebebini yitirdiğinin tespiti ile TAPUDAN TERKİNİNE karar verilmesi talebidir. |
AÇIKLAMALAR :
1. Taşınmaz Mülkiyeti ve İntifa Tesisinin Amacı: Davacı müvekkil, üzerinde halihazırda akaryakıt istasyonu işletmeciliği yapılan [Ada/Parsel] sayılı taşınmazın tek malikidir (Ek-1: Tapu Kaydı ve GSM Ruhsatı). Taraflar arasında ../../2021 tarihinde Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi akdedilmiş ve aynı dönemde bu bayilik ilişkisini güvenceye almak amacıyla taşınmaz üzerinde davalı dağıtım şirketi lehine 15 yıl süreli intifa hakkı tesis edilmiştir (Ek-2: Resmi Senet ve Bayilik Sözleşmesi).
2. 5 Yıllık Azami Sürenin Dolması ve Kısmi Butlan: Rekabet Kurulu ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik içtihatları uyarınca, bayilik sözleşmesi ile intifa hakkı birbirinden ayrılamaz tek bir dikey anlaşma bütünüdür. 4054 sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı Tebliğ m. 5/a uyarınca bayiye getirilen tek elden satın alma ve rekabet etmeme yükümlülüğü en fazla 5 yıl süreyle geçerlidir. Taşınmaz tamamen müvekkilin mülkiyetinde olup istasyon altyapısı davalıca boş arsa üzerine kurulmadığından Tebliğ'deki mülkiyet istisnası da uygulanamaz. 5 yıllık süre ../../2026 tarihinde kesin olarak dolmuştur.
3. Terkin İhtarının Sonuçsuz Kalması: Sürenin dolması üzerine davalıya gönderilen [Noter] tarihli ihtarnameye rağmen davalı, kalan 10 yıllık intifa hakkından feragat etmeyerek müvekkilin başka bir dağıtıcı ile lisans/bayilik sözleşmesi yapmasını fiilen engellemektedir (Ek-3: İhtarname).
SONUÇ VE İSTEM :
Yukarıda arz edilen nedenlerle; davalı ile aramızdaki dikey bayilik ve intifa ilişkisinin 5 yıllık yasal sürenin dolması sebebiyle ../../2026 tarihi itibarıyla sona erdiğinin tespitine, [İl/İlçe, Ada, Parsel] sayılı taşınmazın tapu kütüğünde davalı lehine kayıtlı bulunan intifa hakkının hukuki dayanaktan yoksun kalması nedeniyle TAPUDAN TERKİNİNE, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ederiz.
Davacı Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza
X. Akaryakıt Bayileri ve Enerji Şirketleri İçin Hukuki Korunma Kontrol Listesi
Hem dağıtıcıyla yapılan bayilik/intifa ilişkisinde hem de EPDK denetimlerinde hak kaybı yaşamamak için şu adımlar izlenmelidir:
- 5 Yıllık Süre Başlangıcını Teyit Etme: İntifa resmi senedi, ilk bayilik sözleşmesi ve önceki dönem yenileme ek protokollerinin tarihleri yan yana getirilerek gerçek 5 yıllık bitiş tarihi belirlenmelidir.
- Süre Bitiminden 90 Gün Önce Noter İhtarı: 5 yılın dolmasına en az 3 ay kala dağıtım şirketine "5 yıllık rekabet yasağı sınırının dolacağı, zımni uzamaya rıza gösterilmediği ve intifa hakkının terkin edilmesi gerektiği" noterden ihtar edilmelidir.
- EPDK Denetiminde Şahit Numune Kaydı: Ulusal marker veya yakıt denetiminde mutlaka mühürlü şahit numune talep edilmeli, tutanağa varsa teknik itiraz şerhleri geçilmelidir.
- 15 Günlük Kurum Savunması ve 60 Günlük Dava Süresi: EPDK savunma istem yazısı geldiğinde 15 gün içinde belgeli teknik savunma verilmeli; ceza tebliğ edilirse 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemesinde YD talepli dava açılmalıdır.
XI. Sonuç
Enerji ve petrol piyasalarında uzun vadeli ticari yatırımların korunması, sözleşme serbestisi ile kamu düzeni kuralları arasındaki ince dengenin gözetilmesine bağlıdır:
- İntifa Hakkı 5 Yılı Aşamaz: İstasyon taşınmazı bayinin mülkiyetindeyse, bayilik sözleşmesiyle bağlantılı 10–15 yıllık intifa veya kira şerhleri 5. yılın sonunda 2002/2 sayılı Tebliğ gereği geçersiz hale gelir ve mahkeme kararıyla tapudan terkin ettirilebilir.
- EPDK Cezalarında Usul ve Süre Belirleyicidir: 5015 SK m. 19-20 ile 6446 SK m. 16 kapsamında verilen idari para cezası ve mühürleme kararlarında savunma süreci teknik verilerle yönetilmeli, 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemesinde Yürütmenin Durdurulması talep edilmelidir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu (m. 7, 8, 19, 20)
- 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu (m. 16 İdari Yaptırımlar)
- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 2002/2 Sayılı Tebliğ
- Rekabet Kurumu Akaryakıt Sektörü Dikey Anlaşma Kararları ve Danıştay 13. Daire İçtihatları
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
Enerji Piyasası Lisans Başvurusu: EPDK Rehberi
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında enerji piyasası lisans başvurusu şartları, EPDK ön lisans süreçleri,... -
ÇED Raporu Süreci: Çevresel Etki Değerlendirmesi
2872 sayılı Çevre Kanunu m.10 ve Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında ÇED raporu süreci, ÇED Olumlu ve... -
Karbon Emisyon Ticareti: Türkiye Perspektifi
Türkiye'de İklim Kanunu taslağı ve Avrupa Yeşil Mutabakatı (SKDM) kapsamında karbon emisyon ticareti türkiye... -
Yenilenebilir Enerji Teşvik Mekanizmaları
5346 sayılı Kanun ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında yenilenebilir enerji teşvik mekanizmaları, YEKDEM... -
Fabrika Çatı ve Arazi GES (Lisanssız Güneş Enerjisi) EPC Kurulum Sözleşmeleri ve Çağrı Mektubu Uyuşmazlıkları
6446 sayılı Kanun m. 14 lisanssız GES çağrı mektubu başvurusu, TEDAŞ geçici kabul, EPC kurulum sözleşmelerinde gecikme...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Evet. Akaryakıt istasyonunun mülkiyeti bayiye aitse ve intifa hakkı bayilik ilişkisini güvenceye almak için kurulmuşsa, 4054 sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı Tebliğ m. 5/a gereğince dikey anlaşma azami 5 yıl geçerlidir. 5. yılın dolmasıyla birlikte Asliye Ticaret Mahkemesinde açılacak davayla intifa hakkının tapudan terkini sağlanabilir.
2002/2 sayılı Tebliğ m. 5/a son cümlesi uyarınca; istasyon arazisinin mülkiyeti tamamen dağıtım şirketine aitse veya dağıtıcı üzerinde hiç istasyon bulunmayan boş bir arsayı üçüncü kişiden kiralayarak tüm bina, tank, pompa ve ruhsat yatırımını bizzat sıfırdan yapıp bayiye alt kiraya vermişse 5 yıllık üst sınır uygulanmaz.
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca EPDK Kurulu tarafından verilen idari para cezası ve lisans/mühürleme işlemlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde iptal ve yürütmenin durdurulması davası açılır.
Hayır, yanmaz. İdari para cezasının tebliğden itibaren yasal süresi içinde ihtirazi kayıtla ve peşin ödeme indiriminden yararlanılarak ödenmesi, karara karşı 60 günlük süre içinde İdare Mahkemesinde iptal davası açılmasına engel değildir; dava kazanılırsa ödenen tutar yasal faiziyle geri alınır.
Denetim anında mutlaka mühürlü şahit numune alınmalı ve tutanağa itirazlar şerh edilmelidir. Mühürleme kararına karşı derhal ticari zararı ve açık hukuka aykırılığı ortaya koyan delillerle İdare Mahkemesinden yürütmenin durdurulması talep edilmeli, paralel adli soruşturmada da teknik bilirkişi incelemesi istenmelidir.
Rekabet Kurulu kararlarına göre 5 yıllık sınırın amacı bayinin 5. yılın sonunda özgürce başka bir dağıtıcı seçebilmesidir. Mevcut uzun süreli intifanın baskısı altında veya süre bitimine çok uzun süre kala yapılan zoraki yenilemelerle 5 yıllık sınırın aşılmasına izin verilmez; ancak sürenin bitimine yakın tarafların gerçek yeni ticari şartlarla serbest iradeyle yenileme yapmaları halinde yeni 5 yıllık dönem değerlendirilir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir.







