Özet
Halka açık ortaklıklar ile bağlı ortaklıklarının ilişkili taraflarla emsallere aykırı bedel ve şartlarla işlem yaparak kârlarını veya malvarlıklarını azaltmalarını yasaklayan 6362 sayılı SPKn m. 21 rejimi; II-17.1 sayılı Kurumsal Yönetim Tebliği m. 9-10 kapsamındaki değerleme ve yönetim kurulu onay eşikleri; SPK'nın iade/denkleştirme talebi (m. 21/4) ve şirket adına dava yetkisi (m. 94); en az 3 yıl hapis alt sınırlı SPKn m. 110 güveni kötüye kullanma suçu ile m. 110/3 kapsamında faiziyle iadeye ek Hazineye iki kat ödeme gerektiren etkin pişmanlık şartları; Borsa İstanbul'da azlık pay sahiplerinin (%5 eşiği) özel denetçi atanması (TTK m. 438) ve sorumluluk davası (TTK m. 555) hakları — kapsamlı hukuki inceleme.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — Grup Şirketleri, Hakim Ortak Hakimiyeti ve Yatırımcı Koruma Dengesi
Türkiye'deki halka açık şirketlerin büyük bölümü, bir holding veya aile grubunun kontrolü altında faaliyet göstermekte ve halka açık olmayan grup şirketleriyle yoğun ticari, finansal ve yönetsel ilişkiler yürütmektedir. Hakim ortağın hem halka açık anonim şirketi hem de kendi %100 mülkiyetindeki halka kapalı şirketleri kontrol ettiği bu yapılarda, halka açık ortaklığın malvarlığının veya kârının emsal dışı fiyatlamalar, yüksek yönetim/marka ücretleri veya karşılıksız teminatlar yoluyla hakim ortağın diğer şirketlerine aktarılması ciddi bir kurumsal suistimal riski doğurur.
Bu tür işlemler yalnızca Borsa İstanbul'daki küçük ve kurumsal yatırımcıların temettü ve pay değerini eritmekle kalmaz; aynı zamanda Sermaye Piyasaları Hukuku, Şirketler Hukuku ve Vergi Hukuku (transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı — KVK m. 13) bakımından ağır iade, vergi tarhiyatı ve hapis cezası sonuçları üretir. Azlık hakları ve genel denetim mekanizmaları hakkında ayrıca Ortakların Bilgi Alma, Defter İnceleme ve Özel Denetçi Atanması Hakkı başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
II. 6362 Sayılı SPKn m. 21 Çerçevesinde Örtülü Kazanç Aktarımı Yasağının Unsurları
6362 sayılı Kanun'un "Örtülü kazanç aktarımı yasağı" başlıklı 21. maddesi, halka açık ortaklıkların ve kolektif yatırım kuruluşlarının malvarlığını koruyan en güçlü normatif kalkandır:
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m. 21/1-2:
"(1) Halka açık ortaklıklar ve kolektif yatırım kuruluşları ile bunların iştirak ve bağlı ortaklıklarının; yönetim, denetim veya sermaye bakımından doğrudan veya dolaylı olarak ilişkide bulundukları gerçek veya tüzel kişiler ile emsallerine uygunluk, piyasa teamülleri, ticari hayatın basiret ve dürüstlük ilkelerine aykırı olarak farklı fiyat, ücret, bedel veya şartlar içeren anlaşmalar veya ticari uygulamalar yapmak veya işlem hacmi üretmek gibi işlemlerde bulunmak suretiyle kârlarını veya malvarlıklarını azaltarak ya da kârlarının veya malvarlıklarının artmasını engelleyerek kazanç aktarımında bulunmaları yasaktır.
(2) Halka açık ortaklıklar ve kolektif yatırım kuruluşları ile bunların iştirak ve bağlı ortaklıklarının, esas sözleşmeleri veya iç tüzükleri çerçevesinde basiretli ve dürüst bir tacir olarak veya piyasa teamülleri uyarınca kârlarını ya da malvarlıklarını korumak veya artırmak için yapmaları beklenen faaliyetleri yapmamaları yoluyla ilişkili oldukları gerçek veya tüzel kişilerin kârlarının ya da malvarlıklarının artmasını sağlamaları da örtülü kazanç aktarımı sayılır."
Dikkat edildiğinde Kanun yalnızca aktif zarar verici eylemleri değil, pasif kayırmayı (m. 21/2) da suç ve yasak kapsamına almıştır. Örneğin halka açık şirketin elindeki karlı bir ticari fırsatı veya ihaleyi değerlendirmeyip bunu hakim ortağın şahsi şirketine bırakması, vadesi geçmiş grup içi alacaklar için faiz işletmemesi ya da piyasa değerinin altında kira bedeli belirlemesi doğrudan örtülü kazanç aktarımı sayılır.
III. Uygulamada Tipik Aktarım Yöntemleri ve II-17.1 Tebliği Değerleme Eşikleri
SPK denetimlerinde en sık tespit edilen örtülü kazanç aktarımı kalıpları dört başlıkta toplanmaktadır:
- Grup İçi Faizsiz veya Emsal Altı Finansman ve Ücretsiz Teminatlar: Halka açık şirketin nakdini hakim ortağa veya halka kapalı grup şirketlerine TCMB/piyasa kredi faizinin altında borç vermesi yahut halka açık şirket taşınmazlarının grup şirketlerin banka kredilerine bedelsiz ipotek/kefalet olarak verilmesi.
- Danışmanlık, Yönetim (Management Fee), Marka ve Lisans Faturaları: Hakim ortak holding tarafından halka açık şirkete sunulan soyut yönetim, koordinasyon veya marka kullanım hizmetleri karşılığında, somut fayda ve emsallerle doğrulanmayan yüksek bedeller fatura edilmesi.
- Varlık ve İştirak Payı Devirleri: Halka açık şirketin mülkiyetindeki fabrika, arsa veya değerli iştirak paylarının gerçek piyasa değerinin altında ilişkili taraflara satılması ya da hakim ortağın borçlu/zararlı şirketlerinin yüksek bedelle halka açık şirkete devredilmesi.
- Hammadde Alım ve Ürün Satış Fiyatlaması: Üretilen ürünlerin hakim ortağın dağıtım şirketine düşük kâr marjıyla satılıp nihai piyasa kârının dağıtım şirketinde bırakılması.
Bu riskleri önlemek amacıyla SPK'nın II-17.1 sayılı Kurumsal Yönetim Tebliği m. 9 ve m. 10 hükümleri, halka açık şirketlerin ilişkili taraflarıyla gerçekleştireceği varlık/hizmet alım-satımlarında kamuya açıklanan son finansal tablolardaki aktif toplamının, hasılatın veya düzeltilmiş şirket değerinin %5'ini aşan işlemlerde SPK lisanslı kuruluşça değerleme raporu hazırlanmasını, %10'unu aşan işlemlerde ise değerleme raporuna ek olarak bağımsız yönetim kurulu üyelerinin çoğunluğunun onayını (onay yoksa genel kurul kararını ve ilişkili tarafların oy kullanamamasını) zorunlu tutmuştur.
IV. İdari Denetim, İade/Denkleştirme Emri (m. 21/4) ve SPK'nın Dava Yetkisi (m. 94)
SPK, yaptığı denetimler sonucunda m. 21'e aykırı örtülü kazanç aktarımı tespit ettiğinde halka açık şirketin yönetim kurulu ile kazanç aktarımı yapılan ilişkili taraflardan, Kurulca belirlenecek süre içinde aktarılan tutarın kanuni faiziyle birlikte malvarlığı veya kârı azaltılan ortaklığa iadesini (denkleştirilmesini) ister (SPKn m. 21/4). Kurul tarafından tespit edilen tutar belirlenen sürede ortaklık kasasına iade edilmezse, SPK SPKn m. 94 uyarınca iadenin sağlanması için doğrudan bizzat halka açık ortaklık adına Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açma ve icra takibi başlatma yetkisine sahiptir. Ayrıca örtülü kazanç aktarımının TTK m. 202 (hâkimiyetin hukuka aykırı kullanılması) kapsamında da denkleştirme davasına konu edilebileceği unutulmamalıdır.
V. SPKn m. 110 Güveni Kötüye Kullanma Suçu ve m. 110/3 Etkin Pişmanlık Şartları
Örtülü kazanç aktarımı yalnızca özel hukuk iadesi ve Kurumsal Yönetim Tebliği idari para cezalarıyla sınırlı değildir; 6362 sayılı Kanun m. 110 ile ağırlaştırılmış cezai sorumluluk getirilmiştir:
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m. 110/1-b, m. 110/2 ve m. 110/3:
"(m. 110/1-b) İlişkili taraf işlemlerini örtülü kazanç aktarımı niteliğinde gerçekleştirerek halka açık ortaklıkların veya kolektif yatırım kuruluşlarının kârlarını veya malvarlıklarını azaltmak... 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 155 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen güveni kötüye kullanma suçunu oluşturur; ancak verilecek hapis cezasının alt sınırı üç yıldan az olamaz.
(m. 110/3) Birinci fıkranın (b) bendinde tanımlanan suçu işleyen kişi, etkin pişmanlık göstererek 21 inci maddenin dördüncü fıkrasında yer alan iadeyi gerçekleştirdiği ve ayrıca bu tutarın iki katı parayı Hazineye ödediği takdirde; a) Soruşturma başlamadan önce ödenmesi hâlinde hakkında cezaya hükmolunmaz. b) Soruşturma evresinde ödenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında indirilir. c) Kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödenmesi hâlinde verilecek ceza üçte bir oranında indirilir."
| Hukuki Mekanizma | Dayanak Hüküm | Kimler Başvurabilir? | Hukuki Sonuç ve Yaptırım |
|---|---|---|---|
| SPK İade / Denkleştirme Emri | SPKn m. 21/4 & m. 94 | SPK (re'sen veya ihbar üzerine) | Aktarılan tutarın kanuni faiziyle ortaklığa iadesi; ödenmezse SPK'nın şirket adına dava açması |
| Cezai Sorumluluk (Nitelikli Güveni Kötüye Kullanma) | SPKn m. 110/1-b & m. 115 | SPK yazılı başvurusuyla Cumhuriyet Başsavcılığı | TCK m. 155/2 uyarınca ceza; ancak hapis cezası en az 3 yıl (3-7 yıl aralığı + adli para) |
| İkili Ödemeli Etkin Pişmanlık | SPKn m. 110/3 | Şüpheli / Sanık yöneticiler veya yararlananlar | 1) Şirkete faiziyle iade + 2) İade tutarının iki katı Hazineye ödeme (öncesi cezasızlık; 1/2; 1/3 indirim) |
| Özel Denetçi ve Sorumluluk Davası | TTK m. 438 & m. 555 / SPKn m. 11 | Halka açık şirketlerde sermayenin en az %5'ine sahip azlık | İlişkili taraf işlemlerinin denetlenmesi ve yöneticilerin şirkete verdiği zararın tazmini |
| Vergi Hukuku (Örtülü Kazanç Dağıtımı) | 5520 sayılı KVK m. 13 | Vergi Denetim Kurulu / Gelir İdaresi | Emsal dışı transfer bedelinin kâr payı sayılması, kurumlar vergisi tarhiyatı ve stopaj/vergi ziyaı |
VI. Azlık Pay Sahiplerinin (%5) Özel Denetçi ve Sorumluluk Davası Hakları
Halka açık şirketlerde azlık pay sahiplerinin çoğunluk iradesine karşı haklarını savunabilmesi için 6102 sayılı TTK ile 6362 sayılı SPKn eşiklerde kolaylık tanımıştır. Halka kapalı şirketlerde %10 olan azlık oranı, halka açık anonim şirketlerde ödenmiş/çıkarılmış sermayenin %5'i olarak uygulanır. Örtülü kazanç aktarımı şüphesi taşıyan bir halka açık şirkette azlık ve bireysel pay sahipleri dört temel hukuki aracı eş zamanlı kullanabilir:
- Bilgi Alma ve İnceleme Talebi Sonrası Özel Denetçi Atanması (TTK m. 438-439): Genel kurulda ilişkili taraf sözleşmelerine ve değerleme raporlarına ilişkin bilgi alma talebi reddedilen pay sahibi (veya azlık), genel kurulun özel denetçi talebini reddetmesi halinde 3 ay içinde şirket merkezinin bulunduğu Asliye Ticaret Mahkemesinden özel denetçi atanmasını isteyebilir.
- Yönetim Kurulu Üyelerine Karşı Sorumluluk Davası (TTK m. 553, m. 555): Her bir pay sahibi, şirketin uğradığı doğrudan zararın (örneğin örtülü kazanç aktarımıyla şirket kasasından çıkan tutarın) bizzat şirkete tazmin edilmesi talebiyle kusurlu yönetim kurulu üyelerine karşı Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açabilir.
- Genel Kurul Kararlarının İptali ve Butlanı (TTK m. 445-447): II-17.1 Tebliği m. 9-10 kapsamındaki değerleme veya ilişkili taraf oydan yasaklılık kurallarına uyulmadan alınan genel kurul kararlarına karşı 3 ay içinde iptal davası açılabilir.
- SPK İhbarı ve Başvurusu: M. 21/4 denkleştirme emri ve m. 94 dava yetkisinin harekete geçirilmesi amacıyla belgeli finansal analizle SPK'ya resmi şikayet başvurusu yapılması, delil toplama yetkisi yüksek olan Kurul denetimini tetikler.
VII. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Ceza Daireleri ve Danıştay'ın Yerleşik İçtihat İlkeleri
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Özel Denetçi ve Sorumluluk Davası):
"Halka açık anonim ortaklıklarda pay sahiplerinin şirket yöneticilerinin ilişkili taraf işlemlerinden doğan zararlarının şirkete ödenmesini talep etme hakkı TTK m. 555 uyarınca her bir pay sahibine tanınmıştır. Ayrıca genel kurulda emsallere uygunluk denetimi için yöneltilen somut soruların yanıtsız bırakılması halinde TTK m. 438 uyarınca özel denetçi atanması talebi, azlığın veya ilgili pay sahibinin makul zarar şüphesini ortaya koymasıyla kabul edilmelidir."
Yargıtay Ceza Daireleri, Yerleşik İçtihat İlkesi (SPKn m. 110/1-b Emsallere Aykırılık Tespiti):
"SPKn m. 21 ve m. 110 kapsamında suçun oluşabilmesi için işlemin yapıldığı tarihteki piyasa koşulları, emsal faiz/kira/hizmet rayiçleri ve şirketler topluluğu içindeki ekonomik bütünlük uzman bilirkişi heyetiyle denetlenmelidir. Yalnızca grup şirketiyle işlem yapılmış olması tek başına suç oluşturmaz; işlemin basiretli tacir ölçütüne aykırı şekilde halka açık şirketin zararına sonuç doğurduğu ve kazanç aktarma kastının bulunduğu ispatlanmalıdır."
Danıştay 13. Dairesi, Yerleşik İdari Yargı İçtihadı (SPK İade Emrinin Hukuki Niteliği):
"SPK'nın m. 21/4 uyarınca tespit ettiği örtülü kazanç aktarımı tutarının ortaklığa iadesini isteyen kararı ve bu işleme bağlı olarak II-17.1 Tebliği uyarınca tesis ettiği idari para cezaları, bağımsız değerleme ve piyasa emsal raporlarına dayanmak zorundadır; idarece emsal araştırması yapılmaksızın varsayımsal varsayımlarla iade yükümlülüğü tesis edilemez."
VIII. Pratik Uygulama: Örtülü Kazanç Aktarımı Nedeniyle Özel Denetçi ve Sorumluluk Davası Dilekçesi Taslağı
Halka açık şirkette ilişkili taraf işlemlerinde örtülü kazanç aktarımı şüphesi nedeniyle genel kurulda talebi reddedilen pay sahibinin Asliye Ticaret Mahkemesine sunabileceği özel denetçi atanması (TTK m. 438) ve ilgili süreçlere paralel sorumluluk talebine esas dilekçe taslağı aşağıdadır:
TİCARİ DAVA DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR
[İL] NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI'NA
(6102 sayılı TTK m. 438-439 Uyarınca Özel Denetçi Atanması Taleplidir)
| DAVACI | : [Pay Sahibi / Azlık Pay Sahipleri Adı Soyadı, TCKN, Adres] |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adres] |
| DAVALI | : [Halka Açık Şirket Unvanı] A.Ş., MERSİS No, Adres |
| DAVA KONUSU | : Davalı şirketin ../../2026 tarihli Olağan Genel Kurulunda ilişkili taraflarla yapılan yönetim hizmeti ve finansman işlemlerine ilişkin bilgi alma ve özel denetçi atanması taleplerimizin reddedilmesi üzerine, 3 aylık hak düşürücü süre içinde TTK m. 438-439 uyarınca ÖZEL DENETÇİ ATANMASI istemidir. |
AÇIKLAMALAR :
1. Pay Sahipliği ve Genel Kurul Ön Şartının Sağlanması: Davacı(lar), halka açık davalı şirketin çıkarılmış sermayesinin %[Oran] payına sahiptir. ../../2026 tarihli genel kurul toplantısında hakim ortak [Holding A.Ş.]'ye ödenen yıllık [Tutar] TL "yönetim/marka bedeli" ile halka kapalı grup şirketine verilen faizsiz borçların emsal rayiçlere uygunluğu hakkında sorulan yazılı sorular yanıtsız bırakılmış, özel denetçi atanması önergesi oyçokluğu ile reddedilmiştir (Ek-1: Genel Kurul Tutanağı ve Muhalefet Şerhi).
2. Örtülü Kazanç Aktarımı ve Şirket Zararına İlişkin Somut Emareler (SPKn m. 21): Davalı şirketin kamuya açıklanan 2025/2026 yılı finansal dipnotlarında, ilişkili taraflardan ticari olmayan alacakların toplam özsermayeye oranının hızla yükseldiği, buna karşın II-17.1 sayılı Tebliğ m. 9-10 kapsamında herhangi bir bağımsız değerleme raporu alınmadığı açıkça görülmektedir.
3. Hukuki Zorunluluk: Söz konusu ilişkili taraf işlemlerinin emsallere uygun olup olmadığının, şirket malvarlığının zarara uğratılıp uğratılmadığının tespiti ile ileride açılacak TTK m. 555 sorumluluk davasına veri sağlanabilmesi amacıyla bağımsız özel denetçi atanması gerekmektedir.
SONUÇ VE İSTEM :
Yukarıda arz edilen nedenlerle; davalı şirketin 2024–2026 hesap dönemlerindeki ilişkili taraf işlem ve sözleşmelerinin emsallere uygunluğunun incelenmesi üzere 6102 sayılı TTK m. 438-439 uyarınca ÖZEL DENETÇİ ATANMASINA ve yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep ederiz.
Davacı Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza
IX. Halka Açık Şirket Yöneticileri ve Azlık Pay Sahipleri İçin Hukuki Kontrol Listesi
- İlişkili Taraf İşlemlerinde %5 ve %10 Eşiği Kontrolü: Yönetim kurulu, II-17.1 Tebliği m. 9-10 eşiklerini aşan her işlemde karar öncesi bağımsız değerleme raporu ve bağımsız üye onayı alır.
- Transfer Fiyatlandırması ve Emsal Belgeleme: Grup içi kredi, kira, marka ve yönetim sözleşmelerinde piyasa faiz/bedel benchmark raporları işlem tarihinde dosyalanır.
- Genel Kurul Bilgi İsteme ve Muhalefet Şerhi: Azlık pay sahipleri, özel denetçi talebi öncesi genel kurul gündeminde mutlaka bilgi alma hakkını kullanıp ret kararını tutanağa şerh eder.
- 3 Aylık Hak Düşürücü Sürenin Takibi: Özel denetçi talebinin genel kurulda reddinden itibaren 3 ay içinde Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açılır.
- Etkin Pişmanlık Hesabı (m. 110/3): Hakkında SPK örtülü kazanç aktarımı incelemesi yürütülen yöneticiler, savcılık aşamasına geçilmeden şirkete faiziyle iade ve Hazineye iki kat ödeme opsiyonunu teknik olarak değerlendirir.
X. Sonuç
Halka açık şirketlerde örtülü kazanç aktarımı yasağı (SPKn m. 21 ve m. 110), sermaye piyasasının şeffaflığını ve yatırımcıların mülkiyet hakkını koruyan en sert yaptırımlı mekanizmalardan biridir. Şirket yöneticilerinin grup içi tüm kaynak, teminat ve hizmet transferlerini II-17.1 kapsamındaki değerleme ve emsallere uygunluk belgeleriyle desteklemesi cezai ve vergisel riskleri önlemenin tek yoludur. Azlık pay sahipleri açısından ise genel kurulda usulüne uygun bilgi alma, özel denetçi atanması (TTK m. 438), sorumluluk davası (TTK m. 555) ve SPK'nın iade/dava mekanizmalarının eşgüdümlü çalıştırılması şirket malvarlığının korunmasını sağlar.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (m. 21, 94, 110, 115)
- SPK II-17.1 sayılı Kurumsal Yönetim Tebliği (m. 9, 10)
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m. 202, 438, 445, 553, 555) ve 5520 sayılı KVK (m. 13)
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ve Ceza Daireleri İçtihatları
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
7518 Sayılı Kanun Sonrası Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları (KVHS) SPK Lisanslama ve Zimmet Sorumluluğu (SPKn m. 110/A)
7518 sayılı Kanun ile 6362 sayılı SPKn m. 35/B-C, m. 109/A ve m. 110/A-B ile III-35/B.1 ve III-35/B.2 Tebliğleri... -
SPK Ayrılma Hakkı, Önemli Nitelikteki İşlemler ve Ortaklıktan Çıkarma (Squeeze-Out) Davaları (SPKn m. 24, 27)
6362 sayılı SPKn m. 23-24 ve II-23.3 Tebliği önemli nitelikteki işlemlerde ayrılma hakkı (30 gün / 6 ay fiyat hesabı)... -
Girişim Sermayesi Yatırım Fonu (GSYF) ve Gayrimenkul Yatırım Fonu (GYF) Kuruluşu ve Vergi İstisnaları
SPK III-52.4 GSYF ve III-52.3 GYF Tebliğleri, 50 milyon TL kaynak taahhüdü, 26 Ekim 2026 nitelikli yatırımcı eşiği,... -
Paya ve Borçlanmaya Dayalı Kitle Fonlaması (Crowdfunding) Platformları ve SPK Uyum Süreci
6362 sayılı SPKn m. 35/A ve III-35/A.2 Tebliği kapsamında kitle fonlaması, 2026 yılı 142,5 milyon TL ihraç ve 500 bin... -
Aracı Kurum ve Yatırımcı Uyuşmazlıkları: Yetkisiz İşlem, Kredili Satış, VİOP Teminat Tamamlama ve TSPB Hakem Heyeti
SPK Seri: V, No: 65 kredili işlem (%50/%35 özkaynak ve 2 iş günü tamamlama), VİOP Takasbank teminat tamamlama (margin...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Halka açık ortaklığın veya bağlı ortaklıklarının hakim ortak, yönetici veya grup şirketleriyle emsallerine ve piyasa teamüllerine aykırı fiyat, faiz, ücret veya teminat şartlarıyla işlem yaparak kârını/malvarlığını azaltması ya da kârlı ticari fırsatları grup şirketlerine bırakması SPKn m. 21 kapsamında örtülü kazanç aktarımı sayılır.
SPKn m. 110/1-b uyarınca örtülü kazanç aktarımı güveni kötüye kullanma suçunu oluşturur ve verilecek hapis cezasının alt sınırı 3 yıldan az olamaz. Etkin pişmanlık için (m. 110/3) hem aktarılan tutarın kanuni faiziyle şirkete iadesi hem de iade tutarının iki katının Hazineye ödenmesi şarttır; soruşturma öncesi ödenirse cezaya hükmolunmaz, soruşturmada yarı, kovuşturmada üçte bir oranında ceza indirilir.
Evet. SPKn m. 21/4 gereğince Kurul tarafından belirlenen sürede aktarılan tutar kanuni faiziyle ortaklığa iade edilmezse, SPK m. 94 uyarınca bizzat halka açık ortaklık adına iade ve denkleştirme davası açma yetkisine sahiptir.
6102 sayılı TTK m. 438-439 ve SPKn m. 11 çerçevesinde halka açık anonim ortaklıklarda çıkarılmış sermayenin en az %5'ini oluşturan pay sahipleri (azlık), genel kurulda özel denetçi talepleri reddedildiğinde 3 ay içinde Asliye Ticaret Mahkemesinden özel denetçi atanmasını isteyebilir.
Evet, açabilir. TTK m. 555 uyarınca azlık oranına (%5) ulaşmayan tek bir pay sahibi dahi şirketin uğradığı zararın (örneğin örtülü kazanç aktarımıyla kaybedilen tutarın) kendi hesabına değil şirkete tazmin edilmesi talebiyle kusurlu yönetim kurulu üyelerine karşı sorumluluk davası açabilir.
Hayır. İlişkili taraflarla yapılan işlemler piyasadaki emsallere uygun bedel ve şartlarla yapıldığı, şirkete gerçek ekonomik fayda sağladığı ve II-17.1 sayılı Tebliğ m. 9-10 eşikleri aşıldığında bağımsız değerleme raporu ile yönetim kurulu onayından geçirildiği sürece hukuka uygundur.
Evet. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m. 13 uyarınca ilişkili kişilerle emsallere aykırı bedelle mal/hizmet alım-satımı veya borç ilişkisi transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı sayılır; aktarılan tutar dağıtılmış kâr payı kabul edilerek şirket nezdinde vergi tarhiyatı ve vergi ziyaı cezası uygulanır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.







