Özet
Yüksek tutarlı sanayi makineleri, CNC tezgahları, tıbbi cihazlar ve üretim hatlarının vadeli satışlarında satıcının mülkiyeti kendi üzerinde tutmasını sağlayan 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 764–766 mülkiyeti saklı tutma sözleşmesinin emredici geçerlilik şartları; devralanın yerleşim yeri noterliğinde tutulan özel sicile tescil zorunluluğu ve adi yazılı fatura kayıtlarının hükümsüzlüğü; TMK m. 988 iyiniyetli üçüncü kişilerin kazanım riski ve fabrika taşınır rehninden (6750 SK - TARES) farkları; alıcının mallarına haciz gelmesi veya iflas etmesi halinde İİK m. 96–99 ve m. 228 uyarınca istihkak iddiası ve malın masadan çıkarılması usulü — kapsamlı hukuki inceleme.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — Vadeli Makine ve Ekipman Satışlarında Satıcının Mülkiyet Kalkanı
Endüstriyel üretim sektöründe milyonlarca lira değerindeki CNC tezgahları, baskı makineleri, tıbbi görüntüleme cihazları ve fabrika otomasyon hatları genellikle peşin değil, uzun vadeli taksitler veya çek/senet karşılığında teslim edilir. Taşınır eşyalarda kural, zilyetliğin devriyle birlikte mülkiyetin de alıcıya geçmesidir (TMK m. 763). Bu kural gereği, alıcı taksitleri ödeyemeden borç batağına düşerse ve diğer alacaklılar fabrikadaki tüm makineleri haczeder ya da alıcı iflas ederse, bedelini alamayan satıcı yalnızca sıradan bir adi alacaklı durumuna düşer ve makinesini geri alamaz.
İşte bu büyük ticari riski ortadan kaldıran en güçlü ayni güvence aracı, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 764–766. maddelerinde düzenlenen mülkiyeti saklı tutma (mülkiyeti muhafaza) sözleşmesidir. Bu kurum sayesinde makinenin fiili zilyetliği alıcıya teslim edilip işletilmesine izin verilirken, satış bedeli tamamen ödeninceye kadar hukuki mülkiyet satıcının üzerinde bırakılır. Ancak uygulamada bu korumadan yararlanmak isteyen satıcıların en sık yaptığı hata, noter tescil şartını ihmal ederek yalnızca fatura altına veya adi satış sözleşmesine "mülkiyet satıcıya aittir" maddesi yazmakla yetinmeleridir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Şirket Ortaklık Sözleşmesi Hazırlama Rehberi başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Bu makalede; TMK m. 764'ün emredici noter sicil tescili prosedürü, Medeni Hukuk ve Ticaret ve Şirketler Hukuku bağlamında taşınır rehni ile farkları, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı korunma yolları ve icra/iflas aşamasında istihkak iddiası ele alınmaktadır. Konuyla bağlantılı finansal kiralama ve ticari işletme devri rejimleri için bu serideki diğer çalışmalarımız da incelenebilir.
II. TMK m. 764 Geçerlilik Şartları: Noter Şekli ve Özel Sicile Tescil Zorunluluğu
Kanun koyucu, zilyetliği alıcıda görünen bir malın mülkiyetinin gerçekte satıcıya ait kalmasının piyasadaki üçüncü kişileri yanıltma riskini göz önünde tutarak, mülkiyeti saklı tutma sözleşmesini son derece katı ve emredici şekil kurallarına bağlamıştır: Bu konuda ayrıntılı bilgi için Ticaret Sicil İşlemleri ve Tescil Süreci başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 764:
"(1) Başkasına devredilen bir malın mülkiyetinin saklı tutulması kaydı, ancak resmî şekilde yapılacak sözleşmenin devralanın yerleşim yeri noterliğinde özel siciline kaydedilmesiyle geçerli olur.
(2) Hayvan satışlarında mülkiyeti saklı tutma sözleşmesi yapılamaz."
Kanun hükmü ve Noterlik Kanunu Yönetmeliği çerçevesinde geçerli bir mülkiyeti saklı tutma sözleşmesinin beş kümülatif unsuru vardır:
- 1. Resmi Şekil (Noter Düzenlemesi veya Onaylaması): Sözleşme taraflar arasında adi yazılı olarak yapılamaz; noter tarafından düzenleme veya onaylama biçiminde resmi olarak gerçekleştirilmelidir.
- 2. Doğru Yerleşim Yeri Noterliği Seçimi (Yetki Şartı): Tescil mutlaka alıcının (devralanın) yerleşim yeri noterliğindeki özel sicile yapılmalıdır! Şirket alıcılarda yerleşim yeri, şirketin ticaret sicilindeki merkez adresidir (fabrikanın şube adresi başka bir ilde olsa dahi şirket merkezi esas alınır; satıcının yerleşim yeri noterine yapılan tescil ise kesinlikle geçersizdir!).
- 3. Teslimden Önce veya Teslim Anında Tescil: Makine alıcıya fiilen teslim edildikten haftalar sonra yapılan tescil, Yargıtay içtihatlarına göre teslim anında alıcıya geçmiş bulunan mülkiyeti kendiliğinden satıcıya geri döndüremez (alıcının mülkiyeti satıcıya devredip yeniden tescil yaptırması gerekir ki bu da muvazaa/iptal tartışması açar). Doğru olan, fiziki sevk ve kurulumdan önce sözleşmeyi tescil ettirmektir.
- 4. Malın Ferden Belirlenebilirliği: Sicile kaydedilecek makinenin markası, modeli, üretim yılı ve özellikle şasi / seri numarası eksiksiz yazılmalıdır. Seri numarası olmayan jenerik mallar tescil edilemez ve haciz anında ayırt edilemez.
- 5. Bedelin Takside veya Vadeye Bağlanması ve Sonradan Eklememe: Teminat verilen satış bedeli ile vade takvimi açıkça belirtilmelidir; daha sonra alıcının başka borçlarının da bu mülkiyet kaydı kapsamına alınması mümkün değildir.
III. Kapsam Dışı Mallar: Hayvanlar, Motorlu Taşıtlar ve Misli/İşlenen Hammaddeler
Her taşınır mal mülkiyeti saklı tutma sözleşmesine konu olamaz. Hukukumuzdaki temel sınırlamalar şunlardır:
- Hayvan Satışları (TMK m. 764/2): Kanun koyucu tarım ve hayvancılık kredi güvenliği nedeniyle hayvan satışlarında mülkiyeti saklı tutma anlaşmasını kesin biçimde yasaklamıştır.
- Trafik Siciline Kayıtlı Motorlu Araçlar: Karayolları Trafik Kanunu (2918 SK) m. 20/d uyarınca tescilli araçların satışı ve devri noter satışıyla ve trafik tesciliyle tek elden yürütülür. İkinci el veya sıfır tescile tabi binek/ticari araçlarda noter satışı yapılıp ruhsat alıcı adına çıktığında mülkiyeti saklı tutma kaydının üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesi sistematik olarak mümkün değildir (bu amaçla araçlarda rehin tescili tercih edilir).
- İşlenip Başka Ürüne Dönüşen Hammaddeler ve Stoklar (TMK m. 775–776): Alıcının satıp tüketeceği ticari emtia (örneğin perakende mağaza stoku) veya üretimde eritilecek hammadde (örneğin plastik granül, kumaş, sac) üzerinde mülkiyeti saklı tutma sözleşmesi işlemez; zira mal işlendiğinde veya başka bir taşınmazın bütünleyici parçasına (TMK m. 684) dönüştüğünde eski mülkiyet hukuken sona erer. Ancak fabrikada zemine cıvata ile bağlansa bile binanın asli parçası haline gelmeyen bağımsız CNC ve üretim makineleri eklenti niteliğinde kalıp mülkiyeti saklı tutma korumasından yararlanır.
IV. Özel Sicilin Aleniyet Etkisi ve İyiniyetli Üçüncü Kişiye Satış Riski (TMK m. 988)
Uygulamadaki en ince hukuki sorun, alıcının mülkiyeti saklı tutma kaydına rağmen makineyi üçüncü bir kişiye satıp teslim etmesi halinde ne olacağıdır. Tapu sicili alenidir ve kimse "tapudaki şerhi bilmiyordum" diyemez (TMK m. 1020). Oysa noterlikteki mülkiyeti saklı tutma özel sicili tapu sicili gibi mutlak aleni (herkese açık ve herkesin incelemekle yükümlü olduğu) bir sicil değildir.
Bu nedenle doktrindeki baskın görüşe ve Yargıtay kararlarına göre; mülkiyeti saklı tutma sicilinde kayıtlı bir makineyi satın alıp teslim alan iyiniyetli üçüncü kişi, TMK m. 988 uyarınca emin sıfatıyla zilyetten mülkiyeti iktisap edebilir (ancak makineyi satın alan kişi büyük ölçekli bir sanayi kuruluşuysa ve işin niteliği gereği noter sicilini araştırması yahut faturasını/menşeini sorması bekleniyorsa ağır ihmali nedeniyle iyiniyeti korunmaz). Ayrıca alıcıya karşı yürütülecek haciz işleminde haciz alacaklısı "üçüncü kişi iyiniyetli iktisap" korumasından yararlanamaz; zira haciz alacaklısı mülkiyet devralmaz, sadece borçlunun malvarlığını haczeder!
Pratik Önlem (İyiniyeti Kaldıran Plaka Stratejisi): Satıcılar, makinenin göze çarpan metal gövdesine sökülemez biçimde "Bu makinenin mülkiyeti bedeli tamamen ödeninceye kadar TMK m. 764 uyarınca [Satıcı Şirket] lehine [Noterlik] sicilinde saklıdır" ibaresini taşıyan metal plaka çakarak üçüncü alıcıların ve icra memurlarının iyiniyet savunmasını fiilen ortadan kaldırabilirler.
V. Mülkiyeti Saklı Tutma (TMK m. 764) vs. Taşınır Rehni (6750 SK) ve Leasing
| Karşılaştırma Kriteri | Mülkiyeti Saklı Tutma (TMK m. 764) | Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni (6750 SK) | Finansal Kiralama / Leasing (6361 SK) |
|---|---|---|---|
| Mülkiyetin Sahibi | Bedel bitene kadar Satıcıda kalır. | Mülkiyet Alıcıya geçer; üzerinde rehin kurulur. | Süre bitip opsiyon kullanılana kadar Finansal Kiralama Şirketindedir. |
| Kurulum ve Tescil Yeri | Alıcının yerleşim yeri noterliğinde özel sicil. | TARES (Taşınır Rehin Sicili) tescili. | Finansal Kurumlar Birliği (FKB) özel sicili. |
| Taraflar | Herhangi bir üretici/satıcı ve alıcı olabilir. | Tacir, esnaf, çiftçi ve kredi kuruluşları. | Yalnızca BDDK lisanslı leasing şirketleri yapabilir. |
| Haciz ve İflasta Konum | Satıcı malın doğrudan sahibi olarak istihkak ile malı çıkarır. | Rehin alacaklısı paraya çevirmede öncelikli alacaklıdır. | Kiralayan şirket mülkiyet hakkıyla malı ayırır. |
VI. Hacizde ve İflasta İstihkak İddiası (İİK m. 96–99 ve m. 228) ile Geri Alma
Mülkiyeti saklı tutma sözleşmesinin gerçek gücü, alıcının ödeme güçlüğüne düşmesi halinde ortaya çıkar:
- Hacizde İstihkak İddiası (İİK m. 96–99): Alıcının üçüncü bir alacaklısı fabrikaya gelip makineleri haczettiğinde; borçlu alıcı veya haczi öğrenen satıcı, haciz tutanağına yahut öğrenmeden itibaren 7 gün içinde icra dairesine istihkak iddiasında bulunur. Dayanak olarak noter onaylı ve özel sicile tescilli TMK m. 764 sözleşmesi, fatura ve seri no eşleşmeleri sunulur. Alacaklı istihkak iddiasına itiraz ederse dosya İcra Hukuk Mahkemesine gönderilir (mal borçlunun elinde olduğu için İİK m. 97 prosedürü işler; ancak mülkiyetin noter özel sicilinden kaynaklanan güçlü belgesi sayesinde takibin devamı değil takibin ertelenmesi ve istihkakın kabulü yönünde karar alınması beklenir).
- İflasta Masadan Mal Çıkarma (İİK m. 228): Alıcı hakkında iflas kararı verilirse makine fiilen iflas masasının zilyetliğine girer. Ancak mülkiyet müfliste değil satıcıda olduğu için, satıcı iflas idaresine başvurarak İİK m. 228 uyarınca makinenin üçüncü kişiye ait mülkiyet kapsamında iflas masasına dahil edilmemesini ve kendisine geri verilmesini ister (veya iflas idaresi sözleşmeyi devam ettirmeyi seçerse kalan tüm taksitleri masadan peşin ödemek zorundadır!).
- Taksitli Satış Hükümleri ve Geri Alma (TBK m. 253–263 ve TMK m. 765–766): Alıcı taksitleri ödemez ve satıcı sözleşmeden dönerek makineyi geri almak isterse, tek taraflı zorla alamaz (TBK m. 260 ve m. 262 koruyucu kuralları dikkate alınmalıdır; ancak her iki taraf da ticari sıfatla iş görüyorsa tacirler arası sözleşmelerde taksitli satışın tüketici korumasının sınırları incelenir). Satıcı malı geri aldığında, o ana kadar alıcıdan tahsil ettiği taksitlerden makinenin kullanım (yıpranma/kira) karşılığını ve değer kaybını mahsup edip varsa artan bedeli alıcıya iade etmek zorundadır (TMK m. 765); aksi halde sebepsiz zenginleşme yasağı ihlal edilir.
VII. Yargıtay Hukuk Dairelerinin Yerleşik İçtihat İlkeleri
Yargıtay Hukuk Daireleri, Yerleşik İçtihat İlkesi (Yerleşim Yeri Noterliği Tescil Şartı):
"TMK m. 764 gereğince mülkiyeti saklı tutma sözleşmesinin geçerliliği için resmi sözleşmenin alıcının (devralanın) yerleşim yeri noterliğindeki özel sicile tescili zorunludur. Şirket merkezi dışında başka bir il veya ilçedeki noterde yapılan tesciller ile yalnızca fatura veya irsaliye üzerine yazılan adi şerhler üçüncü kişilere ve haciz alacaklılarına karşı mülkiyet iddiasına dayanak yapılamaz."
Yargıtay İcra-Hukuk Daireleri, Yerleşik İçtihat İlkesi (Seri Numarası Eşleşmesi ve İstihkak):
"Hacizde istihkak davasında satıcı, noter özel siciline tescilli sözleşmede yazılı makine ile haciz mahallinde haczedilen makinenin marka, model ve seri numarası yönünden birebir aynı olduğunu ispatlamakla yükümlüdür. Ayniyet bilirkişi keşfiyle tespit edilir ve bakiye satış bedelinin ödenmediği ticari defterlerle doğrulanırsa haciz kaldırılarak istihkak kabul edilir."
VIII. Pratik Uygulama: Özel Sicil Tesciline Dayalı Hacizde İstihkak Davası Dilekçesi
İSTİHKAK DAVASI DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR
NÖBETÇİ İCRA HUKUK MAHKEMESİ HAKİMLİĞİ'NE
(İİK m. 97 Uyarınca İstihkak Davası ve Takibin Durdurulması Tedbiri Taleplidir)
| DAVACI (3. KİŞİ) | : [Satıcı Makine Şirketi Unvanı, MERSİS No, Adresi] |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi] |
| DAVALI (ALACAKLI) | : [Haczi Yaptıran Üçüncü Kişi/Banka, Adresi] |
| İCRA DOSYASI | : [İl] [Sayı] İcra Dairesi, 2026/[...] E. |
| DAVA KONUSU | : İcra dosyası kapsamında borçlu [Alıcı Şirket]'in fabrikasında ../../2026 tarihinde haczedilen [Marka/Model/Seri No] CNC işleme makinesinin, 4721 sayılı TMK m. 764 uyarınca noter özel siciline tescilli mülkiyeti saklı tutma sözleşmesi gereğince müvekkile ait olduğunun tespitiyle İSTİHKAK İDDİASININ KABULÜ, haczin kaldırılması ve İİK m. 97/3 uyarınca satış ve takibin tedbiren durdurulması talebidir. |
AÇIKLAMALAR :
1. Noterlik Özel Siciline Tescilli Geçerli Mülkiyeti Saklı Tutma Sözleşmesi: Müvekkil şirket, borçlu [Alıcı Şirket]'e 1 adet [Seri No] numaralı CNC makinesini ../../2025 tarihinde [Tutar] TL vadeli bedelle satmıştır. Taşınır mal teslim edilmeden önce, borçlu şirketin ticaret sicil merkezinin bulunduğu [İlçe] [...] Noterliğinin ../../2025 tarih ve [Yevmiye No] sayılı işlemiyle Mülkiyeti Saklı Tutma Sözleşmesi düzenlenmiş ve aynı noterliğin TMK m. 764 özel siciline tescil edilmiştir (Ek-1: Noter Tescil Şerhi ve Özel Sicil Örneği).
2. Bedelin Henüz Ödenmemiş Olması ve Ayniyet: Sözleşmedeki toplam bedelin [Ödenmeyen Tutar] TL'lik kısmı henüz ödenmemiş olup, cari hesap ekstresi ve vadesi gelmemiş çekler Ek-2'dedir. Haciz tutanağının [Sıra No]. kaleminde yer alan makinenin şasi ve seri numarası, noter sözleşmesindeki seri numarasıyla birebir örtüşmektedir.
3. İcra Memurluğuna Süresinde Başvuru ve Tedbir Gerekliliği: Haczin öğrenilmesinden itibaren 7 günlük yasal süre içinde İİK m. 96 uyarınca istihkak iddiası ileri sürülmüştür. Resmi noter sicil kaydı karşısında satışın gerçekleştirilmesi telafisi imkansız zarar doğuracağından İİK m. 97/3 gereği satışın teminatlı/teminatsız tedbiren durdurulması gerekmektedir.
SONUÇ VE İSTEM :
Yukarıda arz edilen nedenlerle; öncelikle dava konusu makine üzerindeki satış ve muhafaza işlemlerinin İİK m. 97/3 uyarınca tedbiren durdurulmasına, mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi ile seri numarası ayniyeti saptandıktan sonra istihkak davamızın KABULÜ ile [Marka/Seri No] sayılı makine üzerindeki haczin kaldırılmasına ve %20'den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini arz ve talep ederiz.
Davacı 3. Kişi Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza
IX. Vadeli Ekipman Satan Üretici ve Satıcılar İçin Hukuki Kontrol Listesi
- Alıcının Merkez Adresini MERSİS'ten Kontrol Edin: Tescili kesinlikle fabrikanın bulunduğu ilçede değil, alıcı şirketin ticaret sicilindeki resmi merkez adresinin bağlı olduğu noterlikte yaptırın.
- Teslimattan Önce Tescili Tamamlayın: Makine tırdan indirilip sevk irsaliyesi imzalanmadan önce noter özel sicil tescilinin tamamlandığından emin olun.
- Seri Numarasını ve Metal Plakayı Sabitleyin: Sözleşmeye şasi/seri numarasını eksiksiz yazın ve makine gövdesine mülkiyeti saklı tutma bildirim plakası monte edin.
- Hacizde 7 Günlük Süreyi Kaçırmayın: Alıcının fabrikasına haciz geldiğini öğrendiğinizde en geç 7 gün içinde icra dairesine noter sicil belgesiyle istihkak talebini sunun ve İcra Hukuk Mahkemesinden satışın durdurulması tedbirini alın.
- Alternatif Olarak 6750 Sayılı Kanun TARES Rehnini Değerlendirin: Çok sayıda değişebilir stok veya teslim edilmiş makineler için mülkiyeti saklı tutma mümkün değilse, TARES sistemi üzerinden ticari taşınır rehni tesis ettirin.
X. Sonuç
4721 sayılı TMK m. 764, vadeli makine ve endüstriyel ekipman satan işletmeler için eşsiz bir mülkiyet kalkanı sunar. Ancak bu kalkanın icra dairelerinde ve iflas masasında ayakta kalabilmesi, teslimden önce ve yalnızca devralanın yerleşim yeri noterliğindeki özel sicile yapılacak resmi tescile bağlıdır. Şekil kurallarına eksiksiz uyularak kurulan mülkiyeti saklı tutma sözleşmeleri, hacizde İİK m. 96–99 istihkak davası ve iflasta İİK m. 228 ayırma hakkı sayesinde satıcının sermayesini borçlunun mali krizinden tamamen koruyacaktır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m. 684, 763–766, 775–776, 988)
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m. 96–99, 228)
- 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu
- Yargıtay İstihkak ve Mülkiyeti Saklı Tutma Sözleşmesi İçtihatları
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
Konsinye Satış Sözleşmeleri, Konsinye Malların Haczedilememesi (İstihkak) ve Satış Bedelinin Ödenmemesi Davaları
6098 sayılı TBK m. 532 ve 2004 sayılı İİK m. 96-99 kapsamında konsinye satış sözleşmeleri, konsinye şerhli sevk... -
Anonim ve Limited Şirketlerde Sermaye Kaybı, Teknik İflas, Sermaye Tamamlama ve Borca Batıklık (TTK m. 376)
6102 sayılı TTK m. 376 ve TTK m. 633 ile Uygulama Tebliği kapsamında sermaye kaybı (%50 ve 2/3), teknik iflas, sermaye... -
Özel Jet, Helikopter ve Hava Araçları Alım-Satımı, Finansal Kiralaması (Aircraft Leasing) ve Cape Town Konvansiyonu
2920 sayılı TSHK, 6361 sayılı Finansal Kiralama Kanunu, Cape Town Konvansiyonu (IDERA ve International Registry) ile... -
Anonim ve Limited Şirketlerde Ortakların Bilgi Alma, Defter İnceleme ve Mahkemeden "Özel Denetçi" Atanmasını Talep Hakkı (TTK m. 437–438, m. 614)
6102 sayılı TTK m. 437-444 ve m. 614 kapsamında anonim şirket pay sahiplerinin ve limited şirket ortaklarının bilgi... -
Ticari Kredilerde Bankanın "Genel Kredi Sözleşmesi" (GKS) İle Krediyi Kat Etmesi, Erken Kapama Komisyonu ve Müteselsil Kefil Savunmaları
Ticari kredilerde bankanın Genel Kredi Sözleşmesi (GKS) ile hesabın kat edilmesi, İİK m. 68/b ihtarnamesine 1 aylık...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Hayır, kesinlikle yeterli değildir. 4721 sayılı TMK m. 764 gereğince mülkiyeti saklı tutma kaydı yalnızca noterlikçe resmi şekilde düzenlenip alıcının yerleşim yeri noterliğindeki özel sicile tescil edildiğinde geçerlilik kazanır. Fatura veya adi sözleşme şerhleri hacizde istihkak iddiası sağlamaz.
Hayır, geçersiz olur. Kanun açıkça tescilin "devralanın (alıcının) yerleşim yeri noterliğindeki özel sicile" yapılmasını emreder. Şirket alıcılarda ticaret sicilindeki şirket merkezinin bulunduğu yer noterliğinde tescil yaptırılmalıdır.
Zilyetliğin teslimi ile mülkiyet alıcıya geçtiğinden, teslimden sonra tek taraflı veya sonradan yapılan tescil mülkiyeti kendiliğinden satıcıya geri döndürmez. Bu nedenle tescilin makinenin fiilen sevk ve teslim edilmesinden önce tamamlanması şarttır.
Usulünce özel sicile tescilli mülkiyeti saklı tutma sözleşmesi varsa mülkiyet satıcıda kaldığı için makine müflisin malvarlığına dahil olmaz. Satıcı, İİK m. 228 uyarınca iflas idaresine başvurarak makinenin masadan çıkarılıp kendisine iadesini isteyebilir (veya idare kalan bedeli tamamen ödemeyi tercih ederse sözleşmeyi sürdürür).
İİK m. 96 uyarınca satıcı, haczi öğrendiği tarihten itibaren 7 gün içinde icra dairesine istihkak iddiasında bulunmak zorundadır. Alacaklı itiraz ederse dosya İcra Hukuk Mahkemesine gönderilir veya satıcı doğrudan İİK m. 97 kapsamında istihkak davası açabilir.
Noter özel sicili tapu gibi mutlak aleni olmadığından, makineyi iyi niyetle satın alıp teslim alan üçüncü kişi TMK m. 988 gereği mülkiyeti kazanabilir. Bu riski azaltmak için makine gövdesine sökülemez uyarı plakası çakılması ve yüksek bedelli endüstriyel ekipmanda üçüncü alıcının menşe araştırma yükümlülüğünün vurgulanması önemlidir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.







