Işıkoğlu Partners Avukatlık ve Danışmanlık
IŞIKOĞLU
PARTNERS
Avukatlık & Danışmanlık
25+
Uzmanlık Alanı
%100
Kesintisiz İletişim & Hizmet
%100
Şeffaflık
3
Avukat

Değerlerimiz

Öncü İlkelerimiz & Değerlerimiz
01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Avukatlarımız

Hukuki Görüşler & Makaleler

Tüm Makaleleri Gör →

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Hukuk Kütüphanesi ve Adalet Heykeli
Biz Kimiz?

Genç, dinamik ve yenilikçi ekibimizle; geleneksel hukuk alanlarındaki uzmanlığımızı çağımızın dijital ve modern ihtiyaçlarıyla birleştiriyoruz.

Biz, tamamen genç ve dinamik bir ekip olarak kurduğumuz hukuk ofisimizde; enerjimizi, günceli yakalama becerimizi ve yenilikçi bakış açımızı müvekkillerimize en iyi şekilde yansıtmayı hedefliyoruz.

Hukukun temel taşlarını oluşturan Ticaret ve Şirketler Hukuku, Ceza Hukuku, İcra Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Miras Hukuku, Medeni Hukuk ve İş Hukuku gibi klasik alanlarda sağlam bir bilgi birikimi ve disiplinli bir çalışma anlayışına sahibiz. Bu alanlarda müvekkillerimize güven veren, köklü ve çözüm odaklı bir yaklaşım benimsiyoruz.

Ancak bununla yetinmiyor, çağın hızla değişen ihtiyaçlarına da aynı kararlılıkla yanıt veriyoruz. Teknolojinin, girişimciliğin ve dijital dünyanın hayatın merkezine oturduğu günümüzde; E-Ticaret Hukuku, KVKK & Veri Koruma Hukuku, Bilişim Hukuku, Startup ve Yatırım Hukuku, Kripto & Fintech Hukuku, Dijital Medya ve İnfluencer Hukuku, Oyun ve E-Spor Hukuku, Yapay Zekâ ve Teknoloji Hukuku gibi modern hukuk alanlarında da yenilikçi çözümler sunuyoruz.

Gençliğimizden aldığımız dinamizm ve teknolojiye olan hâkimiyetimiz sayesinde, geleneksel hukuk disiplinlerini modern dünyanın ihtiyaçlarıyla birleştiriyor; müvekkillerimizin karşılaşabileceği her türlü soruna yaratıcı, hızlı ve etkili hukuki çözümler üretiyoruz.

Bizim için hukuk yalnızca mevcut sorunları çözmek değil, aynı zamanda müvekkillerimizin gelecek planlarını güvenle şekillendirebilmeleri için önleyici ve yol gösterici bir güçtür. Bu nedenle hedefimiz, müvekkillerimizin yalnızca hukuki süreçlerini yönetmek değil; aynı zamanda yeni çağın sunduğu fırsatları en güvenli ve en verimli şekilde değerlendirmelerine yardımcı olmaktır.

Avukatlarımız

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Faaliyet Alanlarımız

Işıkoğlu Hukuk, ticari şirketlerden teknoloji girişimlerine, fikri mülkiyetten kripto & fintech hukuku ve yapay zeka odaklı danışmanlığa kadar geniş yelpazede uzman hukuk hizmeti sunar. Müvekkil odaklı yaklaşımımız, üstün dürüstlük ve şeffaflık ilkeleriyle her zaman kesintisiz iletişim sağlar.

01
-

Işıkoğlu Partners

Bu uzmanlık alanındaki sözleşme, uyum ve uyuşmazlık süreçleriniz için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.

WhatsApp'tan Sorun İletişim Formu ile Yazın →

Diğer Uzmanlık Alanları

Bu Alandaki Makalelerimiz

Ekibimiz

Geleneksel hukuk disiplinlerindeki sağlam birikimini çağımızın dijital, finansal ve teknolojik ihtiyaçlarıyla birleştiren; müvekkil odaklı temsil, şeffaf iletişim ve titiz dosya takibi ilkeleriyle çalışan avukat kadromuz.

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Avukat

İletişim

E-Posta: iletisim@isikoglupartners.com
Telefon: +90 531 869 3827
WhatsApp'tan Sorun
AVUKAT
-

Deneyim & Pratik

    Çalışma Alanları

      Konu Başlıkları
      Toplam 1.095 Hukuki Makale & Rehber
      Yükleniyor...

      Uluslararası Çocuk Kaçırma Davaları (1980 Lahey Sözleşmesi ve 5717 SK): Çocuğun Mutad Mesken Ülkesine İadesi

      1980 tarihli Lahey Sözleşmesi ve 5717 sayılı Kanun kapsamında uluslararası çocuk kaçırma, mutad mesken tespiti, 1 yıllık uyum süresi, m. 13 ağır tehlike istisnası ve Adalet Bakanlığı iade davası usulü — kapsamlı hukuki rehber.

      Medeni Hukuk Yazar: Av. Oğuzhan Çıngı Okuma Süresi: 12 dk (2464 kelime) Son Güncelleme: 2026-11-13

      Özet

      Uluslararası evliliklerde veya çifte vatandaş ailelerde, ebeveynlerden birinin diğer ebeveynin yahut mahkemenin rızası olmaksızın 16 yaşından küçük müşterek çocuğu Türkiye'ye getirmesi veya tatil sonrası geri götürmeyip alıkoyması halinde 1980 tarihli Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Veçhelerine Dair Lahey Sözleşmesi ile 5717 sayılı Kanun devreye girer. Bu davalarda Türk Aile Mahkemesi çocuğun velayetinin kime verileceğini tartışmaz; yalnızca kaçırmadan önceki mutad mesken ülkesine iade edilip edilmeyeceğine karar verir. Bu kapsamlı rehberde haksız yer değiştirme/alıkoyma koşulları, 1 yıllık süre kuralı (m. 12), fiziksel veya psikolojik ağır tehlike (m. 13/1-b) ve çocuğun görüşü istisnaları ile 5717 sayılı Kanun kapsamındaki ivedi usul ve teslim mekanizmaları incelenmektedir.

      Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.


      I. Giriş — Sınır Ötesi Ebeveyn Uyuşmazlıkları ve 1980 Lahey Sistemi

      Farklı vatandaşlıklara sahip veya yurt dışında ikamet eden eşlerin boşanma ve ayrılık süreçlerinde en keskin krizlerden biri, taraflardan birinin diğerinin izni olmaksızın çocuğu kendi memleketine götürmesi ya da okul/tatil ziyareti bitiminde geri göndermeyerek alıkoymasıdır. Ebeveynlerin yerel mahkemelerde kendi lehlerine hızlı velayet kararı alabilmek uğruna çocuğu tek taraflı olarak ülkeler arası yer değiştirmeye zorlamasını önlemek amacıyla kabul edilen 1980 tarihli Lahey Sözleşmesi, Türkiye tarafından 2000 yılından bu yana iç hukuk kuralı (Anayasa m. 90) olarak uygulanmakta ve usul kuralları 5717 sayılı Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun ile düzenlenmektedir.

      Bu uyuşmazlıklar Medeni Hukuk, Uluslararası Aile Hukuku ve sınır geçiş tedbirleri bakımından İdare Hukuku araçlarının hızla işletilmesini gerektirir. Yurt içi velayet kuralları için velayet davası süreci ve yabancı boşanma kararlarının tanınması için uluslararası boşanma rehberimize başvurabilirsiniz.

      Temel Hukuki Çerçeve: 1980 Lahey Sözleşmesi'nin amacı, 16 yaşından küçük çocuğun kaçırılmadan hemen önceki mutad mesken (habitual residence) ülkesine derhal geri dönmesini sağlayarak bozulan statükoyu onarmaktır. Türkiye'de açılan Lahey iade davası görülürken, çocuğun velayetinin kime verileceğine ilişkin yerel velayet davaları Sözleşme m. 16 uyarınca durdurulur.

      II. Temel İlke: İade Davası Velayet Davası Değildir (Lahey m. 16 ve m. 19)

      Uluslararası çocuk kaçırma davalarında Türkiye'ye gelen ebeveynin yaptığı en büyük stratejik hata şudur: Ebeveyn Türkiye'ye gelir gelmez Türk Aile Mahkemesinde bir boşanma ve geçici velayet davası açar, ardından Lahey iade davasında "Türkiye'de çocuğa daha iyi bakıyorum, ailem ve okulumuz burada, velayeti bana verin" savunması yapar. Oysa Sözleşme bu taktiği kesin bir dille yasaklamıştır: Bu konuda ayrıntılı bilgi için Boşanmada Mal Kaçırma ve Önleme Yolları başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

      1980 Lahey Sözleşmesi m. 16 ve m. 19:
      "Madde 16 — Çocuğun haksız olarak yerinin değiştirildiği veya alıkonulduğu hususunda bilgi alan, çocuğun götürüldüğü veya alıkonulduğu Taraf Devletin adli veya idari makamları, bu Sözleşme çerçevesinde çocuğun geri dönmeyeceğine karar verilinceye veya makul bir süre içinde Sözleşme uyarınca bir başvuru yapılmadığı tespit edilinceye kadar, velayet hakkının esası hakkında karar veremezler.
      Madde 19 — Bu Sözleşme hükümlerine göre çocuğun geri dönmesine ilişkin olarak verilecek bir karar, velayet hakkının esası hakkında verilmiş bir karar olarak değerlendirilemez."

      Görüldüğü üzere, iade davası çocuğun hangi ebeveynde kalmasının daha uygun olacağını tartışan bir velayet yargılaması değil, çocuğun kaçırılmadan önceki doğal yaşam çevresinin mahkemesini yetkili kılan bir yetki ve statüko iadesi prosedürüdür. Yani iade kararı verilmesi ebeveynlerden birine velayet verilmesi anlamına gelmez; çocuk kendi mutad mesken ülkesine döner ve velayete ilişkin nihai kararı o ülkenin aile mahkemesi verir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Şirket Sahipleri ve Yüksek Gelirli Eşler İçin Evlilik Öncesi ve Sonrası Mal Ayrılığı Sözleşmesi (TMK m. 203) başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.


      III. Haksız Yer Değiştirme veya Alıkoymanın Unsurları: 16 Yaş Sınırı ve Mutad Mesken

      1980 Lahey Sözleşmesi ve 5717 sayılı Kanun kapsamında çocuğun iadesine karar verilebilmesi için dört temel ön şartın birlikte sağlanması gerekir:

      1. Taraf Devlet ve 16 Yaş Sınırı (Lahey m. 4): Hem çocuğun kaçırıldığı önceki mutad mesken devleti hem de çocuğun götürüldüğü devlet (Türkiye) 1980 Lahey Sözleşmesi'ne taraf olmalı ve çocuk karar tarihinde henüz 16 yaşını doldurmamış olmalıdır. Çocuk yargılama sırasında 16 yaşına girdiği anda Sözleşme uygulanamaz hale gelir.
      2. Mutad Mesken (Habitual Residence): Çocuğun yer değiştirmeden veya alıkonulmadan hemen önce fiilen yerleşik bulunduğu, sosyal, ailevi, okul ve sağlık çevresinin merkezini oluşturan ülkedir. Mutad mesken hukuki ikametgahtan farklı olarak fiili bir yaşam merkezi olgusudur (çocuğun vatandaşlığı mutad meskeni tek başına belirlemez).
      3. Koruma Hakkının İhlali (Lahey m. 3 ve m. 5): Başvurucu ebeveynin mutad mesken ülkesinin hukukuna göre sahip olduğu ve kaçırma anında fiilen kullandığı koruma hakkı (velayet/çocuğun ikametgahını belirleme hakkı — rights of custody) ihlal edilmiş olmalıdır. Eğer başvurucu ebeveynin o ülke hukukuna göre velayet hakkı olmayıp yalnızca ziyaret/kişisel ilişki hakkı (rights of access) varsa, Sözleşme m. 21 uyarınca iade değil yalnızca çocukla kişisel ilişki kurulması talep edilebilir.
      4. Haksız Yer Değiştirme veya Alıkoyma: Çocuğun hiç rıza olmadan yurtdışına çıkarılması "haksız yer değiştirme", ortak rızayla (örneğin 3 haftalık yaz tatili için) Türkiye'ye getirildikten sonra belirlenen dönüş tarihinde geri götürülmeyip alıkonulması ise "haksız alıkoyma" oluşturur.

      IV. İadeden Kaçınma İstisnaları: 1 Yıllık Süre (m. 12), Muvafakat ve Ağır Tehlike (m. 13)

      Sözleşme kural olarak derhal iadeyi emretse de, çocuğun yüksek yararının istisnai hallerde iadeye engel olması durumunda yargıç iade talebini reddedebilir. Bu istisnaların ispat yükü ise iadeye itiraz eden (çocuğu getiren/alıkoyan) ebeveyne aittir:

      • 1 Yıllık Süre ve Yeni Çevreye İntibak (Lahey m. 12/2): Haksız yer değiştirme veya alıkoymadan itibaren 1 yıldan fazla süre geçtikten sonra iade davası açılmışsa ve çocuğun Türkiye'deki yeni çevresine (okul, dil, aile bağları, sosyal çevre) tamamen intibak ettiği ispatlanırsa hakim iade talebini reddedebilir. (Başvuru 1 yıl dolmadan yapılmışsa intibak savunması kural olarak dinlenmez!)
      • Koruma Hakkının Kullanılmaması veya Muvafakat (Lahey m. 13/1-a): Başvurucu ebeveynin kaçırma öncesinde çocuğun bakım ve gözetimiyle fiilen ilgilenmediği ya da çocuğun Türkiye'ye yerleşmesine yazılı/eylemli şekilde önceden rıza veya sonradan onay (muvafakat) verdiği kanıtlanırsa iade reddedilir.
      • Fiziksel veya Psikolojik Ağır Tehlike / Tahammül Edilemez Durum (Lahey m. 13/1-b): Uygulamada en sık ileri sürülen savunmadır. İadenin çocuğu ağır bir fiziksel veya ruhsal tehlikeye maruz bırakacağı ya da çocuğu başka bir şekilde tahammül edilemez bir duruma sokacağı somut delillerle (şiddet/istismar ceza dosyaları, koruma kararları, ağır psikiyatrik raporlar, savaş/güvenlik riski gibi) ispatlanmalıdır. Yalnızca çocuğun annesinden ayrılmasının yaratacağı olağan üzüntü veya ülkeler arasındaki ekonomik refah farkı tek başına m. 13/1-b istisnası sayılmaz!
      • İdrak Çağındaki Çocuğun Görüşü (Lahey m. 13/2): Yaşı ve olgunluk düzeyi görüşüne değer verilmesini haklı kılan (genellikle 9–10 yaş üstü, somut gelişime göre uzman pedagog raporlu) çocuk iadeye açıkça karşı çıkıyorsa, mahkeme bu görüşü çocuğun özgür iradesiyle (ebeveyn telkini olmadan) verip vermediğini inceleyerek red kararı verebilir.

      V. 5717 Sayılı Kanun Usulü: Adalet Bakanlığı, Savcılık Tedbirleri ve Çocuk Teslimi

      Türkiye'de Lahey Sözleşmesi kapsamındaki Merkezî Makam görevi Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür. Mağdur ebeveyn, kendi ülkesindeki merkezi makam aracılığıyla veya doğrudan Türkiye'deki ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına / Aile Mahkemesine başvurabilir. Başvuru ulaştığında Cumhuriyet Başsavcılığı 5717 sayılı Kanun m. 6 uyarınca çocuğun bulunduğu adresi kolluk marifetiyle tespit ettirir, pasaport/sınır kapılarına yurtdışına çıkış yasağı konulmasını sağlar ve Aile Mahkemesinde iade davası açar (dava ayrıca mağdur ebeveyn vekilince doğrudan da takip edilebilir).

      Sözleşme m. 11 uyarınca davanın 6 hafta içinde sonuçlandırılması temel hedeftir ve bu davalar adli tatilde dahi görülür (5717 SK m. 11). Mahkeme yargılama sırasında mutlaka sosyal inceleme raporu (SİR — pedagog/psikolog) alır. İade kararı kesinleştiğinde ilamın icrası artık eski icra daireleri yoluyla değil, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu değişikliği uyarınca Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü bünyesindeki uzman psikolog ve sosyal çalışmacılar eşliğinde, çocuğun örselenmeyeceği teslim mekanizmasıyla yürütülür.

      Süt Çocuğu / Anne Bakımına Muhtaçlık ve "Güvenli Dönüş (Undertakings)" Uygulaması: Çocuk henüz çok küçük ve anne bakımına muhtaçsa, annenin iade ülkesinde tutuklanma/ceza soruşturması riski bulunması veya kalacak yeri olmaması m. 13/1-b kapsamında "tahammül edilemez durum" yaratabilir. Ancak Yargıtay ve AİHM içtihatları doğrultusunda, başvurucu baba o ülkede ceza şikayetini geri çekip anne ve çocuk için barınma/nafaka güvencesi (mirror order / safe harbor) sunduğunda bu engelin aşılarak iadeye karar verilebildiği unutulmamalıdır.

      VI. Karşılaştırmalı Tablo: Lahey İade Davası vs. TMK Velayet Davası vs. MÖHUK Tanıma-Tenfiz

      Kriter 1980 Lahey İade Davası (5717 SK) Türk Hukuku Velayet Davası (TMK) Yabancı Velayet Kararının Tenfizi (MÖHUK)
      Temel Amaç Çocuğun kaçırılmadan önceki mutad mesken ülkesine derhal geri gönderilmesi. Çocuğun üstün yararına göre velayetin ebeveynlerden birine verilmesi. Yabancı mahkemenin verdiği kesinleşmiş velayet kararının Türkiye'de icra edilebilir kılınması.
      Yaş ve Süre Sınırı 16 yaş altı çocuklar; 1 yıl sonrası intibak savunması açılır. 18 yaş (ergin olana kadar) her zaman açılabilir/değiştirilebilir. Yabancı kararın kesinleşmiş olması gerekir; 18 yaş altı için işler.
      Yargılama Kapsamı Velayetin esasına girilmez; yalnızca mutad mesken ve m. 12–13 istisnaları incelenir. Tüm ebeveynlik koşulları, gelir, okul ve yaşam düzeni esastan incelenir. MÖHUK m. 54 tenfiz şartları (yetki, savunma hakkı, Türk kamu düzeni) incelenir.
      Yargılama Hızı İvedidir (6 haftalık hedef süre, adli tatilde görülür - 5717 SK m. 11). Genel yazılı/basit yargılama süreci ve uzman raporlarıyla daha uzun sürer. Basit yargılama usulüne tabidir.

      VII. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ile AYM / AİHM Etkileşimli İçtihat İlkeleri

      Uluslararası çocuk kaçırma davaları aynı zamanda Anayasa Mahkemesi (AYM) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önünde aile hayatına saygı hakkı (AİHS m. 8) bakımından sıkı denetime tabi olduğundan, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararlarında uluslararası standartları birebir uygulamaktadır:

      Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Velayet Davasının Bekletici Mesele Yapılması ve Durdurulması):
      "1980 sayılı Lahey Sözleşmesi m. 16 uyarınca, haksız yer değiştirme veya alıkoyma iddiasıyla açılan iade davası sonuçlanmadan çocuğun götürüldüğü ülkede açılan boşanma veya velayet davasında velayetin esasına dair hüküm kurulamaz; iade davası ivedilikle sonuçlandırılıncaya kadar velayet davasının bekletilmesi zorunludur."
      Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (m. 13/1-b Ağır Tehlike ve Pedagog İncelemesi):
      "Sözleşmenin 13/1-b maddesindeki ağır tehlike istisnası dar yorumlanmalıdır. Ancak iade edilmesi halinde çocuğun şiddet, istismar veya ağır ihmal tehlikesiyle karşılaşacağı somut delillerle ileri sürülüyorsa, mahkemenin konuyu geçiştirmemesi; uzman psikolog/pedagog eşliğinde çocuğun dinlenmesi ve güvenli dönüş tedbirlerinin araştırılması suretiyle çocuğun üstün yararını denetlemesi şarttır."
      AYM / AİHM (X v. Letonya Çerçeve İlkesi) ve Yargıtay Yaklaşımı (Makul Süre Yükümlülüğü):
      "Lahey Sözleşmesi kapsamındaki iade davalarının yıllara yayılacak şekilde sürüncemede bırakılması, fiili durum yaratarak çocuğun geri gönderilmesini imkansız hale getirmekte ve başvurucu ebeveynin aile hayatına saygı hakkını (AİHS m. 8) ihlal etmektedir. Yargılama makamları usul ekonomisi ve 6 haftalık ivedi süre ilkesini gözetmekle yükümlüdür."

      VIII. Pratik Uygulama: İade Talebi ve m. 13/1-b Savunmasına İlişkin Dilekçe Çerçevesi

      Aile Mahkemesi nezdinde açılan Lahey iade davasında mağdur ebeveynin (veya Cumhuriyet Başsavcılığının) temel dilekçe talebi ile davalı tarafın m. 13 istisnası savunma çerçevesi aşağıdadır:

      LAHEY İADE DAVASI DİLEKÇE ÇERÇEVESİ — BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR

      A) BAŞVURUCU EBEVEYNİN İADE VE TEDBİR TALEBİ (5717 SK m. 6 / Lahey m. 3–12):
      "Müvekkil ile davalının müşterek çocuğu [Adı Soyadı, Doğum Tarihi: ..], doğumundan itibaren [Ülke/Şehir] adresinde yaşamakta, buradaki okula devam etmekte ve tüm sosyal çevresi bu ülkede bulunmaktadır. Müvekkil [Ülke] hukukuna göre fiilen kullandığı ortak velayet/koruma hakkına sahipken, davalı çocuğu [Tarih]'te yalnızca 15 günlük tatil rızasıyla Türkiye'ye getirmiş ve dönüş tarihinde geri getirmeyerek haksız olarak alıkoymuştur. 1980 Lahey Sözleşmesi m. 3 ve m. 12 ile 5717 sayılı Kanun uyarınca; öncelikle çocuğun pasaportuna ve sınır kapılarına yurtdışına çıkış yasağı tedbiri konulmasına, paralel açılan velayet davasının m. 16 gereği durdurulmasına ve 1 yıllık süre dolmadan yapılan başvurumuz uyarınca çocuğun mutad mesken ülkesi olan [Ülke]'ye İADESİNE karar verilmesini talep ederiz."


      B) DAVALI EBEVEYNİN İSTİSNA SAVUNMA ÇERÇEVESİ (Lahey m. 12/2 ve m. 13/1-b):
      "Çocuğun Türkiye'ye geliş tarihi üzerinden 1 yıl [X] ay geçtikten sonra başvuru yapılmış olup (m. 12/2), çocuk Türkiye'de okula başlamış, yeni çevresine ve sosyal hayatına tam uyum sağlamıştır. Kaldı ki ekte sunulan [Yabancı Mahkeme Koruma Kararı / Adli Rapor] belgelerinde sabit olduğu üzere başvurucunun ağır aile içi şiddet geçmişi nedeniyle çocuğun [Ülke]'ye iadesi kendisini psikolojik ve fiziksel ağır tehlikeye (m. 13/1-b) maruz bırakacaktır; ayrıca [11] yaşındaki çocuğun uzman pedagog huzurunda dinlenmesi halinde iadeye açıkça karşı çıktığı görülecektir (m. 13/2)."


      IX. Ebeveynler İçin Uluslararası Çocuk Kaçırma Acil Hukuki Kontrol Listesi

      1. 1 Yıllık Süre Takibi (İlk Günler Kritik): Haksız yer değiştirme veya alıkoymanın fark edildiği an, 1 yıl dolmadan hem bulunulan ülkedeki Merkezi Makam üzerinden hem de Türkiye Adalet Bakanlığı / Aile Mahkemesi nezdinde yazılı başvuru yapılmalıdır.
      2. Mutad Mesken Delillerinin Toplanması: Çocuğun kaçırma öncesi yabancı ülkedeki okul kayıtları, sağlık karnesi, ikametgah, kreş faturaları, doğum belgesi ve yürürlükteki ortak velayet kanunu metinleri apostilli/tercümeli şekilde dosyaya hazırlanmalıdır.
      3. Yurtdışına Çıkış Yasağı Tedbiri (5717 SK m. 6): Çocuğun üçüncü bir ülkeye daha kaçırılmasını önlemek için Savcılık ve Aile Mahkemesinden derhal sınır kapılarına pasaport/çıkış yasağı şerhi işlenmesi talep edilmelidir.
      4. Paralel Velayet Davasında m. 16 İtirazı: Çocuğu getiren ebeveyn Türkiye'de velayet davası açmışsa derhal Lahey m. 16 gereği o davada yargılamanın durdurulması talep edilmelidir.
      5. Teslim Sürecinde Uzman Eşliği: Karar sonrası çocuğun teslimi kolluk zorlamasıyla değil, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü uzmanları koordinasyonunda planlanmalıdır.

      X. Sonuç

      1980 Lahey Sözleşmesi ve 5717 sayılı Kanun kapsamındaki uluslararası çocuk kaçırma davaları, hem çocuğun üstün yararını hem de ebeveynlerin uluslararası koruma haklarını koruyan ivedi prosedürlerdir. Başlıca sonuçlar şunlardır:

      1. Amaç Velayet Tayini Değil Mutad Meskene İadedir: Türk Aile Mahkemesi çocuğun velayetinin kime verileceğine bakmaz; haksız yer değiştirme sabit ise çocuğu doğal çevresine iade eder (m. 16, m. 19).
      2. 1 Yıllık Süre Başvuru Stratejisini Belirler: 1 yıl içinde yapılan başvurularda çocuğun yeni çevreye intibak ettiği savunması dinlenmez; ancak m. 13 kapsamındaki muvafakat, ağır tehlike veya idrak çağındaki çocuğun itirazı dar yorumlanarak denetlenir.
      3. Süreç Hızı ve Güvenli Teslim Hak Kaybını Önler: 6 haftalık yargılama hedefi, yurt dışı çıkış yasağı ve Adli Destek uzmanlarıyla teslim mekanizmaları çocuğun çift taraflı travmasını en aza indirir.

      Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.



      İlgili Makaleler

      SIKÇA SORULAN SORULAR

      Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları

      Sözleşme m. 4 uyarınca yalnızca 16 yaşından küçük çocuklar için uygulanır. Çocuk iade başvurusu sırasında 16 yaşını doldurmuşsa veya dava devam ederken 16 yaşını tamamlarsa Lahey Sözleşmesi hükümlerine göre iade kararı verilemez.

      Hayır, tam aksine Lahey Sözleşmesi m. 16 uyarınca iade davası sonuçlanıncaya kadar Türkiye'de açılan velayet davasının durdurulması (bekletilmesi) zorunludur. İade davası velayetin esasına bakılmaksızın öncelikle karara bağlanır.

      Başvurunun kaçırmadan 1 yıl geçtikten sonra yapılıp çocuğun yeni çevreye intibak etmesi (m. 12/2), diğer ebeveynin yer değiştirmeye rıza/onay vermiş olması (m. 13/1-a), iadenin çocuğu ağır fiziksel veya psikolojik tehlikeye ya da tahammül edilemez duruma sokması (m. 13/1-b) veya yeterli olgunluktaki çocuğun iadeye karşı çıkması (m. 13/2) halinde iade reddedilebilir.

      Evet, sayılır. Lahey Sözleşmesi hem izinsiz yer değiştirmeyi hem de izinli gidişin ardından kararlaştırılan dönüş tarihinde çocuğun geri gönderilmeyip "haksız alıkonulmasını" eşit şekilde uluslararası çocuk kaçırma sayar.

      Hayır, iade davası sadece kaçırma öncesi mutad mesken hukukuna göre koruma/velayet hakkını (çocuğun yaşayacağı ülkeyi belirleme yetkisini) fiilen kullanan ebeveyn tarafından açılabilir. Sadece kişisel ilişki hakkı ihlal edilen ebeveyn Sözleşme m. 21 uyarınca görüşme hakkının düzenlenmesini isteyebilir.

      Başvurular çocuğun mutad mesken ülkesindeki Merkezi Makam aracılığıyla Türkiye'deki Merkezi Makam olan Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve AB Genel Müdürlüğüne iletilebileceği gibi, doğrudan Türkiye'deki görevli Cumhuriyet Başsavcılığına veya Aile Mahkemesine avukat aracılığıyla da başvurulabilir.

      Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata danışılması tavsiye edilir.

      Av. Oğuzhan Çıngı
      Gayrimenkul ve kira hukuku, iş hukuku, miras, borçlar, icra-iflas, tüketici ve ceza hukuku uyuşmazlıklarında dava takibi ve önleyici danışmanlık yürütmektedir.
      1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB meslek kuralları çerçevesinde genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış ve Işıkoğlu Partners Hukuk Bürosu tarafından incelenmiştir.
      İletişim
      Merkez Ofis
      Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
      Dragos Center No 15
      iletisim@isikoglupartners.com
      +90 531 869 3827

      Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

      Hukuki Hesaplama Araçları

      4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve güncel AAÜT/Arabuluculuk tarifeleri çerçevesinde hazırlanan interaktif hukuki hesaplama araçları.

      Ana Sayfa › Hesaplama Araçları › Hesaplama
      Hukuki Hesaplama Aracı

      Hukuk Hukuki Kontrol: Işıkoğlu Partners Güncel Mevzuat: 2026 Yürürlük Parametreleri

      Diğer Hukuki Hesaplama Araçları

      International Legal Practice in Istanbul, Türkiye

      Işıkoğlu Partners advises foreign corporations, venture-backed technology companies, digital platforms and cross-border investors across corporate formation, M&A, CMB crypto/FinTech licensing, KVKK data protection, commercial debt recovery and international arbitration.

      Direct Counsel via WhatsApp (+90 531 869 3827) Email: iletisim@isikoglupartners.com
      Multilingual Legal Counsel & Sworn Interpreter Coordination (Notary · Title Deed · Trade Registry · Courts)
      Our Istanbul team provides direct English-speaking legal representation alongside accredited sworn interpreter coordination in Russian (Русский), Arabic (العربية), German (Deutsch), Persian, French and 12 additional languages for powers of attorney, real estate closings, company formation, banking/MASAK compliance and court proceedings.

      Core International Practice Areas

      Turkish Law Guides in English (46 Publications)

      Comprehensive statutory and case-law guides prepared by our Istanbul legal team for international investors, corporations and foreign nationals.

      English Legal Desk › Practice Area
      International Legal Practice

      Istanbul, Türkiye Turkish Practice Page: Faaliyet Alanları →
      Hukuki Geçerlilik & Uyum Testleri

      Tahliye taahhütnamesi geçerliliği, KVKK ve VERBİS kayıt yükümlülüğü, e-ticaret ETBİS/İYS uyumu, işçi haklı fesih şartları, şirket ortaklık sözleşmesi ve yabancı yatırımcı uygunluk kriterlerini ilgili kanun maddelerine göre adım adım kontrol edin.

      Uyum Testi

      Hukuk Hukuki İnceleme: Işıkoğlu Partners

      Diğer Hukuki Uyum & Geçerlilik Testleri

      Hukuk & Ticaret Terimleri Sözlüğü (A–Z)

      Türk hukuku, ticari sözleşmeler, icra-iflas, gayrimenkul, miras, iş hukuku, girişim sermayesi ve teknoloji hukukunda en sık karşılaşılan kavramların kanun dayanaklı tanımları ve uygulama rehberleri.

      Ana Sayfa › Hukuk Sözlüğü › Hukuk Terimi
      Hukuk Terimi
      Hukuk Kanuni Dayanak: - İnceleyen: Işıkoğlu Partners
      KISA HUKUKİ TANIM ÖZETİ

      Aynı Alandaki Diğer Hukuk Terimleri

      Yüksek Mahkeme & Kurul Emsal Karar İncelemeleri

      Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulları, Hukuk ve Ceza Daireleri, Danıştay, Anayasa Mahkemesi, Kişisel Verileri Koruma Kurulu ve Rekabet Kurulunun iş dünyasını ve bireyleri doğrudan ilgilendiren yerleşik içtihat ilkeleri.

      Emsal Karar İncelemesi
      Hukuk Merci: Yüksek Mahkeme Künye: İçtihat Analiz: Işıkoğlu Partners
      YERLEŞİK HUKUKİ İLKE ÖZETİ

      ISTANBUL · TÜRKİYE
      International Legal Practice

      WhatsApp (+90 531 869 3827) iletisim@isikoglupartners.com

      Legal Guide

      WhatsApp'tan Sorun