창업 및 투자법

Startupların erken aşama yatırım alırken kullandığı bir finansman aracıdır. Yatırımcı şirkete borç verir, ancak bu borç vadesi geldiğinde paraya değil, şirketin hissesine (önceden belirlenen bir iskonto oranıyla) dönüşür. Bu yöntem, şirketin değerlemesinin (valuation) henüz net yapılamadığı aşamalarda hızlı yatırım almak için kullanılır.

Azınlık hissedarları koruyan bir maddedir. Eğer büyük ortak (çoğunluk) hisselerini 3. bir kişiye satarsa; azınlık ortak da 'benim hisselerimi de aynı fiyattan ve aynı şartlarla satın almak zorundasın' diyebilir. Böylece büyük ortak çıkarken küçük ortak şirkette yalnız kalmaz.

Startuplarda hisse hakediş planında (Vesting), çalışanın veya ortağın hisseye hak kazanmaya başlaması için geçmesi gereken ilk bekleme süresidir (Genellikle 1 yıl). Eğer kişi 1 yılı (Cliff) doldurmadan ayrılırsa hiç hisse alamaz. 1 yıl dolunca toplu hakediş olur, sonraki aylar kademeli devam eder.

Şirket ana sözleşmesi standarttır ve her detayı kapsamaz. SHA ise kurucu ortaklar ve yatırımcılar arasındaki özel ilişkileri düzenler. Önleyici (Veto) haklar, hisse devir kısıtlamaları (Right of First Refusal), Drag-along (Birlikte satma), Tag-along (Birlikte satılma) ve Vesting (Hakediş) gibi hayati maddeler bu sözleşmede yer alır. Yatırım süreçlerinde en önemli belgedir.

Vesting, kurucu ortakların veya kilit çalışanların hisselerine hemen değil, belirli bir süre şirkette çalıştıktan sonra kademeli olarak hak kazanmasıdır. Örneğin 4 yıllık vesting planında, ortak 1. yılın sonunda hisselerin %25'ini hak eder. Eğer 6. ayda ayrılırsa hisse alamaz. Bu sistem, ekibin dağılmasını önlemek için Startuplarda sıkça kullanılır.