Özet
Ar-Ge merkezleri, teknoloji şirketleri ve yazılım ekiplerinde fikri hakların aidiyetini belirleyen 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m. 113–118 çalışan buluşları rejimi (hizmet buluşu ile serbest buluş ayrımı, çalışanın gecikmeksizin yazılı bildirim yükümlülüğü, işverenin 4 aylık hak düşürücü sürede tam veya kısmi hak talebi bildirmemesi halinde buluşun serbest kalması ve Çalışan Buluşları Yönetmeliği uyarınca makul bedel hesaplama esasları) ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) m. 18/2 kapsamında yazılım mühendislerinin geliştirdiği kaynak kodlar üzerindeki mali hak kullanma yetkisi, manevi eser sahipliği, mesai dışı yan projeler (side-project) ve FSEK m. 52 sözleşme geçerlilik sınırları — kapsamlı hukuki inceleme.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — Teknoloji Şirketleri ve Ar-Ge Personeli Arasında Fikri Hak Aidiyeti Krizi
Yazılım, biyoteknoloji, makine imalatı ve yapay zeka tabanlı ürün geliştiren şirketlerin bilançosundaki asıl değer; taşınmazlardan ziyade çalışan mühendislerin ve araştırmacıların geliştirdiği patentlenebilir teknik çözümler ile kaynak kodlardır. Ancak yatırım turları, şirket birleşme ve devralma süreçlerindeki hukuki incelemeler (due diligence) veya kilit bir yazılım mühendisinin işten ayrılarak rakip girişim kurması anlarında, şirketin yıllardır ticari olarak kullandığı algoritmaların veya yazılımların hukuken işverene geçip geçmediği ciddi uyuşmazlıklara konu olmaktadır.
Türk hukukunda iş ilişkisi içinde doğan fikri çıktılar tek bir kanunla değil, niteliğine göre iki farklı kanuni rejimle düzenlenir: Ortaya çıkan yenilik teknik bir probleme teknik çözüm getiren patent veya faydalı model niteliğinde bir buluş ise 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m. 113–122; bilgisayar programı ve kaynak kod niteliğinde ise 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) m. 18/2 uygulanır. Konunun Fikri Mülkiyet Hukuku, İş Hukuku ve Uluslararası Fikri Haklar ile bağlantısının yanında, ayrılan çalışanların kaynak kodları kullanması boyutu için Şirketlerde Ticari Sır İhlali ve Rakip Girişim Kurma Davaları başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
II. SMK m. 113 Çerçevesinde Hizmet Buluşu ve Serbest Buluş Ayrımı
6769 sayılı SMK'nın Dördüncü Kitabında çalışanların buluşları sistematik biçimde ele alınmıştır. Kanun koyucu, çalışanın yaratıcı emeği ile işverenin sağladığı laboratuvar, bütçe ve teknik birikim arasında adil bir denge kurmak amacıyla çalışan buluşlarını hizmet buluşu ve serbest buluş olarak iki kategoriye ayırmıştır: Bu konuda ayrıntılı bilgi için Yazılım Telif Hakkı Koruması başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
6769 sayılı SMK m. 113 Çerçevesi (Hizmet ve Serbest Buluş Ölçütü):
Kanun sistematiğine göre çalışanın bir işletmede veya kamu idaresinde üstlendiği görev ve faaliyet çerçevesinde gerçekleştirdiği ya da büyük ölçüde işyerinin teknik deneyimine, verilerine ve çalışma birikimine dayanarak iş ilişkisi devam ederken ortaya koyduğu buluşlar hizmet buluşu sayılır. Bu iki bağlantının dışında kalan diğer tüm çalışan buluşları ise serbest buluş niteliğindedir.
Bu tanımdan hizmet buluşunun iki alternatif kanalla doğduğu anlaşılmaktadır: Birincisi, çalışanın iş sözleşmesindeki görev tanımı gereği doğrudan Ar-Ge veya ürün geliştirme yükümlülüğü altında ortaya çıkardığı buluşlardır (görev buluşu). İkincisi ise çalışanın görev tanımında doğrudan buluş yapma sorumluluğu yazmasa dahi (örneğin bir kalite kontrol uzmanının veya üretim hattı mühendisinin) büyük ölçüde işletmenin mevcut teknik sorunlarına, makinelerine ve kurumsal bilgi birikimine dayanarak iş ilişkisi sürerken gerçekleştirdiği buluşlardır (deneyim buluşu). Buna karşılık mesai dışında, işyerinin gizli verilerinden yararlanılmadan geliştirilen yenilikler serbest buluş sayılır. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Markanın 5 Yıl Kullanılmaması Nedeniyle TÜRKPATENT İdari İptal Süreci (SMK m. 26) ve Hükümsüzlük Davaları başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Üniversite öğretim elemanlarının bilimsel araştırmalar sonucunda elde ettikleri buluşlar bakımından ise SMK m. 121 özel düzenlemesi geçerlidir; bu kapsamda ticarileştirme gelirinin en az üçte birinin buluşçu akademisyene ödenmesi ilkesi öngörülmüştür.
III. Çalışanın Bildirim Ödevi ve İşverenin 4 Aylık Hak Talep Etme Süresi (SMK m. 114–115)
Hizmet buluşunun işyerinde gerçekleştirilmiş olması, patent başvuru hakkının kendiliğinden işverene geçmesi anlamına gelmez. SMK m. 114 ve m. 115, hak kaybına yol açabilen kesin bir yazılı bildirim ve hak düşürücü süre mekanizması öngörür:
6769 sayılı SMK m. 114–115 Çerçevesi (Yazılı Bildirim ve 4 Aylık Süre):
Hizmet buluşu yapan çalışan, teknik problemi ve çözümünü açıklayan yazılı bildirimini gecikmeksizin işverene iletmekle yükümlüdür. İşveren ise çalışanın bu yazılı bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç dört ay içinde buluş üzerinde tam hak veya kısmi hak talebinde bulunduğunu çalışana yazılı olarak bildirmelidir. Bu dört aylık sürede yazılı talep yapılmazsa veya yalnızca kısmi hak talep edilirse buluş serbest buluş haline dönüşür.
Uygulamada işverenlerin en sık yaptığı hata, Ar-Ge personeli buluşu şirket içi e-posta veya proje yönetim yazılımı üzerinden bildirdiğinde resmi yazılı tam hak talebi yanıtını vermeden doğrudan Ar-Ge çalışmasına devam etmektir. İşveren 4 aylık hak düşürücü süreyi sessiz geçirirse kanun gereği buluş üzerindeki tekelci hak talebi imkanını yitirir ve çalışan serbest buluş statüsüne geçen yenilik için kendi adına patent başvurusu yapabilir. Diğer yandan serbest buluş ortaya çıktığında dahi çalışan, SMK m. 119 gereği buluş işletmenin faaliyet alanına giriyorsa işverene bildirimde bulunmak ve makul koşullarla öncelikli teklif sunmak zorundadır.
IV. İşverenin Tam Hak Talebinde Çalışanın Bedel Hakkı ve Yönetmelik Hesaplama İlkeleri
İşveren 4 ay içinde yazılı olarak tam hak talebini bildirdiğinde buluş üzerindeki tüm mülkiyet ve patent başvuru yetkisi işverene geçer; işveren de gecikmeksizin TÜRKPATENT nezdinde patent veya faydalı model başvurusu yapmakla yükümlü olur (SMK m. 116). Ancak tam hak talebinin hukuki karşılığı, çalışana makul bir buluş bedeli ödenmesidir (SMK m. 115/6). Çalışana aylık yüksek maaş ödenmesi bu bedel hakkını ortadan kaldırmaz ve iş sözleşmesine önceden "buluş bedelinden feragat" hükmü yazılması emredici düzenleme karşısında sonuç doğurmaz.
Bedel hesabı, 29 Eylül 2017 tarihli Çalışan Buluşlarına, Yükseköğretim Kurumlarında Gerçekleştirilen Buluşlara ve Kamu Destekli Projelerde Ortaya Çıkan Buluşlara Dair Yönetmelik hükümleriyle formüle edilmiştir. Hesaplamada şu üç temel unsur birlikte tartılır: Buluşun sağladığı ekonomik değer (lisans geliri, üretim tasarrufu veya ürün cirosu), çalışanın işletmedeki görevi (Ar-Ge mühendisi ile saha çalışanının katsayısı farklıdır) ve işletmenin katkısı (sağlanan ekipman, sermaye, ekip ve laboratuvar desteği). Belirlenen katkı oranı üzerinden Yönetmelik ekindeki net asgari ücret katlarına bağlı kademeli bedel cetveli uygulanarak ödenecek tutar saptanır. Taraflar bedel üzerinde anlaşamazsa uyuşmazlık tahkim veya Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi yoluyla çözülür.
V. Yazılım Mühendislerinin Kaynak Kodları: Patent Sınırı ve FSEK m. 18/2 Eser Sahipliği
Teknoloji şirketlerinde en sık karıştırılan nokta, yazılım mühendislerinin geliştirdiği kaynak kodların hizmet buluşu sayılıp sayılmadığıdır. SMK m. 82/2-c uyarınca bilgisayar programları tek başına buluş olarak kabul edilmez; bu sebeple kaynak kod, arayüz ve yazılım mimarisi kural olarak 5846 sayılı FSEK m. 2/1 kapsamında ilim ve edebiyat eseri olarak korunur. Ancak bir fiziksel makinenin çalışma verimliliğini artıran, ağ güvenliği mimarisinde ölçülebilir teknik etki yaratan veya donanım sürecini dönüştüren bilgisayar tabanlı teknik çözümler patent ve hizmet buluşu konusu olabilir.
İş sözleşmesine bağlı çalışan bir yazılım mühendisinin görevini ifa ederken yazdığı bilgisayar programları bakımından ise FSEK m. 18/2 hükmü doğrudan işlerlik kazanır:
5846 sayılı FSEK m. 18/2 Çerçevesi (Çalışanın Meydana Getirdiği Eserlerde Hak Kullanımı):
Kanun gereğince, taraflar arasındaki özel sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadığı sürece; memur, hizmetli ve işçilerin görevlerini yerine getirirken meydana getirdikleri eserler üzerindeki mali hakları kullanma yetkisi bunları çalıştıran işverenlere aittir.
FSEK m. 18/2 düzenlemesinin pratik anlamı çok güçlüdür: İş sözleşmesiyle istihdam edilen yazılım geliştiricinin yazdığı kodlar üzerindeki çoğaltma, işleme, yayma ve umuma iletim gibi mali hakları kullanma yetkisi, SMK'daki gibi 4 aylık bildirim veya ayrı telif bedeli prosedürü aranmaksızın kanunen işverene geçer. Fakat iki kritik sınır unutulmamalıdır: İlk olarak, yazılımcının eser sahipliği sıfatı ve manevi haklarının özü devredilemez biçimde çalışanda kalır. İkinci olarak ise FSEK m. 18/2 yalnızca 4857 sayılı İş Kanunu anlamında bağımlı çalışan işçiler içindir; fatura keserek hizmet sunan bağımsız (freelance) yazılımcılar ve taşeron yazılım şirketleri açısından FSEK m. 18/2 uygulanmaz — bu kişilerle FSEK m. 52 şekil şartına uygun yazılı hak devri yapılmazsa kaynak kod hakları yazılımcıda kalır!
VI. Karşılaştırmalı Tablo: Hizmet Buluşu (SMK m. 113–118) vs. Çalışan Yazılım Eseri (FSEK m. 18/2)
| Karşılaştırma Kriteri | Hizmet Buluşu (SMK m. 113–118) | Çalışan Yazılım Eseri (FSEK m. 18/2) |
|---|---|---|
| Kapsadığı Fikri Çıktı | Patentlenebilir veya faydalı model konusu olabilecek teknik çözümler. | Bilgisayar programları, kaynak kodlar, API ve yazılım belgeleri. |
| İşverenin Hak Kazanma Yolu | Çalışan yazılı bildirir; işveren 4 ay içinde yazılı tam/kısmi hak talep eder. | İş görülürken üretilen yazılımın mali haklarını kullanma yetkisi kanunen işverendedir. |
| 4 Aylık Süre Riski | Süresinde yazılı bildirim yoksa buluş serbest buluşa dönüşür. | Hak talebi süresi yoktur; mali hak kullanımı doğrudan doğar (freelance hariç). |
| Ek Bedel Yükümlülüğü | Tam hak talebinde maaştan ayrı makul buluş bedeli ödenmesi zorunludur. | Özel sözleşme yoksa aylık ücret işin karşılığıdır; ek telif bedeli doğmaz. |
| Bağımsız (Freelance) Geliştirici | İş sözleşmesi olmadığından sözleşmesel patent/başvuru devri gerekir. | FSEK m. 18/2 uygulanmaz; FSEK m. 52 yazılı devir protokolü şarttır. |
VII. Uzaktan Çalışma, Yan Projeler (Side-Projects), Açık Kaynak ve FSEK m. 52 Sözleşme Tuzakları
Uzaktan çalışma modelinin yaygınlaşmasıyla birlikte yazılım geliştiricilerin mesai dışında kendi kişisel ekipmanlarıyla SaaS ürünleri, açık kaynak paketler veya yapay zeka araçları geliştirmesi sıradan hale gelmiştir. İş sözleşmelerine eklenen "çalışanın iş sözleşmesi süresince 24 saat boyunca oluşturacağı henüz doğmamış tüm eserler ve buluşlar şimdiden işverene devredilmiştir" şeklindeki şablon maddeler hukuken iki engele takılmaktadır: Birincisi, SMK m. 115 hükümleri işçi aleyhine önceden bertaraf edilemez. İkincisi ise FSEK m. 48/3 ve m. 52 gereğince henüz vücuda getirilmemiş eserlere dair genel devir hükümleri geçersizdir ve mali hak devirlerinin yazılı şekilde, devredilen her bir hakkın (işleme, çoğaltma, yayma, temsil, umuma iletim) tek tek sayılması suretiyle yapılması şarttır.
VIII. Yargıtay 11. ve 9. Hukuk Dairelerinin Yerleşik İçtihat İlkeleri
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Yazılım Mühendisinin Mali Hak Kullanımı - FSEK m. 18/2):
"İş sözleşmesiyle yazılım geliştirme görevini üstlenen çalışanın görevi kapsamında ve işyerinin imkanlarıyla yazdığı bilgisayar programlarının mali haklarını kullanma yetkisi FSEK m. 18/2 uyarınca işverene aittir. Çalışanın işten ayrıldıktan sonra aynı kaynak kod tabanını izinsiz biçimde kendi ticari girişiminde kullanması telif ihlali ve haksız rekabet oluşturur."
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (4 Aylık Tam Hak Talebi Süresi - SMK m. 115):
"Çalışan tarafından hizmet buluşunun unsurları açıkça ortaya konarak işverene yazılı bildirim yapılmasının ardından, işveren 4 aylık hak düşürücü süre içerisinde yazılı olarak tam hak veya kısmi hak talebini çalışana bildirmezse buluş serbest buluş niteliği kazanır ve işveren sonradan buluş üzerinde hak iddia edemez."
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Hizmet Buluşu Bedelinin Ücretten Ayrılığı):
"Tam hak talebine konu edilen hizmet buluşu karşılığında çalışana ödenmesi gereken bedel, iş akdinden doğan aylık ücret alacağından bağımsız yasal bir haktır. Çalışana ödenen ücretin yüksek olması veya iş sözleşmesinde feragat ibaresi bulunması Yönetmelik ölçütlerine göre bedel belirlenmesini engellemez."
IX. Pratik Uygulama: İşveren Hizmet Buluşu Tam Hak Talep Beyanı ve Yazılım IP Protokolü Taslağı
HİZMET BULUŞU TAM HAK TALEP BEYANI VE YAZILIM FİKRİ HAKLAR PROTOKOLÜ TASLAĞI
6769 SAYILI SMK m. 115 UYARINCA HİZMET BULUŞU TAM HAK TALEP BİLDİRİMİ
| İŞVEREN | : [Şirket Unvanı A.Ş. / Ltd. Şti., MERSİS No, Adres] |
| ÇALIŞAN / BULUŞÇU | : [Adı Soyadı, TCKN, Görevi / Departmanı] |
| BİLDİRİM KONUSU | : Çalışanın ../../2026 tarihli yazılı hizmet buluşu bildirimine istinaden SMK m. 115 uyarınca işverenin TAM HAK TALEBİ ve bedel müzakere davetidir. |
BEYAN VE TAAHHÜTLER :
1. Tam Hak Talebi (SMK m. 115/1–4): Şirketimiz Ar-Ge departmanında görevli bulunduğunuz dönemde geliştirdiğiniz ve ../../2026 tarihli yazılı form ile Şirketimize bildirdiğiniz "[Buluş Başlığı]" konulu hizmet buluşu üzerinde, 6769 sayılı SMK m. 115 uyarınca 4 aylık yasal süre içinde TAM HAK TALEBİNDE bulunduğumuzu yazılı olarak bildiririz. Bu bildirimle birlikte buluş üzerindeki tüm haklar Şirketimize geçmiş olup tarafımızca gecikmeksizin TÜRKPATENT nezdinde patent başvurusu yapılacaktır.
2. Buluş Bedelinin Belirlenmesi: SMK m. 115/6 ve Çalışan Buluşları Yönetmeliği hükümleri uyarınca, patent başvurusunun tamamlanması ve buluşun ekonomik değerinin/ticarileşme katsayısının hesaplanmasını müteakip tarafınıza ödenecek makul bedel tutarı ve ödeme takvimi karşılıklı ek protokolle kararlaştırılacaktır.
3. Yazılım Modülleri Yönünden (FSEK m. 18/2 ve m. 52): Buluşla bağlantılı olarak geliştirilen tüm kaynak kodlar, algoritmalar ve veri tabanı tasarımları üzerindeki işleme (FSEK m. 21), çoğaltma (m. 22), yayma (m. 23), temsil (m. 24) ve umuma iletim (m. 25) mali haklarının kullanım yetkisi iş sözleşmesi kapsamında münhasıran Şirketimize aittir.
| İşveren Yetkilisi [Unvan / Ad Soyad / İmza] | Tebellüğ Eden Çalışan [Ad Soyad / Tarih / İmza] |
X. Teknoloji Şirketleri ve Ar-Ge Çalışanları İçin Fikri Haklar Uyum Kontrol Listesi
- Buluş Bildirim Prosedürünü ve 4 Aylık Alarmı Kurun: Ar-Ge personelinin buluşlarını bildireceği standart yazılı formu oluşturun ve bildirimin ulaştığı tarihten itibaren 4 aylık tam hak talep süresini takvime bağlayın.
- Freelance ve Danışman Sözleşmelerini FSEK m. 52'ye Uyarlayın: İşçi statüsünde olmayan dış geliştiricilerle eser tamamlandıkça FSEK m. 21–25 mali haklarını tek tek sayan yazılı devir protokolü imzalayın.
- Hizmet Buluşu Teşvik ve Bedel Yönetmeliği Yayımlayın: Yönetmelikteki katsayılarla uyumlu şeffaf bir iç buluş ödüllendirme ve bedel sistemi kurarak ileride açılacak bedel tespiti davalarını önleyin.
- Git / Kod Deposu ve Lisans Denetimi Yapın: Şirket kod depolarında çalışanların kişisel hesaplarını veya açık kaynak lisanslı (copyleft) modülleri kontrol altında tutun.
- Ayrılışta Devir Teslim ve Yan Proje Sınırını Belirleyin: İşten ayrılan mühendisten tüm kod ve dokümanların teslim alındığına dair protokol düzenleyin; mesai dışı yan projeler için çakışmazlık (clean-room) kuralları tanımlayın.
XI. Sonuç
Teknoloji şirketlerinde çalışan buluşları (SMK m. 113–118) ile yazılım eser sahipliği (FSEK m. 18/2), birbirini tamamlayan fakat hukuki mekanizmaları tamamen farklı iki koruma rejimidir. İşverenlerin patentlenebilir buluşlarda 4 aylık yazılı tam hak talep süresini kaçırmaması ve çalışanın bedel hakkını yasal çerçevede güvenceye alması; yazılım geliştirme tarafında ise işçi-freelancer ayrımını gözeterek FSEK m. 52'ye uygun yazılı hak devir zincirini eksiksiz kurması, şirketin fikri sermayesini korumanın temel şartıdır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Ar-Ge uyuşmazlıkları ve fikri mülkiyet sözleşmelerinde uzman bir avukata başvurulması tavsiye edilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (m. 82, 113–122)
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (m. 2, 18, 48, 52)
- Çalışan Buluşlarına, Yükseköğretim Kurumlarında Gerçekleştirilen Buluşlara ve Kamu Destekli Projelerde Ortaya Çıkan Buluşlara Dair Yönetmelik
- Yargıtay 11. ve 9. Hukuk Daireleri İçtihatları
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
Tanınmış Marka Koruması (SMK m. 6/4-5), Kötüniyetli Marka Tescili ve TÜRKPATENT YİDK Karar İptali Davası
6769 sayılı SMK m. 6/4-5 tanınmış marka koruması, m. 6/9 kötüniyetli marka başvurusu, m. 25 hükümsüzlük ve m. 156... -
Sinema, Dizi ve Müzik Yapım Sözleşmelerinde FSEK Mali Hak Devri (m. 52), Senarist, Yönetmen ve Oyuncu Telifleri
5846 sayılı FSEK m. 8/2 ortak eser sahipliği, m. 52 yazılı ve hakları ayrı sayan mali hak devri şartı, m. 80 komşu... -
Taklit (Replika) Ürün Satışı, Gümrükte El Koyma, Pazaryeri Mağaza Kapatma ve 6769 Sayılı SMK Marka Hakkına Tecavüz Davaları
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m. 29-30 kapsamındaki marka hakkına tecavüz ve hapis cezaları, Gümrük Yönetmeliği m.... -
Marka Tescil Süreci: Başvurudan Tescile
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında marka tescil süreci ve masrafları, başvuru aşamaları, mutlak ve nispi... -
Patent Başvurusu: Kapsamlı Rehber
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında patent başvurusu nasıl yapılır sorusunu yanıtlayan bu makalede;...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Hayır. 6769 sayılı SMK m. 114–115 uyarınca çalışan hizmet buluşunu yazılı olarak işverene bildirmeli, işveren ise bildirimin ulaştığı tarihten itibaren 4 ay içinde yazılı olarak tam veya kısmi hak talebinde bulunmalıdır. İşveren bu 4 aylık sürede yazılı hak talebi yapmazsa buluş serbest buluşa dönüşür.
Evet. SMK m. 115/6 uyarınca tam hak talebinde bulunan işveren, çalışana aylık maaşından bağımsız olarak makul bir buluş bedeli ödemekle yükümlüdür. İş sözleşmesine önceden bedelden feragat edildiğine dair konulan şartlar geçersizdir.
Hayır, salt bilgisayar programları ve kaynak kodlar SMK m. 82/2-c gereği buluş değil, 5846 sayılı FSEK kapsamında ilim ve edebiyat eseridir. Dolayısıyla FSEK m. 18/2 gereğince işverenin mali hakları kullanma yetkisi doğrudan doğar ve SMK'daki 4 aylık talep süreci işlemez (ancak teknik etki yaratan patentlenebilir sistemler hizmet buluşu olabilir).
Hayır. FSEK m. 18/2 işverene yalnızca yazılım üzerindeki mali hakları (çoğaltma, yayma, işleme, umuma iletim) kullanma yetkisi verir. Yazılımın yaratıcısı olarak eser sahipliği sıfatı ve manevi hakların özü her zaman yazılım mühendisinin şahsında kalır.
Hayır. FSEK m. 18/2 yalnızca iş sözleşmesiyle çalışan işçiler, memurlar ve hizmetliler için geçerlidir. Dışarıdan hizmet veren freelance geliştiriciler ve ajanslarla FSEK m. 52'ye uygun şekilde devredilen mali hakların tek tek yazıldığı yazılı bir devir sözleşmesi yapılmamışsa haklar geliştiricide kalır.
Çalışan projeyi tamamen mesai saatleri dışında, kendi ekipmanıyla, işverenin kod kütüphanelerini, müşteri verilerini ve know-how'ını kullanmaksızın ve rekabet etmeyen bir alanda geliştirmişse eser veya buluş çalışana aittir. Ancak işverenin altyapısı ve verileri kullanılmışsa ihlal ve hizmet buluşu iddiaları gündeme gelir.
FSEK m. 48/3 ve m. 52 uyarınca henüz vücuda getirilmemiş eserler üzerindeki mülkiyet veya mali hak devri taahhütleri geçersiz sayılabilmektedir. Bu nedenle çalışanlar bakımından FSEK m. 18/2 vurgusu, dış geliştiriciler bakımından ise eser tamamlandığında veya teslim aşamasında yapılan yazılı devir protokolleri hukuken güvenli yoldur.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.







