Işıkoğlu Partners Avukatlık ve Danışmanlık
IŞIKOĞLU
PARTNERS
Avukatlık & Danışmanlık
25+
Uzmanlık Alanı
%100
Kesintisiz İletişim & Hizmet
%100
Şeffaflık
3
Avukat

Değerlerimiz

Öncü İlkelerimiz & Değerlerimiz
01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Avukatlarımız

Hukuki Görüşler & Makaleler

Tüm Makaleleri Gör →

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Hukuk Kütüphanesi ve Adalet Heykeli
Biz Kimiz?

Genç, dinamik ve yenilikçi ekibimizle; geleneksel hukuk alanlarındaki uzmanlığımızı çağımızın dijital ve modern ihtiyaçlarıyla birleştiriyoruz.

Biz, tamamen genç ve dinamik bir ekip olarak kurduğumuz hukuk ofisimizde; enerjimizi, günceli yakalama becerimizi ve yenilikçi bakış açımızı müvekkillerimize en iyi şekilde yansıtmayı hedefliyoruz.

Hukukun temel taşlarını oluşturan Ticaret ve Şirketler Hukuku, Ceza Hukuku, İcra Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Miras Hukuku, Medeni Hukuk ve İş Hukuku gibi klasik alanlarda sağlam bir bilgi birikimi ve disiplinli bir çalışma anlayışına sahibiz. Bu alanlarda müvekkillerimize güven veren, köklü ve çözüm odaklı bir yaklaşım benimsiyoruz.

Ancak bununla yetinmiyor, çağın hızla değişen ihtiyaçlarına da aynı kararlılıkla yanıt veriyoruz. Teknolojinin, girişimciliğin ve dijital dünyanın hayatın merkezine oturduğu günümüzde; E-Ticaret Hukuku, KVKK & Veri Koruma Hukuku, Bilişim Hukuku, Startup ve Yatırım Hukuku, Kripto & Fintech Hukuku, Dijital Medya ve İnfluencer Hukuku, Oyun ve E-Spor Hukuku, Yapay Zekâ ve Teknoloji Hukuku gibi modern hukuk alanlarında da yenilikçi çözümler sunuyoruz.

Gençliğimizden aldığımız dinamizm ve teknolojiye olan hâkimiyetimiz sayesinde, geleneksel hukuk disiplinlerini modern dünyanın ihtiyaçlarıyla birleştiriyor; müvekkillerimizin karşılaşabileceği her türlü soruna yaratıcı, hızlı ve etkili hukuki çözümler üretiyoruz.

Bizim için hukuk yalnızca mevcut sorunları çözmek değil, aynı zamanda müvekkillerimizin gelecek planlarını güvenle şekillendirebilmeleri için önleyici ve yol gösterici bir güçtür. Bu nedenle hedefimiz, müvekkillerimizin yalnızca hukuki süreçlerini yönetmek değil; aynı zamanda yeni çağın sunduğu fırsatları en güvenli ve en verimli şekilde değerlendirmelerine yardımcı olmaktır.

Avukatlarımız

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Faaliyet Alanlarımız

Işıkoğlu Hukuk, ticari şirketlerden teknoloji girişimlerine, fikri mülkiyetten kripto & fintech hukuku ve yapay zeka odaklı danışmanlığa kadar geniş yelpazede uzman hukuk hizmeti sunar. Müvekkil odaklı yaklaşımımız, üstün dürüstlük ve şeffaflık ilkeleriyle her zaman kesintisiz iletişim sağlar.

01
-

Işıkoğlu Partners

Bu uzmanlık alanındaki sözleşme, uyum ve uyuşmazlık süreçleriniz için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.

WhatsApp'tan Sorun İletişim Formu ile Yazın →

Diğer Uzmanlık Alanları

Bu Alandaki Makalelerimiz

Ekibimiz

Geleneksel hukuk disiplinlerindeki sağlam birikimini çağımızın dijital, finansal ve teknolojik ihtiyaçlarıyla birleştiren; müvekkil odaklı temsil, şeffaf iletişim ve titiz dosya takibi ilkeleriyle çalışan avukat kadromuz.

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Avukat

İletişim

E-Posta: iletisim@isikoglupartners.com
Telefon: +90 531 869 3827
WhatsApp'tan Sorun
AVUKAT
-

Deneyim & Pratik

    Çalışma Alanları

      Konu Başlıkları
      Toplam 1.095 Hukuki Makale & Rehber
      Yükleniyor...

      Deniz Ticareti ve Konteyner Taşımacılığında Demuraj (Demurrage), Detensiyon, Ardiye Ücretleri ve Yük Üzerinde Hapis Hakkı (TTK m. 1201)

      6102 sayılı TTK m. 1152-1174 sürastarya ve m. 1201 yük üzerinde hapis hakkı kapsamında konteyner demurajı, detensiyon ve liman ardiye farkları, free time aşımı, TBK m. 20-25 genel işlem koşulları ile TMK m. 2 tenkisi ve Denizcilik İhtisas Mahkemesi davaları — kapsamlı rehber.

      Ticaret & Şirketler Hukuku Yazar: Av. Celil Işık Okuma Süresi: 20 dk (4209 kelime) Son Güncelleme: 2026-11-15

      Özet

      6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) Beşinci Kitabı kapsamında düzenlenen gemi sürastaryası (TTK m. 1152–1174) ile modern deniz yoluyla konteyner taşımacılığındaki demuraj (demurrage), detensiyon (detention) ve liman ardiyesi (storage) kavramlarının hukuki sınırları; serbest süre (free time) ve varış ihbarı şartları, taşıyanın navlun ve sürastarya/demuraj alacağı için eşya üzerinde sahip olduğu hapis hakkının (TTK m. 1201 ve TMK m. 950–953) teslimden itibaren 30 günlük yargısal başvuru koşulu, gümrük beklemeleri ve konşimento teslim edilmemesi kaynaklı uyuşmazlıklar, fahiş konteyner faturalarının TBK m. 20–25 (genel işlem koşulları), TBK m. 52/2 (zararı azaltma yükümlülüğü) ve TMK m. 2 (dürüstlük kuralı) çerçevesinde tenkisi ile Denizcilik İhtisas Mahkemelerindeki dava süreçleri — kapsamlı hukuki inceleme.

      Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.


      I. Giriş — Deniz Yoluyla Konteyner Taşımacılığında Bekleme Maliyetleri ve Hukuki Çerçeve

      Küresel dış ticaret hacminin yaklaşık yüzde sekseninden fazlası deniz yoluyla ve standart konteyner (FCL/LCL) taşımacılığı üzerinden yürütülmektedir. Ancak limanlardaki yoğunluk, gümrük kırmızı hat muayeneleri, ihracatçı ile ithalatçı arasındaki ödeme anlaşmazlıkları nedeniyle konşimentonun (Bill of Lading) zamanında teslim edilmemesi veya ithalat izinlerinin gecikmesi halinde konteynerler terminal sahalarında haftalarca hatta aylarca beklemektedir. Bu bekleme süreci, malın kendi ticari bedelini dahi aşabilen devasa demuraj (demurrage), detensiyon (detention) ve liman ardiye faturalarının doğmasına neden olmaktadır.

      Konteynerlerin gemi ve liman operasyonu dışındaki bu mali anlaşmazlıkları; hem deniz ticaret hukukunun özel kurumlarını hem de sözleşme ve eşya hukukunun temel ilkelerini aynı anda harekete geçirir. Taşıyan (armatör) veya hat acentesi, biriken demuraj alacağı ödenmedikçe yükü teslim etmemekte ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 1201. maddesindeki eşya üzerinde hapis hakkını kullanacağını ileri sürmektedir. Buna karşılık alıcı veya taşıtan şirketler ise tek taraflı belirlenmiş günlük tarifelerin fahiş olduğunu, gecikmenin gümrük idaresi veya taşıyandan kaynaklandığını ve malın limanda rehin tutulmasının telafisi güç ticari zarar doğurduğunu savunmaktadır. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Uluslararası Karayolu Taşımacılığında CMR Konvansiyonu: Yükün Hasarlanması, Çalınması, Geç Teslimi ve SDR Sorumluluk Sınırları başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

      Bu çok katmanlı uyuşmazlıklar; Ticaret ve Şirketler Hukuku, Borçlar Hukuku ve gümrük kaynaklı işlemler yönünden İdare Hukuku perspektifinden birlikte değerlendirilmelidir. Doğru hukuki niteleme yapılmadığında hem taşıyan taraf 30 günlük hapis hakkı başvuru süresini kaçırarak teminatını kaybetmekte hem de alıcı taraf ihtirazi kayıt koymadan yaptığı ödemeler sebebiyle geri alım (istirdat) hakkını zayıflatmaktadır.

      Temel Hukuki Ayrım: Türk hukukunda geminin yükleme/boşaltma limanında beklemesi olan klasik gemi sürastaryası (TTK m. 1152–1174) ile konteyner ekipmanının terminal içi veya dışı beklemesinden doğan konteyner demuraj/detensiyon ücretleri birbirinden farklı hukuki temellere dayanır. Konteyner demurajı kanuni starya rejimi yerine konşimento ve navlun sözleşmesi hükümleri ile TBK genel işlem koşulları denetimine tabidir.

      II. Gemi Sürastaryası (TTK m. 1152–1174), Konteyner Demurajı, Detensiyon ve Ardiye Ayrımı

      Deniz ticareti uygulamasında üç farklı maliyet kalemi sıklıkla birbirine karıştırılarak tek bir başlık altında "ardiye veya demuraj" olarak adlandırılmakta, bu durum dava dilekçelerinde ve fatura itirazlarında ciddi hak kayıplarına yol açmaktadır. Oysa 6102 sayılı TTK'nın kırkıncı fasılları ile uluslararası denizcilik teamülleri bu kavramları net biçimde ayırmaktadır. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Ticari Defterlerin İbrazı, Cari Hesap Mutabakatı, Açık/Kapalı Fatura ve Faturaya 8 Günlük İtiraz Süresi (TTK m. 21 ve m. 89) başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

      Gemi Sürastaryası (TTK m. 1152–1174): Yolculuk çarteri (charter party) sözleşmelerinde, geminin yüklenmesi veya boşaltılması için sözleşmeyle ya da teamülle tanınan ücretsiz bekleme süresine starya (laytime) denir. Geminin yükletenin veya gönderilenin tasarrufuyla bu süreyi aşarak limanda fazladan bekletilmesi halinde doğan günlük ek tazminata ise kanunen sürastarya (demurrage) adı verilir. TTK m. 1156 ve m. 1168 uyarınca starya ve sürastarya hesabında hava muhalefeti, grev veya gemiden kaynaklanan engellerin süreye eklenip eklenmeyeceği özel emredici ve yedek kurallara bağlanmıştır.

      Buna karşılık düzenli hat (liner) konteyner taşımacılığında gemi yükünü limana tahliye edip seferine devam eder; limanda bekleyen şey gemi değil, içinde eşyanın bulunduğu taşıyana ait konteyner ekipmanıdır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik kabulüne göre konteyner beklemeleri teknik anlamda TTK m. 1152–1174 kapsamındaki gemi sürastaryası değil, taşıyana ait konteyner ekipmanının alıkonulmasından kaynaklanan sözleşmesel gecikme bedelidir ve konşimento şartlarına göre üç ayrı kaleme ayrılır:

      Ücret / Kavram Türü Alacaklı Taraf Kapsam ve Başlangıç Anı Hukuki Dayanak ve Niteliği
      Gemi Sürastaryası (Laytime Demurrage) Armatör / Çarter Taşıyanı Çarter taşımalarında geminin yükleme/boşaltma limanında ücretsiz starya süresini aşması TTK m. 1152–1174 (Kanuni sürastarya rejimi)
      Konteyner Demurajı (Demurrage) Taşıyan (Hat Operatörü / Acente) Dolu konteynerin gemiden tahliye edilip liman sahasında free time dolduktan sonra çekilmemesi Konşimento / Taşıma Sözleşmesi + TBK sözleşmesel tazminat
      Detensiyon (Detention / Ekipman Bekleme) Taşıyan (Hat Operatörü / Acente) Dolu konteynerin limandan çıkarılıp alıcı deposunda boşaltıldıktan sonra boş olarak geri iade edilmemesi Konşimento / Hat Tarifesi (Ekipmandan mahrumiyet bedeli)
      Liman Ardiyesi (Port Storage) Liman İşleticisi / Geçici Depolama Yeri Yükün veya konteynerin gümrüklü saha, antrepo veya terminalde fiziksel olarak yer işgal etmesi Liman İşletme Tarifesi / Vedia ve Depolama Sözleşmesi

      Bu tabloda görüldüğü üzere alıcı firma tek bir gecikmede hem liman işleticisine ardiye (storage) hem de taşıyana/acentesine konteyner demurajı ve detensiyon ödemek durumunda kalabilmektedir. Liman ardiyesi gümrüklü sahanın kiralanması/depolanması karşılığı iken, demuraj konteyner kutusunun ticari dolaşımından mahrum kalınmasının bedelidir.


      III. Serbest Süre (Free Time), Varış İhbarı, Gümrük Beklemeleri ve Konşimento Engelleri

      Konteyner demurajı ve detensiyon ücretlerinin işlemeye başlayabilmesi için, navlun sözleşmesinde veya konşimentoda öngörülen serbest sürenin (free time) dolmuş olması şarttır. Uygulamada taşıma hattının ticari politikasına ve varış limanının yoğunluğuna bağlı olarak genellikle tahliye tarihinden itibaren 5 ila 14 gün arasında serbest süre tanınmaktadır. Ancak serbest sürenin hukuken işlemeye başlaması için yalnızca geminin limana yanaşması yeterli değildir.

      6102 sayılı TTK m. 1153 ve deniz ticareti teamülleri kıyasen uygulandığında, taşıyanın veya Türkiye'deki yetkili acentesinin varış ihbarını (Notice of Arrival) konşimentoda gösterilen gönderilene veya ihbar muhatabına (notify party) usulüne uygun şekilde tebliğ etmiş olması gerekir. Varış ihbarının hiç gönderilmemesi veya yanlış muhataba iletilmesi halinde alıcının temerrüdünden söz edilemez ve ihbarın ulaştığı tarihe kadar demuraj talep edilemez.

      Uygulamada sıklıkla tartışma yaratan bir diğer husus, konteynerin limandan çekilememesinin alıcının kendi ihmalinden değil dışsal engellerden kaynaklanmasıdır. Gümrük idaresince yapılan kırmızı hat muayeneleri, TSE/Tarım Bakanlığı laboratuvar analizlerinin haftalar sürmesi, liman işçilerinin grevi yahut yükleten ile gönderilen arasındaki satış bedeli uyuşmazlığı nedeniyle göndericinin orijinal konşimentoyu teslim etmemesi hallerinde kimin sorumlu olacağı sözleşme risk dağılımına göre belirlenir. Konşimento ciro edilip kendisine teslim edilmeyen alıcı malı çekemiyorsa, taşıtan sıfatıyla yükletenin sözleşmesel sorumluluğu devam ederken; gümrük incelemesinden kaynaklanan olağan gecikmeler kural olarak yükle ilgili risk alanı içinde kaldığından taşıyana yüklenemez — meğerki gecikme doğrudan taşıyanın özet beyan (manifesto) hatasından kaynaklanmış olsun.

      Eğer yükün gümrükten çekilememesi doğrudan taşıyanın veya hat acentesinin özet beyanı yanlış girmesi, konşimento bilgilerini gümrük sistemine geç aktarması veya ordino/teslim talimatını haksız yere vermekten kaçınması yüzünden gerçekleşmişse, 6098 sayılı TBK m. 112 ve m. 117 uyarınca kendi kusuruyla alıcının ifayı kabul etmesini engelleyen taşıyanın bu günler için demuraj talep etmesi hukuken mümkün değildir.


      IV. Taşıyanın Navlun ve Demuraj Alacağı İçin Eşya Üzerinde Hapis Hakkı (TTK m. 1201)

      Deniz taşımacılığında taşıyanın, ödenmeyen navlun, sürastarya, demuraj ve yük için yaptığı zorunlu gider alacaklarını güvence altına alabilmesi için kanun koyucu TTK m. 1201 ile çok güçlü bir ayni teminat mekanizması tanımıştır. Kanun hükmü açık ve emredici sınırlar içermektedir:

      6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1201/1 ve m. 1201/2: "(1) Taşıyan, 1200 üncü maddede yazılı bütün alacakları için, Türk Medeni Kanununun 950 ilâ 953 üncü maddeleri uyarınca eşya üzerinde hapis hakkını haizdir. Şu kadar ki, teslimden itibaren otuz gün içinde mahkemeye başvurulması ve eşyanın hâlâ gönderilenin zilyetliğinde bulunması şartıyla, bu hak eşyanın tesliminden sonra da devam eder.
      (2) Hapis hakkı, sadece o eşyanın taşındığı yolculuktan doğan alacaklar için kullanılabilir. Müşterek avarya garamesinden ve kurtarma ücretinden doğan alacaklar hariç, hapis hakkı, sadece alacakları karşılayacak miktardaki eşya üzerinde kullanılabilir."

      Bu maddenin dikkatle analiz edilmesi gereken dört kritik hukuki sınırı vardır:

      1. Sadece İlgili Yolculuktan Doğan Alacaklar (Bağlantı Şartı): Taşıyan, önceki başka bir sevkiyattan veya eski bir cari hesaptan kalan borçlar sebebiyle, halen taşıdığı yeni konteynerdeki mallar üzerinde hapis hakkı kullanamaz. Hapis hakkı yalnızca o spesifik konşimento ve yolculuktan doğan navlun, demuraj, müşterek avarya ve zorunlu giderlerle sınırlıdır.
      2. Orantılılık İlkesi (Alacağı Karşılayacak Miktar): Taşıyanın alacağı örneğin 10.000 ABD Doları iken, konteyner içindeki 500.000 ABD Doları değerindeki tüm eşyayı süresiz alıkoyması TTK m. 1201/2'ye aykırıdır; yalnızca alacağı karşılayacak kısım üzerinde hapis hakkı kullanılabilir veya yeterli teminat (banka teminat mektubu / nakit depo) sunulduğunda malın derhal serbest bırakılması gerekir (TMK m. 951).
      3. Teslimden Sonra 30 Günlük Başvuru Şartı: Eşya gümrüklü sahada veya sonrasında gönderilene teslim edilmiş olsa bile, taşıyan teslim tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde mahkemeye başvurur ve eşya hâlâ gönderilenin zilyetliğinde bulunursa hapis hakkını sürdürebilir. 30 günlük süre kaçırıldığında hapis hakkı kesin olarak düşer.
      4. Konşimento / Teslim Ordinosunun Haksız Alıkonulması: Uygulamada bazı hat acenteleri mahkemeden hapis hakkı kararı almadan veya TMK m. 950'deki taşınır rehni hükümlerine uygun satış prosedürüne başvurmadan, eşyayı aylarca gümrük sahasında bloke ederek katlanarak artan demuraj ve ardiye doğmasına yol açmaktadır. Oysa hapis hakkı, alacağı tahsil etmek üzere mahkeme veya icra dairesi aracılığıyla paraya çevirme yetkisi veren bir rehin hakkıdır; eşyayı sonsuza kadar bekletip demuraj üretme aracı değildir.

      Taşıyanın hapis hakkını kötüye kullanması veya alacak miktarıyla orantısız şekilde tüm yükü bloke etmesi durumunda, gönderilen mahkemeye başvurarak ihtilaflı navlun ve makul demuraj tutarı kadar banka teminat mektubu veya nakdi depo sunmak suretiyle TMK m. 951 uyarınca yük üzerindeki alıkoymanın kaldırılmasını ve eşyanın derhal serbest bırakılmasını talep edebilir. Yeterli güvence sunulmasına rağmen ordinonun verilmemesi halinde, bu tarihten sonra doğacak ardiye ve demuraj bedellerinden doğrudan taşıyan sorumlu olur.


      V. Malın Çekilmemesi, Gümrük Tasfiyesi (4458 SK m. 177) ve Zararı Azaltma Yükümlülüğü

      Dış ticarette özellikle malın ayıplı çıkması, fiyatların düşmesi veya alıcının iflas etmesi durumunda alıcı konşimentoyu almaktan ve malı gümrükten çekmekten tamamen vazgeçebilmektedir. Bu senaryoda konteyner gümrüklü sahada aylarca beklemekte, biriken demuraj faturası konteynerin sıfır satın alma değerini (örneğin 3.000–5.000 USD'lik kutu bedelini) defalarca aşarak 50.000–100.000 USD seviyelerine ulaşmaktadır.

      Bu noktada 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 70 ve m. 177 devreye girmektedir. Deniz yoluyla gelen eşya için özet beyanın verildiği tarihten itibaren 45 gün içinde gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmayan (çekilmeyen) eşya tasfiyelik hale gelir. Taşıyan veya acentesi, konteyneri süresiz olarak dolu bekletip astronomik fatura üretmek yerine; gümrük idaresinden izin alarak eşyayı konteynerden geçici depolama alanına/antrepoya boşaltmak (strip etmek) ve konteyner ekipmanını serbest dolaşımına geri almak imkanına sahiptir.

      Türk Borçlar Kanunu m. 52/2 uyarınca zarar gören alacaklının dahi zararın artmasını önleme (zararı azaltma) yükümlülüğü vardır. Eğer taşıyan, alıcının malı çekmeyeceğinin açıkça anlaşıldığı veya gümrükçe 45 günlük tasfiye süresinin dolduğu tarihten sonra makul sürede konteyneri boşalttırıp (strip) ekipmanını geri alma girişiminde bulunmamışsa; aylarca veya yıllarca süren pasif bekleme dönemine ilişkin fahiş demuraj talepleri Yargıtay tarafından TMK m. 2 ve TBK m. 52/2 çerçevesinde reddedilmekte ya da önemli ölçüde tenkis edilmektedir.


      VI. Fahiş Demuraj ve Ardiye Faturalarının TBK m. 20–25 ve TMK m. 2 Kapsamında Denetimi

      Uluslararası hat taşımacılığında konteyner demuraj ve detensiyon tarifeleri, taşıyanlar tarafından önceden tek taraflı olarak hazırlanıp konşimentonun arka yüzüne çok küçük puntolarla yazılmakta yahut yalnızca taşıyanın kurumsal internet sitesindeki dinamik tarifelere atıf yapılmaktadır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle birlikte, bu tür önceden hazırlanmış standart sözleşme hükümleri Genel İşlem Koşulları (TBK m. 20–25) denetimine tabi hale gelmiştir.

      TBK m. 20/2 uyarınca, aynı amaçla düzenlenen sözleşmelerin metinlerinin özdeş olmaması veya tarafların tacir sıfatını taşıması (Yargıtay 11. HD ve doktrinin ağırlıklı görüşü doğrultusunda TBK m. 20–25 koruması tacirler hakkında da yürürlük/kapsam denetimi bakımından uygulanır; ayrıca TMK m. 2 dürüstlük kuralı tacirler dahil herkes için emredicidir) bu hükümlerin genel işlem koşulu niteliğini ortadan kaldırmaz. Bu denetim iki aşamalı işler:

      • Yürürlük ve Kapsam Denetimi (TBK m. 21): Taşıtan veya gönderilenin konşimentonun düzenlendiği sırada günlük kademeli demuraj tarifesinden açıkça haberdar edilmemesi, fahiş cezai artışların ("alışılmışın dışında şaşırtıcı şartların" — TBK m. 21/2) dikkat çekici biçimde gösterilmemesi halinde bu hükümler yazılmamış sayılır. Yazılmamış sayılma halinde mahkeme, sözleşmede oran kararlaştırılmamış gibi piyasa rayiçlerine göre makul bekleme bedelini belirler.
      • Cezai Şart ve Dürüstlük Denetimi (TBK m. 182/3 ve TMK m. 2): Gecikme arttıkça günlük bedeli katlayarak artıran (örneğin 1–5 gün 40 USD, 6–10 gün 80 USD, 11+ gün 160 USD gibi) ve birkaç ay sonunda konteynerin kendi satın alma değerini 10 kat aşan tarifeler, götürü tazminat sınırını aşarak cezai şart niteliği kazanır. Tacirler arasındaki uyuşmazlıklarda TTK m. 22 fahiş cezai şartın tenkisini kısıtlasa da, borçlunun ekonomik mahvına yol açacak veya dürüstlük kuralına (TMK m. 2) açıkça aykırı düşecek nitelikteki taleplerin hakim tarafından hakkaniyet sınırına çekileceği yerleşik içtihatla kabul edilmektedir.

      Yargılamada görevlendirilen deniz ticareti ve dış ticaret bilirkişileri, söz konusu konteynerin (örneğin 20'DC veya 40'HC standart bir kutunun) ikinci el veya sıfır ikame bedelini, taşıyanın ilgili limandaki fiili ekipman mahrumiyeti zararını ve serbest piyasa günlük kiralama rayiçlerini birlikte değerlendirmektedir. Böylece sözleşmedeki fahiş cezai artışların yerine, taşıyanın gerçek ekipman yoksunluğu zararını aşmayan hakkaniyete uygun bir günlük kullanım tazminatı hesaplanmaktadır.

      İhtirazi Kayıt Uyarısı: İthalatçı firma malını acilen gümrükten çekebilmek için taşıyanın talep ettiği fahiş demuraj veya liman ardiyesi faturasını ödemek zorunda kalırsa, banka havalesinin açıklama kısmına ve acenteye verilen yazıya mutlaka "Fazlaya ilişkin tüm dava, istirdat ve itiraz haklarımız saklı kalmak kaydıyla ihtirazi kayıtla ödenmiştir" ibaresini yazdırmalıdır. İhtirazi kayıt konulmadan yapılan tam ödeme sonrasında istirdat (geri alım) davasında "hata veya cebir/ikrah" ispatı zorlaşmaktadır.

      VII. Freight Forwarder, Hat Acentesi ve Alıcı Arasındaki Husumet Dağılımı

      Deniz taşımacılığı davalarının usulden reddedilmesinin en yaygın sebebi husumet (taraf sıfatı) hatasıdır. Konteyner taşımasında sahada dört farklı aktör bulunur: Fiili taşıyan (armatör/hat operatörü), akdi taşıyan (kendi konşimentosunu - House B/L düzenleyen Freight Forwarder), hat acentesi (TTK m. 105 kapsamında armatörün temsilcisi) ve taşıma işleri komisyoncusu.

      Eğer Freight Forwarder yalnızca komisyoncu olarak hareket etmiş ve armatör adına Master Konşimento düzenletmişse, doğrudan kendi adına demuraj davası açması aktif husumet yokluğundan reddedilebilir; ancak kendi adına House B/L düzenleyerek "sabit ücretle taşıma" (TTK m. 926) veya taşıyan sıfatı üstlenmişse hem taşıyana karşı sorumlu olur hem de yük ilgilisine rücu edebilir. Öte yandan hat acentesi, kendi adına değil TTK m. 105/2 uyarınca temsil ettiği yabancı veya yerli armatör adına izafeten dava açabilir veya aleyhine açılan davalarda davalı sıfatıyla yer alabilir. Dava dilekçesinde asıl taşıyan yerine sadece acentenin doğrudan şahsi borçlu/alacaklı gibi gösterilmesi usulden bozma nedeni teşkil etmektedir.

      Gönderilenin (alıcının) demuraj borcundan sorumlu tutulabilmesi için ise TTK m. 1202 ve Yargıtay uygulaması uyarınca konşimentoyu ciro veya teslim suretiyle ibraz ederek yükün teslimini talep etmiş (navlun sözleşmesine katılmış) olması şarttır. Konşimentoyu hiç kabul etmemiş ve taşıyanla sözleşme ilişkisi kurmamış bir alıcıya (örneğin siparişi iptal ettiği için malı hiç sahiplenmemiş firmaya) karşı taşıyanın doğrudan demuraj talebi yöneltmesi kural olarak mümkün olmayıp muhatap taşıtan (yükleten) taraftır.


      VIII. Denizcilik İhtisas Mahkemelerinde Görev, Arabuluculuk ve Zamanaşımı (TTK m. 1188, 1246)

      6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, TTK'nın Beşinci Kitabı olan Deniz Ticareti Hukuku hükümlerinden doğan tüm davalar mutlak ticari davadır. Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından belirlenen yetki çevrelerinde (örneğin İstanbul'da 17. Asliye Ticaret Mahkemesi, İzmir, Mersin ve Kocaeli gibi büyük liman merkezlerinde ihtisaslaşmış Asliye Ticaret Mahkemeleri) bu uyuşmazlıklara Denizcilik İhtisas Mahkemesi sıfatıyla bakılmaktadır. Denizcilik İhtisas Mahkemesi bulunmayan yargı çevrelerinde ise görevli mahkeme genel Asliye Ticaret Mahkemesidir.

      Demuraj, detensiyon, ardiye alacağı veya fahiş bedellerin istirdadı ile hapis hakkı kapsamındaki menfi tespit davalarının tamamı belirli bir miktar paranın ödenmesi veya borçlu olunmadığının tespiti talebini içerdiğinden, TTK m. 5/A uyarınca dava şartı zorunlu ticari arabuluculuğa tabidir. Arabuluculuk başvurusu yapılmadan doğrudan açılan davalar usulden reddedilir. Ancak acil olarak yük üzerindeki hapis hakkının kaldırılması ve malın gümrükten çekilmesi için teminat karşılığı ihtiyati tedbir talep edilecekse, HMK m. 389 kapsamında arabuluculuk beklenmeksizin doğrudan mahkemeden ihtiyati tedbir istenebilir ve kararın uygulanmasından itibaren 2 hafta içinde arabuluculuk/esas dava süreci başlatılır.

      Zamanaşımı bakımından ise TTK m. 1246 ve m. 1188 hükümleri son derece katı süreler getirmiştir: Navlun sözleşmelerinden doğan alacaklar (navlun, sürastarya/demuraj dahil) kural olarak 1 yıllık zamanaşımına tabidir (TTK m. 1246/1). Taşıyana karşı yük zıya veya hasarı nedeniyle açılacak tazminat davalarında ise TTK m. 1188 uyarınca teslim tarihinden itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre öngörülmüştür. Sürenin kaçırılmaması için alacağın doğduğu ve muaccel olduğu tarihin titizlikle izlenmesi gerekir.


      IX. Konteyner Demurajı, Hapis Hakkı ve Tenkis Taleplerine İlişkin Yargıtay 11. HD İçtihatları

      Deniz ticareti uyuşmazlıklarında temyiz incelemesini yürüten Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin konteyner demurajı, detensiyon, ardiye ve TTK m. 1201 hapis hakkına ilişkin yerleşik içtihat ilkeleri şu şekilde özetlenebilir:

      Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Konteyner Demurajının Niteliği ve Zararı Azaltma): "Konteynerin boşaltma limanında serbest süre (free time) içinde çekilmemesi veya boş olarak iade edilmemesi nedeniyle istenen konteyner demuraj/detensiyon ücreti, TTK m. 1152 anlamında gemi sürastaryası olmayıp taşıma sözleşmesinden doğan bir gecikme tazminatıdır. Taşıyan veya acentesi, malın alıcı tarafından çekilmeyeceğinin anlaşıldığı andan itibaren makul süre içinde gümrük idaresinden izin alarak eşyayı geçici depolama yerine/antrepoya boşaltmak (strip etmek) ve konteynerin kullanılmamasından kaynaklanan zararın fahiş biçimde büyümesini önlemek (TBK m. 52/2) zorundadır; aksi halde konteynerin rayiç değerini defalarca aşan tüm bekleme süresi için demuraja hükmedilemez."
      Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (TTK m. 1201 Hapis Hakkı ve Sınırları): "Taşıyanın navlun ve demuraj alacağı için TTK m. 1201 uyarınca eşya üzerinde hapis hakkı bulunmakta ise de, bu hak yalnızca o eşyanın taşındığı yolculuktan doğan alacaklar için ve alacağı karşılayacak miktardaki eşya üzerinde kullanılabilir. Taşıtan veya gönderilen tarafından alacağı güvence altına alacak yeterli nakdi veya banka teminatı sunulmasına rağmen eşyanın teslim edilmemesi hukuka aykırı olup taşıyan bu dönem için ayrıca demuraj talep edemez."
      Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Gönderilenin Sorumluluğu ve Tarifelerin İspatı): "Konşimentoda gösterilen gönderilen, eşyayı teslim almak üzere konşimentoyu ibraz edip taşıma ilişkisine katılmadıkça taşıyana karşı demuraj ve ardiye borçlusu sıfatını kazanmaz. Konşimentoda veya taraflar arasındaki sözleşmede günlük konteyner demuraj oranı açıkça kararlaştırılmamışsa, taşıyanın tek taraflı yayınladığı yüksek tarifeler doğrudan bağlayıcı olmayıp, sektördeki emsal rayiç bedeller bilirkişi marifetiyle tespit edilerek hüküm kurulmalıdır."

      Yüksek Mahkeme'nin ortaya koyduğu bu ilkeler, özellikle malın gümrükte sahipsiz kaldığı uyuşmazlıklarda ispat yükünün taşıyan aleyhine döndüğünü göstermektedir. Taşıyanın, konteynerin gümrüklü sahada neden boşaltılamadığını, 4458 sayılı Kanun m. 177 kapsamında gümrük idaresine strip (boşaltma) başvurusu yapıp yapmadığını ve varsa ret gerekçelerini yazılı belgelerle mahkemeye sunması gerekmektedir.

      Bununla birlikte, ihracatçı veya ithalatçı firmaların da süreç boyunca pasif kalmamaları önem taşır; gönderilenin malı çekmeyeceğinin netleştiği anda yazılı bildirimde bulunması, taşıyanın haksız hapis hakkına karşı derhal banka teminat mektubu önermesi ve ödeme zorunluluğu doğduğunda ihtirazi kayıt işletmesi Yargıtay denetiminde haklılığın tespiti bakımından belirleyici olmaktadır.


      X. Pratik Uygulama: Fahiş Demuraj Talebine Karşı İhtirazi Kayıt / Menfi Tespit ve Yük Teslimi İhtarnamesi

      Gümrükte bekleyen konteyner için fahiş demuraj talep eden taşıyana/acentesine karşı teminat önererek malın serbest bırakılmasını isteme ve ihtirazi kayıtla ödeme sonrası fazla tutarın istirdadını sağlama amacına yönelik ihtarname taslağı aşağıda yer almaktadır:

      İHTARNAME TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR

      İHTARNAMEDİR
      (TTK m. 1201, TMK m. 951 ve TBK m. 20–25 Kapsamında Teminat Sunumu / İhtirazi Kayıt Bildirimi)


      KEŞİDECİ (ALICI / TAŞITAN): [İthalatçı Şirket Unvanı, MERSİS No, Adresi]
      VEKİLİ: Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi]
      MUHATAP: [Taşıyan Armatör Firmaya İzafeten Türkiye Hat Acentesi / Freight Forwarder Unvanı, Adresi]
      KONU: [Konşimento No] sayılı konşimento kapsamındaki [Konteyner No] numaralı konteynerler için tahakkuk ettirilen fahiş demuraj/detensiyon faturasına itirazımız ile ihtirazi kayıtla ödeme / yeterli teminat karşılığında yükün derhal serbest bırakılması ihtarıdır.

      SAYIN MUHATAP,

      1. ../../2026 tarihli ve [B/L No] numaralı konşimento kapsamında [Yükleme Limanı]'ndan [Varış Limanı]'na taşınan müvekkil şirkete ait eşya hakkında tarafınızca toplam [Tutar] ABD Doları tutarında demuraj ve konteyner bekleme faturası düzenlenmiş olup, söz konusu tutar ödenmedikçe teslim ordinolarının verilmeyeceği ve TTK m. 1201 uyarınca eşya üzerinde hapis hakkı kullanıldığı bildirilmiştir.

      2. Öncelikle belirtmek gerekir ki; taşıma konusu emtianın gümrükten çekilememesindeki [.. günlük] gecikme doğrudan özet beyan düzeltme ve varış ihbarındaki operasyonel gecikmeden kaynaklanmış olup bu günler yönünden müvekkilin temerrüdü söz konusu değildir. Ayrıca tarafınızca tek taraflı belirlenerek konşimento arka yüzüne veya internet sitesine atıfla dayatılan kademeli artış tarifesi TBK m. 20–25 genel işlem koşulları kapsamında müvekkili bağlamamakta ve konteynerin kendi piyasa değerini aşan tutarlar TMK m. 2 dürüstlük kuralına açıkça aykırılık teşkil etmektedir.

      3. İhtilafın ticari faaliyetimizi ve malın bozulma/gümrük tasfiyesi riskini daha fazla büyütmemesi için; [Seçenek A: Talep edilen [Tutar] USD tutarı fazlaya ilişkin tüm menfi tespit, tenkis ve istirdat haklarımız saklı kalmak kaydıyla İHTİRAZİ KAYITLA ödenmiş/bankanıza gönderilmiş olup, ordinonun derhal düzenlenmesini] [Seçenek B: TTK m. 1201 ve TMK m. 951 uyarınca ihtilaflı alacağı karşılayacak tutarda kesin ve süresiz banka teminat mektubu sunulmaya hazır olunduğundan yük üzerindeki hapis hakkının kaldırılarak ordinonun derhal teslim edilmesini] ihtar ederiz.

      4. Aksi halde eşyanın haksız alıkonulmasından doğacak ilave liman ardiye giderleri, müşteri sözleşmesi gecikme zararları ve fiyat kayıpları nedeniyle İstanbul Denizcilik İhtisas Mahkemesi nezdinde ihtiyati tedbir talepli dava açılacağı ve tüm zararların tarafınızdan tahsil edileceği ihtaren bildirilir.


      Keşideci Vekili
      Av. [Adı Soyadı]
      İmza


      XI. İthalatçı, İhracatçı ve Lojistik İşletmeleri İçin Demuraj ve Hapis Hakkı Kontrol Listesi

      Deniz taşımacılığında konteynerlerin limanda beklemesi nedeniyle ortaya çıkan demuraj, detensiyon ve hapis hakkı krizlerinde tarafların ilk anda alacakları önlemler yargılamanın sonucunu doğrudan belirlemektedir. Özellikle serbest sürelerin navlun teklif aşamasında yazılı teyide bağlanması sonraki anlaşmazlıkların büyük çoğunluğunu baştan ortadan kaldırır.

      İhtilaf ortaya çıktıktan sonra ise belgelerin kronolojik olarak kaydedilmesi ve yasal sürelerin titizlikle izlenmesi gereklidir. Uygulamada takip edilmesi gereken başlıca adımlar şunlardır:

      1. Booking ve Teklifte Free Time Pazarlığı: Sevkiyat başlamadan önce hat acentesinden en az 14–21 gün birleştirilmiş (combined demurrage & detention) serbest süre ve günlük sabit tarife yazılı onayı alınmalıdır.
      2. Varış İhbarı ve Kusur Belgelerinin Arşivlenmesi: Varış ihbarının geliş saati, özet beyan hatası veya ordino engeline dair tüm e-postalar tarih damgalı saklanmalıdır.
      3. Ödeme Yapılacaksa Mutlaka İhtirazi Kayıt Şerhi: Liman ardiyesi ve demuraj faturası malı kurtarmak için ödeniyorsa, dekont açıklamasına "ihtirazi kayıtla / istirdat hakkı saklı kalarak" ibaresi mutlaka yazılmalıdır.
      4. Taşıyan Açısından 45 Günlük Strip ve 30 Günlük Hapis Hakkı Süresi: Alıcı malı çekmiyorsa taşıyan 45 gün sonunda eşyayı antrepoya boşaltarak zararı durdurmalı; mal teslim edildiyse TTK m. 1201 gereğince 30 gün içinde mahkemeye başvurmalıdır.
      5. 1 Yıllık Zamanaşımı ve Zorunlu Arabuluculuk: TTK m. 1246 kapsamında 1 yıllık zamanaşımı dolmadan Denizcilik İhtisas Mahkemesi nezdinde dava şartı arabuluculuk başlatılmalıdır.

      Bu prosedürel adımlara uyulması, hem ithalatçı firmaların fahiş faturalara karşı geri alım hakkını korumasını hem de taşıyanların gerçek bekleme alacaklarını güvenceye almasını sağlamaktadır.


      XII. Sonuç

      Deniz ticareti ve konteyner taşımacılığında demuraj, detensiyon, ardiye ve eşya üzerinde hapis hakkı uyuşmazlıkları, uluslararası denizcilik teamülleri ile Türk ticaret ve borçlar hukukunun en teknik kesişim alanlarından biridir. İnceleme çerçevesinde vurgulanan temel ilkeler şu şekilde özetlenebilir:

      1. Kavram ve Hukuki Rejim Ayrımı: Konteyner demuraj ve detensiyon ücretleri TTK m. 1152–1174 gemi sürastaryasından farklı olup sözleşmesel gecikme bedelidir; liman ardiyesi ise gümrüklü saha depolama hizmeti karşılığıdır.
      2. TTK m. 1201 Hapis Hakkının Sınırları: Taşıyan hapis hakkını yalnızca o yolculuktan doğan alacaklar için ve alacağı karşılayacak miktardaki eşya üzerinde kullanabilir; teslimden sonra hakkın korunması 30 gün içinde mahkemeye başvurulmasına bağlıdır.
      3. Fahiş Faturalarda TBK ve TMK Kalkanı: Habersiz uygulanan aşırı tarifeler TBK m. 20–25 genel işlem koşulları denetimine, konteyner değerini katlayarak aşan ve zararı azaltma (strip) yükümlülüğüne aykırı talepler ise TBK m. 52/2 ve TMK m. 2 tenkisine tabidir.
      4. İhtirazi Kayıt ve Yetkili Yargı Yolu: İhtirazi kayıtla ödenen haksız bedeller, zorunlu ticari arabuluculuk sonrası Denizcilik İhtisas Mahkemelerinde açılacak istirdat davalarıyla 1 yıllık zamanaşımı içinde geri talep edilebilir.

      Özel denizcilik hukuku sürelerinin kısa ve hak düşürücü nitelikte olması nedeniyle, limanda yük beklediği ilk günden itibaren ihtar, teminat ve bilirkişiye elverişli kayıt mekanizmalarının hukuki denetim altında yürütülmesi ticari kayıpların önüne geçecektir.

      Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.



      İlgili Makaleler

      SIKÇA SORULAN SORULAR

      Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları

      Demuraj (demurrage), dolu konteynerin varış limanına tahliyesinden sonra tanınan serbest süre (free time) içinde alıcı tarafından çekilmemesi nedeniyle taşıyana ödenen konteyner bekleme bedelidir. Detensiyon (detention) ise konteyner limandan çekilip boşaltıldıktan sonra boş konteynerin belirlenen sürede taşıyana geri iade edilmemesinden doğan ekipman gecikme ücretidir. Ardiye (storage) ise eşyanın ve konteynerin gümrüklü sahada yer işgal etmesi karşılığında doğrudan liman veya antrepo işleticisine ödenen depolama bedelidir.

      Evet, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1201 uyarınca taşıyan, navlun ve demuraj (sürastarya) alacakları için Türk Medeni Kanunu m. 950–953 kapsamında taşınan eşya üzerinde hapis hakkına sahiptir. Ancak bu hak yalnızca o yolculuktan doğan alacaklar için kullanılabilir ve alacağı karşılayacak miktardaki eşya ile sınırlıdır. Ayrıca alıcı tarafından alacağı güvence altına alacak yeterli nakit veya banka teminatı sunulduğu takdirde TMK m. 951 gereğince mal üzerindeki hapis hakkı sürdürülemez.

      Kural olarak hapis hakkı zilyetliğin devriyle sona erer; ancak TTK m. 1201/1 taşıyana önemli bir istisna tanımıştır. Buna göre eşya gönderilene teslim edilmiş olsa dahi, taşıyanın teslim tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde yetkili mahkemeye başvurması ve eşyanın hâlâ gönderilenin zilyetliğinde bulunması şartıyla hapis hakkı devam eder. Bu 30 günlük başvuru süresi hak düşürücü nitelikte olup kaçırıldığında ayni teminat hakkı sona erer.

      Evet, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarına göre konteynerin piyasa satın alma bedelini katbekat aşan demuraj faturaları hukuki denetime tabidir. Taşıyanın tek taraflı tarife artışları 6098 sayılı TBK m. 20–25 genel işlem koşulları denetimi kapsamında yazılmamış sayılabilir. Ayrıca taşıyanın, malın çekilmeyeceği belli olduktan sonra 4458 sayılı Gümrük Kanunu çerçevesinde konteyneri antrepoya boşaltarak (strip) zararı azaltma yükümlülüğüne (TBK m. 52/2) aykırı davranması halinde fazla demuraj TMK m. 2 dürüstlük kuralı uyarınca tenkis edilir.

      Eğer limandaki gecikme doğrudan taşıyanın veya hat acentesinin özet beyanı (manifestoyu) hatalı girmesi, varış ihbarını hiç göndermemesi yahut ordino teslimini haksız yere engellemesi nedeniyle meydana gelmişse, kendi kusuruyla alıcının malı çekmesini engelleyen taşıyan bu günler için demuraj talep edemez. Buna karşılık gümrük idaresince yapılan standart kırmızı hat muayenesi veya ithalat izin süreçlerindeki gecikmeler taşıyandan kaynaklanmadığı sürece alıcı veya taşıtanın risk alanında kabul edilmektedir.

      Evet, ancak ödeme anında mutlaka ihtirazi kayıt ileri sürülmesi gerekir. Gümrük sahasında malın bozulmasını veya ek ardiye birikmesini önlemek amacıyla fahiş demuraj faturasını ödemek zorunda kalan alıcı, ödeme dekontuna ve yazılı bildirimine fazlaya ilişkin haklarını saklı tuttuğunu belirten ihtirazi kayıt şerhi düşerse, daha sonra Denizcilik İhtisas Mahkemesinde istirdat (geri alım) davası açarak haksız kısmı faiziyle geri talep edebilir.

      6102 sayılı TTK m. 4 uyarınca deniz ticareti hükümlerinden doğan tüm davalar mutlak ticari davadır ve HSK yetki kararları uyarınca İstanbul, İzmir, Mersin gibi merkezlerdeki Denizcilik İhtisas Mahkemelerinde (bulunmayan yerlerde Asliye Ticaret Mahkemesinde) görülür. Alacak, istirdat veya menfi tespit talepli bu davalarda TTK m. 5/A gereğince dava açılmadan önce zorunlu ticari arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır. Ancak yük üzerindeki hapis hakkına karşı acil ihtiyati tedbir talep edilecekse doğrudan mahkemeye başvurulabilir.

      Yargıtay 11. Hukuk Dairesi uygulamasına göre alıcı, konşimentoyu ibraz ederek eşyanın teslimini talep etmedikçe veya taşıma sözleşmesine taraf olmadıkça sırf konşimentoda alıcı/ihbar muhatabı yazıldığı için taşıyana karşı doğrudan demuraj borçlusu sayılmaz. Göndericinin ödemeyi alamadığı için orijinal konşimentoyu alıcıya göndermemesi sebebiyle oluşan konteyner beklemelerinde, taşıyanın navlun ve demuraj alacaklarından öncelikle sözleşmenin tarafı olan taşıtan (yükleten) sorumlu tutulmaktadır.

      Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.

      Av. Celil Işık
      Av. Celil Işık Yönetici Ortak · Avukat
      Ticaret ve şirketler hukuku, teknoloji, e-ticaret, dijital platformlar, kripto varlıklar, startup yatırımları ve KVKK alanlarında şirketlere ve girişimcilere hukuki danışmanlık sunmaktadır.
      1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB meslek kuralları çerçevesinde genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış ve Işıkoğlu Partners Hukuk Bürosu tarafından incelenmiştir.
      İletişim
      Merkez Ofis
      Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
      Dragos Center No 15
      iletisim@isikoglupartners.com
      +90 531 869 3827

      Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

      Hukuki Hesaplama Araçları

      4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve güncel AAÜT/Arabuluculuk tarifeleri çerçevesinde hazırlanan interaktif hukuki hesaplama araçları.

      Ana Sayfa › Hesaplama Araçları › Hesaplama
      Hukuki Hesaplama Aracı

      Hukuk Hukuki Kontrol: Işıkoğlu Partners Güncel Mevzuat: 2026 Yürürlük Parametreleri

      Diğer Hukuki Hesaplama Araçları

      International Legal Practice in Istanbul, Türkiye

      Işıkoğlu Partners advises foreign corporations, venture-backed technology companies, digital platforms and cross-border investors across corporate formation, M&A, CMB crypto/FinTech licensing, KVKK data protection, commercial debt recovery and international arbitration.

      Direct Counsel via WhatsApp (+90 531 869 3827) Email: iletisim@isikoglupartners.com
      Multilingual Legal Counsel & Sworn Interpreter Coordination (Notary · Title Deed · Trade Registry · Courts)
      Our Istanbul team provides direct English-speaking legal representation alongside accredited sworn interpreter coordination in Russian (Русский), Arabic (العربية), German (Deutsch), Persian, French and 12 additional languages for powers of attorney, real estate closings, company formation, banking/MASAK compliance and court proceedings.

      Core International Practice Areas

      Turkish Law Guides in English (46 Publications)

      Comprehensive statutory and case-law guides prepared by our Istanbul legal team for international investors, corporations and foreign nationals.

      English Legal Desk › Practice Area
      International Legal Practice

      Istanbul, Türkiye Turkish Practice Page: Faaliyet Alanları →
      Hukuki Geçerlilik & Uyum Testleri

      Tahliye taahhütnamesi geçerliliği, KVKK ve VERBİS kayıt yükümlülüğü, e-ticaret ETBİS/İYS uyumu, işçi haklı fesih şartları, şirket ortaklık sözleşmesi ve yabancı yatırımcı uygunluk kriterlerini ilgili kanun maddelerine göre adım adım kontrol edin.

      Uyum Testi

      Hukuk Hukuki İnceleme: Işıkoğlu Partners

      Diğer Hukuki Uyum & Geçerlilik Testleri

      Hukuk & Ticaret Terimleri Sözlüğü (A–Z)

      Türk hukuku, ticari sözleşmeler, icra-iflas, gayrimenkul, miras, iş hukuku, girişim sermayesi ve teknoloji hukukunda en sık karşılaşılan kavramların kanun dayanaklı tanımları ve uygulama rehberleri.

      Ana Sayfa › Hukuk Sözlüğü › Hukuk Terimi
      Hukuk Terimi
      Hukuk Kanuni Dayanak: - İnceleyen: Işıkoğlu Partners
      KISA HUKUKİ TANIM ÖZETİ

      Aynı Alandaki Diğer Hukuk Terimleri

      Yüksek Mahkeme & Kurul Emsal Karar İncelemeleri

      Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulları, Hukuk ve Ceza Daireleri, Danıştay, Anayasa Mahkemesi, Kişisel Verileri Koruma Kurulu ve Rekabet Kurulunun iş dünyasını ve bireyleri doğrudan ilgilendiren yerleşik içtihat ilkeleri.

      Emsal Karar İncelemesi
      Hukuk Merci: Yüksek Mahkeme Künye: İçtihat Analiz: Işıkoğlu Partners
      YERLEŞİK HUKUKİ İLKE ÖZETİ

      ISTANBUL · TÜRKİYE
      International Legal Practice

      WhatsApp (+90 531 869 3827) iletisim@isikoglupartners.com

      Legal Guide

      WhatsApp'tan Sorun