Özet
Sermaye şirketlerinde ortakların şirkete yatırım yapmasının temel ekonomik amacı kâr payı (temettü) elde etmektir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 507 ila 523 hükümleri uyarınca kâr payı ancak net dönem kârından ve serbest yedek akçelerden dağıtılabilir; ancak kâr dağıtımı yapılmadan önce TTK m. 519 kapsamında birinci tertip (%5, ödenmiş sermayenin %20'sine kadar) ve ikinci tertip (%10) genel kanuni yedek akçe ayrılması kanunen emredicidir. Uygulamada sıkça karşılaşılan ortaklık krizlerinde çoğunluk pay sahipleri yıllarca genel kurulda kâr dağıtım kararı almayarak azınlık ortakları temettüden mahrum bırakmakta, buna karşılık kendi yöneticilerine fahiş huzur hakkı, ikramiye veya ilişkili taraf ödemeleriyle örtülü kâr aktarımı yapabilmektedir. Bu hallerde azınlık ve mağdur ortaklar; TTK m. 445 kapsamında genel kurul kararının dürüstlük kuralına aykırılık sebebiyle 3 ay içinde iptalini, TTK m. 438 uyarınca özel denetim atanmasını ve TTK m. 531 (limited şirketlerde m. 636/3) gereğince şirketin haklı sebeple feshini ya da paylarının gerçek değerinden satın alınmasını talep edebilmektedir. Ayrıca TTK m. 358 uyarınca ortakların şirkete keyfi borçlanması yasak olup, aykırı davranan yöneticiler hakkında 300 günden az olmamak üzere adli para cezası öngörülmektedir.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — Sermaye Şirketlerinde Kâr Payı Hakkının Hukuki Niteliği
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) anonim şirketlerde 507. maddesinde, limited şirketlerde ise 608. maddesinde düzenlenen kâr payı (temettü) hakkı, pay sahibinin veya ortağın şirkete getirdiği sermaye karşılığında elde etmeyi beklediği en temel mali haktır. Her şirket esas sözleşmesinde aksi kararlaştırılmadıkça iktisadi kazanç elde etmek ve bunu ortaklarına dağıtmak amacıyla kurulur; bu nedenle bir şirketin ortaklarının kâr payı hakkını bütünüyle ve süresiz olarak ortadan kaldıran esas sözleşme hükümleri geçersizdir.
Ancak Türk şirketler hukukunda kâr payı hakkı "mutlak müktesep hak" değil, "nispi müktesep hak" niteliğindedir. Yani ortak, yıl sonunda şirketin bilançosunda net kâr oluşmuş olması halinde dahi genel kurulca kâr dağıtım kararı alınmadıkça doğrudan icra takibi veya alacak davası açarak temettü isteyemez. Kârın dağıtılıp dağıtılmayacağına, kârın şirkette yedek akçe olarak bırakılıp bırakılmayacağına karar verme yetkisi anonim şirketlerde TTK m. 408/2-d uyarınca, limited şirketlerde ise TTK m. 616/1-e uyarınca devredilemez biçimde genel kurula aittir.
Bu yetkinin çoğunluk ortaklar tarafından kötüye kullanılarak şirketin kârlı olduğu halde yıllarca temettü dağıtılmaması ve aynı anda şirket kaynaklarının fahiş huzur hakkı veya örtülü transferlerle çoğunluğa aktarılması, Türkiye'de ortaklar arası davaların en büyük kaynağını oluşturmaktadır. Konu; Ticaret ve Şirketler Hukuku, Vergi Hukuku ve Borçlar Hukuku hükümleri birlikte değerlendirilerek çözümlenmelidir.
II. Kanuni Yedek Akçe (Birinci ve İkinci Tertip TTK m. 519) ve İhtiyari Yedekler
Şirketlerin sermaye yapısını güçlendirmek, ileride doğabilecek bilanço zararlarını karşılamak ve alacaklıları korumak amacıyla kanun koyucu kâr payı dağıtımından önce zorunlu olarak genel kanuni yedek akçe ayrılmasını şart koşmuştur. 6102 sayılı TTK m. 523/1 uyarınca kanuni yedek akçeler ile esas sözleşmede öngörülen yedek akçeler ayrılmadıkça pay sahiplerine dağıtılacak kâr payı belirlenemez. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Şirketlerde Önleyici Hukuk ve Sürekli Hukuk Müşavirliği: 1136 Sayılı Kanun m. 35/3 Zorunluluğu ve Maliyet Avantajı başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 519/1 ve m. 519/2-(c): "(1) Yıllık kârın yüzde beşi, ödenmiş sermayenin yüzde yirmisine ulaşıncaya kadar genel kanuni yedek akçeye ayrılır.
(2) Birinci fıkradaki sınıra ulaşıldıktan sonra da; ... c) Pay sahiplerine yüzde beş oranında kâr payı ödendikten sonra, kârdan pay alacak kişilere dağıtılacak toplam tutarın yüzde onu, genel kanuni yedek akçeye eklenir."
Yedek akçe hesaplamasında iki aşamalı mekanizma işler: Bu konuda ayrıntılı bilgi için Şirketlerde Ticari Sır İhlali, Müşteri/Tedarikçi Verisi Kopyalama ve Rakip Girişim Kurma Davaları başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
- Birinci Tertip Kanuni Yedek Akçe (TTK m. 519/1): Varsa geçmiş yıl zararları mahsup edildikten ve kurumlar vergisi düşüldükten sonra kalan net dönem kârının %5'i, şirketin ödenmiş sermayesinin %20'sine ulaşana kadar her yıl genel kanuni yedek akçe olarak ayrılır. Bu %20'lik sınıra ulaşıldığında birinci tertip yedek akçe ayırma zorunluluğu sona erer.
- Birinci Temettü (%5 Pay Dağıtımı): Birinci tertip yedek akçe ayrıldıktan sonra, şirket esas sözleşmesinde aksi yazmıyorsa ödenmiş sermayenin %5'i tutarında birinci kâr payı pay sahiplerine dağıtılmak üzere ayrılır.
- İkinci Tertip Kanuni Yedek Akçe (TTK m. 519/2-c): Birinci kâr payı ayrıldıktan sonra genel kurul geri kalan kârı ikinci temettü, yönetim kurulu ikramiyesi veya kâra katılan diğer kişilere dağıtmaya karar verirse; birinci %5 temettü dışındaki bu dağıtılacak toplam tutarın %10'u ikinci tertip genel kanuni yedek akçe olarak ayrılmak zorundadır. İkinci tertip yedek akçede ödenmiş sermayenin %20'si gibi bir üst sınır yoktur; şirket kâr dağıtmaya karar verdiği her yıl ikinci tertip %10 ayırmaya devam eder.
- Genel Kurulun Olağanüstü Yedek Akçe Ayırma Yetkisi (TTK m. 523/2): Genel kurul, şirketin sürekli gelişimi ve mümkün olduğunca kararlı kâr payı dağıtımı sağlanması bakımından haklı görülüyorsa, kanunda ve esas sözleşmede öngörülenlerden başka yedek akçe ayrılmasına da karar verebilir; ancak bu yetki azınlık ortakları kasten kârsız bırakma aracına dönüştürülemez.
III. Genel Kurul Kâr Dağıtım Kararı, %15 Stopaj ve Kâr Payı (Temettü) Avansı
Kâr payı dağıtımı için genel kurulun yıllık finansal tabloları (bilanço ve gelir tablosunu) onaylaması ve dağıtılacak net kâr tutarı ile ödeme tarihini karara bağlaması gerekir. Genel kurul kararını aldığı anda ortağın şirket tüzel kişiliğine karşı talep edilebilir ve devredilebilir bireysel bir alacak hakkı doğar; şirket sonradan bu karardan tek taraflı dönemez.
1. 2026 Yılı Temettü Stopajı (%15) ve Vergilendirme
22 Aralık 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 9286 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 94/6-b ve 5520 sayılı KVK m. 15/30 kapsamındaki kâr payı tevkifat (stopaj) oranı %10'dan %15'e yükseltilmiştir. 2026 yılı itibarıyla tam mükellef anonim veya limited şirketler tarafından gerçek kişi ortaklara dağıtılan brüt kâr payı üzerinden şirket tarafından %15 gelir vergisi stopajı kesilerek vergi dairesine yatırılır. Gerçek kişi ortak açısından elde edilen brüt kâr payının yarısı GVK m. 22/3 uyarınca gelir vergisinden istisnadır; kalan yarısı ilgili yıl beyan sınırını (2026 gelirleri için 400.000 TL) aşarsa yıllık beyannameyle beyan edilir ve kesilen %15 stopajın tamamı hesaplanan vergiden mahsup edilir. Tam mükellef bir sermaye şirketinin başka bir tam mükellef sermaye şirketine dağıttığı kâr payında ise KVK m. 5/1-a iştirak kazancı istisnası gereği stopaj yapılmaz. Ayrıca geçmiş yıl kârlarının şirket sermayesine eklenmesi (bedelsiz sermaye artırımı) kâr dağıtımı sayılmaz ve stopaja tabi tutulmaz.
2. Kâr Payı (Temettü) Avansı Dağıtımı (TTK m. 509/3)
Ortakların yıl sonunu beklemeden ara dönemlerde kârdan pay alabilmesi amacıyla TTK m. 509/3 ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'nın Kâr Payı Avansı Dağıtımı Hakkında Tebliği uyarınca kâr payı avansı sistemi getirilmiştir. Avans dağıtılabilmesi için: (a) Şirketin genel kurulunca kâr payı avansı dağıtılmasına ilişkin karar alınması, (b) 3, 6 veya 9 aylık ara dönem finansal tablolarında kâr edilmiş olması ve (c) bu kârdan geçmiş yıl zararları ile kanuni yedek akçeler düşüldükten sonra dağıtılabilir ara dönem kârının yarısının aşılmaması zorunludur. Şayet hesap dönemi sonunda yeterli kâr oluşmazsa veya zarar çıkarsa, ortakların yıl içinde aldıkları temettü avansını şirkete iade etmeleri şarttır ve yönetim kurulu/müdürler bu iadeyi sağlamaktan şahsen sorumludur.
IV. Kâr Dağıtım Kararının Alınmaması ve Dürüstlük Kuralına Aykırılık Nedeniyle İptal (TTK m. 445)
Türk şirketler hukuku pratiğinde en sık yaşanan krizlerden biri, şirket bilançosunda yüksek miktarda dağıtılabilir net dönem kârı veya geçmiş yıllar kârı birikmiş olmasına rağmen, şirketi kontrol eden çoğunluk ortakların her genel kurulda "kârın tamamının şirkette olağanüstü yedek akçe olarak bırakılmasına" oy birliği olmadan çoğunluk oyuyla karar vermeleridir.
Her ne kadar genel kurul TTK m. 523/2 uyarınca şirketin makul büyüme ve yatırım ihtiyaçları için kârı yedekte tutma takdir yetkisine sahipse de bu yetki sınırsız değildir. Eğer şirket fiilen önemli bir yatırım yapmıyor, kasada veya ilişkili taraflarda atıl nakit birikiyor ve üst üste uzun yıllar (örneğin 4–5 yıl veya daha fazla) hiçbir haklı ticari/ekonomik gerekçe olmaksızın kâr dağıtılmıyorsa, genel kurulun kâr dağıtmama kararı 4721 sayılı TMK m. 2'deki objektif dürüstlük kuralına aykırı kabul edilir.
Bu karara genel kurul toplantısında katılarak olumsuz (ret) oyu veren ve muhalefet şerhini genel kurul toplantı tutanağına geçirten ortak (veya toplantıya çağrıda usulsüzlük varsa katılmayan ortak), TTK m. 445 ve m. 446 uyarınca karar tarihinden itibaren 3 ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yer Asliye Ticaret Mahkemesinde genel kurul kararının iptali davası açabilir. Dikkat edilmelidir ki; genel kurul kararının iptali davasında mahkeme yalnızca kâr dağıtmama kararını iptal edebilir, doğrudan kâr dağıtılmasına (genel kurul yerine geçerek icrai hüküm kurulmasına) ancak çok istisnai şartlarda ve haklı sebeple fesih davasının alternatif çözümü kapsamında hükmedebilir.
V. Fahiş Huzur Hakkı, İkramiye ve Örtülü Kâr Aktarımına Karşı Açılacak Davalar
Azınlık ortakları şirketten bezdirmek ve kârı paylaşmamak için başvurulan en yaygın yöntem, genel kurulda temettü dağıtmayıp bunun yerine yönetim kurulu üyeleri veya müdürler sıfatıyla çoğunluk ortaklara (ve yakınlarına) yüksek tutarlı huzur hakkı, aylık ücret, yönetim ikramiyesi veya danışmanlık bedelleri bağlanmasıdır.
6102 sayılı TTK m. 394 uyarınca yönetim kurulu üyelerine tutarı esas sözleşmeyle veya genel kurul kararıyla belirlenmiş olmak şartıyla huzur hakkı, ücret, ikramiye ve prim ödenebilir. Ancak Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarına göre huzur hakkı belirlenirken iki temel hukuki sınıra uyulması zorunludur:
- Şirketin Mali Durumu ve Emsal Bedelle Orantılılık İlkesi: Bağlanan huzur hakkının şirketin aktif büyüklüğü, cirosu, net kârı, sektördeki emsal yönetici ücretleri ve yöneticinin şirkete harcadığı mesai ile uyumlu ve makul olması şarttır. Şirketin yıllık kârının neredeyse tamamını tüketen veya azınlığa hiç kâr payı bırakmayıp tüm kazancı çoğunluk ortak yöneticilere huzur hakkı adı altında aktaran genel kurul kararları dürüstlük kuralına (TMK m. 2) ve hakkın kötüye kullanılması yasağına açıkça aykırıdır; TTK m. 445 uyarınca iptal edilir.
- Örtülü Kazanç Aktarımı ve Yöneticilerin Sorumluluğu (TTK m. 553 / KVK m. 13): Huzur hakkı dışında, çoğunluk ortağın kendi kurduğu yan şirkete piyasa değerinin üzerinde kira ödenmesi, fason/hizmet faturası kestirilmesi veya şirketin varlıklarının düşük bedelle devredilmesi eylemleri TTK m. 553 (ve limited şirketlerde m. 644) uyarınca yöneticilerin şirkete karşı hukuki sorumluluk ve tazminat davasına konu olur; ayrıca vergisel açıdan 5520 sayılı KVK m. 13 kapsamında "transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı" sayılarak cezalı kurumlar vergisi ve kâr payı stopajı tarhiyatını tetikler.
VI. Azınlık Ortakların Hakları: Özel Denetim (m. 438) ve Haklı Sebeple Fesih / Çıkma (m. 531)
Kâr payından mahrum bırakılan ve şirket içi bilgi alma hakkı engellenen azınlık ortaklar (sermayenin en az onda birini [%10], halka açık şirketlerde yirmide birini [%5] oluşturan pay sahipleri) ile tek başına hareket eden ortaklar için 6102 sayılı TTK güçlü koruma mekanizmaları sunmaktadır:
- Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı (TTK m. 437 ve m. 614): Her ortak, genel kurulda yönetim kurulundan şirketin işleri ve finansal durumu hakkında bilgi isteme hakkına sahiptir; limited şirketlerde ise her ortak müdürlerden şirketin işleyişi hakkında bilgi ve ticari defterleri inceleme izni talep edebilir. Bilgi talebi haksız reddedilen ortak, 10 gün içinde Asliye Ticaret Mahkemesinden bilgi ve inceleme kararı verilmesini isteyebilir.
- Özel Denetim İsteme Hakkı (TTK m. 438–439): Şirkette örtülü kâr aktarımı, usulsüz harcama veya fahiş huzur hakkı şüphesi varsa her pay sahibi genel kuruldan özel denetim (özel denetçi atanması) talep edebilir. Genel kurul bu talebi reddederse, azınlık ortaklar (%10 pay) 3 ay içinde Asliye Ticaret Mahkemesine başvurarak şirkete bağımsız özel denetçi atanmasını isteyebilir.
- Haklı Sebeple Şirketin Feshi ve Alternatif Çözümler (TTK m. 531 ve m. 636/3): Haklı sebeplerin varlığında sermayenin en az %10'una sahip azınlık ortaklar (limited şirketlerde ise tek bir ortak dahi %1 payla TTK m. 636/3 uyarınca) şirketin feshini talep edebilir. Uzun yıllar boyunca kasıtlı olarak kâr dağıtılmaması, azınlığın bilgi alma hakkının sistematik olarak engellenmesi, şirket kaynaklarının fahiş huzur hakkıyla boşaltılması Yargıtay tarafından haklı sebep kabul edilmektedir. Çok önemli bir özellik olarak mahkeme, TTK m. 531 son cümlesi uyarınca şirketi feshetmek yerine, durumu değerlendirerek davacı azınlık ortakların paylarının karar tarihine en yakın tarihteki gerçek değerinin ödenip davacıların şirketten çıkarılmasına (veya doğrudan kâr payı dağıtımı gibi uygun düşen ve kabul edilebilir başka bir çözüme) hükmedebilir!
VII. Ortakların Şirkete Borçlanma Yasağı (TTK m. 358) ve Adli Para Cezası Yaptırımı
Şirket kasasının ortakların şahsi cebi gibi kullanılmasını ve sermayenin aşındırılmasını önlemek amacıyla 6102 sayılı TTK m. 358 (limited şirketlerde m. 644 atfıyla) pay sahiplerinin şirkete borçlanmasını sıkı koşullara bağlamıştır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 358: "Pay sahipleri, sermaye taahhüdünden doğan vadesi gelmiş borçlarını ifa etmedikçe ve şirketin serbest yedek akçelerle birlikte kârı geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde olmadıkça şirkete borçlanamaz."
Bu hüküm iki kümülatif (birlikte gerçekleşmesi gereken) şart içermektedir: Ortağın şirkete borçlanabilmesi için hem kendi sermaye taahhüdü borcunun tamamını vadesinde ödemiş olması hem de şirketin serbest yedek akçeleriyle birlikte kârının geçmiş yıl zararlarını karşılayacak seviyede bulunması şarttır. Bu koşullar sağlanmadan şirket kasasından ortağa "ortaklara borç/alacak (131 hesap)" adı altında para kullandırılması yasaktır. Yasağa aykırı olarak ortaklara borç veren şirket yöneticileri (yönetim kurulu üyeleri veya limited şirket müdürleri) hakkında TTK m. 562/5-b uyarınca 300 günden az olmamak üzere adli para cezasına hükmolunur (bu ceza Asliye Ceza Mahkemesinde verilir). Ayrıca vergi incelemesinde ortağın şirketten çektiği paralara emsal faiz üzerinden adat faizi hesaplanmaması halinde KVK m. 13 uyarınca örtülü kazanç dağıtımı cezası kesilir.
VIII. Yedek Akçe ve Kâr Payı Dağıtım Sırası ile Azınlık Davaları Karşılaştırma Tablosu
Aşağıdaki tabloda kâr dağıtımında kanuni yedek akçe sırası ile azınlık ortakların başvurabileceği dava türleri özetlenmektedir:
| Hukuki Mekanizma / Aşama | Yasal Dayanak | Oran / Eşik / Süre Şartı | Hukuki Sonuç |
|---|---|---|---|
| Birinci Tertip Kanuni Yedek Akçe | TTK m. 519/1 | Yıllık net kârın %5'i (Ödenmiş sermayenin %20'sine kadar zorunlu). | Ayrılmadan temettü dağıtımı yapılamaz (TTK m. 523/1). |
| Birinci Temettü ve İkinci Tertip Yedek | TTK m. 519/2-c | %5 birinci kâr payı sonrası dağıtılacak toplam kârın %10'u. | Ödenmiş sermaye %20 sınırı olmaksızın her dağıtımda ayrılır. |
| Temettü Gelir Vergisi Stopajı | GVK m. 94/6-b (9286 s. CBK) | Gerçek kişilere dağıtımda brüt temettünün %15'i. | Şirket tarafından kesilip vergi dairesine ödenir; yarısı istisnadır. |
| Genel Kurul Kararının İptali Davası | TTK m. 445–446 | Karar tarihinden itibaren 3 ay (Toplantıda ret oyu + muhalefet şerhi şart). | Dürüstlük kuralına aykırı kâr dağıtmama veya fahiş huzur hakkı kararı iptal edilir. |
| Azınlık Haklı Sebeple Fesih Davası | TTK m. 531 (A.Ş.) / m. 636/3 (Ltd.) | A.Ş.'de en az %10 pay (halka açık %5); Ltd.'de her ortak. | Mahkeme fesih yerine payların gerçek bedelinin ödenmesine veya kâr dağıtımına hükmedebilir. |
| Şirkete Borçlanma Yasağı İhlali | TTK m. 358 ve m. 562/5-b | Şartlar sağlanmadan ortağa borç verilmesi. | Borcu veren yöneticiler hakkında 300 günden az olmamak üzere adli para cezası + adat riski. |
IX. Kâr Payı, Huzur Hakkı ve Haklı Sebeple Feshe İlişkin Yargıtay 11. Hukuk Dairesi İlkeleri
Şirketler hukuku uyuşmazlıklarında özel görevli Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin kâr dağıtımı, huzur hakkı ve azınlık hakları konusunda oluşturduğu yerleşik içtihat ilkeleri şunlardır:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Yerleşik İçtihat İlkesi (Yıllarca Kâr Dağıtılmaması ve İptal): "Anonim veya limited şirketin yüksek miktarda dağıtılabilir kâr elde etmesine rağmen, makul ve belgelenmiş hiçbir yatırım veya finansman ihtiyacı bulunmaksızın üst üste uzun yıllar genel kurul çoğunluğu ile hiç kâr payı dağıtılmamasına karar verilmesi, azınlık ortağın şirketten beklediği meşru iktisadi menfaati yok etmeye yönelik olduğundan TMK m. 2'deki dürüstlük kuralına aykırıdır ve TTK m. 445 uyarınca iptali gerekir."
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Yerleşik İçtihat İlkesi (Fahiş Huzur Hakkı Ödemelerinin Denetimi): "Genel kurul tarafından yönetim kurulu üyelerine veya müdürlere belirlenen huzur hakkı, ücret ve ikramiyeler şirketin mali yapısı, iş hacmi, net kârı ve emsal piyasa koşullarıyla ölçülü olmalıdır. Kâr dağıtımının engellenip şirket kazancının tamamına yakın kısmının çoğunluk ortak yöneticilere fahiş huzur hakkı olarak tahsis edilmesi örtülü kâr dağıtımı ve hakkın kötüye kullanılması niteliğindedir; bu yöndeki genel kurul kararları iptale tabi olduğu gibi yöneticilerin fazladan ödenen kısımları şirkete iade yükümlülüğü doğar."
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Yerleşik İçtihat İlkesi (TTK m. 531 Alternatif Çözüm ve Gerçek Değer): "TTK m. 531 kapsamında azınlık ortaklar tarafından açılan haklı sebeple fesih davasında, haklı sebeplerin (örneğin sistematik olarak temettü dağıtılmaması, bilgi alma hakkının engellenmesi, yöneticilerin örtülü kazanç aktarımı) ispatlanması halinde, şirket yaşayabilir ve kârlı bir işletme ise feshin son çare olması ilkesi gereği şirketin feshine değil, davacı azınlık paylarının karar tarihine en yakın tarihteki gerçek (rayiç) değerinin bilirkişilerce hesaplanarak şirket tarafından ödenmesi suretiyle davacıların ortaklıktan çıkarılmasına karar verilmesi hukuka uygundur."
X. Pratik Uygulama: Genel Kurul Kararının İptali ve Fahiş Huzur Hakkına Karşı Dava Dilekçesi Örneği
Toplantıda muhalefet şerhini tutanağa geçirten azınlık ortağın, kâr dağıtmama ve çoğunluğa fahiş huzur hakkı bağlama kararlarının iptali (veya alternatif olarak haklı sebeple fesih/pay alımı) talebiyle Asliye Ticaret Mahkemesinde açacağı dava dilekçesi örneği aşağıdadır:
DAVA DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR
NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NE
| DAVACI | : [Azınlık Ortak Adı Soyadı, TCKN, Adresi] ([%] Pay Sahibi) |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi] |
| DAVALI | : [Şirket Unvanı A.Ş. / Ltd. Şti., MERSİS No, Adresi] |
| DAVA KONUSU | : Davalı şirketin ../../2026 tarihli olağan genel kurul toplantısında alınan kâr payı dağıtılmamasına ve yönetim kurulu üyelerine fahiş huzur hakkı bağlanmasına ilişkin [...] no.lu kararların 6102 sayılı TTK m. 445 uyarınca dürüstlük kuralına aykırılık sebebiyle İPTALİ, ayrıca TTK m. 531 uyarınca haklı sebeple payların gerçek değerinden satın alınması / uygun görülecek çözüm talebidir. |
AÇIKLAMALAR :
1. Müvekkil, davalı [Şirket Unvanı]'nın sermayesinin %20'sine tekabül eden [...] adet payın sahibidir. Davalı şirketin ../../2026 tarihli olağan genel kurul toplantısına müvekkil bizzat/vekaleten katılmış, bilançoda yüksek net dönem kârı bulunmasına rağmen 5 yıldır üst üste temettü dağıtılmamasına ilişkin 4 no.lu gündem maddesi ile çoğunluk ortağı yönetim kurulu üyelerine aylık net [Tutar] TL fahiş huzur hakkı bağlanmasına ilişkin 5 no.lu gündem maddesine ret oyu vererek muhalefet şerhini toplantı tutanağına geçirtmiştir (Ek-1: Genel Kurul Tutanağı).
2. Şirketin 2021–2025 dönemleri dahil son beş yıllık bilançolarında toplam [Tutar] TL dağıtılabilir net kâr ve olağanüstü yedek akçe birikmiş olup şirketin hiçbir somut yatırım planı veya borç krizi mevcut değildir. Buna karşın çoğunluk pay sahipleri şirketin yıllık kârının %70'ini aşan bir tutarı yönetim kurulu üyelerine (kendilerine) "huzur hakkı ve prim" adı altında dağıtmaya karar vererek kârı fiilen kendi uhdelerine geçirmiş, azınlık olan müvekkili ise sıfır temettü ile mağdur etmiştir.
3. Dava konusu kararlar 6102 sayılı TTK m. 394, m. 507 ve TMK m. 2'deki dürüstlük kuralına açıkça aykırıdır. Ayrıca TTK m. 5/A uyarınca zorunlu arabuluculuk süreci anlaşamama ile sonuçlanmıştır (Ek-2: Arabuluculuk Son Tutanağı).
SONUÇ VE İSTEM :
Yukarıda arz edilen nedenlerle; davalı şirketin ../../2026 tarihli genel kurul toplantısında alınan [4 ve 5] numaralı kararların TTK m. 445 uyarınca İPTALİNE, ayrıca TTK m. 531 kapsamında müvekkilin paylarının gerçek değerinin bilirkişilerce tespit edilerek davalı şirketçe satın alınmasına (veya mahkemece kâr dağıtımına yönelik uygun çözüme) karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı şirkete yükletilmesini vekaleten talep ederiz.
Davacı Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza
XI. Çoğunluk ve Azınlık Ortaklar İçin Kâr Dağıtımı ve Kurumsal Yönetim Kontrol Listesi
Şirket içi kâr dağıtım süreçlerinin hukuka uygun yürütülmesi ve ortaklık haklarının korunması adına gözetilmesi gereken kontrol listesi şöyledir:
- Kanuni Yedek Akçelerin (TTK m. 519) Doğru Hesaplanması: Dağıtım kararından önce %5 birinci tertip ve %5 temettü sonrası dağıtılacak tutar üzerinden %10 ikinci tertip yedek akçenin bilançoda eksiksiz ayrıldığının teyit edilmesi.
- Ortaklara Borç Hesaplarının (131 Hesap) Temizlenmesi: TTK m. 358 ihlaline ve 300 gün adli para cezası ile adat tarhiyatına maruz kalmamak için yıl içinde ortakların şirkete borçlandırılmaması; varsa yasal temettü dağıtımıyla kapatılması.
- Huzur Hakkı Tutarı İçin Mali Rasyo ve Emsal Tespiti: Yönetim kurulu ve müdür huzur haklarının şirketin ciro, kâr ve sektör ortalamasıyla uyumlu belirlenip gerekçelendirilmesi.
- Genel Kurulda Muhalefet Şerhi Tutulması (Azınlık İçin): Kâr dağıtmama veya huzur hakkı kararına karşı iptal davası açabilmek için toplantıda mutlaka olumsuz oy kullanılıp tutanağa şerh yazdırılması ve 3 aylık hak düşürücü sürenin takibi.
- Özel Denetim ve Haklı Sebeple Fesih Stratejisi: Örtülü kâr aktarımı şüphesinde öncelikle genel kurulda bilgi isteme (m. 437) ve özel denetim (m. 438) taleplerinin kayda geçirilmesi, reddi halinde ticaret mahkemesine başvurulması.
XII. Sonuç
Şirketlerde kâr payı dağıtımı, yedek akçe ayrımı, huzur hakkı ödemeleri ve ortakların borçlanma sınırları 6102 sayılı TTK'da sermayenin korunması ve ortaklar arası hakkaniyet ilkeleri etrafında sıkı kurallara bağlanmıştır. İncelememizin temel sonuçları şunlardır:
- Kanuni Yedek Akçeler Zorunludur (TTK m. 519): Birinci tertip (%5, ödenmiş sermayenin %20'sine kadar) ve ikinci tertip (%10) genel kanuni yedek akçeler ayrılmadan kâr payı dağıtılamaz.
- Keyfi Kâr Dağıtmama ve Fahiş Huzur Hakkı İptale Tabidir: Hiçbir makul yatırım gerekçesi olmadan uzun yıllar kâr dağıtmayıp şirket kârını fahiş huzur hakkıyla çoğunluğa aktaran genel kurul kararları dürüstlük kuralına aykırılık sebebiyle 3 ay içinde iptal edilebilir (TTK m. 445).
- Azınlık İçin Güçlü Çözüm (TTK m. 531): Haklı sebeple fesih davasında mahkeme şirketi yaşatmayı tercih ederek azınlık ortağın paylarının gerçek (rayiç) değerinden satın alınmasına karar verebilir.
- Borçlanma Yasağı (TTK m. 358): Yasal şartlar oluşmadan ortaklara borç kullandıran şirket yöneticileri TTK m. 562/5-b uyarınca 300 günden az olmamak üzere adli para cezası ve vergisel adat yaptırımlarıyla karşılaşır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK m. 358, m. 394, m. 437–446, m. 507–523, m. 531, m. 562/5-b)
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK m. 22 ve m. 94/6-b) ve 9286 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı
- 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK m. 13 Örtülü Kazanç Dağıtımı)
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK m. 2 Dürüstlük Kuralı)
- Yargıtay Emsal Karar Arama Sistemi (11. Hukuk Dairesi İçtihatları)
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
Ticari Defterlerin İbrazı, Cari Hesap Mutabakatı, Açık/Kapalı Fatura ve Faturaya 8 Günlük İtiraz Süresi (TTK m. 21 ve m. 89)
6102 sayılı TTK m. 21/2 uyarınca faturaya 8 günlük itiraz süresi, açık ve kapalı fatura ayrımı, Yargıtay 2001/1 E.... -
Deniz Ticareti ve Konteyner Taşımacılığında Demuraj (Demurrage), Detensiyon, Ardiye Ücretleri ve Yük Üzerinde Hapis Hakkı (TTK m. 1201)
6102 sayılı TTK m. 1152-1174 sürastarya ve m. 1201 yük üzerinde hapis hakkı kapsamında konteyner demurajı, detensiyon... -
Tacirler Arası (B2B) Ticari Satımlarda Ayıp İhbar Süresi (TTK m. 23/1-c): 2 Gün ve 8 Günlük İhbar Kuralı, Delil Tespiti ve İade Faturası
6102 sayılı TTK m. 23/1-c uyarınca tacirler arası ticari satımlarda açık ayıpta 2 gün ve muayene gerektiren ayıpta 8... -
Tüzel Kişilik Perdesinin Aralanması, Organik Bağ ve Grup Şirketlerinde Borçlardan Müteselsil Sorumluluk (TTK m. 202 Hakim Şirket Sorumluluğu)
TMK m. 2 dürüstlük kuralı kapsamında tüzel kişilik perdesinin aralanması (düz, ters, çapraz), Yargıtay 9. HD ve 11. HD... -
Ticari Kredilerde Bankanın "Genel Kredi Sözleşmesi" (GKS) İle Krediyi Kat Etmesi, Erken Kapama Komisyonu ve Müteselsil Kefil Savunmaları
Ticari kredilerde bankanın Genel Kredi Sözleşmesi (GKS) ile hesabın kat edilmesi, İİK m. 68/b ihtarnamesine 1 aylık...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
6102 sayılı TTK m. 519 uyarınca birinci tertip genel kanuni yedek akçe, yıllık net kârın %5'i oranında ve ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır. Pay sahiplerine %5 oranında kâr payı ayrıldıktan sonra dağıtılacak diğer kâr toplamının %10'u ise ikinci tertip kanuni yedek akçe olarak ayrılır ve ikinci tertip yedek akçede sermayenin %20'si gibi bir üst sınır bulunmaz.
Şirket makul yatırım ve finansman ihtiyacı olmadığı halde üst üste uzun yıllar boyunca kâr dağıtmayıp genel kurul kararı alırsa, toplantıya katılıp ret oyu veren ve muhalefet şerhini tutanağa geçiren ortak TTK m. 445 uyarınca 3 ay içinde genel kurul kararının dürüstlük kuralına aykırılık sebebiyle iptalini isteyebilir. Ayrıca azınlık ortaklar (%10 pay; limited şirketlerde her ortak) TTK m. 531 veya m. 636/3 uyarınca haklı sebeple fesih veya payların gerçek değerinden satın alınması davası açabilirler.
Evet. TTK m. 394 uyarınca yönetim kurulu üyelerine veya müdürlere huzur hakkı belirlenebilir; ancak bu tutarın şirketin mali gücü, net kârı ve emsal piyasa koşullarıyla ölçülü olması zorunludur. Şirketin kârının büyük bölümünü eriterek azınlığa kâr payı bırakmayan fahiş huzur hakkı kararlarına karşı muhalefet şerhi düşülerek 3 ay içinde TTK m. 445 iptal davası ve yöneticilere karşı TTK m. 553 sorumluluk davası açılabilir.
Evet, TTK m. 446 uyarınca toplantıda hazır bulunan pay sahibinin genel kurul kararına karşı iptal davası açabilmesi için toplantıda mutlaka olumsuz (ret) oyu kullanmış olması ve bu muhalefetini genel kurul toplantı tutanağına yazdırmış olması kanuni dava şartıdır. Aksi halde toplantıda hazır bulunup tutanağa şerh düştürmeyen ortağın açacağı iptal davası usulden reddedilir.
Evet. 6102 sayılı TTK m. 509/3 ve ilgili Tebliğ uyarınca şirket genel kurulunun karar alması, 3, 6 veya 9 aylık ara dönem finansal tablolarında kâr oluşması ve geçmiş yıl zararları ile kanuni yedek akçeler düşüldükten sonraki tutarın yarısını aşmamak kaydıyla kâr payı avansı dağıtılabilir. Ancak yıl sonunda yeterli kâr oluşmazsa ortaklar aldıkları avansı iade etmek zorundadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 94/6-b ve 9286 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca tam mükellef sermaye şirketleri tarafından gerçek kişilere dağıtılan brüt kâr payları üzerinden %15 oranında gelir vergisi stopajı yapılmaktadır. Gerçek kişi ortağın elde ettiği kâr payının yarısı GVK m. 22 kapsamında gelir vergisinden istisna olup, kalan kısım beyan sınırını aşarsa yıllık beyannameyle beyan edilip stopaj mahsup edilir.
6102 sayılı TTK m. 358'e göre pay sahipleri sermaye taahhüt borçlarını ödemedikçe ve şirketin serbest yedek akçeleriyle birlikte kârı geçmiş yıl zararlarını karşılamadıkça şirkete borçlanamaz. Bu yasağa aykırı olarak ortaklara şirketten borç para kullandıran yönetim kurulu üyeleri veya limited şirket müdürleri hakkında TTK m. 562/5-b uyarınca 300 günden az olmamak üzere adli para cezasına hükmolunur.
Hayır. TTK m. 531 hükmü hakime çok geniş bir takdir yetkisi tanımıştır ve Yargıtay içtihatlarında feshin son çare olması ilkesi benimsenmektedir. Haklı sebep oluşmuş olsa bile şirket ekonomik olarak yaşayabilir durumdaysa mahkeme şirketi feshetmek yerine, davacı azınlık ortağın paylarının karar tarihine en yakın tarihteki gerçek değerinin şirketçe ödenip ortağın çıkarılmasına veya kâr dağıtımına yönelik uygun çözümlere karar verebilir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.







