Özet
4857 sayılı İş Kanunu m. 2 ve m. 18/son uyarınca işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları (CEO, genel müdür, genel müdür yardımcısı) ile işyerinin bütününü yönetip işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisine sahip işveren vekillerinin iş güvencesinden (işe iade davasından) yararlanamaması; ticaret sicilindeki imza sirküleri ve unvan ile fiili yönetim yetkisi arasındaki farklar; Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin yüksek ücret alıp kendi çalışma saatlerini belirleyen üst düzey yöneticiye fazla mesai ücreti ödenmeyeceği ilkesi ile üst amir/talimat istisnası; yönetim kurulu üyeliğinden doğan organik bağ ile iş sözleşmesine dayalı akdi bağ ayrımı ve altın paraşüt (golden parachute) fesih tazminatları — kapsamlı hukuki inceleme.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — Üst Düzey Yöneticilerin İkili Hukuki Konumu ve İş Hukuku Korumasının Sınırları
Anonim ve limitet şirketlerde görev yapan CEO, genel müdür, genel müdür yardımcısı, CFO, COO, direktör, ülke müdürü veya fabrika müdürü statüsündeki üst düzey yöneticiler, iş hukuku bakımından son derece özellikli bir konuma sahiptir. Bu kişiler bir yandan şirketin sahibi veya hakim ortağı olmayıp aylık ücret karşılığında işverene bağımlı olarak çalışan birer "işçi" iken, diğer yandan şirketi üçüncü kişilere ve alt kadrolara karşı temsil ederek işletmeyi sevk ve idare eden birer "işveren vekili" sıfatını taşımaktadırlar.
İş sözleşmesinin işveren şirket veya holding yönetimi tarafından feshedilmesi durumunda, üst düzey yöneticilerin mavi yakalı ya da standart beyaz yakalı çalışanlarla aynı iş güvencesine (işe iade davası hakkına) ve fazla mesai alacağına sahip olup olmadıkları uygulamada büyük uyuşmazlıklara yol açmaktadır. Özellikle çok uluslu şirketlerde veya kurumsal aile şirketlerinde görev alan yöneticilere "Direktör" ya da "Genel Müdür" unvanı verilmekte, ancak fiiliyatta tüm kararlar yönetim kurulu başkanı tarafından alınmaktadır. Sözleşmenin feshi anında şirketler bu kişilerin işveren vekili olduklarını ileri sürerek işe iade ve fazla mesai taleplerini bertaraf etmeye çalışırken; yöneticiler de fiilen emir ve talimat altında çalıştıklarını ispatlamaya çalışmaktadır.
Konunun doğru değerlendirilmesi İş Hukuku, Ticaret ve Şirketler Hukuku ve Borçlar Hukuku ilkelerinin eşzamanlı analizini gerektirir. Zira yöneticinin şirkette aynı zamanda yönetim kurulu üyesi veya murahhas aza olup olmaması, görevli mahkemeyi dahi İş Mahkemesinden Asliye Ticaret Mahkemesine kaydırabilmektedir.
II. 4857 Sayılı İş Kanunu m. 2 ve m. 18/Son Kapsamında "İşveren Vekili" Kavramı
4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin 4. fıkrası, işveren adına hareket eden ve işin, işyerinin ve işletmenin yönetiminde görev alan kimseleri "işveren vekili" olarak tanımlamış; aynı fıkranın devamında işveren vekilliği sıfatının işçilere tanınan hak ve yükümlülükleri ortadan kaldırmayacağını hükme bağlamıştır. Bu genel kural uyarınca kural olarak işveren vekilleri de işçidir; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, hafta tatili ve genel tatil haklarından yararlanırlar.
Ancak kanun koyucu, şirketin tepe yönetimindeki güven ilişkisinin bozulması halinde işvereni bu kişiyi geri almaya zorlamanın işletme yönetimini felce uğratacağı düşüncesiyle, 4857 sayılı Kanun'un 18. maddesinin son fıkrasında iş güvencesi (işe iade) yönünden kesin bir istisna getirmiştir.
4857 sayılı İş Kanunu m. 18/son: İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları ile işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri hakkında bu madde, 19 ve 21 inci maddeler ile 25 inci maddenin son fıkrası uygulanmaz.
Kanunun lafzından açıkça anlaşıldığı üzere iş güvencesi kapsamı dışında bırakılan yöneticiler iki ayrı gruba ayrılmış ve bu iki grup için farklı koşullar öngörülmüştür. Birinci grupta yer alan "işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları" için işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi şartı dahi aranmamışken; ikinci grupta yer alan "işyerinin bütününü yöneten işveren vekilleri" için ise aynı anda hem işyerinin bütününü sevk ve idare etme hem de işçiyi işe alma ve çıkarma yetkisine sahip olma koşulu aranmaktadır.
III. İşe İade Davasında İşletme Bütünü ve İşyeri Bütünü Yönetimi Ayrımı
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi uygulamalarında "işletme" ile "işyeri" kavramları arasındaki ayrım, üst düzey yöneticinin işe iade davası açıp açamayacağını belirleyen temel kıstastır. İşletme, bir veya birden fazla işyerini bünyesinde barındıran üst ekonomik ve organizasyonel bütünlüğü ifade ederken; işyeri bu işletmeye bağlı tek bir fabrika, banka şubesi, mağaza veya bölge müdürlüğünü anlatır.
- 1. Grup — İşletmenin Bütününü Sevk ve İdare Eden İşveren Vekili ve Yardımcıları (CEO, Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcıları): Şirketin tüm şube, fabrika ve departmanlarını kapsayan tepe yönetiminde bulunan CEO, Genel Müdür ve doğrudan ona bağlı tüm şirketten sorumlu Genel Müdür Yardımcıları bu gruptadır. Bu kişilerin iş güvencesinden hariç tutulması için ayrıca bordro veya insan kaynakları bazında tek başına "işe alma ve işten çıkarma" yetkisine sahip olmaları şart değildir; işletmenin bütününü sevk ve idare etmeleri yeterlidir. Ancak dikkat edilmelidir ki; işletmede sadece belirli bir birimden sorumlu olan (örneğin yalnızca Pazarlama Direktörü, İnsan Kaynakları Müdürü veya Mali İşler Direktörü unvanını taşıyan ve genel müdür yardımcısı sıfatıyla işletmenin tamamında karar yetkisi bulunmayan) yöneticiler "işletmenin bütününü" yönetmedikleri için bu birinci grup kapsamına girmezler ve işe iade davası açabilirler.
- 2. Grup — İşyerinin Bütününü Sevk ve İdare Eden ve İşe Alma/Çıkarma Yetkisi Bulunan İşveren Vekilleri (Fabrika Müdürü, Şube Müdürü, Otel Müdürü): Birden fazla şubesi veya fabrikası olan bir şirketin yalnızca tek bir fabrikasını, şubesini ya da mağazasını yöneten kişi işyerinin bütününü yönetmektedir. Bu kişinin işe iade davası açma hakkının elinden alınabilmesi için iki şartın birlikte bulunması gerekir: Kişi hem o işyerinin bütününü yönetecek hem de o işyerine işçi alma ve işten çıkarma yetkisine bizzat sahip olacaktır. Eğer bir fabrika müdürü işyerinin tamamından sorumlu olsa dahi işçi alma ve işten çıkarma onayını genel merkezdeki genel müdür veya İK direktöründen almak zorundaysa, iş güvencesi kapsamında kalır ve işe iade davası açabilir!
Bu ince ayrım nedeniyle, şirketlerde "Bölge Satış Direktörü" veya "Operasyon Müdürü" olarak çalışan pek çok yönetici aslında iş güvencesi kapsamındadır; zira sadece kendi departmanından veya birkaç ilden sorumlu olup tüm işletmeyi yönetmemektedirler.
| Yönetici Pozisyonu / Yetki Kapsamı | İşe İade Davası (4857 m. 18/son) | Fazla Mesai Ücreti Talebi (Yargıtay 9. HD) | Görevli Mahkeme |
|---|---|---|---|
| Genel Müdür / CEO (İşletme bütününde tam yetkili) | Açamaz (iş güvencesi kapsamı dışındadır) | Üstünde talimat veren amir yoksa ve kendi mesaisini belirliyorsa alamaz | İş Sözleşmesi varsa İş Mahkemesi; salt organ sıfatı varsa Asliye Ticaret |
| Genel Müdür Yardımcısı (İşletme bütününe etkili) | Kural olarak açamaz (fiilen işletme bütününde yetkisi varsa) | Genel müdür veya yönetim kurulundan mesai talimatı alıyorsa talep edebilir | İş Mahkemesi (7036 SK m. 5) |
| Birim Direktörü (İK, Pazarlama, Finans Direktörü) | Açabilir (işletmenin bütününü değil tek birimi yönetir) | Mesaisini kendi tayin etmiyor ve üst yönetim denetimindeyse talep edebilir | İş Mahkemesi |
| Fabrika / Şube Müdürü (İşe alma-çıkarma yetkisi VAR) | Açamaz (işyeri bütünü + işe alma/çıkarma şartı birleşmiştir) | Fabrikada tek yetkili olup mesaisini kendi belirliyorsa kural olarak alamaz | İş Mahkemesi |
| Fabrika / Şube Müdürü (İşe alma-çıkarma yetkisi YOK) | Açabilir (merkez onayına tabi ise işveren vekili istisnası oluşmaz) | Merkez talimatına bağlı sabit mesaiyle çalışıyorsa ispat halinde alabilir | İş Mahkemesi |
IV. Ticaret Sicilindeki İmza Sirküleri ile Fiili Sevk ve İdare Yetkisi Arasındaki Çatışma
İşe iade davalarında davalı işveren şirketler genellikle ticaret sicil gazetesinde tescil edilmiş olan imza sirkülerini mahkemeye sunarak davacı yöneticinin A veya B grubu imza yetkilisi olduğunu, dolayısıyla 4857 sayılı Kanun m. 18/son anlamında işveren vekili sayılması gerektiğini savunmaktadır. Ne var ki ticaret hukuku anlamındaki temsil yetkisi ile iş hukuku anlamındaki "sevk ve idare yetkisi" her zaman örtüşmemektedir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin istikrarlı uygulamasına göre, bir yöneticinin işveren vekili sayılabilmesi için ticaret sicilindeki unvanı veya imza sirkülerindeki kaydı tek başına yeterli değildir; mahkeme tarafından şirketin organizasyon şeması, yönetim kurulu karar defteri, iş sözleşmeleri, banka ve SGK bildirgelerindeki onay yetkileri ile fiili işleyiş tanık beyanlarıyla birlikte araştırılmalıdır. Uygulamada pek çok şirkette bankacılık işlemlerinin hızlanması için finans veya muhasebe müdürüne müşterek B grubu imza yetkisi verilmekte, ancak bu kişi tek başına şirket politikalarını belirleyememekte ve tek bir işçiyi dahi işe alıp işten çıkaramamaktadır.
Tersine bir durumda; kişinin unvanı sözleşmede sadece "Koordinatör" veya "Danışman" olarak yazılmış olmasına rağmen fiilen şirketin bütün operasyonlarını yönetiyor, tüm birim müdürlerine emir veriyor, işe alım ve fesih kararlarını doğrudan imzalıyorsa, Yargıtay "gerçek durumun esas alınması (primacy of facts)" ilkesi gereğince bu kişiyi işveren vekili kabul ederek işe iade davasını reddetmektedir. Ayrıca işvereni temsil yetkisi "müşterek imza" şartına bağlanmışsa, yöneticinin diğer yetkililerle ortak imza atmadan tek başına işçi alma veya çıkarma yetkisinin bulunup bulunmadığı titizlikle incelenir.
V. Üst Düzey Yöneticilerin Fazla Mesai Davaları: "Kendi Mesaisini Belirleme" Kuralı ve İstisnaları
Üst düzey yöneticilerin açtığı alacak davalarında en büyük uyuşmazlık kalemini fazla çalışma (fazla mesai) ücreti oluşturmaktadır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafından uzun yıllar içinde geliştirilen ve uygulamada sıkı biçimde tatbik edilen temel içtihat ilkesi şu şekildedir: "İşyerinde en üst konumda çalışan, kendi mesai saatlerini bizzat belirleyen, üzerinde çalışma saatleri konusunda kendisine talimat veren bir üst amir veya yönetici bulunmayan ve yüksek ücret ile prim alan üst düzey yöneticiler ayrıca fazla mesai ücreti talep edemezler."
Bu kuralın hukuki mantığı, yöneticinin yüksek ücretinin içinde görev ve sorumluluğunun gerektirdiği esnek çalışma süresinin zaten karşılandığı ve yöneticinin kendi çalışma zamanını serbestçe düzenleyebildiği varsayımına dayanmaktadır. Bununla birlikte, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu kuralın mutlak ve otomatik olmadığını vurgulayarak üç önemli istisna geliştirmiştir:
- Üstte Emir ve Talimat Veren Bir Amir/Yönetim Kurulu Bulunması: Yönetici "Genel Müdür", "Direktör" veya "Fabrika Müdürü" unvanına sahip olsa bile, aynı işyerinde veya şirket merkezinde üzerinde fiilen her gün çalışma saatlerini denetleyen, sabah giriş-akşam çıkış saatlerini zorunlu kılan, hafta sonu toplantılara çağıran bir yönetim kurulu başkanı, şirket ortağı veya grup CEO'su varsa, artık yöneticinin kendi mesaisini serbestçe belirlediğinden söz edilemez. Bu durumda haftalık 45 saati aşan çalışmaların ispatlanması halinde fazla mesai ücretine hak kazanılır.
- Sadece Ücretin Yüksek Olması Tek Başına Fazla Mesai Hakkını Düşürmez: Yargıtay'ın güncel içtihatlarında açıkça belirtildiği üzere, bir çalışanın sadece yüksek maaş alması fazla mesai alacağının reddi için tek başına yeterli değildir; ayrıca bu kişinin çalışma saatlerini bizzat tayin etme serbestisine sahip olması ve işe giriş-çıkış kartı, turnike, PDKS veya üst amir denetimine tabi tutulmaması gerekir.
- Ücretin İçinde Fazla Mesainin Kararlaştırılmış Olması (270 Saat Sınırı): Üst düzey yönetici sözleşmelerinde sıklıkla "aylık ücrete fazla mesai dahildir" hükmüne yer verilir. Yargıtay uygulamasına göre yöneticinin ücreti asgari ücretin makul bir katı düzeyinde yüksek ise bu kayıt geçerli kabul edilmekle birlikte, yalnızca yıllık 270 saatlik yasal azami fazla mesai süresini kapsar; yöneticinin yılda 270 saati (yaklaşık haftada 5,2 saati) aşan fazla çalışması ayrıca ödenmek zorundadır.
VI. Yönetim Kurulu Üyeliği ve Hizmet İlişkisi Birleşmesi: Organik Bağ vs. Akdi Bağ
Büyük şirketlerde ve çok uluslu iştiraklerde genel müdür veya CEO görevini yürüten kişi aynı zamanda 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 359 vd. uyarınca anonim şirket yönetim kurulu üyesi (murahhas üye) yahut limited şirket müdürü olarak da atanabilmektedir. Bu birleşme halinde, yöneticinin şirketle olan ilişkisinin "organik bağ (vekalet/organ ilişkisi)" mı yoksa "akdi bağ (hizmet/iş sözleşmesi)" mı olduğu büyük önem taşır.
Eğer yönetici şirkete yalnızca genel kurul kararıyla yönetim kurulu üyesi olarak seçilmiş ve kendisiyle ayrıca bir iş sözleşmesi imzalanmaksızın sadece yönetim kurulu kararıyla belirlenen huzur hakkı/ücret karşılığında şirketi temsil ediyorsa, aradaki ilişki 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında bir işçi-işveren ilişkisi değil, TTK kapsamındaki organik bağ (vekalet ilişkisi) niteliğindedir. Bu durumda kişi işçi sayılmadığından kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin veya işe iade talep edemez ve görevden alınmasından doğan tazminat uyuşmazlıkları İş Mahkemesinde değil Asliye Ticaret Mahkemesinde görülür.
Buna karşılık yönetici, önce iş sözleşmesiyle genel müdür veya direktör olarak işe alınmış, sonradan ek olarak yönetim kurulu üyeliğine de seçilmişse (yahut aynı anda hem profesyonel yönetici iş sözleşmesi hem de yönetim kurulu sıfatı varsa), Yargıtay ve Hukuk Genel Kurulu kararlarına göre iki hukuki bağ birbirinden ayrıştırılır: Yönetim kurulu üyeliğinden azledilse dahi (TTK m. 364), aradaki bağımlılık unsuru devam eden hizmet akdi (akdi bağ) kapsamında işçi sıfatı korunur ve fesih halinde kıdem/ihbar tazminatı ile sözleşmesel alacaklar İş Mahkemesinde talep edilebilir.
VII. Altın Paraşüt (Golden Parachute) Klozları, Cezai Şart ve Fesih Tazminatları
İşe iade davası açamayan genel müdür ve CEO'lar, görev sürelerinin yönetim kurulu tarafından tek taraflı ve ani biçimde sonlandırılması riskine karşı kendilerini sözleşmesel güvencelerle korumak istemektedirler. Kurumsal uygulamalarda "altın paraşüt (golden parachute)", "çıkış paketi (severance package)" veya "asgari süreli sözleşme cezai şartı" olarak adlandırılan bu hükümler, 6098 sayılı TBK'nın sözleşme özgürlüğü ve hizmet sözleşmesi kuralları çerçevesinde değerlendirilir.
- Sözleşmesel Çıkış / Fesih Tazminatları: Yöneticinin iş sözleşmesine, işveren tarafından haklı bir neden (4857 m. 25/II veya TTK/TBK ağır kusur halleri) olmaksızın fesih halinde kanuni kıdem ve ihbar tazminatlarına ek olarak örneğin 6 veya 12 aylık brüt ücret tutarında ek fesih tazminatı ödeneceği yönünde hüküm konulması hukuken geçerlidir. Ancak Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu tutarları incelerken işverenin ödeme gücü, yöneticinin kıdemi ve şirkete sağladığı katma değer çerçevesinde TBK m. 182/3 uyarınca fahiş görülen tutarlarda hakkaniyet tenkisi yapılabilmesini tartışabilmektedir.
- Asgari Süreli İş Sözleşmesi ve Kalan Süre Ücreti (TBK m. 438): Özellikle üst düzey yönetici transferlerinde taraflar örneğin ilk 2 veya 3 yıl boyunca sözleşmenin feshedilemeyeceğini öngören "asgari süreli" sözleşme veya belirli süreli sözleşme yapabilmektedir. Asgari süreli sözleşmeyi işveren asgari süre dolmadan haksız yere feshederse, yönetici kalan asgari süreye ilişkin bakiye ücret tutarının TBK m. 408 ve m. 438 çerçevesinde (başka işten kazandığı veya kazanmaktan kasten kaçındığı tutarlar mahsup edilerek) tazminat olarak ödenmesini talep edebilir; ayrıca asgari süreye karşılıklı cezai şart da bağlanabilir (TBK m. 420 uyarınca cezai şartın tek taraflı olmaması, her iki taraf için de dengeli öngörülmesi şarttır).
- Kötüniyet Tazminatı Hakkı: İş güvencesi (işe iade) kapsamı dışında kalan bir genel müdür veya fabrika müdürü, iş sözleşmesinin işveren tarafından kötüniyetle (örneğin haklarını veya primlerini ödememek, şikayet hakkını kullandığı için cezalandırmak amacıyla) feshedildiğini ispatlarsa, 4857 sayılı İş Kanunu m. 17/6 uyarınca bildirim süresinin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı talep etme hakkına sahiptir!
Yönetici sözleşmelerine konulan çıkış tazminatı ve asgari süre klozlarının uygulanabilirliği, sözleşmenin hangi tarafça ve hangi somut fesih bildirimine dayanılarak sona erdirildiğine göre şekillenmektedir. Bu nedenle fesih aşamasında yönetim kurulu kararının kapsamı ile yöneticiye yapılan yazılı bildirimin gerekçesinin titizlikle uyumlu hale getirilmesi uyuşmazlık riskini belirgin biçimde azaltır.
VIII. Görevli Mahkeme (İş Mahkemesi vs. Asliye Ticaret), Arabuluculuk ve Zamanaşımı
Üst düzey yönetici uyuşmazlıklarında davanın doğru mahkemede açılması ve arabuluculuk dava şartının eksiksiz işletilmesi usul ekonomisi açısından belirleyicidir. Görevli mahkeme ve süreler yöneticinin şirketle arasındaki hukuki bağın niteliğine göre şu şekilde ayrışır:
Görevli Mahkeme: Yönetici şirketle bir iş sözleşmesi çerçevesinde ücret karşılığı ve yönetim kuruluna bağımlı çalışıyorsa (genel müdür, direktör, fabrika müdürü olsa dahi) 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 5 uyarınca görevli mahkeme İş Mahkemesidir. Yönetici işe iade kapsamı dışında kalsa bile, işçi sıfatı sürdüğünden kıdem, ihbar, bakiye süre ücreti, prim, altın paraşüt tazminatı ve fazla mesai davaları İş Mahkemesinde görülür. Buna karşılık yönetici 4857 sayılı Kanun m. 4 uyarınca İş Kanunu kapsamı dışında kalan bir ilişki (örneğin salt anonim şirket yönetim kurulu üyeliği / organik bağ vekalet ilişkisi) içindeyse görevli mahkeme TTK m. 4 gereğince Asliye Ticaret Mahkemesi (veya iş Kanunu kapsamı dışındaki salt TBK hizmet sözleşmesi ise TBK m. 393 vd. kapsamında yine 7036 SK m. 5 uyarınca iş mahkemesi ya da ticari vekalet ilişkisinin niteliğine göre ticaret mahkemesi) olur.
Zorunlu Arabuluculuk ve Hak Düşürücü Süreler: İşe iade iddiasıyla açılacak davalarda (yöneticinin işveren vekili olup olmadığı tartışmalıysa ve işe iade deneniyorsa) 7036 sayılı Kanun m. 3 ve 4857 sayılı Kanun m. 20 uyarınca fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabuluculuğa başvurulması ve anlaşamama son tutanağının düzenlenmesinden itibaren 2 hafta içinde dava açılması hak düşürücü süredir. Ücret, prim, fazla mesai ve tazminat alacaklarında da İş Mahkemesinde dava açılmadan önce arabuluculuk dava şartı olup, zamanaşımı süresi ücret/prim/fazla mesai için 5 yıl (4857 m. 32/8), kıdem/ihbar ve genel fesih tazminatları için de 2017 sonrası fesihlerde 4857 m. Ek 3 uyarınca 5 yıl (ancak sözleşmesel altın paraşüt ve Bakiye Süre Tazminatı gibi genel TBK tazminatlarında niteliğine göre 5 veya 10 yıllık TBK m. 146 süresi tartışılabilmekte olup risk almamak için 5 yıllık sürenin esas alınması gerekir).
IX. Üst Düzey Yöneticilere İlişkin Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Yerleşik İçtihat İlkeleri
İş hukuku uyuşmazlıklarında tek temyiz dairesi olan Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin genel müdür, CEO ve üst düzey yöneticilerin işe iade, fazla mesai ve fesih tazminatları konusundaki yerleşik içtihat ilkeleri şunlardır:
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (4857 SK m. 18/son İşveren Vekili Kriteri): "4857 sayılı Kanun'un 18/son maddesi uyarınca işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları bakımından ayrıca işçi alma ve çıkarma yetkisi aranmaz. Buna karşılık yalnızca bir işyerini (fabrika veya şubeyi) yöneten işveren vekilinin iş güvencesinden hariç tutulabilmesi için işyerinin bütününü sevk ve idare etmesinin yanında işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisine de sahip olması şarttır; sadece unvana ve imza sirkülerine bakılmaksızın fiili yetki kapsamı araştırılmalıdır."
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Üst Düzey Yöneticinin Fazla Mesai Hakkı): "İşyerinde en üst düzey konumda görev yapan ve çalışma saatlerini kendi belirleyen, üzerinde çalışma saatlerini düzenleyen bir üst amir bulunmayan üst düzey yöneticiye ayrıca fazla çalışma ücreti ödenemez. Ancak yüksek ücret ödenmesi tek başına fazla çalışma alacağının reddi için yeterli olmayıp; yöneticinin üzerinde kendisine görev ve mesai saatleri konusunda talimat veren yönetim kurulu başkanı, şirket ortağı veya daha üst bir yönetici mevcutsa ve bu kişi denetim altında haftalık 45 saati aşarak çalışmışsa fazla çalışma ücreti hesaplanmalıdır."
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Organik Bağ ile Hizmet İlişkisinin Birleşmesi): "Anonim şirket yönetim kurulu üyesinin şirketle kurduğu organik bağ kural olarak iş sözleşmesi doğurmaz. Ancak kişi şirketle ayrıca hizmet akdi imzalayarak maaş karşılığı ve yönetim kuruluna bağımlı olarak genel müdür veya profesyonel yönetici sıfatıyla fiilen çalışıyorsa, TTK kapsamındaki yönetim kurulu üyeliği sıfatı sona erse dahi iş sözleşmesine dayalı işçilik hakları İş Mahkemesinde korunur."
X. Pratik Uygulama: Üst Düzey Yönetici Alacak ve Sözleşmesel Tazminat Dava Dilekçesi Örneği
İş sözleşmesi haksız olarak feshedilen veya üzerinde yönetim kurulu baskısı altında fazla mesai yapan ve sözleşmesel fesih tazminatı (altın paraşüt / bakiye süre) ödenmeyen bir üst düzey yöneticinin zorunlu arabuluculuk sonrasında İş Mahkemesinde açacağı dava dilekçesinin taslak kurgusu aşağıda yer almaktadır:
DAVA DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR
NÖBETÇİ İŞ MAHKEMESİ'NE
[Şirket Merkezinin veya İşin Yapıldığı Yer]
| DAVACI | : [Yönetici Adı Soyadı, TCKN, Adresi] |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi] |
| DAVALI | : [İşveren Şirket Unvanı, MERSİS No, Adresi] |
| DAVA KONUSU | : HMK m. 107 uyarınca belirsiz alacak / kısmi dava kapsamında; haklı sebep olmaksızın yapılan fesih nedeniyle kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, sözleşmenin [Madde] numaralı hükmü uyarınca [6 aylık brüt ücret tutarındaki] ek fesih tazminatı (çıkış paketi), ödenmeyen yıllık performans primi, yıllık izin ücreti ile yönetim kurulu başkanının talimatına bağlı zorunlu fazla mesai alacaklarının faiziyle tahsili talebidir. |
AÇIKLAMALAR :
1. Müvekkil, davalı şirkette ../../2020 tarihli yazılı Üst Düzey Yönetici Hizmet Sözleşmesi uyarınca Mali ve İdari İşler Direktörü / Genel Müdür Yardımcısı unvanıyla, son aylık net [Tutar] TL ücret ve yıllık satış/EBİTDA hedefli performans primi karşılığında çalışmakta iken, iş sözleşmesi davalı tarafından ../../2026 tarihinde hiçbir haklı sebep bildirilmeksizin feshedilmiştir (Ek-1: Yönetici Hizmet Sözleşmesi ve Fesih Bildirimi).
2. Müvekkilin her ne kadar ticari belgelerde B grubu müşterek imza yetkisi bulunmakta ise de, organizasyon şeması uyarınca müvekkil doğrudan Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO'ya bağlı olarak çalışmış, kendi çalışma saatlerini serbestçe belirleme imkanı bulunmamıştır. Haftalık 45 saati aşan akşam ve hafta sonu çalışmaları şirket e-posta logları, VPN kayıtları ve yönetim kurulu toplantı davetleriyle sabittir (Ek-2: E-Posta ve Toplantı Kayıtları).
3. Ayrıca taraflar arasındaki yazılı yönetici sözleşmesinin [X]. maddesinde, işverenin 4857 sayılı Kanun m. 25/II kapsamındaki haklı sebepler dışında sözleşmeyi feshetmesi halinde kanuni kıdem ve ihbar tazminatlarına ilaveten 6 aylık brüt ücret tutarında sözleşmesel fesih tazminatı ödeneceği açıkça kararlaştırılmıştır. Davalı taraf feshin ardından sadece kısmi ödeme yapmış, bakiye kıdem/ihbar farkı, sözleşmesel ek fesih tazminatı ve hak edilmiş yıl sonu performans primini ödememiştir.
4. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3 uyarınca başvurulan zorunlu arabuluculuk süreci anlaşmama ile sonuçlanmıştır (Ek-3: Arabuluculuk Son Tutanağı).
SONUÇ VE İSTEM :
Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle; davamızın KABULÜ ile, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik [Tutar] TL kıdem tazminatı (en yüksek banka mevduat faiziyle), [Tutar] TL ihbar tazminatı, [Tutar] TL sözleşmesel ek fesih tazminatı, [Tutar] TL performans primi alacağı, [Tutar] TL yıllık izin ücreti ve [Tutar] TL fazla mesai alacağının yasal/mevduat faizleriyle davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesi vekaleten arz ve talep olunur.
Davacı Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza
XI. Yönetici Sözleşmeleri ve Fesih Süreçleri İçin Hukuki Kontrol Listesi
Üst düzey yöneticilerin işe alınması, sözleşme müzakereleri veya fesih uyuşmazlıklarında hem şirketlerin hem de yöneticilerin kontrol etmesi gereken başlıca noktalar şunlardır:
- Görev Tanımının ve Raporlama Hattının Netleştirilmesi: İşe iade kapsamında olup olmadığının belirlenmesi için yalnızca yöneticinin unvanına değil, organizasyon şemasında kime raporladığına ve tek başına işçi alma-çıkarma yetkisine sahip olup olmadığına bakılmalıdır.
- Organik Bağ ile Hizmet Akdinin Ayrıştırılması: Genel müdür aynı zamanda yönetim kurulu üyesi yapılacaksa, hizmet sözleşmesi ile yönetim kurulu huzur hakkı/organ sıfatı ayrı belgelerde ve net hükümlerle düzenlenmelidir.
- Üst Düzey Yönetici Sözleşmesine Özel Güvence (Altın Paraşüt / Asgari Süre): İşletmenin bütününü yöneten ve 4857 m. 18/son gereğince işe iade açamayacak olan CEO/genel müdürler için fesih halinde ek çıkış tazminatı veya karşılıklı cezai şart içeren asgari süreli sözleşme hükümleri yazılmalıdır.
- Fazla Mesai Kaydı ve Üst Amir Delillerinin İncelenmesi: Ücretin içine yıllık 270 saat fazla mesainin dahil edilip edilmediği sözleşmeden kontrol edilmeli; yönetici üzerinde mesai talimatı veren bir amir varsa e-posta, mesaj ve PDKS/VPN saat kayıtları saklanmalıdır.
- İbraname Düzenlenirken TBK m. 420 Şartlarına Uyulması: Fesih sonrasında yöneticiden alınacak ibranamenin fesih tarihinden en az 1 ay sonra düzenlenmiş olması, alacak kalemlerinin tek tek belirtilmesi ve ödemelerin eksiksiz olarak banka yoluyla yapılması zorunludur.
- 1 Aylık Arabuluculuk Süresinin Takibi: Yöneticinin işveren vekili istisnasına girip girmediği konusunda en küçük bir tereddüt dahi varsa, fesih tebliğinden itibaren 1 aylık hak düşürücü süre kaçırılmadan arabuluculuk başvurusu yapılmalıdır.
XII. Sonuç
Genel müdür, CEO ve üst düzey yöneticilerin iş sözleşmelerinden kaynaklanan işe iade ve fazla mesai uyuşmazlıkları, klasik işçi-işveren davalarından farklı olarak ticaret hukuku ve şirketler organizasyonu verilerinin birlikte değerlendirilmesini gerektirmektedir. Çalışmada ortaya konulan temel ilkeler şu şekildedir:
- İşveren Vekili İşe İade Açamaz (4857 m. 18/son): İşletmenin bütününü yöneten CEO, genel müdür ve yardımcıları ile işyerinin bütününü yönetip işçi alma-çıkarma yetkisine sahip müdürler iş güvencesi dışındadır; ancak sadece tek departmanı yöneten veya işe alma-çıkarma yetkisi genel merkeze bağlı olan yöneticiler işe iade davası açabilir.
- Fiili Yetki Unvan ve İmza Sirkülerinin Önündedir: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi salt ticari unvana veya imza sirkülerine bakmaksızın yöneticinin fiili karar ve personel yetkisini esas almaktadır.
- Kendi Mesaisini Belirleyen Yönetici Fazla Mesai Alamaz: En üst düzeyde çalışıp çalışma saatlerini kendi belirleyen yöneticiye fazla mesai ödenmez; ancak üzerinde fiilen çalışma saatlerini denetleyen yönetim kurulu başkanı veya üst yönetici bulunan yönetici fazla mesai talep edebilir.
- Sözleşmesel Fesih Tazminatları ve Kötüniyet Tazminatı Koruma Sağlar: İşe iade dışında kalan yöneticiler için altın paraşüt klozları, karşılıklı asgari süre cezai şartı ve kötüniyet tazminatı güçlü mali güvence oluşturmaktadır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 4857 sayılı İş Kanunu (m. 2, 17, 18/son, 20, 21, 32, Ek m. 3)
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (m. 3 Zorunlu Arabuluculuk, m. 5 Görev)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK m. 182, 393, 408, 420, 438)
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK m. 359-365 Yönetim Kurulu ve Temsil Yetkisi)
- Yargıtay Emsal Karar Arama Sistemi (9. Hukuk Dairesi Üst Düzey Yönetici İçtihatları)
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
İş Kazasında İşverenin, Alt İşverenin (Taşeron) ve İş Güvenliği Uzmanının Cezai Sorumluluğu (TCK m. 85/89) ve SGK Rücu Davaları (5510 SK m. 21)
6331 sayılı İSG Kanunu m. 4 işveren gözetim borcu, asıl işveren-alt işveren müteselsil sorumluluğu, İSG uzmanı ve... -
Asıl İşveren – Alt İşveren (Taşeron) İlişkisinde Muvazaa Denetimi, İş Müfettişi Raporuna 30 İş Gününde İtiraz ve Müteselsil Sorumluluk
4857 sayılı İş Kanunu m. 2/6-7 ve m. 3 ile Alt İşverenlik Yönetmeliği kapsamında asıl işveren-alt işveren ilişkisinde... -
Kıdem Tazminatı Hesaplama: 2026 Güncel Rehber
1475 sayılı İş Kanunu m.14 kapsamında kıdem tazminatı hesaplama yöntemi, 2026 kıdem tazminatı tavanı, hak kazanma... -
İhbar Tazminatı: Süreler ve Hesaplama
4857 sayılı İş Kanunu m.17 kapsamında ihbar tazminatı süreleri (2-8 hafta kıdeme göre), ihbar tazminatı hesaplama... -
Mobbing: Tanımı, İspatı ve Hukuki Başvuru Yolları
Mobbing (psikolojik taciz) kavramı ve unsurları, dikey-yatay-stratejik mobbing türleri, Anayasa m.17, İş Kanunu m.5 ve...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
4857 sayılı İş Kanunu m. 18/son uyarınca işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları iş güvencesi kapsamı dışında bırakılmıştır. Dolayısıyla fiilen şirketin tüm operasyonlarını yöneten genel müdür, CEO veya işletmenin bütününden sorumlu genel müdür yardımcısı işe iade davası açamaz. Ancak unvanı direktör veya müdür olmasına rağmen yalnızca tek bir departmanı yöneten ve tüm işletmeye ilişkin karar yetkisi olmayan yöneticiler işe iade davası açabilir.
Hayır, her durumda kapsam dışında kalmaz. 4857 sayılı İş Kanunu m. 18/son gereğince işyerinin (örneğin bir fabrika veya şubenin) bütününü sevk ve idare eden işveren vekilinin işe iade davası açamaması için ayrıca o işyerine işçi alma ve işten çıkarma yetkisine de sahip olması zorunludur. Eğer fabrika veya şube müdürü personel alım ve fesih kararlarını tek başına alamayıp genel merkezin onayına tabi ise iş güvencesinden yararlanır ve işe iade davası açabilir.
Hayır, sayılmaz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarına göre imza sirkülerinde müşterek veya sınırlı temsil yetkisinin bulunması kişiyi otomatik olarak 4857 m. 18/son kapsamına sokmaz. Mahkeme; unvan ve imza yetkisinin ötesinde, yöneticinin fiilen şirketin bütününü yönetip yönetmediğini, personel alma-çıkarma ve bütçe üzerinde karar yetkisi olup olmadığını organizasyon şeması ve tanıklarla somut olarak araştırır.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kural olarak kendi mesai saatlerini bizzat belirleyen ve üzerinde çalışma saatleri konusunda kendisine talimat veren bir üst amir bulunmayan üst düzey yöneticilerin fazla mesai ücreti alamayacağını kabul eder. Ancak yöneticinin sadece yüksek ücret alması bu hakkı ortadan kaldırmaz; üzerinde mesai saatlerini belirleyip denetleyen bir yönetim kurulu başkanı, şirket ortağı veya grup CEO'su varsa ve haftalık 45 saati aşan çalışma ispatlanırsa fazla mesai ücreti ödenir.
Sözleşmede fazla mesainin aylık ücrete dahil olduğuna dair hüküm bulunması ve yöneticinin ücretinin asgari ücretin belirgin şekilde üzerinde olması halinde bu kayıt yıllık 270 saatlik yasal fazla çalışma sınırına kadar geçerli kabul edilir. Ancak yöneticinin talimat altında çalışarak yılda 270 saati aşan fazla mesai yaptığını e-posta, PDKS veya turnike kayıtlarıyla ispatlaması halinde, 270 saatin üzerindeki süreler için fazla çalışma ücreti talep etmesi mümkündür.
Bu durum ilişkinin organik bağ mı yoksa akdi bağ mı olduğuna göre değişir. Kişi sadece genel kurul kararıyla yönetim kurulu üyesi seçilmiş ve iş sözleşmesi olmaksızın yalnızca organ sıfatıyla şirket adına hareket ediyorsa görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir ve kıdem/ihbar tazminatı doğmaz. Buna karşılık kişi aynı zamanda şirketle yazılı veya fiili bir iş sözleşmesi kurarak bağımlı biçimde genel müdürlük yapıyorsa, yönetim kurulu üyeliği sona erse dahi işçilik alacakları için İş Mahkemesinde dava açabilir.
Evet, sözleşme özgürlüğü (TBK m. 26) çerçevesinde kural olarak geçerlidir. Özellikle işe iade güvencesinden yararlanamayan CEO ve genel müdürlerin sözleşmelerine, haklı sebep olmaksızın işveren feshinde kanuni tazminatlara ek olarak belirli sayıda aylık brüt ücret tutarında ek fesih tazminatı ödeneceğine ilişkin hükümler konulabilir; ancak işçi lehine tek taraflı cezai şart yasağıyla karışmaması için hükmün hukuki niteliğinin fesih güvencesi veya karşılıklı asgari süre tazminatı olarak doğru kurgulanması gerekir.
İşe iade kapsamı dışında kalmak işçinin diğer haklarını ortadan kaldırmaz. İş sözleşmesi haklı bir sebep olmadan feshedilen genel müdür veya üst düzey yönetici; şartları varsa 1475 sayılı Kanun m. 14 gereği kıdem tazminatı, 4857 sayılı Kanun m. 17 gereği ihbar tazminatı, feshin kötüniyetle yapıldığı ispatlanırsa ihbar süresinin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı, kullanılmayan yıllık izin ücretleri, hak edilmiş prim/ikramiye alacakları ve varsa sözleşmesel ek fesih tazminatını talep edebilir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.







