Özet
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 638 vd. hükümleri uyarınca; limited şirketlerde ortaklar arasındaki kişisel güven ilişkisinin zedelenmesi, yönetimde kilitlenme veya ağır uyuşmazlıklar halinde ortağın haklı sebeple ortaklıktan çıkma davası açma hakkı, genel kurul kararıyla veya mahkeme kararıyla ortaklıktan çıkarılma usulü, ayrılma akçesinin bilanço değeri yerine karar tarihine en yakın tarihteki gerçek (rayiç) şirket özvarlığına göre hesaplanması, zorunlu arabuluculuk süreci ve Asliye Ticaret Mahkemesi uygulaması — kapsamlı hukuki inceleme.
Bu makale son olarak 12 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — Limited Şirket Yapısı ve Ortaklıktan Ayrılma Rejimi
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) sistematiğinde limited şirketler, bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulan, esas sermayesi belirli ve bu sermayenin esas sermaye paylarının toplamından oluştuğu sermaye şirketleridir. Ancak limited şirketler, klasik birer sermaye şirketi (örneğin anonim şirket) olmakla birlikte bünyelerinde yoğun şahıs unsurları ve ortaklar arası güven temelli ilişkiler barındırmaktadır. Ortak sayısının azlığı, sadakat borcu, rekabet yasağı ve pay devirlerinin genel kurul onayına tabi kılınabilmesi bu şahıs şirketi izlerinin başında gelir. Bu konuda kurumsal düzenlemeler için Ticaret ve Şirketler Hukuku alanındaki düzenlemeler temel teşkil etmektedir.
Ortaklar arasındaki kişisel veya ticari ilişkiler zamanla bozulduğunda, şirket yönetiminde kilitlenme (deadlock) meydana geldiğinde veya çoğunluk ortaklarının azınlık ortaklarını şirket faaliyetlerinden dışladığı durumlarda ortaklık ilişkisi çekilmez bir hal almaktadır. Anonim şirketlerde ortak, sahip olduğu payları serbestçe borsada veya piyasada satarak ortaklıktan ayrılabilme (exit) serbestisine sahipken; limited şirketlerde pay devrinin zorluğu ve ortakların birbirine bağımlılığı nedeniyle yasa koyucu özel koruma mekanizmaları ihdas etmiştir. Şirket kuruluş aşamasına ilişkin detaylı bilgilere Şirket Kuruluşu Adım Adım Rehber 2026 başlıklı makalemizden ulaşabilirsiniz.
Türk Ticaret Kanunu'nun 638 ilâ 642. maddeleri arasında, limited şirketlerde ortaklığın tek taraflı iradeyle veya dava yoluyla sona erdirilmesini sağlayan ortaklıktan çıkma, çoğunluğun kusurlu veya uyuşmaz ortağı şirketten uzaklaştırmasına imkan veren ortaklıktan çıkarılma ve bu işlemlerin maddi karşılığı olan ayrılma akçesi (çıkma payı) ayrıntılı bir hukuki rejime bağlanmıştır.
II. Esas Sözleşmede Öngörülen Çıkma Hakkı ve Kullanımı (TTK m. 638/1)
Limited şirkette ortaklıktan ayrılmanın ilk yolu, şirket esas sözleşmesinde açıkça bir çıkma hakkının düzenlenmiş olmasıdır. Şirket sözleşmesiyle ortaklara tanınan bu hak, ortağa herhangi bir haklı sebep gösterme zorunluluğu olmaksızın veya sözleşmede belirlenen özel şartların gerçekleşmesi halinde tek taraflı irade beyanıyla şirketten ayrılma imkanı tanır.
6102 sayılı TTK m. 638/1: "Şirket sözleşmesi, ortaklara şirketten çıkma hakkını tanıyabilir, bu hakkın kullanılmasını belirli şartlara bağlayabilir."
Esas sözleşmede çıkma hakkı düzenlenirken dikkat edilmesi gereken temel hususlar şunlardır: Bu konuda ayrıntılı bilgi için Vergi Borcu Yapılandırma: 2026 Rehberi başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
- Şartsız Çıkma Hakkı: Şirket sözleşmesi, ortakların diledikleri zaman belirli bir bildirim süresi (örneğin 6 ay önceden yazılı bildirimde bulunarak) vermek kaydıyla şirketten çıkabileceklerini hükme bağlayabilir.
- Şarta Bağlı Çıkma Hakkı: Sözleşme, çıkma hakkını belirli olayların gerçekleşmesine bağlayabilir. Örneğin; şirketin ardı ardına iki yıl zarar etmesi, sermaye artırım kararı alınması, faaliyet konusunun değiştirilmesi veya belirli bir ortağın şirket müdürlüğünden ayrılması gibi durumlar çıkma sebebi olarak kararlaştırılabilir.
- Eşitlik İlkesi: Sözleşmedeki çıkma hakkı belirli bir pay grubuna tanınabileceği gibi tüm ortaklara eşit olarak da tanınabilir. Ancak azınlık ortaklarının çıkma hakkının ağır ve orantısız şartlara bağlanarak fiilen imkansız kılınması dürüstlük kuralına aykırılık oluşturur.
Sözleşmede öngörülen çıkma hakkı, şirkete yöneltilecek noter onaylı bir yazılı bildirimle kullanılır. Şirket müdürleri, bu bildirimi aldıkları tarihten itibaren gecikmeksizin diğer ortakları bilgilendirmek ve ayrılma akçesinin ödenmesi süreçlerini başlatmakla yükümlüdür. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Gelir Vergisi Beyannamesi 2026 Rehberi başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
III. Haklı Sebeple Ortaklıktan Çıkma Davası ve Şartları (TTK m. 638/2)
Esas sözleşmede herhangi bir çıkma hükmü bulunmasa veya sözleşmedeki şartlar gerçekleşmemiş olsa dahi, her limited şirket ortağı kanundan doğan vazgeçilemez bir hakka sahiptir: Haklı sebeple mahkeme kararıyla ortaklıktan çıkma. Bu hak, şirket sözleşmesiyle veya genel kurul kararıyla ortadan kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz.
6102 sayılı TTK m. 638/2: "Her ortak, haklı sebeplerin varlığında şirketten çıkmasına karar verilmesi için dava açabilir."
Haklı sebeple çıkma davasının açılabilmesi ve başarıya ulaşabilmesi için aşağıdaki hukuki unsurların varlığı aranır:
- Davacının Ortaklık Sıfatı: Davayı açacak kişinin dava tarihinde şirkette tescilli veya meşru bir esas sermaye payına malik olması şarttır. Ortaklık payını tamamen devretmiş bir kimse geçmişe dönük olarak çıkma davası açamaz.
- Haklı Sebebin Varlığı: Şirket ilişkisinin davacı ortak açısından dürüstlük kuralı (TMK m. 2) çerçevesinde katlanılmaz ve sürdürülemez hale gelmiş olması gerekir. Haklı sebep kavramı nispi nitelikte olup her somut olayın özelliklerine göre hakim tarafından takdir edilir.
- Davalının Doğru Belirlenmesi (Pasif Husumet): Haklı sebeple çıkma davasında husumet diğer ortaklara veya şirket müdürlerine değil, münhasıran şirket tüzel kişiliğine yöneltilmelidir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatları uyarınca, diğer ortaklara yöneltilen davalar husumet yokluğundan usulden reddedilir.
- Davanın Niteliği: Çıkma davası bozucu yenilik doğuran (inşai) bir davadır. Bu nedenle ortaklık ilişkisi davanın açıldığı tarihte değil, mahkemenin çıkmaya ilişkin kararının şekli anlamda kesinleştiği tarihte son bulur.
Haksız rekabet veya ortaklar arasındaki ticari çekişmelerin varlığı halinde Haksız Rekabet Tanımı, Türleri ve Başvuru Yolları makalemiz de incelenmelidir.
IV. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi İçtihatlarında Haklı Sebep Oluşturan Durumlar
Türk Ticaret Kanunu haklı sebepleri tek tek saymamış, genel bir çerçeve çizmiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin kökleşmiş içtihatları ışığında haklı sebep kabul edilen ve edilmeyen haller şu şekilde somutlaşmıştır:
| Kategori | Yargıtay Tarafından Haklı Sebep Sayılan Haller | Haklı Sebep Sayılmayan Yetersiz Haller |
|---|---|---|
| Bilgi ve Denetim Hakları | Ortağın TTK m. 614 kapsamındaki bilgi alma ve inceleme hakkının sürekli ve kasıtlı olarak engellenmesi, ticari defterlerin gizlenmesi. | Müdürün bir defalık bilgi talebine gecikmeli cevap vermesi veya rutin işlemler. |
| Mali Haklar ve Kâr Dağıtımı | Şirketin sürekli yüksek kâr elde etmesine rağmen hiçbir haklı iktisadi gerekçe olmadan yıllarca kâr dağıtılmaması, sermaye artırımlarıyla azınlığın eritilmesi (sulandırma). | Piyasa krizleri nedeniyle genel kurulun kârı yedek akçeye aktarma yönündeki meşru ve makul kararları. |
| Ortaklar Arası İlişkiler | Ortaklar arasında fiziki şiddete, hakarete varan husumet; karşılıklı ceza davaları, şirket merkezine sokulmama, fiili yönetimden tamamen dışlanma. | Ticari görüş ayrılıkları, olağan tartışmalar, genel kurulda alınan kararlara muhalif kalınması. |
| Yönetim ve Temsil | Müdürlerin şirket malvarlığını şahsi hesaplarına aktarması, şirketi zarara uğratması, şirkette karar alınamaz hale gelinmesi (kilitlenme). | Şirketin olağan ticari riskler neticesinde dönemsel zarar etmesi, genel ekonomik durgunluk. |
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2021/4120 E., 2022/6890 K.: "Limited şirkette ortaklıktan haklı sebeple çıkma talebinde bulunabilmesi için; ortaklar arasındaki güven ilişkisinin temelinden sarsılmış olması, davacının şirketin yönetim ve denetim mekanizmalarından tamamen soyutlanması ve bu durumun davacı ortak açısından ortaklık ilişkisini çekilmez kılması aranır. Davacı ortağın bilgi alma hakkının müdürlerce sistematik olarak engellendiği ve şirket ortakları arasında ceza yargılamasına konu husumet bulunduğu anlaşıldığından davanın kabulü ile ortaklıktan çıkmaya karar verilmesi isabetlidir."
V. Çıkmaya Katılma Davası ve Diğer Ortakların Hakları (TTK m. 639)
Limited şirkette bir ortağın haklı sebeple çıkma davası açması, diğer ortaklar üzerinde de ciddi iktisadi sonuçlar doğurur. Şirketten ayrılacak ortağa ayrılma akçesi ödenmesi, şirketin likiditesini ve geleceğini etkileyebilir. Bu dengenin korunması amacıyla kanun koyucu diğer ortaklara çıkmaya katılma hakkı tanımıştır.
6102 sayılı TTK m. 639/1: "Ortaklardan biri haklı sebepler dolayısıyla şirketten çıkma davası açtığında, müdür veya müdürler gecikmeksizin diğer ortakları bu davadan haberdar ederler."
Hüküm gereğince dava açıldığını öğrenen diğer ortaklar şu haklara sahiptir:
- Bir Aylık Hak Düşürücü Süre: Diğer ortaklardan her biri, davanın kendilerine tebliğ veya ihbar edildiği tarihten itibaren bir ay içinde şirkete başvurarak kendisinin de çıkma davasına katılmak istediğini bildirebilir veya mahkemeye katılma davası açabilir.
- Haklı Sebep İspat Külfetinden Muafiyet: Çıkmaya katılma hakkını kullanan diğer ortakların kendileri bakımından ayrıca bağımsız bir haklı sebep ispatlamalarına gerek yoktur. İlk davacının haklı sebebi kabul edilirse, katılan ortaklar da aynı koşullarla ortaklıktan ayrılma hakkını elde ederler.
- Şirketin Feshini Talep Yetkisi: Çıkma davası açıldığını öğrenen diğer ortaklar, şirketin bölünerek dağılmasını engellemek amacıyla bir ay içinde şirketin haklı sebeple feshini de dava edebilirler. Bu durumda mahkeme, çıkma talepleri ile fesih talebini birlikte değerlendirir.
VI. Limited Şirkette Ortaklıktan Çıkarılma Usulü ve Sebepleri (TTK m. 640)
Ortaklıktan çıkma ortağın talebiyle gerçekleşirken, ortaklıktan çıkarılma şirketin ve diğer ortakların iradesiyle kusurlu veya uyumsuz ortağın şirketten zorla uzaklaştırılması işlemidir. TTK m. 640 çıkarılmayı iki ayrı usule bağlamıştır:
A. Şirket Esas Sözleşmesinde Belirtilen Sebeplerle Çıkarılma (Genel Kurul Kararı)
Şirket esas sözleşmesinde belirli olay veya eylemler açıkça çıkarılma sebebi olarak düzenlenmişse (örneğin; rekabet yasağına aykırı davranılması, sermaye koyma borcunun ifa edilmemesi, şirket unvanının izinsiz kullanılması), genel kurul bu sebebe dayanarak ortağın çıkarılmasına karar verebilir.
- Nitelikli Karar Yetersayısı: TTK m. 621/1-h bendi uyarınca, şirket sözleşmesinde öngörülen bir sebepten dolayı bir ortağın şirketten çıkarılması kararı; temsil edilen oyların en az üçte ikisinin ve oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğunun bir arada bulunmasıyla alınabilir. Bu çift nisap kamu düzenine ilişkindir ve hafifletilemez.
- İptal Davası Açma Hakkı: Çıkarılan ortak, genel kurul kararının noter aracılığıyla kendisine tebliğinden itibaren üç ay içinde Asliye Ticaret Mahkemesinde genel kurul kararının iptali davası açabilir (TTK m. 640/2).
B. Haklı Sebeplerle Mahkeme Kararıyla Çıkarılma Davası
Esas sözleşmede hüküm bulunmasa dahi, bir ortağın şirkete karşı sadakat borcunu ağır şekilde ihlal etmesi veya ortaklığı felce uğratması durumunda şirket, mahkemeye başvurarak ortağın çıkarılmasını talep edebilir.
6102 sayılı TTK m. 640/3: "Şirketin istemi üzerine ortağın haklı sebeple şirketten çıkarılmasına mahkemece karar verilebilir."
Bu davanın açılabilmesi için öncelikle şirket genel kurulunun çıkarma davası açılması yönünde karar alması zorunludur. Dava şirketi temsilen müdürler tarafından Asliye Ticaret Mahkemesinde açılır. Ortaklar arasındaki sözleşmesel taahhütlerin tanzimi için Şirket Ortaklık Sözleşmesi Hazırlama Rehberi makalemiz de yol göstericidir.
VII. Ortaklık Sıfatının Sona Erme Anı ve Hukuki Sonuçları
Uygulamada sıklıkla hataya düşülen en önemli noktalardan biri, ortağın ortaklık sıfatının tam olarak hangi anda sona erdiğidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarına göre:
- Davanın Açılmasıyla Sona Ermez: Haklı sebeple çıkma veya çıkarma davası açılmış olması ortaklık sıfatını derhal sona erdirmez. Yargılama sürdüğü müddetçe ortak, kural olarak genel kurula katılma, oy kullanma ve kâr payı talep etme haklarını muhafaza eder.
- Mahkeme Kararının Kesinleşmesi Esastır: Haklı sebeple çıkma ve çıkarma kararları inşai (yenilik doğurucu) nitelikte olduğundan, ortaklık sıfatı mahkeme hükmünün istinaf ve temyiz denetimlerinden geçerek kesinleştiği gün hukuken sona erer.
- Ticaret Sicili Tescilinin Niteliği: Çıkma veya çıkarılmanın ticaret siciline tescil ve ilanı kurucu değil, açıklayıcı (bildirici) niteliktedir. Tescilin gecikmesi ortaklık sıfatının devam ettiği anlamına gelmez.
- Yönetim ve Temsil Yetkisinin Sona Ermesi: Çıkan veya çıkarılan ortak aynı zamanda şirket müdürü ise, ortaklık sıfatının sona ermesiyle birlikte kural olarak müdürlük görevi de kendiliğinden veya genel kurulca sonlandırılır.
VIII. Ayrılma Akçesi (Çıkma Payı) Nedir ve Nasıl Hesaplanır? (TTK m. 641)
Ortaklıktan çıkan veya çıkarılan kişinin şirkette bıraktığı sermaye payının iktisadi karşılığı ayrılma akçesidir (çıkma payı). Kanun koyucu, ayrılan ortağın şirket malvarlığındaki gerçek payından mahrum bırakılmasını kesin olarak yasaklamıştır.
6102 sayılı TTK m. 641/1: "Ortak şirketten ayrıldığı takdirde, esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesini isteme hakkını haizdir."
Ayrılma akçesinin hesaplanmasında Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin tavizsiz uyguladığı temel kriterler şunlardır:
1. Gerçek (Rayiç) Değer İlkesi — Bilanço Değeri Yetersizliği
Şirketin yasal muhasebe defterlerindeki bilanço değerleri, amortismanlar ve tarihi maliyetler nedeniyle çoğu zaman şirketin fiili iktisadi değerinin çok altında kalmaktadır. Yargıtay; mahkemelerin yalnızca resmi defter kayıtlarındaki nominal veya defter değerini esas alarak ayrılma akçesi belirlemesini açık bir bozma sebebi saymaktadır.
2. Karar Tarihine En Yakın Tarihteki Değer
Ayrılma akçesi, davanın açıldığı tarihteki değil, yerel mahkemenin karar verdiği tarihe en yakın tarihteki şirket özvarlığına göre hesaplanmalıdır. Özellikle yüksek enflasyonun ve döviz kurlarındaki dalgalanmaların yaşandığı dönemlerde şirketin gayrimenkulleri, makine parkı, stokları ve ticari itibarı (goodwill/şerefiye) bağımsız bilirkişi heyeti (mali müşavir, gayrimenkul değerleme uzmanı ve şirketler hukuku uzmanı) marifetiyle yeniden değerlemeye tabi tutulur.
3. Kullanılan Değerleme Yöntemleri
| Yöntem | Uygulama Alanı | Temel Esas |
|---|---|---|
| Net Aktif (Özsermaye) Değeri | Taşınmaz, araç ve makine ağırlıklı üretim ve gayrimenkul şirketleri. | Şirketin tüm aktiflerinin rayiç değerinden tüm borçların düşülmesiyle net özvarlığın bulunması. |
| İndirgenmiş Nakit Akımları (İNA / DCF) | Gelecekte düzenli nakit yaratma kabiliyeti yüksek hizmet, teknoloji ve ticaret şirketleri. | Şirketin gelecek projeksiyonlarındaki tahmini nakit akışlarının bugünkü değere iskonto edilmesi. |
| Piyasa Çarpanları / Emsal Şirket | Sektörde benzer nitelikte alım-satıma konu olmuş emsal firmaların bulunduğu haller. | Firma Değeri / FAVÖK (EBITDA), Fiyat/Kazanç (F/K) çarpanları üzerinden değerleme. |
IX. Ayrılma Akçesinin Ödenmesi Şartları ve Muacceliyet (TTK m. 642)
Ayrılma akçesi mahkeme kararıyla tespit edilip hüküm altına alınsa dahi, kanun koyucu şirketin alacaklılarını ve şirket tüzel kişiliğinin finansal varlığını korumak amacıyla ödemenin ifasını belirli yasal kaynakların mevcudiyetine bağlamıştır.
6102 sayılı TTK m. 642/1: "Ayrılma akçesi, ancak şirket;
a) Kullanılabilir bir özkaynak üzerinde tasarruf edebiliyorsa,
b) Şirketten ayrılan kişinin esas sermaye paylarını devredebiliyorsa,
c) Esas sermayesini mevzuata uygun olarak azaltmışsa,
ödenmesi muaccel olur."
Bu üç alternatif kaynağın hukuki anlamı şu şekildedir:
- Kullanılabilir Özkaynak: Şirketin bilançosunda kanuni ve sözleşmesel yedek akçeler ayrıldıktan sonra geriye kalan serbest dağıtılabilir yedek akçeler ve geçmiş yıl kârları ayrılma akçesinin ödenmesinde kullanılabilir. Şirketin esas sermayesi bu ödeme için doğrudan eritilemez.
- Payların Devri: Ayrılan ortağın payları, şirket tarafından diğer ortaklara veya dışarıdan üçüncü bir kişiye satılarak elde edilen bedel çıkan ortağa aktarılabilir.
- Sermaye Azaltımı: Şirketin serbest özkaynağı yoksa ve paylar başkasına devredilemiyorsa, şirket genel kurulu TTK m. 592 ve 473 vd. hükümleri uyarınca alacaklılara çağrı yaparak esas sermayesini çıkan ortağın payı oranında azaltmak zorundadır.
Şirket bu yollara başvurmaktan kaçınırsa, çıkan ortak ilamlı icra takibi başlatabilir veya şirketin alacaklıları gibi şirketin iflasını ya da haklı sebeple feshini talep edebilir. Borçların yapılandırılması sürecine ilişkin genel çerçeve için Konkordato Nedir, Şartları ve Süreci makalemiz incelenebilir.
X. Görevli ve Yetkili Mahkeme, Arabuluculuk Şartı ve İhtiyati Tedbir
Limited şirkette çıkma, çıkarma ve ayrılma akçesi uyuşmazlıkları teknik ve usuli kurallara sıkı sıkıya bağlıdır:
1. Dava Şartı Zorunlu Ticari Arabuluculuk (TTK m. 5/A)
Eğer dava sadece ortaklıktan çıkma değil, aynı zamanda ayrılma akçesinin tahsili (alacak) talebini de içeriyorsa; 6102 sayılı TTK m. 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/A uyarınca dava açılmadan önce arabuluculuk bürosuna başvurulması zorunlu dava şartıdır. Arabuluculuk son tutanağı düzenlenmeden açılan eda (tahsilat) davaları doğrudan dava şartı yokluğundan usulden reddedilir.
2. Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Görevli Mahkeme: TTK m. 4 ve 5 gereğince şirketler hukukundan doğan mutlak ticari dava niteliğindeki bu uyuşmazlıklarda münhasıran Asliye Ticaret Mahkemesi görevlidir. Bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi davaya Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla bakar.
- Yetkili Mahkeme: HMK m. 14 uyarınca şirket ile ortaklar arasındaki şirket ilişkisinden doğan davalarda şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Şirket merkezinden başka bir yerde dava ikame edilemez.
3. İhtiyati Tedbir Talepleri (HMK m. 389 vd.)
Yargılama süresince davalı çoğunluk ortaklarının veya müdürlerin şirketin içini boşaltmasını, taşınmaz veya araç gibi kritik şirket malvarlıklarını hileli biçimde üçüncü kişilere devretmesini engellemek için mahkemeden:
- Şirket adına kayıtlı taşınmazların ve araçların sicil kayıtlarına üçüncü kişilere devrin önlenmesi yönünde ihtiyati tedbir konulması,
- Şirketin kâr payı dağıtım kararlarına veya sermaye artırım kararlarına tedbir konulması,
- Gerektiğinde şirkete TTK m. 640/4 uyarınca tarafsız bir kayyım atanması talep edilmelidir.
XI. Limited Şirkette Haklı Sebeple Çıkma ve Ayrılma Akçesi Dava Dilekçesi Örneği
Aşağıda, limited şirkette ortaklıktan haklı sebeple çıkma ve ayrılma akçesinin tahsili istemiyle Asliye Ticaret Mahkemesine hitaben hazırlanmış kapsamlı örnek dava dilekçesi yer almaktadır:
DAVA DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR
İSTANBUL ANADOLU NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NE
İHTİYATİ TEDBİR TALEPLİDİR.
| DAVACI | : [Adı Soyadı, T.C. Kimlik No, Adresi] |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi] |
| DAVALI | : [Şirket Unvanı] Limited Şirketi [Ticaret Sicil No, Vergi No, Adresi] |
| DAVA KONUSU | : 6102 sayılı TTK m. 638/2 gereğince müvekkilin davalı şirketteki ortaklığından HAKLI SEBEPLE ÇIKMASINA ve TTK m. 641 uyarınca esas sermaye payının karar tarihine en yakın tarihteki gerçek (rayiç) değeri üzerinden hesaplanacak AYRILMA AKÇESİNİN (fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100.000,00 TL'sinin) faiziyle tahsiline; davalı şirketin malvarlığı üzerine İHTİYATİ TEDBİR konulması talebidir. |
| DAVA DEĞERİ | : 100.000,00 TL (Kısmi ve Belirsiz Alacak Davası) |
| ARABULUCULUK NO | : 2026/[Büro Dosya No] (Anlaşılamadı Son Tutanağı Ektedir) |
AÇIKLAMALAR :
1. Ortaklık Yapısı: Müvekkil, davalı [Şirket Unvanı] Ltd. Şti.'nin %30 oranındaki esas sermaye payına sahip kurucu ortağıdır. Şirket [Tarih] tarihinde kurulmuş olup ticaret siciline tescil edilmiştir (Ek-1: Şirket Pay Defteri ve Ticaret Sicil Gazetesi).
2. Haklı Sebeplerin Varlığı: Şirketin diğer %70 payına sahip hâkim ortak ve aynı zamanda şirket müdürü olan [Müdür Adı Soyadı], son iki yıldır müvekkili şirketin tüm faaliyetlerinden, karar alma süreçlerinden ve şirket merkezinden fiilen dışlamıştır. Müvekkilin TTK m. 614 kapsamında noter kanalıyla ilettiği bilgi alma ve inceleme talepleri haksız şekilde yanıtsız bırakılmış; ticari defter ve belgeler müvekkilden gizlenmiştir (Ek-2: Noter İhtarnameleri).
3. Malvarlığının Aktarılması ve Şirketin Zarara Uğratılması: Şirket müdürü, şirket adına tescilli araçları ve gayrimenkulleri kendi yakınlarına düşük bedellerle devretmiş, şirketin kârını ilişkili paravan şirketlere transfer ederek davalı şirketi kasten kârsız göstermiştir. Ortaklar arasında artık asgari bir güven ve iş birliği ortamı kalmamış, ortaklık ilişkisi müvekkil açısından tamamen çekilmez bir hal almıştır.
4. Ayrılma Akçesi Talebi: TTK m. 638/2 uyarınca müvekkilin ortaklıktan çıkmasına karar verilmesi zorunludur. Çıkma kararı ile birlikte TTK m. 641 gereğince müvekkilin %30 esas sermaye payının nominal değil, mahkeme karar tarihine en yakın tarihteki gerçek (rayiç) özvarlık değeri üzerinden bilirkişi marifetiyle hesaplanarak tahsili gerekmektedir.
5. İhtiyati Tedbir Talebi: Davalı şirket müdürünün dava sürecinde şirketin kalan aktiflerini üçüncü kişilere devretme ve şirketin içini boşaltma riski somut delillerle sabittir. HMK m. 389 vd. uyarınca davalı şirket adına kayıtlı taşınmaz ve taşıtların tapu ve trafik kayıtlarına üçüncü kişilere devrin önlenmesi zımnında İHTİYATİ TEDBİR konulmasını talep etmek zorunluluğu doğmuştur.
HUKUKİ SEBEPLER :
6102 sayılı TTK m. 4, 5, 5/A, 614, 638, 639, 641, 642; 6100 sayılı HMK ve ilgili mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER :
1. Şirket ana sözleşmesi, pay defteri ve ticaret sicil kayıtları,
2. Noter ihtarnameleri ve tebliğ şerhleri,
3. Şirketin ticari defterleri, mali tabloları, vergi beyannameleri ve banka kayıtları,
4. Bilirkişi incelemesi (Mali Müşavir ve Değerleme Uzmanı),
5. Tanık beyanları ve sair her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM :
Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle;
- Öncelikle davalı şirketin malvarlığı kaybını engellemek amacıyla şirket adına kayıtlı taşınmaz ve taşıtların sicil kayıtları üzerine teminatsız veya uygun bir teminatla İHTİYATİ TEDBİR KONULMASINA,
- Müvekkilin davalı [Şirket Unvanı] Ltd. Şti.'deki ortaklığından HAKLI SEBEPLE ÇIKMASINA KARAR VERİLMESİNE,
- Müvekkile ait %30 oranındaki payın karar tarihine en yakın tarihteki gerçek (rayiç) değeri hesaplanarak, fazlaya ilişkin talep ve dava hakkımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100.000,00 TL ayrılma akçesinin çıkma kararının kesinleştiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,
- Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygıyla vekâleten arz ve talep ederiz.
Davacı Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza
XII. Sonuç
Limited şirketlerde ortaklıktan çıkma, çıkarılma ve ayrılma akçesi müesseseleri; bir yandan ortaklar arasındaki çekilmez hale gelmiş uyuşmazlıklarda azınlık ortağına güvenli bir ayrılma kapısı açarken, diğer yandan şirketin iktisadi varlığını ve üçüncü kişi alacaklıların haklarını dengede tutan hassas kurumlardır. İncelememiz kapsamında ortaya konan temel hukuki esaslar şu şekilde özetlenebilir:
- Haklı Sebep Vazgeçilmez Bir Haktır: Şirket sözleşmesinde hüküm bulunmasa dahi her ortak, ortaklığın sürdürülmesinin kendisinden beklenemeyeceği haklı sebeplerin varlığı halinde mahkeme yoluyla çıkma davası açabilir (TTK m. 638/2). Bu hak sözleşmeyle kaldırılamaz.
- Pasif Husumet Şirket Tüzel Kişiliğindedir: Haklı sebeple çıkma davası diğer ortaklara değil, doğrudan doğruya limited şirket tüzel kişiliğine karşı açılmalıdır. Ortaklara açılan davalar usulden reddedilir.
- Ayrılma Akçesinde Gerçek Rayiç Değer Esastır: Bilanço veya nominal defter değeri üzerinden hesaplama yapılması Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nce açık bozma sebebidir. Ayrılma akçesi, mahkeme karar tarihine en yakın tarihteki şirket malvarlığının gerçek piyasa değerine göre hesaplanır (TTK m. 641).
- Zorunlu Arabuluculuk ve İhtiyati Tedbir Hayatidir: Ayrılma akçesinin tahsili talebi içeren davalarda dava öncesinde arabuluculuk bürosuna başvurulması zorunlu dava şartıdır. Şirket aktiflerinin yargılama sırasında elden çıkarılmasını önlemek adına dava başında mutlaka ihtiyati tedbir talep edilmelidir.
- Ortaklıktan Çıkarılmada Nitelikli Karar Şarttır: Şirket sözleşmesine dayalı çıkarmada temsil edilen oyların 2/3'ü ve esas sermayenin salt çoğunluğu aranır. Mahkeme yoluyla çıkarmada ise genel kurul yetkilendirmesi şarttır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK m. 4, 5, 5/A, 614, 621, 638, 639, 640, 641, 642)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK m. 14, 389 vd.)
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/A
- Yargıtay Emsal Karar Arama Sistemi (11. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu)
- Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi Müdürlüğü Mevzuatı
Bu makale 2026-11-12 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
Şirket Kuruluşu: Adım Adım Rehber 2026
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca şirket nasıl kurulur limited anonim 2026 yılı güncel mevzuatına göre... -
Doğum İzni ve Analık Hakları 2026
4857 sayılı İş Kanunu m.74 kapsamında doğum izni kaç gün 2026 hakları, analık izni süresi, süt izni, ücretsiz izin,... -
Noter İşlemleri ve Ücretleri 2026 Rehberi
1512 sayılı Noterlik Kanunu kapsamında noter işlemleri, vekaletname, ihtarname, araç devri ve gayrimenkul satış vaadi... -
Arabuluculuk Başvurusu Nasıl Yapılır: 2026 Rehberi
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu çerçevesinde arabuluculuk başvurusu nasıl yapılır zorunlu ve... -
SGK Emeklilik Hakları ve Hesaplama 2026
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında SGK emeklilik yaş hesaplama 2026 hakları,...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Kural olarak ortaklık sözleşmesinde tek taraflı bildirimle çıkma hakkı tanınmamışsa, ortak tek taraflı irade beyanıyla ayrılamaz. Ancak 6102 sayılı TTK m. 638/2 gereğince, haklı sebeplerin varlığı halinde Asliye Ticaret Mahkemesinde haklı sebeple çıkma davası açarak mahkeme kararıyla ortaklıktan ayrılabilir.
Haklı sebeple çıkma davasında husumet diğer ortaklara veya şirket müdürlerine değil, doğrudan doğruya limited şirket tüzel kişiliğine yöneltilmelidir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarına göre ortaklara açılan davalar husumet yokluğundan usulden reddedilir.
6102 sayılı TTK m. 641/1 ve Yargıtay içtihatları uyarınca, ayrılma akçesi şirketin yasal defterlerindeki bilanço değerine göre değil, mahkeme karar tarihine en yakın tarihteki şirketin gerçek (rayiç) piyasa ve özvarlık değerine göre uzman bilirkişi heyeti marifetiyle hesaplanır.
Dava dilekçesinde ortaklıktan çıkmanın yanında ayrılma akçesinin tahsili de talep ediliyorsa, TTK m. 5/A gereğince dava açılmadan önce ticari arabuluculuk bürosuna başvurulması zorunlu dava şartıdır. Arabuluculuk tutanağı olmadan açılan davalar usulden reddedilir.
Evet. Şirket esas sözleşmesinde çıkarma sebepleri öngörülmüşse, temsil edilen oyların en az üçte ikisinin ve oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğu ile ortağın çıkarılmasına karar verilebilir (TTK m. 621/1-h, m. 640/1). Çıkarılan ortak bu karara karşı 3 ay içinde iptal davası açabilir.
Şirket sözleşmesinde sebep öngörülmemişse, genel kurulun alacağı karara istinaden şirket tarafından Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açılarak haklı sebeple ortağın çıkarılması talep edilebilir (TTK m. 640/3).
Hayır. Haklı sebeple çıkma kararları bozucu yenilik doğuran nitelikte olduğundan, ortaklık sıfatı davanın açıldığı tarihte değil, mahkemenin çıkmaya ilişkin kararının şeklen kesinleştiği tarihte sona erer. Yargılama süresince ortaklık hakları devam eder.
TTK m. 642 uyarınca şirket ayrılma akçesini serbest yedek akçelerinden ödeyemiyorsa; payları diğer ortaklara veya üçüncü kişilere satabilir ya da esas sermayesini azaltarak alacaklılara çağrı yapmak suretiyle ödemeyi gerçekleştirebilir.
Dava, HMK m. 14 uyarınca şirketin kanuni merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesinde açılır. Bu mahkeme kesin yetkilidir; başka bir yer mahkemesinde dava açılamaz.
Dava dilekçesinde HMK m. 389 vd. hükümleri uyarınca şirketin taşınmazları, banka hesapları ve araçları üzerine ihtiyati tedbir konulması talep edilmelidir. Böylece davalı müdürlerin şirket aktiflerini üçüncü kişilere devretmesi önlenir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.







