Özet
Miras bırakanın vefatıyla paylı (TMK m. 688 vd.) veya elbirliği mülkiyetine (TMK m. 701 vd.) konu olan hisseli taşınmazın mirasçılardan yalnızca biri tarafından fiilen işgal edilmesi ya da üçüncü kişilere kiraya verilerek kira gelirinin paylaşılmaması halinde açılabilecek ecrimisil (haksız işgal tazminatı) ve TMK m. 683 elatmanın önlenmesi davaları; intifadan men koşulunun kapsamı ve Yargıtay'ın ihtarname aramadığı istisna halleri (kira/doğal semere getiren yerler, önceki dava, paydaşlığın inkârı); 25.05.1938 tarihli İBK gereğince geriye dönük 5 yıllık ecrimisil hesabı ve noter ihtarnamesi taslağı — kapsamlı hukuki inceleme.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — Miras Kalan Hisseli Taşınmazlarda Tek Paydaşlı İşgal ve Paylaşım Krizi
Miras bırakanın vefatının ardından terekeye dahil olan konut, işyeri, tarla veya arsanın mirasçılar arasında fiilen paylaşılamaması ve mirasçılardan birinin veya birkaçının taşınmazda tek başına oturması, işyeri işletmesi yahut taşınmazı üçüncü kişilere kiraya verip elde ettiği kira gelirini diğer mirasçılara dağıtmaması Türk uygulamasında en sık karşılaşılan aile içi mülkiyet uyuşmazlıklarından biridir. Yıllar boyunca taşınmazdan hiçbir gelir elde edemeyen diğer mirasçılar, hisseleri oranında geçmişe dönük kira karşılığı (ecrimisil) alıp alamayacaklarını ve fiili işgali nasıl sonlandırabileceklerini araştırmaktadır.
Miras ortaklığı ve hisseli tapularda her bir mirasçı, taşınmazın belirli bir odası veya cephesi üzerinde değil, taşınmazın tamamı üzerinde kendi miras payı oranında mülkiyet hakkına sahiptir. Ancak taşınmazı fiilen kullanan mirasçının diğer mirasçıların kullanım hakkını engellemediği veya kendisinden kira/kullanım talebinde bulunulmadığı durumlarda, hukuk düzeni her fiili oturmayı doğrudan "haksız işgal" olarak nitelendirmemektedir. İşte bu noktada Yargıtay içtihatlarıyla geliştirilen "intifadan men" (yararlanmadan alıkoyma) koşulu, davanın kazanılmasında veya reddedilmesinde belirleyici rol oynar.
Konuya ilişkin uyuşmazlıklar; Miras Hukuku, Gayrimenkul Hukuku ve Medeni Hukuk ilkelerinin birlikte işletilmesini gerektirir. Özellikle elbirliği (iştirak) halinde mülkiyetin henüz paylı (müşterek) mülkiyete çevrilmediği hallerde tek bir mirasçının doğrudan ecrimisil davası açıp açamayacağı ya da diğer mirasçıların davaya muvafakatinin gerekip gerekmediği, usul hukuku bakımından hayati bir eşiktir.
Bu incelemede; paylı ve elbirliği mülkiyetindeki dava ehliyeti ayrımı, ecrimisilin hukuki niteliği, intifadan men şartı ve Yargıtay'ın ihtarname aramadığı istisna haller, 5 yıllık zamanaşımı kuralı, elatmanın önlenmesi davası ve noterden çekilecek ihtarname taslağı tüm yönleriyle ele alınmaktadır. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Dijital Miras: Dijital Hesaplar ve Haklar başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
II. Paylı Mülkiyet (TMK m. 688) ve Elbirliği Mülkiyetinde (TMK m. 701) Dava Ehliyeti Farkı
Miras bırakanın ölümüyle birlikte tereke malları üzerinde mirasçılar arasında kendiliğinden elbirliği mülkiyeti (TMK m. 701) doğar. Bu aşamada tapuda intikal yapılmamışsa veya intikal "elbirliği halinde" tescil edilmişse mirasçıların belirli bağımsız pay oranları henüz ayrışmamış sayılır ve kanun gereği tüm tasarruf işlemlerinin oybirliği ile yapılması gerekir (TMK m. 702/2). Buna karşılık mirasçılar noterden veya Sulh Hukuk Mahkemesinden elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini (TMK m. 644) sağladıklarında, taşınmaz paylı mülkiyete (TMK m. 688) dönüşür ve her mirasçının bağımsız tasarruf edebileceği belirli pay oranı tapuya yazılır. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Miras Hukuku Rehberi: Haklar ve Paylaşım başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Bu mülkiyet rejimi ayrımı, ecrimisil ve elatmanın önlenmesi davası açılırken davacı tarafın tek başına dava açıp açamayacağını doğrudan etkiler. Paylı mülkiyette her paydaş, diğer paydaşların onayına ihtiyaç duymaksızın tek başına kendi hissesi oranında ecrimisil ve elatmanın önlenmesi davası açabilir (TMK m. 693/son).
Elbirliği mülkiyetinde ise Yargıtay uygulaması son derece incelikli bir ayrıma dayanmaktadır: Eğer mirasçılardan biri terekeye dahil olmayan üçüncü bir kişiye karşı dava açıyorsa TMK m. 702/4 uyarınca "mirasçılardan her biri topluluğa giren hakların korunmasını sağlayabilir" kuralı gereğince tek başına elatmanın önlenmesi davası açabilir; ancak davalı diğer bir mirasçı (paydaş) ise ve elbirliği mülkiyeti henüz çözülmemişse, davacının tek başına kendi payı oranında ecrimisil isteyip isteyemeyeceği Yargıtay kararlarında tartışılmıştır. Güncel Yargıtay uygulamasına göre; mirasçılar arasında payların veraset ilamıyla (mirasçılık belgesiyle) belli olduğu ve ihtilafsız kaldığı hallerde, diğer mirasçıların davaya dahil edilmesine gerek kalmadan mirasçının kendi miras payı oranında paydaşlar arası ecrimisil davası açabileceği kabul edilmekle birlikte, yine de usuli risk almamak için tapuda TMK m. 644 uyarınca paylı mülkiyete geçiş yapılması veya tüm mirasçıların muvafakatinin alınması yahut terekeye temsilci atanması (TMK m. 640) süreci güvence altına alır.
III. Ecrimisil (Haksız İşgal Tazminatı - TMK m. 995) Kavramı ve Hesaplama Esasları
Türk Medeni Kanunu'nda doğrudan "ecrimisil" kelimesi geçmemekle birlikte kurumun kanuni temeli TMK m. 995/1 (iyiniyetli olmayan zilyedin geri verme borcu ve verdiği zararlar ile elde ettiği veya elde etmeyi ihmal ettiği ürünlerin tazmini) ile Yargıtay içtihatlarına dayanmaktadır. Ecrimisil, hukuki niteliği itibarıyla bir kira sözleşmesinden doğan kira alacağı değil; hak sahibinin rızası olmaksızın taşınmazı haksız şekilde işgal eden kötüniyetli zilyetten talep edilen özel bir haksız işgal tazminatıdır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 995/1:
"İyiniyetli olmayan zilyet, geri vermekle yükümlü olduğu şeyi haksız alıkoymuş olması yüzünden hak sahibine verdiği zararlar ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal ettiği ürünler karşılığında tazminat ödemek zorundadır."
Ecrimisilin miktarı, en azından o taşınmazın benzer nitelikteki emsallerinin serbest piyasada getirebileceği rayiç kira bedeli kadar olur; taşınmazdan elde edilen özel ticari gelir daha yüksekse tam gelir esas alınabilir. Bilirkişiler ecrimisil hesaplarken taşınmazın bulunduğu bölgenin kira rayiçlerini, büyüklüğünü, imar durumunu, fiziki yıpranmasını ve ekonomik kullanım amacını incelerler. Ancak davacı paydaş, toplam ecrimisil tutarının tamamını değil, yalnızca tapudaki veya mirasçılık belgesindeki kendi miras payı oranına isabet eden kısmını talep edebilir.
Örneğin dört eşit mirasçıya (her biri 1/4 paylı) kalan bir dairenin aylık piyasa kira değeri 24.000 TL ise ve daireyi tek başına kullanan mirasçı diğer kardeşlerin yararlanmasını engelliyorsa, dava açan tek mirasçının talep edebileceği aylık ecrimisil kendi 1/4 hissesine karşılık gelen 6.000 TL olacaktır. Buna karşılık taşınmazda fiilen masraf yapılmışsa (örneğin işgalci mirasçı zorunlu veya faydalı bakım gideri ödemişse), bu masrafların sebepsiz zenginleşme çerçevesinde değerlendirilmesi ayrı bir dava veya def'i konusudur.
IV. Paydaşlar Arasında "İntifadan Men" Koşulu ve İspat Yöntemleri
Üçüncü bir kişi başkasına ait bir taşınmaza girip kullandığında işgal doğrudan haksız sayılır ve ihtar çekilmeden ilk günden itibaren ecrimisil istenebilir. Ancak paydaşlar (mirasçılar) arasında durum farklıdır! Paydaşlardan biri ortak taşınmazı kullanırken diğer paydaşların da bu kullanıma sessiz kalması halinde, Yargıtay hukukumuzda diğer paydaşların bu kullanıma "zımnen muvafakat (örtülü rıza) gösterdiğini" kabul etmektedir.
İşte bu örtülü rızayı ortadan kaldıran hukuki işleme "intifadan men" (yararlanmadan men / alıkoyma) denir. Kural olarak bir paydaşın diğer paydaştan ecrimisil alabilmesi için, ecrimisil talep ettiği dönemden önce karşı tarafa "bu taşınmazdan kendi payım oranında yararlanmak veya gelirinden payımı almak istiyorum" yönünde açık bir irade beyanında bulunmuş olması ve buna rağmen kullanımının engellenmiş olması zorunludur.
İntifadan men koşulunun gerçekleştiği her türlü delille —hatta tanık beyanıyla dahi— ispatlanabilir; ancak uygulamada tanık ifadelerinin çelişkili veya belirsiz kalması sebebiyle birçok dava kaybedilmektedir. Bu nedenle en sağlıklı ve tartışmasız yöntem, taşınmazı kullanan mirasçıya noter aracılığıyla ihtarname göndermektir. İhtarnamenin karşı tarafa tebliğ edildiği tarihten itibaren örtülü rıza kesin olarak sona erer ve o günden başlamak üzere ecrimisil alacağı işlemeye başlar.
V. Yargıtay İçtihatlarıyla Kabul Edilen İntifadan Men İstisnaları (İhtarname Aranmayan Haller)
Uygulamada birçok mirasçı yıllarca noter ihtarnamesi göndermeden bekledikten sonra avukata başvurduğunda geçmişe dönük 5 yıllık kira kaybını tamamen yitirdiğini zannetmektedir. Oysa Yargıtay 1., 7. ve 8. Hukuk Daireleri ile Hukuk Genel Kurulu, altı temel istisnai halde intifadan men koşulunun (önceden ihtarname çekilmesinin) aranmayacağını kesin olarak kabul etmiştir. Bu istisnalardan herhangi biri mevcutsa, hiçbir ihtarname gönderilmemiş olsa dahi dava tarihinden geriye doğru 5 yıla kadar ecrimisil tahsil edilebilir!
- Taşınmazın Doğal Ürün veya Kira (Hukuki Semere) Getiren Yerlerden Olması: En önemli istisna budur! Dava konusu miras taşınmazı fındık bahçesi, zeytinlik, çaylık, meyve bahçesi, kiraya verilen tarla gibi doğal ürün veren bir yerse ya da üçüncü bir kişiye kiraya verilerek kira geliri (hukuki semere) elde edilen bir konut, dükkân veya depo ise, geliri toplayan mirasçıya karşı intifadan men şartı kesinlikle aranmaz! Çünkü kiraya verilen yerde diğer paydaşın bizzat oturma veya kullanma imkânı zaten fiilen ortadan kalkmıştır; kiracıdan kira tahsil eden mirasçı ihtar beklemeden diğer mirasçılara paylarını ödemek zorundadır.
- Daha Önce Dava Açılmış veya İcra Takibi Yapılmış Olması: Davacı mirasçı tarafından davalı mirasçıya karşı daha önce ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu), elatmanın önlenmesi, tapu iptali veya önceki döneme ilişkin bir ecrimisil davası açılmışsa yahut icra takibi başlatılmışsa, bu davaların açıldığı/dilekçenin tebliğ edildiği tarih itibarıyla intifadan men kendiliğinden gerçekleşmiş sayılır.
- İşgalci Mirasçının Diğer Paydaşların Hakkını İnkar Etmesi: Taşınmazı kullanan mirasçı "burası ölmeden önce babam tarafından sadece bana bırakıldı, sizin hiçbir hakkınız yok" diyerek diğer mirasçıların paydaşlığını açıkça reddediyorsa intifadan men şartı aranmaz.
- Paydaşlar Arasında Kullanım Anlaşması (Taksim / Tahsis) Bulunması: Mirasçılar arasında hangi daireyi veya tarla bölümünü kimin kullanacağına dair yazılı ya da fiili bir taksim anlaşması varsa ve davalı mirasçı diğer mirasçıya ayrılan bölümü de işgal etmişse ihtarname şartı aranmaz.
- Taşınmazın Kendiliğinden Ürün Veren İşletme Niteliğinde Olması: Otel, fabrika, otopark, akaryakıt istasyonu veya sürekli gelir üreten ticari bir tesisin tek mirasçı tarafından işletilmesi halinde de hukuki semere istisnası devreye girer.
- Taşınmazın Kamu Malı Niteliğinde Olması: Devletin veya belediyenin paydaş olduğu kamu mallarında da özel şahıslara karşı intifadan men aranmaz.
| Taşınmazın Kullanım Durumu | İntifadan Men (İhtar) Şartı | Talep Edilebilecek Geçmiş Süre | Açılacak Dava Türü |
|---|---|---|---|
| Mirasçının Bizzat Oturduğu Konut (İhtar Yok) | Evet, aranır (Rıza var sayılır) | İhtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren (dava tarihine kadar) | Önce noter ihtarı, ardından Ecrimisil ve gerekirse Elatmanın Önlenmesi |
| Üçüncü Kişiye Kiraya Verilen Konut / İşyeri | Hayır, aranmaz (Hukuki semere istisnası) | Dava tarihinden geriye doğru azami 5 yıl | Doğrudan Ecrimisil (Kira payı) Davası |
| Doğal Ürün Veren Tarla / Bahçe / Zeytinlik | Hayır, aranmaz (Doğal semere istisnası) | Dava tarihinden geriye doğru azami 5 yıl | Doğrudan Ecrimisil Davası |
| Daha Önce İzale-i Şüyu Davası Açılmış Taşınmaz | Hayır, önceki dava dilekçesi tebliği yeterlidir | Önceki davanın tebliğinden itibaren (max 5 yıl) | Ecrimisil Davası |
| Kullanan Mirasçının Paydaşlığı İnkar Etmesi | Hayır, aranmaz (Hakkın inkârı istisnası) | Dava tarihinden geriye doğru azami 5 yıl | Elatmanın Önlenmesi ve Ecrimisil Davası |
Yargıtay'ın istikrar kazanmış uygulamasına göre taşınmazın bizatihi doğal ürün veya kira geliri getiren bir yer (örneğin iş yeri, dükkan, fabrika, kiraya verilebilir daire, bağ, bahçe veya tarla) niteliğinde olması halinde, işgalci mirasçının bu taşınmazı kullanmasının veya üçüncü kişilere kiralamasının diğer paydaşların muvafakatine dayandığı varsayılamaz. Bu tür gelir getiren taşınmazlarda diğer mirasçıların rızasının bulunmadığı karine olarak kabul edildiğinden, ayrıca noter ihtarnamesi ile intifadan men edildiğinin ispatlanması aranmaksızın geriye dönük 5 yıla kadar ecrimisil talep edilebilir.
İntifadan men koşulunun aranmadığı bir diğer önemli grup da işgalci mirasçının diğer mirasçının paydaşlığını veya mirasçılık hakkını inkâr etmesi, taşınmaz üzerinde tüm mirasçıların ortak iradesiyle bağdaşmayan fiili engeller (kilit değiştirme, şerh veya tahliye girişimi) oluşturmasıdır. Benzer şekilde taraflar arasında daha önce aynı taşınmazla ilgili açılmış bir ecrimisil, elatmanın önlenmesi, müdahalenin men'i ya da ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davası veya icra takibi bulunuyorsa, örtülü rızanın bu önceki işlemin tebliğiyle birlikte kesin olarak sona erdiği kabul edilir.
VI. Geriye Dönük 5 Yıllık Ecrimisil Zamanaşımı (25.05.1938 Tarihli İBK) ve Kademeli Artış Hesabı
Ecrimisil davalarında taleplerin ne kadar geriye götürülebileceği hususu, Türk hukukunun en eski ve halen yürürlükteki yüksek yargı kararlarından biri olan Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 25.05.1938 tarihli ve E. 1937/29, K. 1938/10 sayılı kararına dayanmaktadır. Bu içtihat uyarınca ecrimisil alacakları 5 yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m. 147 kapsamındaki dönemsel edimlere paralel olarak uygulanır).
Beş yıllık zamanaşımı süresi, davanın açıldığı tarihten geriye doğru hesaplanır. Ancak zamanaşımı hak düşürücü süre olmayıp bir def'i niteliğinde olduğundan, davalı mirasçı cevap dilekçesinde süresi içinde zamanaşımı def'inde bulunmadığı takdirde 5 yıldan daha eski dönemler bakımından da hüküm kurulabilir; davalı süresinde zamanaşımı itirazı yaparsa mahkeme dava tarihinden önceki 5 yıllık dilimi esas alır.
Hesaplama tekniği bakımından Yargıtay'ın benimsediği kademeli artış (ÜFE / TÜFE veya kira rayici dönem hesabı) kuralı büyük önem taşır. 5 yıllık bir dönem için ecrimisil hesaplanırken son yılın yüksek kirası 5 yılın tamamına doğrudan çarpılmaz! Bunun yerine ilk dönem (örneğin 2021 yılı) taşınmazın o tarihteki gerçek piyasa kira değeri üzerinden hesaplanır ve sonraki yıllar (2022, 2023, 2024, 2025, 2026) için taşınmazın kira rayicindeki reel artış veya Yargıtay kriterlerine göre TÜİK ÜFE/endeks artışı uygulanarak her yılın bedeli ayrı ayrı toplanır. Ayrıca davacı dilekçesinde talep etmişse, her dönem sonundan itibaren yasal faiz de yürütülür.
VII. TMK m. 683 Elatmanın Önlenmesi ve TMK m. 698 Ortaklığın Giderilmesi İlişkisi
Taşınmazı tek başına kullanan mirasçıya karşı yalnızca geçmiş kira kaybını istemek (ecrimisil) yeterli olmadığında, mirasçılar 4721 sayılı TMK m. 683 ve TMK m. 693 uyarınca paydaşlar arası elatmanın önlenmesi (müdahalenin men'i) davası da açabilirler. Ancak burada diğer davalardan çok önemli bir fark vardır: Davalı da tapuda paydaş olduğu için, mahkeme davalının taşınmazdan "tamamen çıkarılıp atılmasına" değil, "davacının hissesine vaki elatmanın önlenmesine" karar verir.
Eğer taşınmaz birden fazla bağımsız daireden veya bölünebilir bir araziden oluşuyorsa ve davacının da kullanabileceği boş bir yer mevcut değilse, elatmanın önlenmesi kararı davacının hissesi oranında taşınmazdan yararlanmasının önündeki fiili engeli kaldırır (hatta çekişmeli tek daireli durumlarda kimin kullanacağı çekişmeli ise mahkeme TMK m. 693 çerçevesinde yararlanma ve yönetim düzenlemesine karar verebilir ya da ortaklığın giderilmesi yoluna gidilir).
Nitekim hisseli tapudaki fiili kilitlenmeyi kesin olarak çözen nihai dava TMK m. 698 uyarınca ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davasıdır. 7445 sayılı Kanun ile 6325 sayılı Kanun'a eklenen 18/B maddesi gereğince 1 Eylül 2023 tarihinden itibaren ortaklığın giderilmesi davası açmadan önce dava şartı arabuluculuğa başvurulması zorunlu hale gelmiştir (sadece ecrimisil veya elatmanın önlenmesi davalarında ise zorunlu arabuluculuk şartı bulunmamaktadır). Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa Sulh Hukuk Mahkemesi taşınmazın aynen taksimi mümkün değilse açık artırmayla satılarak bedelinin tüm mirasçılara payları oranında dağıtılmasına karar verir.
VIII. Taşınmazın Üçüncü Kişiye Kiraya Verilmesi Halinde Kira Payı Talebi
Uygulamada çok sık yaşanan bir diğer durum ise mirasçılardan birinin diğerlerinin rızası olmadan (veya onların sessiz kalmasından yararlanarak) mirasa konu daireyi, dükkanı veya arsayı üçüncü bir kişiye kiraya verip yıllarca kira bedellerini kendi banka hesabında toplamasıdır. Paylı mülkiyette kira sözleşmesi yapılması önemli yönetim işlerinden olup TMK m. 691 uyarınca pay ve paydaş çoğunluğuyla karar verilmesini gerektirir; elbirliği mülkiyetinde ise oybirliği şarttır (TMK m. 702).
Yetkisiz şekilde üçüncü kişiye kiraya verilen taşınmazdan elde edilen kira gelirinin paylaşılmasında davacı mirasçının önünde iki hukuki yol vardır: Birincisi, kiraya veren mirasçıya karşı ecrimisil davası açmaktır. Bu durumda mahkeme, davalının kiracıdan fiilen tahsil ettiği kira sözleşmesindeki bedel ile taşınmazın gerçek rayiç kira değeri karşılaştırıldığında hangisi yüksekse (veya kiraya verme eylemi haksız zilyetlik sayıldığından gerçek kira rayici üzerinden) davacının payı oranında hüküm kurar; üstelik taşınmaz hukuki semere (kira) getiren yer olduğu için intifadan men ihtarnamesi dahi aranmaz!
İkinci yol ise diğer mirasçıların yapılan kira sözleşmesine icazet (onay) vererek, kiraya veren mirasçıdan TBK m. 526 vd. vekaletsiz işgörme hükümleri uyarınca tahsil edilmiş gerçek kira gelirinden paylarına düşen kısmın iadesini istemeleridir. Ayrıca kiracıya da noterden ihtarname çekilerek bundan sonraki aylık kiraların her mirasçının payı oranında doğrudan mirasçıların kendi banka hesaplarına yatırılması talep edilebilir; ihtardan sonra tüm kirayı tek mirasçıya ödemeye devam eden kiracı diğer mirasçıların payı bakımından borcundan kurtulamaz (TMK m. 693 ve kira hukuku ilkeleri).
IX. Yargıtay 1., 7. ve 8. Hukuk Daireleri ile HGK'nın Ecrimisil İçtihat İlkeleri
Paydaşlar arası ecrimisil ve elatmanın önlenmesi davalarında görevli Yargıtay 7. Hukuk Dairesi (ve geçmiş dönemde 1. HD ile 8. HD) ile Hukuk Genel Kurulunun yerleşik içtihatları uygulamaya kesin sınırlar çizmiştir:
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu, 25.05.1938 T., E. 1937/29, K. 1938/10: "Haksız işgal tazminatı niteliğindeki ecrimisil talepleri beş yıllık zamanaşımına tabi olup, bu süre dava tarihinden geriye doğru beş yıl olarak hesaplanır."
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu / 7. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (İntifadan Men ve İstisnaları): "Paydaşlar kural olarak intifadan men edilmedikçe birbirlerinden ecrimisil isteyemezler. Ancak taşınmazın üçüncü kişiye kiraya verilerek kira geliri elde edilmesi veya doğal ürün vermesi, davacının daha önce ortaklığın giderilmesi yahut elatmanın önlenmesi davası açmış olması ya da davalının diğer paydaşların mülkiyet hakkını inkâr etmesi hallerinde intifadan men koşulu aranmaksızın geriye dönük 5 yıl için ecrimisile hükmedilir."
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi (ve Eski 8. HD), Yerleşik İçtihat İlkesi (Elbirliği Mülkiyetinde Tek Mirasçının Davası): "Miras bırakanın ölümüyle oluşan elbirliği mülkiyetinde, üçüncü kişilere karşı açılan elatmanın önlenmesi davalarında TMK m. 702/4 uyarınca tek mirasçı dava açabilir; paydaşlar arasındaki ecrimisil davalarında ise terekeye iştirak halinde mülkiyet devam etse bile mirasçılık belgesindeki paylar belli ve çekişmesiz ise her mirasçı kendi payı oranında ecrimisil talep edebilir."
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Kademeli Ecrimisil Hesabı ve Yasal Faiz): "Beş yıllık döneme yayılan ecrimisil hesaplamasında son yıl rayicinin tüm yıllara uygulanması hatalıdır; ilk dönemin kira rayici belirlendikten sonra izleyen yıllara ait rayiç artışları veya ÜFE oranları kademeli olarak uygulanarak yıllık tutarlar belirlenir ve her dönem sonundan itibaren yasal faiz işletilir."
Yargıtay 1. ve 8. Hukuk Dairelerinin yerleşik kararlarında ecrimisil tazminatının alt sınırının kira geliri, üst sınırının ise tam gelir yoksunluğu olduğu vurgulanmaktadır. Taşınmazın işgalci mirasçı tarafından üçüncü kişiye kiraya verilmesi halinde mahkeme yalnızca kira kontratında yazılı bedelle bağlı kalmaz; sözleşme bedelinin piyasa rayicinin altında muvazaalı gösterildiği veya emsal kira tutarlarının daha yüksek olduğu durumlarda uzman bilirkişiler marifetiyle gerçek rayiç kira belirlenerek pay oranında ecrimisile hükmedilir.
Buna karşılık taşınmazı fiilen elinde tutan ve yöneten mirasçı tarafından yapılan zorunlu bakım, çatı/tesisat tamiri, zorunlu vergi ve sigorta ödemeleri gibi taşınmazın varlığını koruyan giderler, işgalci mirasçının usulüne uygun talebi ve belgelendirmesi halinde hesaplanan ecrimisilden mahsup edilebilir. Ancak mirasçının yalnızca kendi şahsi kullanım konforu için yaptığı lüks tadilatlar veya diğer mirasçıların onayı olmaksızın giriştiği keyfi değişiklik giderleri ecrimisil hesabından düşülemez.
X. Pratik Uygulama: Miras Kalan Hisseli Taşınmaz İçin Noterden İntifadan Men İhtarnamesi Taslağı
Taşınmazı tek başına kullanan mirasçıya veya kardeşine karşı ecrimisil süresini başlatmak ve tüm hukuki istisna tartışmalarını ortadan kaldırmak için noterden gönderilecek intifadan men ihtarnamesi taslağı aşağıda yer almaktadır:
İHTARNAME TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR
NOTER İHTARNAMESİ
(TMK m. 683, m. 693 ve m. 995 Uyarınca İntifadan Men, Elatmanın Önlenmesi ve Ecrimisil İhtarı)
| İHTAR EDEN (MİRASÇI) | : [Adı Soyadı, T.C. Kimlik No, Adresi] |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi] |
| MUHATAP (MİRASÇI) | : [Taşınmazı Kullanan / Kiraya Veren Mirasçı Adı Soyadı, TCKN, Adresi] |
| KONU | : [İl, İlçe, Mahalle, Ada/Parsel] adresindeki miras kalan hisseli taşınmazdaki [Pay Oranı] miras hissemiz oranında yararlanma talebimizin bildirilmesi (İntifadan Men), haksız kullanımın/tek başına kiraya vermenin durdurulması ve hissemize düşen kira/ecrimisil bedellerinin ödenmesi ihtarıdır. |
AÇIKLAMALAR :
1. Müteveffa [Miras Bırakan Adı Soyadı]'nın ../../202.. tarihinde vefatı ile yukarıda tapu bilgileri yazılı taşınmaz üzerinde [Mirasçılık Belgesi Tarih/Esas No] sayılı mirasçılık belgesi uyarınca taraflarımız [Pay Oranı — örn: 1/4] hisse ile paydaş/mirasçı konumundadır.
2. Söz konusu taşınmazın halen tamamen tarafınızca tek başına kullanıldığı (veya üçüncü kişilere kiraya verilerek kira gelirinin tarafınızca tahsil edildiği) ve müvekkilin miras hissesi oranında taşınmazdan yararlanmasının engellendiği görülmektedir. Müvekkilin söz konusu tek taraflı ve ücretsiz kullanıma hiçbir rızası bulunmamaktadır.
3. İşbu ihtarnamenin tarafınıza tebliğinden itibaren 7 gün içinde; taşınmazın müvekkilin [Pay Oranı] hissesine tekabül eden kısmından yararlanmasının sağlanmasını (veya taşınmaz kirada ise kira gelirinin müvekkil payına isabet eden kısmının her ay düzenli olarak [IBAN] hesabına yatırılmasını), geçmişe dönük kira geliri elde edilmiş dönemler için hesaplanacak pay tutarının yasal faiziyle ödenmesini; aksi halde 4721 sayılı TMK m. 683, m. 693 ve m. 995 uyarınca paydaşlar arası elatmanın önlenmesi, ecrimisil ve TMK m. 698 ortaklığın giderilmesi davalarının açılacağını vekaleten ihtar ederiz.
İhtar Eden Mirasçı Vekili
Av. [Adı Soyadı - İmza]
XI. Taşınmazından Yararlanamayan Mirasçılar İçin Dava Öncesi Hukuki Kontrol Listesi
Miras kalan hisseli taşınmazdan ecrimisil alabilmek ve süreci usul hatası yapmadan tamamlamak için şu beş kontrol adımı uygulanmalıdır:
- Mülkiyet Türünün Tapudan Kontrol Edilmesi: Tapu müdürlüğünden güncel takyidatlı tapu kaydı alınarak mülkiyetin halen elbirliği halinde mi yoksa paylı mülkiyete çevrilmiş mi olduğu tespit edilir; gerekiyorsa TMK m. 644 kapsamında paylı mülkiyete dönüşüm yapılır.
- İntifadan Men İstisnalarının Araştırılması: Taşınmazın üçüncü kişiye kirada olup olmadığı (elektrik/su abonelikleri, muhtarlık kayıtları, kira kontratları) veya önceki davaların mevcut olup olmadığı belirlenir.
- Noterden İntifadan Men İhtarnamesi Gönderilmesi: İstisna yoksa vakit kaybetmeden noter ihtarnamesi çekilir; taşınmaz kiradaysa aynı anda kiracıya da miras payı oranında ödeme yapılması yönünde bildirim gönderilir.
- Emsal Kira Rayiçlerinin Belgelenmesi: Aynı bina veya bölgedeki güncel kira ilanları ve emsal kira sözleşmeleri toplanarak dava öncesi bilirkişi incelemesine veri hazırlanır.
- Ortaklığın Giderilmesi ve Ecrimisilin Birlikte Planlanması: Ecrimisil davası Asliye Hukuk Mahkemesinde (doğrudan dava yoluyla) açılırken, taşınmazın tamamen satılıp paylaştırılması isteniyorsa önce zorunlu arabuluculuk başvurusu yapılarak Sulh Hukuk Mahkemesinde izale-i şüyu davası paralel biçimde yürütülür.
Miras kalan taşınmaz üzerindeki hukuki belirsizliği kökten çözmenin en pratik adımı, veraset ilamı alındıktan sonra tapu müdürlüğünde veya Sulh Hukuk Mahkemesinde TMK m. 644 uyarınca elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini sağlamaktır. Paylı mülkiyete geçildiğinde her mirasçının bağımsız tapu hissesi netleşeceği için hem kendi payı oranında doğrudan ecrimisil davası açması hem de pay devri veya kira takibi yapması usul engellerinden arınmış şekilde kolaylaşır.
Ecrimisil davası Asliye Hukuk Mahkemesinde doğrudan (zorunlu arabuluculuğa tabi olmadan) açılabilirken, ortaklığın tamamen sona erdirilerek taşınmazın satış veya taksim yoluyla paylaştırılması isteniyorsa 1 Eylül 2023 sonrası düzenleme uyarınca önce zorunlu arabuluculuk başvurusu yapılıp ardından Sulh Hukuk Mahkemesinde izale-i şüyu davası yürütülmelidir. İki davanın zamanlamasının paralel biçimde planlanması, ortaklığın giderilmesi sonuçlanana kadar geçen süre boyunca biriken kira yoksunluğu kayıplarının tahsil edilmesini güvenceye alır.
XII. Sonuç
Miras kalan hisseli taşınmazların bir mirasçı tarafından tek başına kullanılması veya kiraya verilerek gelirinin diğer mirasçılarla paylaşılmaması durumunda hukuk düzeni sessiz kalan değil, hakkını usulüne uygun şekilde arayan mirasçıyı korumaktadır. İncelememizde vurgulanan temel hukuki esaslar şunlardır:
- İntifadan Men Kuralı ve İstisnaları Belirleyicidir: Kullanan mirasçı bizzat oturuyorsa kural olarak ihtarname (intifadan men) şarttır; ancak taşınmaz üçüncü kişiye kiraya verilmişse veya doğal ürün getiriyorsa ihtar şartı aranmadan geriye dönük 5 yıllık ecrimisil istenebilir.
- 5 Yıllık Zamanaşımı Dava Tarihinden Geriye İşler: 25.05.1938 tarihli Yargıtay İBK uyarınca ecrimisil talepleri dava tarihinden geriye doğru azami 5 yıl ile sınırlı olup her yılın rayici kademeli hesaplanır.
- Görevli Mahkeme Ayrımına Dikkat Edilmelidir: Ecrimisil ve elatmanın önlenmesi davaları Asliye Hukuk Mahkemesinde açılır ve zorunlu arabuluculuğa tabi değildir; ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davası ise zorunlu arabuluculuk sonrası Sulh Hukuk Mahkemesinde görülür.
- Noter İhtarnamesi En Güçlü Güvencedir: İhtilafsız ispat sağlamak ve ecrimisil süresini başlatmak için taşınmazın fiili kullanım durumu tespit edilir edilmez noter aracılığıyla ihtarname gönderilmelidir.
Miras payları, tapu mülkiyet türü ve taşınmazın fiili işgal ya da kira durumu somut belgelerle ortaya konularak açılacak ecrimisil ve elatmanın önlenmesi davaları, mirasçılar arasındaki mülkiyet adaletini tesis etmektedir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK m. 644, m. 683, m. 688-702, m. 995)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK m. 147, m. 526 vd. Vekaletsiz İşgörme)
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (m. 18/B Ortaklığın Giderilmesi Arabuluculuğu)
- Yargıtay İBK (25.05.1938, E. 1937/29, K. 1938/10), HGK ve 7. Hukuk Dairesi Ecrimisil İçtihatları
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
Miras Paylaşımı: Yasal ve İradi Mirasçılar
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu kapsamında miras paylaşımı nasıl yapılır, yasal ve iradi mirasçılar kimlerdir, zümre... -
Muris Muvazaası Davası: Şartlar ve İspat
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.19 kapsamında muris muvazaası davası şartları,... -
Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi, İstisna Tutarları ve Miras İntikal İşlemleri 2026
7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.4 kapsamında 2026 istisna tutarları, m.7 ve m.9 uyarınca 4 ve 6 aylık... -
Şirket Hisselerinin Miras Kalması: Limited ve Anonim Şirket Paylarının İntikali, Bağlam Hükümleri (TTK m. 493 / m. 596) ve Yönetim Krizi
6102 sayılı TTK m. 596 limited şirket ve m. 493/4 anonim şirket paylarının miras yoluyla intikali, şirketin 3 ay içinde... -
Vasiyetname Türleri ve Geçerlilik Şartları
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 531 ve devamı kapsamında vasiyetname türleri, şekil şartları, el yazılı vasiyetname...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Paydaşlar arasındaki ecrimisil davalarında kural olarak "intifadan men" koşulu aranır; yani diğer mirasçıların taşınmazdan yararlanma veya paylarını alma iradesini oturmakta olan mirasçıya önceden bildirmiş (örneğin noter ihtarnamesi göndermiş) olması gerekir. Önceden hiçbir ihtar veya dava olmadan kardeşinin bizzat oturmasına yıllarca ses çıkarmayan mirasçı kural olarak sadece ihtarname tebliğinden sonraki dönem için ecrimisil talep edebilir. Ancak oturan kardeş diğerlerinin mirasçılığını inkâr etmişse veya daha önce dava açılmışsa ihtar aranmaksızın geriye dönük 5 yıla kadar ecrimisil alınabilir.
Evet, alınabilir. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre taşınmazın üçüncü bir kişiye kiraya verilerek kira geliri (hukuki semere) elde edilmesi veya fındık, zeytin, tarla gibi doğal ürün vermesi hallerinde intifadan men koşulu aranmaz. Dolayısıyla kirayı toplayan mirasçıya daha önce hiç ihtarname gönderilmemiş olsa dahi, dava tarihinden geriye doğru 5 yıllık dönem için hisse oranında ecrimisil davası açılabilir.
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 25.05.1938 tarihli E. 1937/29, K. 1938/10 sayılı kararı uyarınca ecrimisil alacakları 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Davalının süresinde zamanaşımı def'inde bulunması halinde, dava tarihinden geriye doğru yalnızca son 5 yıla ait haksız işgal tazminatı hesaplanabilir. Hesaplama yapılırken son yılın kirası beş yıla çarpılmaz; her yılın piyasa kira rayici veya ÜFE artışı kademeli olarak uygulanır.
Miras bırakanın vefatı sonrası tapu henüz paylı mülkiyete dönüştürülmemiş olsa bile, üçüncü kişilere karşı açılan elatmanın önlenmesi davaları TMK m. 702/4 gereği tek mirasçı tarafından açılabilir. Paydaşlar arasındaki ecrimisil davalarında da mirasçılık belgesinde pay oranları belirli ve çekişmesizse mirasçının kendi payı oranında dava açabileceği kabul edilmekle birlikte, usuli itiraz riskini ortadan kaldırmak için tapuda veya Sulh Hukuk Mahkemesinde paylı mülkiyete geçiş (TMK m. 644) işlemi yapılması önerilir.
Paydaşlar arası ecrimisil ve TMK m. 683 uyarınca elatmanın önlenmesi davalarında görevli mahkeme taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesidir ve bu davalar zorunlu arabuluculuğa tabi değildir. Buna karşılık taşınmazın satılarak parasının mirasçılar arasında bölüşülmesini sağlayan ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davası Sulh Hukuk Mahkemesinde görülür ve 6325 sayılı Kanun m. 18/B gereğince dava açılmadan önce arabuluculuk başvurusu zorunludur.
Davalı mirasçı da tapuda paydaş olduğu için mahkeme onu mülkiyet hakkından tamamen yoksun bırakacak şekilde taşınmazdan tahliye kararı veremez; yalnızca "davacının payına vaki elatmanın önlenmesine" hükmeder. Taşınmaz birden fazla bölümden oluşuyorsa davacının payı oranında kullanımı sağlanır. Ancak tek bir konut söz konusuysa ve mirasçılar birlikte kullanamıyorsa kalıcı hukuki çözüm için TMK m. 698 ortaklığın giderilmesi davası açılmalıdır.
Evet, mirasçılardan biri diğerlerinin onayı olmadan taşınmazı kiraya vermişse, diğer mirasçılar yapılan kira sözleşmesini benimseyip kiracıya noterden ihtarname göndererek bundan sonraki kira ödemelerinde kendi miras paylarına düşen tutarın doğrudan kendi banka hesaplarına ödenmesini talep edebilir. Tebliğe rağmen tüm kirayı tek bir mirasçıya ödemeye devam eden kiracı, diğer paydaşların payı oranında borçtan kurtulmuş sayılmaz.
Hukuken intifadan men iradesinin karşı tarafa ulaştığı her türlü delille ve hatta tanık beyanıyla dahi ispatlanabilir; dolayısıyla yazılı mesaj veya WhatsApp yazışmaları da delil olarak sunulabilir. Ancak uygulamada mesajların silinmesi, tebliğ tarihinin inkâr edilmesi veya içeriğin muğlak kalması riskine karşı en sağlam ve tartışmasız ispat aracı noter aracılığıyla gönderilen ve tebliğ şerhi alınan ihtarnamedir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.







