Özet
7416 sayılı Kanun ile 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'a (ETK) eklenen Ek Madde 1 ve Ek Madde 2 hükümleri ile Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik, pazaryerlerinin satıcılar üzerindeki tek taraflı pazar gücünü sınırlandırmaktadır. Satıcının olumlu irade beyanı olmaksızın satış bedelinde tek taraflı değişiklik yapılması, özel indirim dönemlerine veya promosyonlara zorlanması, bu indirim organizasyonlarına katılmadığı için algoritmik sıralamasının geriye düşürülmesi ya da panelinin kısıtlanması hukuken yasaklanmış haksız ticari uygulamalardır. Bu çalışmada; 15 ve 30 günlük sözleşme bildirim süreleri, 5 iş günlük ödeme kuralı, 2026 yılı Ticaret Bakanlığı idari para cezaları ve Asliye Ticaret Mahkemesinde açılacak tazminat davaları incelenmektedir.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — Pazaryeri Ekonomisi, Platform Bağımlılığı ve Haksız Ticari Baskılar
Türkiye'de perakende ticaretin ağırlık merkezi hızla büyük ölçekli elektronik ticaret pazaryerlerine kayarken, bu platformlarda satış yapan binlerce KOBİ ve marka için pazaryeri görünürlüğü hayati bir ticari gereklilik haline gelmiştir. Ancak elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların (ETAHS) pazar üzerindeki hakim konumları, satıcılarla (elektronik ticaret hizmet sağlayıcılar - ETHS) kurdukları aracılık sözleşmelerinde tek taraflı ve satıcıyı korumasız bırakan uygulamalara yol açabilmektedir.
Uygulamada satıcıların en sık karşılaştığı sorunların başında; mağaza iradesi dışında ürün etiket tutarlarının platform tarafından otomatik indirilmesi, belirli özel indirim dönemlerine ve platform indirimlerine katılım için baskı yapılması, indirim organizasyonuna katılmayan satıcıların ürünlerinin arama algoritmalarında alt sıralara itilmesi (shadowbanning), haklı bir gerekçe gösterilmeden mağaza puanının düşürülmesi ve hakediş ödemelerinin keyfi biçimde geciktirilmesi gelmektedir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Pazaryerlerinde İlişkili Hesap (Bağlantılı Mağaza) Kapatmaları ve Hukuki Çözümü 2026 başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Bu yapısal dengesizliği gidermek amacıyla 7416 sayılı Kanun ile 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'da köklü bir reform gerçekleştirilmiş; E-Ticaret Hukuku ve Dijital Platformlar Hukuku bakımından satıcılara doğrudan korunma sağlayan Ek Madde 1, Ek Madde 2 ve ilgili Yönetmelik kuralları yürürlüğe konulmuştur.
6563 sayılı Kanun Ek m. 1/1 (Temel İlke): "Elektronik ticarette haksız ticari uygulamada bulunulamaz. Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının, aracılık hizmeti sunduğu elektronik ticaret hizmet sağlayıcının ticari faaliyetlerini önemli ölçüde bozan, makul karar verme yeteneğini azaltan veya belirli bir ticari kararı almaya zorlayarak normal şartlarda taraf olmayacağı bir ticari ilişkinin tarafı olmasına yol açan her türlü uygulaması haksızdır."
II. 6563 Sayılı Kanun Ek m. 1 ve Ek m. 2 ile Yönetmeliğin Hukuki Çerçevesi
6563 sayılı Kanun'a 7416 sayılı Kanunla eklenen Ek Madde 1 ve Ek Madde 2 hükümleri ile bunların uygulama esaslarını düzenleyen "Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik", pazaryeri ile satıcı arasındaki ilişkiyi klasik sözleşme serbestisinin katı sınırlarından çıkararak kamu düzeni denetimine tabi tutmuştur.
Ek Madde 1, her durumda haksız sayılan ticari uygulamaları tek tek sayarak pazaryerlerinin satıcı aleyhine tek taraflı fiyat müdahalesi yapmasını, promosyonlara zorlamasını, bedelleri vaktinde ödememesini ve hak arayan satıcıya misilleme uygulamasını mutlak surette yasaklamıştır. Ek Madde 2 ise özellikle yüksek net işlem hacmine sahip pazaryerlerinin platform içerisindeki veri üstünlüğünü kötüye kullanmasını önlemek amacıyla; pazaryerlerinin kendi veya ekonomik bütünlük içinde bulunduğu kişilerin markasını taşıyan ürünleri kendi platformunda satmasını yasaklamakta (geleneksel perakende muafiyeti hariç) ve satıcılardan elde edilen ticari verilerin yalnızca aracılık hizmeti amacıyla kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Mesafeli Satis Sozlesmesi: Hukuki Gereklilikler başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; pazaryerinin bir satıcıyı kendi özel indirim organizasyonuna katılmadığı için algoritmik olarak cezalandırması ve aynı kategorideki kendi markalı ya da ayrıcalıklı ürünlerini öne çıkarması, hem Ek Madde 1'deki haksız ticari uygulama yasağının hem de Ek Madde 2 ile Yönetmelikteki veri, sıralama şeffaflığı ve tarafsızlık yükümlülüklerinin açık ihlalini oluşturmaktadır.
III. Satış Bedelinde Tek Taraflı Değişiklik ve Zorunlu Promosyon Dayatması Yasağı
Pazaryerlerinde satıcıların kâr marjlarını eriten en yaygın uygulamalardan biri, pazaryeri sistemlerinin "dinamik etiketleme", "otomatik promosyon tanımlama" veya "rekabetçi sepet indirimi" adları altında satıcının açık onayı bulunmaksızın ürün satış bedellerini aşağı çekmesi ya da indirim farkını satıcının hakedişinden kesmesidir. Oysa satıcı kendi maliyetini, komisyon oranını, kargo giderini ve vergi yükünü hesaplayarak satış bedelini belirleme özgürlüğüne sahiptir.
6563 sayılı Kanun Ek Madde 1/2-(b) bendi ile Yönetmeliğin ilgili hükümleri bu konuda kesin bir yasak getirmiştir: Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı tarafından, satıcının önceden olumlu irade beyanı alınmaksızın satış bedelinde tek taraflı değişiklik yapılması dahil satıcıyı promosyonlu veya indirimli mal veya hizmet satışına zorlamak her durumda haksız ticari uygulama sayılır.
Bu yasağın pratik sonuçları şunlardır: Pazaryeri, aracılık sözleşmesine "platform uygun gördüğü özel indirim dönemlerinde satıcının ürünlerini otomatik olarak yüzde 10–20 iskontolu listeler" şeklinde genel işlem koşulu niteliğinde maddeler koyamaz; koysa dahi TBK m. 20–25 ve ETK Ek m. 1 uyarınca bu şartlar geçersizdir. Satıcının her bir promosyon veya indirim organizasyonu öncesinde platform paneli üzerinden kendi özgür iradesiyle açık ve pozitif bir katılım onayı (opt-in) vermiş olması zorunludur. İndirim maliyetinin satıcıya yüklendiği hallerde satıcının açık rızası yoksa, kesilen tutarların iadesi ve Bakanlık yaptırımı talep edilebilir.
IV. Algoritmik Sıralama Düşürme, Görünürlük Kısıtlama ve Sıralama Şeffaflığı
E-ticaret pazaryerlerinde bir ürünün satış hacmini belirleyen ana unsur, müşterinin arama yaptığında ürünün ilk sayfada ve üst sıralarda görünüp görünmemesidir. Satıcılar sıklıkla, platformun düzenlediği özel indirim dönemlerine katılmadıkları, reklam bütçesi satın almadıkları veya haksız bir müşteri/platform uygulamasına itiraz ettikleri gerekçesiyle ürünlerinin arama sonuçlarından gizlendiğini ya da sıralamada yüzlerce sayfa geriye itildiğini gözlemlemektedir.
Yönetmelik uyarınca pazaryerleri, ürünlerin arama sonuçlarında sıralanmasında ve müşterilere tavsiye edilmesinde kullandıkları ana algoritmik parametreleri ve bu parametrelerin göreceli önem derecelerini aracılık sözleşmesinde açıkça belirtmek zorundadır. Pazaryerinin sözleşmede ilan ettiği nesnel kriterlere (örneğin müşteri puanı, kargolama hızı, stok durumu, tıklanma oranı) dayanmaksızın, bir satıcının sıralamasını keyfi biçimde düşürmesi hukuka aykırıdır.
Dahası, 6563 sayılı Kanun Ek m. 1/2-(e) uyarınca, satıcının kamu kurumlarına (Ticaret Bakanlığı, Rekabet Kurumu) veya adli mercilere başvuruda bulunması gerekçe gösterilerek satıcının sıralamada geriye düşürülmesi, sunulan hizmetin kısıtlanması, askıya alınması veya sonlandırılması her durumda haksız ticari uygulama olarak kabul edilmektedir. Aynı şekilde, zorunlu bir indirim organizasyonuna katılmadığı için satıcının "BuyBox" hakkının elinden alınması veya organik arama görünürlüğünün cezalandırma amacıyla düşürülmesi de hem haksız ticari uygulama hem de TTK m. 55 anlamında dürüstlük kuralına aykırı haksız rekabet teşkil eder.
V. Aracılık Sözleşmesinde Tek Taraflı Değişiklik Yasakları ve 15/30 Günlük Bildirim Süreleri
Pazaryerlerinin satıcı paneline bir pop-up pencere çıkararak "güncellenen sözleşmeyi onaylamadan panele giriş yapamazsınız" dayatmasıyla bir gecede komisyon oranlarını veya iade cezalarını artırması, 6563 sayılı Kanun reformuyla ağır biçimde sınırlandırılmıştır. Yönetmelik uyarınca aracılık sözleşmesinde yapılacak değişikliklerde iki kademeli zorunlu bildirim süresi öngörülmüştür:
- Olağan Değişikliklerde En Az 15 Gün Önceden Bildirim: Aracılık sözleşmesinde teknik veya idari değişiklik yapılması öngörülüyorsa, daha uzun bir süre belirlenmemişse bu değişiklikler satıcıya dahili iletişim sistemi ve e-posta yoluyla bildirildiği tarihten itibaren 15 gün sonra yürürlüğe girebilir.
- Satıcı Aleyhine Önemli Değişikliklerde 30 Günlük Süre ve Tazminatsız Fesih Hakkı: Komisyon oranlarının artırılması, ek hizmet bedeli getirilmesi, ödeme vadesinin uzatılması, cezai şart konulması veya satıcının haklarını kısıtlayan önemli sözleşme değişikliklerinde bildirim süresi en az 30 gündür. Satıcı bu 30 günlük süre dolmadan dahili iletişim sistemi üzerinden bildirimde bulunarak sözleşmeyi herhangi bir cezai şart veya tazminat ödemeksizin feshedebilir.
- Geriye Dönük Değişiklik Yasağı (Ek m. 1/2-d): Aracılık sözleşmesinde satıcı aleyhine geçmişe etkili (geriye dönük) değişiklik yapılması veya buna imkan tanıyan sözleşme hükümlerine yer verilmesi her durumda kesin olarak yasaktır.
Pazaryerlerinin sözleşme değişikliklerini yalnızca satıcı portalında küçük bir duyuru bandında yayımlaması yasal bildirim şartını sağlamaz. Değişikliğin geçerli olabilmesi için hem dahili iletişim sistemi üzerinden hem de satıcının sisteme kayıtlı elektronik posta adresine (veya KEP adresine) açık, anlaşılır ve karşılaştırmaya elverişli biçimde iletilmiş olması gerekir. Söz konusu 15 veya 30 günlük süreler dolmadan yeni komisyon oranları ya da ilave kesinti kalemleri tahakkuk ettirilemez.
Ayrıca pazaryerinin "bu yeni ek hizmetleri veya artan komisyonu kabul etmezseniz mağazanızı kapatırız" yönünde satıcının fesih hakkını fiilen etkisizleştiren şartsız onay ekranları kurgulaması da 6563 sayılı Kanun Ek m. 1 anlamında satıcının makul karar verme yeteneğini azaltan haksız ticari uygulama sayılır. Satıcı, 30 günlük bildirim süresi içinde sözleşmeyi tazminatsız feshetme iradesini bildirirse, mevcut siparişlerin tesliminden doğan bakiye alacakları herhangi bir cezai şarta tabi tutulmaksızın kendisine ödenmek zorundadır.
| Haksız Ticari Uygulama / Yükümlülük İhlali | Yasal Dayanak | Yasal Kural ve Süre | Satıcının Başvurabileceği Yollar |
|---|---|---|---|
| Onaysız Bedel Değişikliği ve Zorunlu Promosyon | ETK Ek m. 1/2-(b) ve Yönetmelik | Satıcının önceden olumlu irade beyanı (opt-in) şarttır | Dahili itiraz, Ticaret Bakanlığı şikayeti, kesilen farkın iadesi davası |
| Sıralama Düşürme / Panel Kısıtlama / Misilleme | ETK Ek m. 1/2-(e) ve Yönetmelik | Nesnel sıralama kriterlerine uyma ve hak aramaya misilleme yasağı | Ticaret Bakanlığı şikayeti + Asliye Ticaret Mahkemesinde ihtiyati tedbir |
| Hakediş Ödemesinin Geciktirilmesi | ETK Ek m. 1/2-(a) | Sipariş teslimi ve bedelin platform tasarrufuna girmesinden itibaren en geç 5 iş günü | Ticari temerrüt faizi ile alacak davası ve idari şikayet |
| 15 / 30 Günlük Bildirim Olmadan Sözleşme Değişikliği | ETK Ek m. 1/2-(d) ve Yönetmelik | Olağan değişiklikte 15 gün, aleyhe önemli değişiklikte 30 gün önceden bildirim | Geriye dönük kesintilerin istirdadı ve tazminatsız fesih hakkı |
| Dahili İletişim Sistemi Başvurularının Cevapsız Bırakılması | ETK Yönetmeliği | Satıcı itiraz ve taleplerinin en geç 15 gün içinde sonuçlandırılması | Bakanlık denetim talebi ve mahkemede ispat delili olarak kullanım |
VI. Dahili İletişim Sistemi Üzerinden İtiraz Hakkı, 5 İş Günü Ödeme ve Misilleme Yasağı
Mevzuat, orta ve büyük ölçekli pazaryerlerine satıcılarla şeffaf ve kayıt altına alınabilen bir dahili iletişim sistemi (DİS) kurma zorunluluğu getirmiştir. Satıcılar; ürünlerinin askıya alınmasına, haksız ceza kesintilerine, algoritmik sıralama düşüşlerine veya sözleşme ihlallerine ilişkin her türlü itirazlarını bu sistem üzerinden yazılı olarak iletebilmektedir.
Yönetmelik uyarınca pazaryeri, dahili iletişim sistemi üzerinden satıcı tarafından yapılan başvuru ve itirazları başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde inceleyip somut gerekçeleriyle sonuçlandırmak ve satıcıya bildirmek zorundadır. Ayrıca satıcının gerçekleştirdiği satışların bedeli, siparişin alıcıya ulaştığı ve bedelin aracı hizmet sağlayıcının tasarrufuna girdiği tarihten itibaren en geç 5 iş günü içinde satıcıya ödenmek zorundadır (ETK Ek m. 1/2-a); bu sürenin aşılması veya haksız gerekçelerle bakiye blokajı uygulanması açık kanun ihlalidir.
Özellikle 5 iş günlük ödeme süresinin hesaplanmasında platformların sıklıkla başvurduğu "müşteri memnuniyeti blokajı" veya "belirsiz süreli inceleme rezervi" uygulamaları da yasal denetime tabidir. Kural olarak ürün alıcıya ulaştıktan ve bedel pazaryerinin veya anlaşmalı ödeme kuruluşunun tasarrufuna geçtikten itibaren en geç beş iş günü içinde satıcıya aktarım yapılmak zorundadır. Pazaryeri yalnızca somut bir sahte ürün, dolandırıcılık şüphesi veya tüketici uyuşmazlığı bulunduğunda ilgili sipariş tutarıyla sınırlı ve geçici bir tedbir uygulayabilir; mağazanın tüm hakediş bakiyesini keyfi olarak bloke edemez.
VII. Ticaret Bakanlığı Şikayet Mekanizması ve 2026 Yılı İdari Para Cezaları (ETK m. 12)
6563 sayılı Kanun hükümlerine aykırı davranan pazaryerlerinin denetim ve yaptırım yetkisi T.C. Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü'ne aittir. Haksız ticari uygulamaya maruz kalan her satıcı, sözleşme ve ihlal belgelerini ekleyerek Ticaret Bakanlığı'na idari şikayette bulunabilir; Bakanlık bu başvurular üzerine re'sen inceleme başlatır.
Kanunun 12. maddesinde öngörülen idari para cezaları her yıl Vergi Usul Kanunu uyarınca ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılmaktadır. 25 Aralık 2025 tarihli ve 33118 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tebliğ ile 2025 yılı için belirlenen %25,49 yeniden değerleme oranı uygulanarak 1 Ocak 2026 – 31 Aralık 2026 dönemi cezaları güncellenmiştir. Buna göre Ek Madde 1 ve Ek Madde 2 kapsamındaki haksız ticari uygulama ve yükümlülük ihlallerinde (ihlal edilen satıcı veya ürün sayısına ve platform ölçeğine göre kademelenen biçimde) 28.620 TL'den 1.431.033 TL'ye kadar ve ağır yapısal/mükerrer ihlallerde katlamalı olarak çok daha yüksek tutarlarda idari para cezaları uygulanabilmektedir. Bakanlıkça verilen süre içinde aykırılığın sonlandırılmaması veya 1 yıl içinde tekrarlanması durumunda ise para cezaları iki katından on katına kadar artırılabilmektedir.
Ticaret Bakanlığına yapılacak şikayet başvurusunda satıcının ticaret sicil bilgileri, imzalı aracılık sözleşmesi metni, DİS üzerinden iletilen itiraz ve alınan otomatik yanıtların ekran görüntüleri ile kesinti/sıralama düşüşünü kanıtlayan verilerin kronolojik bir dosya halinde sunulması inceleme sürecini hızlandırır. Bakanlık müfettişleri bu başvurular üzerine platformun sistem loglarını, algoritmik parametre kayıtlarını ve diğer satıcılara uygulanan standartları karşılaştırmalı olarak denetleme yetkisine sahiptir.
VIII. Ticaret Mahkemesinde Haksız Rekabet (TTK m. 55) ve Ciro Kaybı Tazminatı Davaları
Ticaret Bakanlığı'na yapılan şikayet pazaryerine idari para cezası verilmesini sağlasa da satıcının uğradığı doğrudan ticari zararı ve kâr kaybını otomatik olarak tazmin etmez. Satıcının mağduriyetinin parasal olarak giderilmesi için Ticaret ve Şirketler Hukuku çerçevesinde Asliye Ticaret Mahkemesinde hukuk davası açılması gerekir.
Bu davalarda başlıca iki hukuki temele dayanılır: Birincisi, aracılık sözleşmesine ve 6563 sayılı Kanun'un emredici hükümlerine aykırı davranış (TBK m. 112 sözleşmeye aykırılık nedeniyle tazminat ve haksız kesintilerin istirdadı). İkincisi ise 6102 sayılı TTK m. 54–56 uyarınca haksız rekabet davasıdır. Özellikle pazaryerinin satıcının verilerini kullanarak kendi markalı ürününü öne çıkarması veya indirim dayatmasına uymayan satıcıyı algoritmik olarak gizlemesi, TTK m. 55 anlamında dürüstlük kuralına aykırı davranış oluşturur. Satıcı, TTK m. 5/A gereği ticari zorunlu arabuluculuk aşamasını tamamladıktan sonra HMK m. 389 ve TTK m. 61 uyarınca sıralama kısıtlamasının veya haksız mağaza kapatmanın kaldırılması için ihtiyati tedbir talep edebilir ve bilirkişi incelemesiyle (örneğin önceki 6 aylık ortalama organik satış grafikleri ile kısıtlama dönemi arasındaki net ciro ve kâr farkı hesaplanarak) maddi tazminat davası açabilir.
Hukuk davası açılmadan önce 6100 sayılı HMK m. 400 uyarınca Sulh Hukuk veya görevli Ticaret Mahkemesinden "delil tespiti" istenmesi pratikte büyük avantaj sağlamaktadır. Çünkü pazaryerlerinin dinamik sıralama ve panel arayüzleri anlık değişebildiği için, bilirkişi marifetiyle belirli arama kelimelerindeki ürün sıralamasının, rakip/platform markalı ürünlerin konumunun ve panel verilerinin mahkeme kanalıyla tespit edilmesi, ileride pazaryerinin "algoritma olağan biçimde güncellendi" savunmasını çürütmede belirleyici delil oluşturur.
IX. Pazaryeri Uyuşmazlıklarında Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ve Rekabet İlkeleri
E-ticaret aracılık sözleşmeleri, dijital platform sorumluluğu ve ticari haksız rekabet uyuşmazlıklarında Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ile idari yargı kararlarının benimsediği temel ilkeler şunlardır:
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Genel İşlem Koşulu ve Tek Taraflı Cezai Şart Denetimi): "Pazaryeri ile satıcı arasında elektronik ortamda kurulan ve müzakere edilmeden sunulan standart aracılık sözleşmelerindeki tek taraflı kesinti, bakiye blokajı ve haksız ceza hükümleri 6098 sayılı TBK m. 20–25 uyarınca genel işlem koşulu denetimine tabidir. Karşı tarafın menfaatine açıkça aykırı ve dürüstlük kuralını zedeleyen şartlar yazılmamış sayılır."
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Haksız Askıya Alma ve Kâr Kaybı Tazminatı): "Aracı hizmet sağlayıcının somut, objektif ve sözleşmede öngörülmüş haklı bir sebep bulunmaksızın satıcı mağazasını veya ürün listelemelerini kısıtlaması sözleşmeye aykırılık oluşturur; satıcının geçmiş dönem ticari defterleri ve fatura kayıtları esas alınarak yoksun kalınan net kâr tazminatına hükmedilmesi gerekir."
Rekabet Hukuku ve İdari Yargı Uygulama İlkesi (Algoritmik Ayrımcılık): "Dijital pazaryerlerinin sahip oldukları ticari verileri kendi perakende markaları lehine kullanarak rakiplerin veya pazaryeri satıcılarının organik görünürlüğünü manipüle etmesi, hem 6563 sayılı Kanun hem de 4054 sayılı Kanun çerçevesinde rekabet bozucu ve haksız uygulama niteliğindedir."
Yargı kararlarının ortaya koyduğu ortak yaklaşım, elektronik ticaret aracılık sözleşmelerindeki "platform her türlü sıralama değişikliğinde ve satıcı değerlendirmesinde tek yetkilidir" şeklindeki mutlak yetki maddelerinin hukuk düzenince sınırsız biçimde korunmadığıdır. Tacir sıfatına sahip küçük ve orta ölçekli satıcıların dahi 6098 sayılı TBK m. 20–25 anlamında önceden tek yanlı hazırlanmış genel işlem koşulları karşısında, 6563 sayılı Kanun'un emredici normları aracılığıyla korunduğu kabul edilmektedir.
Diğer taraftan, ispat yükünün paylaşımında da satıcı lehine önemli bir denge gözetilmektedir. Satıcı; mağaza puanlarında, kargo hızında ve iade oranlarında herhangi bir düşüş olmamasına rağmen yalnızca bir promosyon organizasyonuna katılmadığını veya DİS itirazı yaptığını, hemen ardından ise organik trafiğinde ani ve keskin bir düşüş yaşandığını verilerle yaklaşık olarak ortaya koyduğunda, algoritmik sıralama değişikliğinin nesnel ve haklı sebeplere dayandığını teknik loglarla açıklama yükümlülüğü büyük ölçüde pazaryeri işletmecisinin üzerine geçmektedir.
X. Pratik Uygulama: Pazaryeri Haksız Uygulamasına Karşı İhtarname ve Bakanlık Şikayeti
Zorunlu indirim dayatmasına, onaysız etiket değişikliğine veya algoritmik sıralama düşürülmesine maruz kalan satıcının pazaryerine KEP/Noter üzerinden göndereceği ihtarname ve eşzamanlı Ticaret Bakanlığı başvuru kurgusu aşağıda yer almaktadır:
İHTARNAME VE ŞİKAYET TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR
KEP / NOTER İHTARNAMESİ
| İHTAR EDEN | : [Satıcı Şirket Unvanı, MERSİS No, Mağaza ID, Adresi] |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi] |
| MUHATAP | : [Pazaryeri İşletmecisi ETAHS Şirketi Unvanı, Adresi] |
| KONU | : 6563 sayılı Kanun Ek m. 1, Ek m. 2 ve ilgili Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak müvekkil mağazaya uygulanan tek taraflı bedel değişikliği, zorunlu indirim dayatması ve algoritmik görünürlük kısıtlamasının derhal sonlandırılması ile haksız kesilen tutarların iadesi ihtarıdır. |
AÇIKLAMALAR :
1. Müvekkil şirket, muhatap platform üzerinde [Mağaza ID] numarası ile ticari faaliyet yürütmekte olup, taraflar arasında geçerli elektronik ticaret aracılık sözleşmesi bulunmaktadır.
2. ../../2026 tarihinde başlayan platform indirim organizasyonuna müvekkilin açık rızası bulunmadığı halde, muhatap sistem tarafından müvekkilin 140 adet ürününün satış bedeli tek taraflı olarak %18 oranında düşürülmüş ve indirim farkı müvekkilin hakediş bakiyesinden mahsup edilmiştir. Müvekkil bu hukuka aykırı duruma dahili iletişim sistemi üzerinden ../../2026 tarihli ve [Talep No] sayılı başvuruyla itiraz ettikten hemen sonra, ürünlerin organik arama sıralamasındaki yeri 1. sayfadan 14. sayfaya geriletilmiş ve mağaza trafiği %85 oranında düşmüştür.
3. Gerçekleştirilen bu eylemler; 6563 sayılı Kanun Ek m. 1/2-(b) uyarınca "satıcının önceden olumlu irade beyanı alınmaksızın tek taraflı bedel değişikliği ve promosyonlu satışa zorlama" ile Ek m. 1/2-(e) uyarınca "hak arama hürriyetinin kullanımına karşı sıralamada geriye düşürme ve kısıtlama" niteliğinde açık birer haksız ticari uygulamadır.
4. Tebliğden itibaren 3 (üç) iş günü içinde; müvekkile ait ürünlerin sıralama ve BuyBox görünürlüğünün önceki nesnel standartlarına iade edilmesini, onaysız uygulanan indirim sebebiyle hakedişten kesilen toplam [Tutar] TL'nin 5 iş günlük ödeme süresi gözetilerek ödenmesini; aksi halde T.C. Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü'ne ETK m. 12 uyarınca idari para cezası talepli şikayette bulunulacağını ve Asliye Ticaret Mahkemesinde ihtiyati tedbir ile kâr kaybı tazminatı davası açılacağını ihtar ederiz.
İhtar Eden Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza
XI. Satıcılar İçin Algoritmik Düşüş ve Zorunlu İndirim Delillendirme Kontrol Listesi
Pazaryeri haksız ticari uygulamalarına karşı hukuki süreci veya Ticaret Bakanlığı başvurusunu güçlü delillerle kurabilmek için şu adımlar izlenmelidir:
- Tarih ve Saat Damgalı Panel Ekran Görüntülerinin Alınması: İndirim organizasyonuna katılım durumu (onay verilmediğini gösteren ekranlar), ürünlerin öncesi/sonrası arama sıralaması ve trafik/tıklanma grafikleri zaman damgalı biçimde arşivlenmelidir.
- Hakediş ve Ekstre Farklarının Muhasebeleştirilmesi: Onaysız indirilen satış tutarları ile platformun kestiği ekstra komisyon/ceza kalemleri fatura bazında Excel tablosuyla çıkarılmalıdır.
- Dahili İletişim Sistemi (DİS) İtiraz Kaydı Açılması: İhlal fark edildiği anda mutlaka yazılı olarak DİS üzerinden bilet açılmalı ve 15 günlük yasal yanıt süresi beklenmelidir.
- Sözleşme Değişikliği Bildirim Tarihlerinin Kontrolü: Komisyon veya cezai şart artışı yapıldıysa 30 gün önceden bildirim kuralına uyulup uyulmadığı KEP ve e-posta kayıtlarından doğrulanmalıdır.
- Ticaret Bakanlığı Başvurusu + Ticari İhtiyati Tedbir Değerlendirmesi: İdari yaptırım için Bakanlığa başvurulurken, süregelen ciddi ciro kaybı varsa HMK m. 400 delil tespiti ve Asliye Ticaret Mahkemesi süreci başlatılmalıdır.
Delil toplama aşamasında özellikle API ve ERP üzerinden tutulan ürün listeleme kayıtlarının saklanması büyük önem taşır. Satıcı kendi muhasebe veya entegratör yazılımından platforma hangi tarih ve saatte hangi satış bedelini gönderdiğini sistem kayıtlarıyla ortaya koyduğunda, pazaryerinin "satıcı bedeli kendisi düşürdü" şeklindeki savunması teknik olarak geçersiz hale gelir.
Ek olarak, pazaryerindeki satıcı hesabının haksız biçimde askıya alınması halinde mağaza geçmiş yazışmalarına erişim kapanabileceği için, henüz ilk uyarı veya kısıtlama sinyalleri alındığında tüm cari ekstrelerin, faturaların, komisyon kesinti raporlarının ve DİS bildirimlerinin bilgisayar ortamına PDF ve CSV formatında indirilerek yedeklenmesi gerekir.
XII. Sonuç
6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'a eklenen Ek Madde 1 ve Ek Madde 2 düzenlemeleri, dijital pazaryerlerindeki güç asimetrisini dengeleyerek satıcıları keyfi algoritmik cezalara ve zorunlu indirim baskılarına karşı koruma altına almıştır. İncelemeden çıkan temel hukuki sonuçlar şunlardır:
- Onaysız İndirim ve Bedel Müdahalesi Mutlak Yasaktır: Satıcının açık ve olumlu irade beyanı olmadan satış bedelinin değiştirilmesi veya promosyonlara zorlanması her durumda haksız ticari uygulamadır.
- Algoritmik Misilleme Hukuka Aykırıdır: İndirime katılmadığı veya yasal mercilere başvurduğu için satıcının sıralamada geriye düşürülmesi ve panelinin kısıtlanması hem ETK Ek m. 1'i hem de TTK m. 55 haksız rekabet hükümlerini ihlal eder.
- 15/30 Gün Bildirim ve 5 İş Günü Ödeme Zorunludur: Sözleşme değişikliklerinde öngörülen bildirim sürelerine ve 5 iş günlük ödeme vadesine uyulmaması idari ceza ve tazminat sorumluluğu doğurur.
- İdari Şikayet ve Tazminat Davası Birlikte İşletilebilir: Ticaret Bakanlığı 2026 yılı güncel tutarlarıyla yüksek idari para cezaları uygularken, satıcı kendi kâr kaybını Asliye Ticaret Mahkemesinde açacağı davayla tahsil edebilir.
E-ticaret satıcılarının algoritmik görünürlük kayıplarını ve tek taraflı fiyat müdahalelerini anlık veri ve panel kayıtlarıyla belgeleyerek 6563 sayılı Kanun'un tanıdığı başvuru yollarını etkin biçimde kullanmaları büyük önem taşımaktadır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (Ek m. 1, Ek m. 2, m. 12)
- Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik
- 25.12.2025 Tarihli ve 33118 Sayılı RG — 6563 SK m. 12 Uyarınca 2026 Yılı İdari Para Cezaları Tebliği
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK m. 54–61 Haksız Rekabet) ve 6098 sayılı TBK (m. 20–25)
- Yargıtay Emsal Karar Arama Sistemi (11. Hukuk Dairesi Ticari Platform İçtihatları)
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
E-Ticarette İade ve Cayma Hakkı
E-ticarette iade ve cayma hakkı nasıl kullanılır? 14 günlük süre, istisnalar, iade masrafları, satıcı yükümlülükleri ve... -
Turkish E-Commerce Law: Compliance Guide for Online Businesses
A comprehensive legal guide on Turkey e-commerce law regulations for online businesses. Explore compliance requirements... -
Trendyol Satıcı İhlalleri, İhlal Puanı Sistemi ve Hukuki İtiraz Yolları 2026
6563 sayılı ETK Ek Madde 2 ve ilgili Yönetmelik m.17 kapsamında Trendyol satıcı ihlal puanı sistemi, orijinal olmayan... -
Trendyol Hesap Kapama, Mağaza Askıya Alma ve Bakiye Blokajına İtiraz 2026
6563 sayılı ETK Ek Madde 1-2, Yönetmelik m.17 ve TBK m.20-25 kapsamında Trendyol mağaza kapatma, askıya alma ve hakediş... -
E-Ticarette Dikkat Edilmesi Gereken Hukuki Yükümlülükler: A'dan Z'ye Uyum Rehberi 2026
6563 sayılı ETK, 6502 sayılı TKHK, 6698 sayılı KVKK, 7223 sayılı Kanun (GÜBİS) ve 330 Seri No.lu Gelir Vergisi Tebliği...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Hayır, kesinlikle yapamaz. 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Ek m. 1/2-(b) uyarınca, satıcının önceden olumlu irade beyanı alınmaksızın satış bedelinde tek taraflı değişiklik yapılması dahil satıcıyı promosyonlu veya indirimli satışa zorlamak her durumda haksız ticari uygulamadır. Satıcı rızası olmadan kesilen indirim farklarının iadesi ve Ticaret Bakanlığı tarafından idari para cezası uygulanması talep edilebilir.
Evet, hukuka aykırıdır. İlgili Yönetmelik uyarınca pazaryerleri sıralama ve tavsiye algoritmalarında kullandıkları parametreleri sözleşmede açıkça belirtmek ve nesnel ölçütlere göre hareket etmek zorundadır. İndirim dayatmasına katılmayan veya itiraz hakkını kullanan satıcının ürünlerini arama sonuçlarında geriye düşürmek ya da panelini kısıtlamak hem ETK Ek m. 1 kapsamında haksız ticari uygulama hem de TTK m. 55 kapsamında haksız rekabettir.
Hayır. 6563 sayılı Kanun ve Yönetmelik gereğince olağan sözleşme değişikliklerinin yürürlüğe girebilmesi için en az 15 gün önceden satıcıya bildirilmesi gerekir. Komisyon artışı, cezai şart veya satıcı aleyhine önemli kısıtlama getiren değişikliklerde ise bu bildirim süresi en az 30 gündür ve satıcı bu süre içinde sözleşmeyi tazminatsız feshetme hakkına sahiptir. Geriye dönük sözleşme değişikliği yapılması ise tamamen yasaktır.
6563 sayılı Kanun Ek m. 1/2-(a) hükmüne göre elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı, mal veya hizmet satışına ilişkin bedeli, bu bedelin kendi tasarrufuna girdiği ve siparişin alıcıya ulaştığı tarihten itibaren en geç 5 iş günü içinde satıcıya eksiksiz ödemek zorundadır. Hukuka aykırı nedenlerle bakiye blokajı uygulanması veya ödemenin geciktirilmesi haksız ticari uygulama oluşturur.
Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı Yönetmeliği uyarınca satıcının dahili iletişim sistemi üzerinden ilettiği mağaza kısıtlaması, ceza kesintisi veya sıralama şikayeti başvurularının, pazaryeri tarafından en geç 15 gün içinde incelenerek sonuçlandırılması ve satıcıya bildirilmesi zorunludur. Satıcının başvuru yapması gerekçe gösterilerek hesabının kısıtlanması ise ETK Ek m. 1/2-(e) uyarınca ağır yaptırıma tabi misilleme yasağı kapsamındadır.
6563 sayılı Kanun Ek m. 2/1-(a) uyarınca elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar, kendisinin veya ekonomik bütünlük içinde bulunduğu kişilerin markasını taşıyan malları aracılık hizmeti sunduğu pazaryerinde satışa sunamaz ve bu satışa aracılık edemez (geleneksel perakende muafiyeti hariç). Ayrıca pazaryerinin satıcılardan topladığı verileri kendi perakende faaliyetleri lehine veya algoritmik ayrıcalık yaratacak şekilde kullanması yasaktır.
6563 sayılı Kanun m. 12 uyarınca uygulanan idari para cezaları 2026 yılı için %25,49 yeniden değerleme oranıyla güncellenmiştir. Haksız ticari uygulamalar ve yükümlülük ihlalleri kapsamında Ticaret Bakanlığı tarafından ihlalin niteliğine, etkilenen satıcı sayısına ve platform ölçeğine göre 28.620 TL'den 1.431.033 TL'ye kadar (ağır ve tekrarlayan ihlallerde katlanarak milyonlarca liraya ulaşan) idari para cezaları uygulanabilmektedir.
Ticaret Bakanlığı'na yapılan şikayet idari para cezası doğururken, satıcının uğradığı kâr kaybı ve haksız kesintilerin tahsili için Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açılması gerekir. Zorunlu ticari arabuluculuk (TTK m. 5/A) aşamasının ardından açılacak davada, ETK Ek m. 1, TBK m. 112 ve TTK m. 55 haksız rekabet hükümlerine dayanılarak ihtiyati tedbir ve geçmiş dönem satış verileri üzerinden bilirkişi incelemesiyle tazminat talep edilebilir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.







