Özet
Türkiye'nin dış ticaret hacminin büyük bölümünü oluşturan sınır ötesi taşınır mal alım-satımlarında taraflar çoğu zaman sözleşmelerine 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) uygulanacağını varsaymaktadır. Oysa Türkiye'nin taraf olduğu ve 1 Ağustos 2011 tarihinde yürürlüğe giren Milletlerarası Mal Satım Sözleşmelerine İlişkin Birleşmiş Milletler Antlaşması (CISG — 1980 Viyana Satım Antlaşması), Anayasa m. 90 uyarınca Türk iç hukukunun doğrudan parçası olup uluslararası ticari satımlarda TBK ve TTK'yı bertaraf eden özel kanun (lex specialis) niteliğindedir. Bununla birlikte CISG ile Milletlerarası Ticaret Odası'nın INCOTERMS 2020 teslim şekilleri arasındaki etkileşim; gemide veya konteyner terminalinde hasarın (rizikonun) hangi saniyede alıcıya geçtiği, ayıp ihbar süreleri ve esaslı ihlal (CISG m. 25) oluşmadan sözleşmeden dönülemeyeceği ilkeleri üzerinden dış ticaret uyuşmazlıklarının kaderini belirlemektedir.
I. CISG (Viyana Satım Antlaşması) Uygulama Alanı ve "Türk Hukuku Seçimi" Yanılgısı (m. 1–6)
5870 sayılı Kanun ile uygun bulunan 11 Nisan 1980 tarihli Birleşmiş Milletler Milletlerarası Mal Satım Sözleşmelerine İlişkin Antlaşma (CISG), bugün ABD, Almanya, Çin, İtalya, Fransa, İspanya, Hollanda, Güney Kore ve Japonya dahil olmak üzere dünya mal ticaretinin dörtte üçünden fazlasını temsil eden 95'i aşkın devlette yürürlüktedir (önemli bir istisna olarak Birleşik Krallık / İngiltere CISG'e taraf değildir!). CISG m. 1/1 uyarınca Antlaşma, işyerleri farklı devletlerde bulunan taraflar arasındaki mal satım sözleşmelerine iki yoldan biriyle doğrudan uygulanır:
- Doğrudan Uygulama (CISG m. 1/1-a): Sözleşme taraflarının işyerlerinin bulunduğu her iki devlet de (örneğin Türkiye'deki satıcı ile Almanya veya ABD'deki alıcı) CISG'e taraf (Akit Devlet) ise mahkeme veya hakem heyeti kanunlar ihtilafı kurallarına hiç başvurmadan doğrudan CISG hükümlerini uygular.
- Dolaylı Uygulama (CISG m. 1/1-b): Taraflardan yalnız birinin (hatta ikisinin de) ülkesi CISG'e taraf olmasa bile, milletlerarası özel hukuk kuralları (örneğin 5718 sayılı MÖHUK m. 24 uyarınca hukuk seçimi veya karakteristik edim borçlusu olan satıcının işyeri hukuku) Akit bir devletin (örneğin Türkiye'nin) hukukuna atıf yapıyorsa yine CISG uygulanır!
CISG Madde 6 (Antlaşmanın Dışlanması — Opt-Out İlkesi):
"Taraflar bu Antlaşmanın uygulanmasını dışlayabilirler veya 12. madde hükmü saklı kalmak üzere, hükümlerinden herhangi birinden sapabilir ya da bu hükümlerin etkilerini değiştirebilirler."
Uygulamada şirketlerin ve sözleşme hazırlayanların en sık düştüğü hukuki tuzak şudur: Türk ihracatçı ile yabancı alıcı sözleşmeye "İşbu sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda Türk Hukuku uygulanacaktır" maddesini koyduklarında TBK ve TTK'nın uygulanacağını sanmaktadır. Oysa Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin ve milletlerarası tahkim divanlarının istikrar kazanmış içtihatlarına göre, CISG Türk hukukunun milletlerarası satımlara özgü iç parçasıdır; dolayısıyla salt "Türk hukuku" veya "İsviçre/Alman hukuku" seçimi CISG'i dışlamaz, tam tersine CISG'in uygulanmasını teyit eder! Eğer taraflar gerçekten CISG yerine 6098 sayılı TBK ve 6102 sayılı TTK'nın uygulanmasını istiyorlarsa, sözleşmede "1980 tarihli BM Milletlerarası Mal Satım Sözleşmelerine İlişkin Antlaşma (CISG) hükümleri hariç olmak üzere maddi Türk hukuku (TBK ve TTK) uygulanır" şeklinde açık bir dışlama (opt-out) ifadesine yer vermek zorundadır.
II. CISG Kapsamı Dışında Kalan Konular: Mülkiyetin Geçişi, Geçerlilik ve Zamanaşımı (m. 4)
CISG eksiksiz bir borçlar kanunu değildir; yalnızca satım sözleşmesinin kurulmasını (m. 14–24) ve alıcı ile satıcının sözleşmeden doğan hak ve borçlarını (m. 25–88) düzenler. CISG m. 2, m. 3 ve m. 4 uyarınca aşağıdaki konular Antlaşma kapsamı dışındadır ve MÖHUK m. 24 uyarınca tespit edilecek milli hukuka (örneğin TBK/TMK'ya) tabidir:
- Kişisel veya ailevi kullanım amaçlı tüketici satımları, açık artırma satımları, hisse senedi/menkul kıymet/para satımları, gemiler, tekneler, hava araçları ve elektrik satımları (m. 2),
- Malzemesinin esaslı bölümünü alıcının sağladığı üretim sözleşmeleri veya edimin ağırlıklı kısmının işgücü/hizmet sunumundan oluştuğu (örneğin anahtar teslim tesis kurulumu — EPC) sözleşmeler (m. 3),
- Sözleşmenin geçerliliği (ehliyet, hata, hile, korkutma, aşırı yararlanma, emredici kurallara/ahlaka aykırılık ve standart cezai şartların geçerliliği/tenkisi — m. 4/a),
- Satılan malın mülkiyetinin geçişi ve mülkiyeti muhafaza kaydının üçüncü kişilere etkisi (m. 4/b — MÖHUK m. 21 uyarınca malın bulunduğu yer hukuku lex rei sitae uygulanır),
- Satılan malın sebep olduğu ölüm veya bedensel bütünlüğün ihlali zararları (m. 5) ile alacak zamanaşımı süreleri (Türkiye 1974 BM Zamanaşımı Sözleşmesine taraf olmadığından zamanaşımı MÖHUK uyarınca yetkili maddi hukuka göre çözülür).
III. INCOTERMS 2020 Teslim Şekilleri (EXW, FCA, FOB, CIF, CIP, DAP, DDP) ve Hukuki İşlevi
Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) tarafından on yılda bir güncellenen ve 1 Ocak 2020'de yürürlüğe giren INCOTERMS 2020 kuralları kanun veya milletlerarası antlaşma değildir; tarafların satım sözleşmesinde (veya proforma faturada) açıkça atıf yapmalarıyla (veya CISG m. 9 kapsamında uluslararası ticari teamül olarak) bağlayıcılık kazanan 11 adet standart üç harfli teslim terimidir. INCOTERMS mülkiyetin geçişini, ödeme şeklini veya sözleşmeden dönmeyi düzenlemez; yalnızca (1) Teslim yerini, (2) Taşıma, yükleme/boşaltma ve sigorta masraflarının paylaşımını, (3) İhracat/ithalat gümrükleme yükümlülüğünü ve (4) Hasarın (rizikonun) satıcıdan alıcıya geçiş anını düzenler.
Dış ticaret sözleşmelerinde en sık kullanılan teslim şekillerinin hukuki tuzakları şunlardır:
- EXW (Ex Works — İşyerinde Teslim): Satıcı malı kendi fabrikasında/deposunda taşıma aracına yüklemeden alıcının emrine hazır tutmakla teslim borcunu ifa eder. Ancak EXW'de ihracat gümrüklemesi de alıcıya bırakıldığından, yabancı alıcının Türkiye'de ihracat beyannamesi açamaması ve fabrikanın forkliftle araca yükleme yaparken mala zarar vermesi halinde hasarın kime ait olacağı ağır ihtilaflar doğurur; bu nedenle ihracatta EXW yerine satıcının araca yükleyip ihracat gümrüğünü yaptığı FCA (Free Carrier) tercih edilmelidir!
- FOB (Free on Board) vs. FCA Konteyner Tuzağı: FOB yalnızca deniz ve iç su taşımacılığına (dökme yük, rulo sac, tahıl vb.) özgüdür ve hasar malın yükleme limanında gemi güvertesine (on board) konulduğu anda alıcıya geçer. Oysa konteynerli taşımalarda satıcı konteyneri gemiye değil liman terminaline (CY) teslim eder; FOB seçilirse konteyner terminalde beklerken veya vinçle gemiye kaldırılırken düşüp parçalandığında hasar hâlâ satıcıda kalır! Konteyner taşımalarında FOB yerine mutlaka FCA [Terminal] seçilmelidir (INCOTERMS 2020 yeniliği olarak akreditifli işlemlerde FCA'da taşıyıcının satıcıya "On Board" kayıtlı konşimento vermesi mekanizması da getirilmiştir).
- CIF (Cost, Insurance and Freight) ve CIP (Carriage and Insurance Paid To) Yanılgısı: Dış ticarette en çok yanlış bilinen kural C grubu teslim şekilleridir. CIF veya CIP satışta satıcı varış limanına/noktasına kadar navlunu ve taşıma sigortasını öder; faturada varış limanı yazar (örneğin CIF Hamburg). Ancak hasar (riziko) varış limanında değil, yükleme limanında mal gemiye yüklendiği (CIF) veya ilk taşıyıcıya teslim edildiği (CIP) anda alıcıya geçer! Gemi yolda fırtınaya yakalanır veya yük denizde ıslanırsa satıcı teslim borcunu çoktan ifa etmiştir; alıcı mal bedelini satıcıya tam ödemek ve zararını satıcının alıcı lehine yaptırdığı nakliyat sigortası poliçesinden tazmin etmek zorundadır. Ayrıca INCOTERMS 2020 uyarınca CIF'te asgari dar teminat Institute Cargo Clauses (C) yeterliyken, CIP'te satıcının en geniş teminat olan ICC (A) — All Risks sigortası yaptırması zorunlu kılınmıştır!
- DAP (Delivered at Place) ve DDP (Delivered Duty Paid): Varış grubu olan D terimlerinde hasar ancak varış ülkesindeki belirlenen noktada mallar boşaltmaya hazır halde alıcının tasarrufuna bırakıldığında geçer. DDP'de satıcı varış ülkesindeki ithalat gümrük vergilerini ve ithalat KDV'sini de üstlenir; ancak Türk ihracatçının yabancı ülkede vergi mükellefiyeti/EORI kaydı yoksa DDP gümrükte kilitlenmeye yol açar.
IV. Hasarın (Rizikonun) Geçişi: CISG m. 66–70 ile INCOTERMS 2020 Arasındaki Öncelik İlişkisi
CISG m. 66 temel kuralı koyar: "Hasarın alıcıya geçmesinden sonra malların zıyaa veya hasara uğraması, bu zıya veya hasar satıcının bir eyleminden ya da ihmalinden kaynaklanmadıkça alıcıyı bedeli ödeme yükümlülüğünden kurtarmaz." Yani hasar alıcıya geçtikten sonra mal yolda yanarsa, çalınırsa veya batarsa (edim hasarı yerine bedel hasarı), alıcı eline sağlam mal geçmese bile satış bedelini ödemek zorundadır.
Eğer taraflar sözleşmede geçerli bir INCOTERMS 2020 kuralı kararlaştırmışlarsa, CISG m. 6 ve m. 9 gereği hasarın geçiş anını doğrudan seçilen INCOTERMS kuralı belirler. Sözleşmede hiçbir INCOTERMS kuralı seçilmemişse CISG m. 67–69'daki tamamlayıcı kurallar devreye girer: Satım sözleşmesi malların taşınmasını içeriyorsa ve satıcı belirli bir yerde teslim borcu üstlenmemişse (mesafe satımı), hasar malların alıcıya iletilmek üzere ilk taşıyıcıya verildiği anda (m. 67/1) alıcıya geçer; ancak malların hangi sözleşmeye ait olduğu koliler üzerindeki işaretlerle veya taşıma belgeleriyle somutlaştırılmadıkça (ferdileştirilmedikçe — m. 67/2) hasar alıcıya geçmez!
V. INCOTERMS 2020 Başlıca Teslim Şekilleri ve CISG/TTK Karşılaştırma Tablosu
| Teslim Şekli (INCOTERMS 2020) | Taşıma Modu | Hasarın Alıcıya Geçiş Anı | Ana Navlun ve Sigorta Yükümlüsü | İhracat / İthalat Gümrüklemesi |
|---|---|---|---|---|
| EXW (Ex Works) | Tüm Modlar | Satıcının işyerinde araç üstüne yüklenmeden emre hazır tutulduğunda. | Alıcı (Sigorta zorunluluğu yok). | İhracat: Alıcı / İthalat: Alıcı |
| FCA (Free Carrier) | Tüm Modlar (Konteyner dahil) | Satıcının işyerinde araca yüklendiğinde veya belirlenen yerde ilk taşıyıcıya verildiğinde. | Alıcı (Sigorta zorunluluğu yok). | İhracat: Satıcı / İthalat: Alıcı |
| FOB (Free on Board) | Yalnızca Deniz ve İç Su | Yükleme limanında mallar gemi güvertesine (on board) konulduğunda. | Alıcı (Sigorta zorunluluğu yok). | İhracat: Satıcı / İthalat: Alıcı |
| CIF (Cost, Insurance & Freight) | Yalnızca Deniz ve İç Su | Yükleme limanında mallar gemi güvertesine konulduğunda (varış limanında değil!). | Satıcı öder; en az ICC (C) dar teminatlı sigorta zorunludur. | İhracat: Satıcı / İthalat: Alıcı |
| CIP (Carriage & Insurance Paid) | Tüm Modlar | Çıkış yerinde ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde (varış noktasında değil!). | Satıcı öder; en az ICC (A) All Risks geniş sigorta zorunludur. | İhracat: Satıcı / İthalat: Alıcı |
| DAP / DDP | Tüm Modlar | Varış ülkesindeki belirlenen noktada araç üzerinde boşaltmaya hazır bırakıldığında. | Satıcı öder (Sigorta zorunluluğu yok, risk satıcıda olduğu için kendi lehine yapar). | DAP'ta İthalat: Alıcı / DDP'de İthalat ve Vergiler: Satıcı |
VI. Malların Sözleşmeye Uygunluğu, Muayene ve Ayıp İhbar Külfeti (CISG m. 35, m. 38–39)
CISG m. 35 uyarınca satıcı; miktarı, kalitesi, tanımı ve ambalajı sözleşmede öngörülen niteliklere uyan, olağan kullanım amacına ve kendisine açıkça veya zımnen bildirilen özel kullanım amacına elverişli (varış ülkesindeki istisnai kamu hukuku standartları ise ancak alıcı bunu satıcıya önceden bildirmişse veya satıcı biliyorsa dikkate alınır!) malları teslim etmekle yükümlüdür.
İç hukukumuzda 6102 sayılı TTK m. 23/1-c tacirler arası satımlarda açık ayıplarda 2 gün, açıkça belli olmayan ayıplarda ise teslimden itibaren 8 gün gibi son derece sert muayene ve ihbar süreleri öngörmektedir. CISG ise uluslararası lojistik gerçeklerine uygun olarak daha esnek fakat hak düşürücü bir ikili süre sistemi kurmuştur:
- Muayene Külfeti (CISG m. 38): Alıcı malları "koşulların izin verdiği ölçüde kısa bir süre içinde" muayene etmeli veya ettirmelidir. Sözleşme malın taşınmasını içeriyorsa muayene malların varış yerine ulaşmasına kadar ertelenebilir (m. 38/2).
- Makul Sürede Açık ve Somut Ayıp İhbarı (CISG m. 39/1): Alıcı sözleşmeye aykırılığı tespit ettiği veya tespit etmesi gerektiği andan itibaren "makul bir süre içinde" aykırılığın niteliğini tam olarak belirterek (salt "mallar bozuk çıktı" şeklindeki genel serzeniş geçerli ihbar sayılmaz; hangi partide ne tür teknik kusur olduğu somutlaştırılmalıdır!) satıcıya bildirimde bulunmazsa, sözleşmeye aykırılığa dayanma hakkını tamamen kaybeder. Milletlerarası tahkim ve Yargıtay uygulamasında (çabuk bozulan yaş meyve/gıda ürünleri hariç) endüstriyel ürünlerde ortalama 1 aylık süre (noble month) makul ihbar üst sınırı olarak kabul edilmektedir.
- 2 Yıllık Kesin Üst Süre (CISG m. 39/2): Sözleşmesel garanti süresiyle aksi kararlaştırılmamışsa, alıcı her halükarda malların fiilen kendisine teslim edildiği tarihten itibaren en geç 2 yıl içinde aykırılığı satıcıya bildirmezse tüm talep haklarını (gizli ayıplar dahil, satıcının bilerek gizlediği m. 40 hali hariç) kaybeder.
VII. Esaslı İhlal (m. 25), Ek Süre (Nachfrist), Sözleşmeden Dönme ve Yargıtay İlkeleri
TBK m. 227'de alıcı, satılanın ayıplı olması halinde (aşırı oransızlık yoksa) nispeten kolaylıkla sözleşmeden dönme seçimlik hakkını kullanabilirken; binlerce kilometre mesafeye gönderilen malların geri taşınmasının yaratacağı ekonomik yıkımı önlemek isteyen CISG, katı bir favor contractus (sözleşmeyi ayakta tutma) felsefesi benimsemiştir. CISG m. 49/1 uyarınca alıcı yalnızca iki istisnai durumda sözleşmeden dönebilir (avoidance): (1) Satıcının ihlalinin CISG m. 25 anlamında "esaslı ihlal" (fundamental breach) oluşturması veya (2) Malların hiç teslim edilmemesi (teslim temerrüdü) halinde alıcının CISG m. 47 uyarınca verdiği makul ek süre (Nachfrist) içinde de teslimin gerçekleşmemesi (ayıplı teslimde ise ek süre verilmesi tek başına sıradan ayıbı esaslı ihlale dönüştürmez!). Eğer ayıp alıcının malı başka bir ticari kanalda indirimli satmasına veya onarımla kullanmasına engel değilse esaslı ihlal oluşmaz; alıcı sözleşmeden dönemez, yalnızca bedel indirimi (m. 50), onarım (m. 46/3) ve kusursuz sözleşmesel tazminat (m. 74–77 — öngörülebilirlik sınırı ve m. 77 zararı azaltma / ikame alım külfeti dahil) talep edebilir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (CISG'in Doğrudan Uygulanması ve Dışlanması):
"İşyerleri Türkiye ve CISG'e taraf bir yabancı devlette bulunan tacirler arasındaki taşınır mal satım uyuşmazlığında, mahkemece 6098 sayılı TBK ve 6102 sayılı TTK hükümlerine göre karar verilmesi hatalıdır; Anayasa m. 90/5 ve CISG m. 1/1-a uyarınca hakim doğrudan Viyana Satım Antlaşması (CISG) hükümlerini resen uygulamakla yükümlüdür. Tarafların sözleşmede genel olarak 'Türk hukukunun uygulanacağını' kararlaştırmış olmaları CISG m. 6 anlamında açık bir dışlama sayılmaz."
Milletlerarası CISG İçtihat İlkesi (CISG m. 25 Esaslı İhlal ve m. 77 Zararı Azaltma Külfeti):
"CISG m. 25 uyarınca sözleşmeden dönme son çare (ultima ratio) niteliğindedir; teslim edilen mallardaki kalite farkı alıcı tarafından makul bir çabayla giderilebiliyor veya mallar ticari piyasada fiyat kırımıyla elden çıkarılabiliyorsa esaslı ihlal gerçekleşmiş sayılmaz. Ayrıca ihlale maruz kalan taraf CISG m. 77 uyarınca kâr kaybı dahil zararı azaltmak için hal ve şartlara göre makul tedbirleri (ikame mal alımı/satımı) almak zorundadır; aksi halde önleyebileceği zarar kalemini karşı taraftan isteyemez."
VIII. Uygulama Rehberi: Uluslararası Satım Sözleşmesi Hukuk Seçimi ve Teslim Klozu Taslağı
İhracatçı ve ithalatçı şirketlerin sınır ötesi satım sözleşmelerinde belirsizliği ortadan kaldırmak için kullanabileceği örnek sözleşme yapısı ve kontrol adımları şunlardır:
Örnek Uluslararası Satım Sözleşmesi Teslim, Muayene ve Hukuk Seçimi Klozu:
"1. Teslim Şekli ve Hasarın Geçişi: Teslim şekli FCA [Satıcı Fabrika / Liman Terminali, Türkiye] — INCOTERMS® 2020 olarak kararlaştırılmıştır. Hasar ve riziko INCOTERMS 2020 kuralları uyarınca teslim noktasında Alıcı'ya geçer; ancak malların mülkiyeti, fatura bedelinin tamamı Satıcı'nın banka hesabına kesin olarak ödeninceye kadar Satıcı uhdesinde kalır.
2. Muayene ve Ayıp İhbarı: Alıcı, malları varış limanına/deposuna ulaştığı tarihten itibaren en geç 7 (yedi) takvim günü içinde bağımsız gözetim şirketi (SGS/Bureau Veritas vb.) marifetiyle muayene ettirmek ve varsa miktar/kalite aykırılıklarını fotoğraflı gözetim raporuyla birlikte en geç 14 (ondört) takvim günü içinde yazılı olarak Satıcı'ya ihbar etmekle yükümlüdür.
3. Uygulanacak Hukuk: İşbu Sözleşmeye [Seçenek A — CISG İsteniyorsa: 1980 tarihli BM Milletlerarası Mal Satım Sözleşmelerine İlişkin Antlaşma (CISG) ve CISG'de hüküm bulunmayan hallerde maddi Türk Hukuku / Seçenek B — CISG İstenmiyorsa: 1980 tarihli Viyana Satım Antlaşması (CISG) hükümleri açıkça dışlanmak kaydıyla münhasıran 6098 sayılı TBK ve 6102 sayılı TTK hükümleri] uygulanacaktır."
- Sürüm ve Yer Belirtme Zorunluluğu: Sözleşmeye sadece "CIF" veya "FCA" yazılmamalı; mutlaka tam coğrafi nokta/terminal adı ve "INCOTERMS® 2020" ibaresi açıkça eklenmelidir.
- Konteyner Taşımalarında Doğru Terim Seçimi: Konteynerli sevkiyatlarda FOB ve CIF yerine FCA, CPT veya CIP kullanılarak liman sahasındaki gri riziko bölgesi kapatılmalıdır.
- Sigorta Teminatı Kontrolü: CIF alımlarda satıcının yaptırdığı asgari ICC (C) dar teminatı ıslanma, hırsızlık ve parça kaybını karşılamadığından ya sözleşmeyle ICC (A) şart koşulmalı ya da alıcı ek teminat yaptırmalıdır.
- Belgeye Dayalı Ayıp İhbarı: İthal edilen malda ayıp tespit edildiğinde ambalajlar dağıtılmadan uluslararası gözetim raporu (survey report) alınmalı ve CISG m. 39'daki makul süre geçirilmeden teknik ayrıntılı yazılı ihbar gönderilmelidir.
Kaynaklar ve Mevzuat Referansları
- Milletlerarası Mal Satım Sözleşmelerine İlişkin Birleşmiş Milletler Antlaşması (CISG — 5870 sayılı Uygun Bulma Kanunu)
- Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) INCOTERMS® 2020 Kuralları (ICC Yayın No: 723)
- 5718 sayılı MÖHUK (m. 21, m. 24), 6098 sayılı TBK ve 6102 sayılı TTK (m. 23)
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi İçtihatları ve CISG Danışma Kurulu (CISG-AC) Görüşleri
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut olaylara ilişkin hukuki mütalaa veya danışmanlık yerine geçmez.
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Hayır. Türkiye 1 Ağustos 2011 tarihinden bu yana CISG'e taraftır ve CISG uluslararası taşınır mal satımlarında Türk iç hukukunun özel parçasıdır. CISG'in uygulanmaması isteniyorsa sözleşmede CISG m. 6 uyarınca Viyana Satım Antlaşması'nın açıkça dışlandığı ve münhasıran TBK ile TTK'nın uygulanacağı belirtilmelidir.
CIF ve CIP teslim şekillerinde satıcı varış yerine kadar navlun ve sigortayı ödese de hasar (riziko) malların yükleme limanında gemiye yüklendiği (CIF) veya ilk taşıyıcıya teslim edildiği (CIP) anda alıcıya geçer. Yolda oluşan hasarda alıcı bedeli ödemekle yükümlüdür ve zararını satıcının alıcı lehine yaptırdığı nakliyat sigortasından talep eder.
FOB kuralında hasar ancak mal gemi güvertesine konulduğunda geçer; oysa konteynerler gemiye yüklenmeden günler önce liman terminaline bırakılır. Terminalde beklerken veya vinçle yüklenirken oluşan hasarın satıcı üzerinde kalmaması için konteyner taşımalarında INCOTERMS 2020 uyarınca FCA kullanılması tavsiye edilir.
Hayır. CISG uygulanan satımlarda TTK m. 23/1-c'deki 2 ve 8 günlük süreler uygulanmaz. CISG m. 38 ve m. 39 uyarınca alıcı malları koşulların izin verdiği en kısa sürede muayene etmeli, ayıbı öğrendiği andan itibaren makul süre içinde (endüstriyel mallarda ortalama 1 ay) niteliğini somutlaştırarak ihbar etmeli ve her halükarda teslimden itibaren 2 yıllık kesin üst süreyi kaçırmamalıdır.
Hayır. CISG sözleşmeyi ayakta tutma ilkesini benimsediğinden alıcı yalnızca ihlalin CISG m. 25 anlamında "esaslı ihlal" oluşturması (sözleşmeden beklenen menfaatin önemli ölçüde ortadan kalkması) halinde sözleşmeden dönebilir; daha hafif ayıplarda bedel indirimi, onarım ve tazminat talep edebilir.
Hayır. INCOTERMS 2020 kuralları ve CISG mülkiyetin geçişini düzenlemez; mülkiyetin geçişi ve mülkiyeti muhafaza anlaşmalarının etkisi 5718 sayılı MÖHUK m. 21 uyarınca malın bulunduğu ülke hukukuna (lex rei sitae) göre belirlenir.







