Işıkoğlu Partners Avukatlık ve Danışmanlık
IŞIKOĞLU
PARTNERS
Avukatlık & Danışmanlık
25+
Uzmanlık Alanı
%100
Kesintisiz İletişim & Hizmet
%100
Şeffaflık
3
Avukat

Değerlerimiz

Öncü İlkelerimiz & Değerlerimiz
01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Avukatlarımız

Hukuki Görüşler & Makaleler

Tüm Makaleleri Gör →

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Hukuk Kütüphanesi ve Adalet Heykeli
Biz Kimiz?

Genç, dinamik ve yenilikçi ekibimizle; geleneksel hukuk alanlarındaki uzmanlığımızı çağımızın dijital ve modern ihtiyaçlarıyla birleştiriyoruz.

Biz, tamamen genç ve dinamik bir ekip olarak kurduğumuz hukuk ofisimizde; enerjimizi, günceli yakalama becerimizi ve yenilikçi bakış açımızı müvekkillerimize en iyi şekilde yansıtmayı hedefliyoruz.

Hukukun temel taşlarını oluşturan Ticaret ve Şirketler Hukuku, Ceza Hukuku, İcra Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Miras Hukuku, Medeni Hukuk ve İş Hukuku gibi klasik alanlarda sağlam bir bilgi birikimi ve disiplinli bir çalışma anlayışına sahibiz. Bu alanlarda müvekkillerimize güven veren, köklü ve çözüm odaklı bir yaklaşım benimsiyoruz.

Ancak bununla yetinmiyor, çağın hızla değişen ihtiyaçlarına da aynı kararlılıkla yanıt veriyoruz. Teknolojinin, girişimciliğin ve dijital dünyanın hayatın merkezine oturduğu günümüzde; E-Ticaret Hukuku, KVKK & Veri Koruma Hukuku, Bilişim Hukuku, Startup ve Yatırım Hukuku, Kripto & Fintech Hukuku, Dijital Medya ve İnfluencer Hukuku, Oyun ve E-Spor Hukuku, Yapay Zekâ ve Teknoloji Hukuku gibi modern hukuk alanlarında da yenilikçi çözümler sunuyoruz.

Gençliğimizden aldığımız dinamizm ve teknolojiye olan hâkimiyetimiz sayesinde, geleneksel hukuk disiplinlerini modern dünyanın ihtiyaçlarıyla birleştiriyor; müvekkillerimizin karşılaşabileceği her türlü soruna yaratıcı, hızlı ve etkili hukuki çözümler üretiyoruz.

Bizim için hukuk yalnızca mevcut sorunları çözmek değil, aynı zamanda müvekkillerimizin gelecek planlarını güvenle şekillendirebilmeleri için önleyici ve yol gösterici bir güçtür. Bu nedenle hedefimiz, müvekkillerimizin yalnızca hukuki süreçlerini yönetmek değil; aynı zamanda yeni çağın sunduğu fırsatları en güvenli ve en verimli şekilde değerlendirmelerine yardımcı olmaktır.

Avukatlarımız

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Faaliyet Alanlarımız

Işıkoğlu Hukuk, ticari şirketlerden teknoloji girişimlerine, fikri mülkiyetten kripto & fintech hukuku ve yapay zeka odaklı danışmanlığa kadar geniş yelpazede uzman hukuk hizmeti sunar. Müvekkil odaklı yaklaşımımız, üstün dürüstlük ve şeffaflık ilkeleriyle her zaman kesintisiz iletişim sağlar.

01
-

Işıkoğlu Partners

Bu uzmanlık alanındaki sözleşme, uyum ve uyuşmazlık süreçleriniz için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.

WhatsApp'tan Sorun İletişim Formu ile Yazın →

Diğer Uzmanlık Alanları

Bu Alandaki Makalelerimiz

Ekibimiz

Geleneksel hukuk disiplinlerindeki sağlam birikimini çağımızın dijital, finansal ve teknolojik ihtiyaçlarıyla birleştiren; müvekkil odaklı temsil, şeffaf iletişim ve titiz dosya takibi ilkeleriyle çalışan avukat kadromuz.

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Avukat

İletişim

E-Posta: iletisim@isikoglupartners.com
Telefon: +90 531 869 3827
WhatsApp'tan Sorun
AVUKAT
-

Deneyim & Pratik

    Çalışma Alanları

      Konu Başlıkları
      Toplam 1.095 Hukuki Makale & Rehber
      Yükleniyor...

      Uluslararası Mal Satım Sözleşmeleri (CISG), Incoterms 2020 (EXW, FOB, CIF, DDP), Akreditif ve Konşimento Uyuşmazlıkları

      Milletlerarası Mal Satımına İlişkin BM Antlaşması (CISG) kapsamında ayıp ihbarı (m. 38-39) ve esaslı sözleşme ihlali (m. 25), Incoterms 2020 teslim kuralları (EXW, FOB, CIF, DDP), UCP 600 akreditif rezerv uyuşmazlıkları, konşimento ve tahkim — kapsamlı hukuki rehber.

      Ticaret & Şirketler Hukuku Yazar: Av. Celil Işık Okuma Süresi: 21 dk (4413 kelime) Son Güncelleme: 2026-11-15

      Özet

      1 Ağustos 2011 tarihinde Türkiye'de yürürlüğe giren Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması (CISG) kapsamında sözleşmenin kuruluşu, alıcının malı muayene yükümlülüğü (m. 38), makul sürede ayıp ihbarı ve iki yıllık üst sınır (m. 39), esaslı sözleşme ihlali (m. 25) ile tazminat ilkeleri; ICC Incoterms 2020 teslim kurallarında (EXW, FCA, FOB, CIF, CIP, DAP, DDP) hasar ve maliyet geçiş anları; UCP 600 kurallarına tabi akreditiflerde (L/C) belge inceleme ve rezerv uyuşmazlıkları, konşimento (Bill of Lading) ve milletlerarası tahkim klozları — kapsamlı hukuki inceleme.

      Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.


      I. Giriş — Sınır Ötesi Mal Satımlarında Hukuki Risk Mimarisi ve Yeknesak Kurallar

      Farklı devletlerde işyerleri bulunan tacirler arasında kurulan uluslararası mal satım sözleşmeleri; yerel ticari işlemlere kıyasla çok daha karmaşık uyuşmazlık riskleri taşır. Alıcı ve satıcı arasındaki dillerin, ticari teamüllerin, gümrük rejimlerinin, ödeme enstrümanlarının ve ulusal borçlar hukuku sistemlerinin farklılığı, uyuşmazlık doğduğunda hangi devlet hukukunun uygulanacağı sorusunu doğurur. Uluslararası ticarette en büyük mali kayıplar genellikle malların üretim aşamasından ziyade, taşıma sırasında hasar görmesi, gümrükte veya limanda beklemesi, akreditif belgelerinde rezerv çıkması ve ayıp ihbar sürelerinin kaçırılması nedeniyle yaşanmaktadır.

      Bu belirsizlikleri ortadan kaldırmak üzere uluslararası ticaret hukukunda üç temel yeknesak düzenleme kümesi birbirini tamamlayıcı şekilde uygulanmaktadır. Birincisi, doğrudan sözleşmenin maddi hukuk esaslarını düzenleyen ve Türkiye'nin de taraf olduğu Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması (CISG - Viyana Satım Sözleşmesi)dir. İkincisi, Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanan ve malın teslim yeri, taşıma masrafı, sigorta ve hasarın geçiş anını belirleyen Incoterms 2020 kurallarıdır. Üçüncüsü ise ödeme güvenliğini sağlayan ve ICC tarafından hazırlanan Vesikalı Krediler İçin Yeknesak Teamüller ve Uygulamalar (UCP 600) kurallarıdır. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Sağlık Turizmi Yetki Belgesi, Uluslararası Hasta Sözleşmeleri, Yabancı Hastaların Komplikasyon / Malpraktis Davaları ve Tanıtım Sınırları (2026) başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

      Sınır ötesi ticaret yapan şirketlerin hukuki ve finansal pozisyonlarını koruyabilmeleri için bu üç kurallar bütününün Ticaret ve Şirketler Hukuku, Borçlar Hukuku ve E-Ticaret Hukuku ilkeleriyle birlikte nasıl işlediğini bilmeleri gerekir. Zira uygulamada sıkça yapılan bir hata, sözleşmeye hem "Türk Hukuku uygulanır" yazıp hem de CISG'in dışlandığını açıkça belirtmemektir; oysa CISG, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından onaylanmış uluslararası antlaşma olarak Türk iç hukukunun doğrudan bir parçasıdır.

      Bu çalışmada; CISG'in uygulama şartları, ayıp ihbarı ve esaslı ihlal mekanizmaları, Incoterms 2020 teslim şekillerinin kritik dönüm noktaları, UCP 600 akreditif rezerv sorunları, konşimentonun kıymetli evrak niteliği ve tahkim yargılaması tüm yönleriyle incelenmektedir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Uluslararası Karayolu Taşımacılığında CMR Konvansiyonu: Yükün Hasarlanması, Çalınması, Geç Teslimi ve SDR Sorumluluk Sınırları başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

      Temel Hukuki Çerçeve: İşyerleri farklı CISG üyesi devletlerde bulunan tacirler arasında yapılan mal satım sözleşmelerinde, taraflar CISG'in uygulanmasını açıkça hariç tutmadıkça (opt-out) Türk Borçlar Kanunu veya Türk Ticaret Kanunu'nun genel satım hükümleri yerine doğrudan CISG hükümleri uygulanır (Anayasa m. 90/5 ve CISG m. 1, m. 6).

      II. Viyana Satım Sözleşmesi'nin (CISG) Türkiye'de Uygulanması ve Dışlama (Opt-Out) Klozları

      Türkiye, Birleşmiş Milletler Milletlerarası Ticaret Hukuku Komisyonu (UNCITRAL) tarafından hazırlanan 1980 tarihli Viyana Satım Sözleşmesi'ne (CISG) katılım sürecini tamamlamış ve Antlaşma Türkiye bakımından 1 Ağustos 2011 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu tarih itibarıyla Türkiye'deki bir ihracatçı veya ithalatçı ile Almanya, ABD, Çin, İtalya, Fransa, Hollanda, Güney Kore veya Rusya gibi 95'i aşkın taraf devletten birinde işyeri bulunan ticari işletme arasında yapılan taşınır mal satım sözleşmeleri kendiliğinden CISG kapsamına girer.

      CISG m. 1/1 hükmü Antlaşmanın uygulama alanını iki ayrı bağlama kuralıyla belirlemiştir. İlk olarak (m. 1/1-a), tarafların işyerlerinin farklı akit devletlerde bulunması doğrudan uygulama sebebidir. İkinci olarak (m. 1/1-b), taraflardan biri akit olmayan bir devlette (örneğin Birleşik Krallık'ta) yerleşik olsa dahi, milletlerarası özel hukuk kuralları (5718 sayılı MÖHUK m. 24) yetkili hukuk olarak bir akit devletin hukukunu —örneğin Türk hukukunu— gösteriyorsa yine CISG uygulanır.

      Ancak CISG mutlak emredici bir statü değildir; CISG m. 6 taraflara irade serbestisi tanımıştır. Taraflar sözleşmede Antlaşmanın uygulanmasını tamamen veya kısmen hariç tutabilirler. Uygulamada en sık karşılaşılan uyuşmazlık, sözleşmeye sadece "Bu sözleşmeye Türk Hukuku uygulanacaktır" veya "Alman Hukuku uygulanacaktır" yazılmasının CISG'i dışlamaya yetip yetmeyeceğidir. Yerleşik milletlerarası içtihatlara ve Türk doktrinine göre, yalnızca "Türk Hukuku uygulanır" ifadesi CISG'i dışlamaz; çünkü CISG onaylanmış bir antlaşma olarak Türk hukukunun milletlerarası satımlara ilişkin özel hukuku haline gelmiştir. CISG'in uygulanmamasını isteyen tarafların sözleşmeye açıkça "Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında BM Antlaşması (CISG) hükümleri işbu sözleşmeye uygulanmayacaktır; münhasıran Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu iç hukuk hükümleri uygulanır" şeklinde kesin bir dışlama (opt-out) klozu koyması gerekir.

      Bununla birlikte CISG m. 2 uyarınca kişisel/ailevi kullanım amaçlı tüketici satımları, açık artırma satışları, hisse senedi/kıymetli evrak satımları, gemi/hava aracı satımları ve elektrik enerjisi satışları Antlaşma kapsamı dışındadır. Aynı şekilde CISG m. 3 uyarınca imalatçının malı üretmesi için gerekli malzemenin esaslı kısmını sipariş verenin temin ettiği sözleşmeler ile ağırlıklı kısmı iş görme veya hizmet ediminden oluşan sözleşmeler de CISG'e tabi tutulmaz.

      Kritik Uyarı: Sözleşmede "Türk Hukuku Uygulanır" Yazması CISG'i Dışlamaz! Uluslararası mal satım sözleşmelerinde tarafların yalnızca "İşbu sözleşmeye Türk hukuku uygulanır" hükmünü yazması, CISG m. 6 kapsamında antlaşmanın dışlandığı (opt-out) anlamına gelmez. Türkiye 2011 yılından itibaren CISG'e taraf olduğu için CISG, Türk hukukunun milletlerarası satışlara özgü doğrudan uygulanacak parçasıdır. Doğrudan 6098 sayılı TBK hükümlerinin uygulanması hedefleniyorsa, sözleşmeye "Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında BM Antlaşması (CISG) hükümleri hariç tutularak Türk Borçlar Kanunu uygulanır" şeklinde açık dışlama klozu konulmalıdır.

      III. CISG m. 38 ve m. 39 Uyarınca Muayene Yükümlülüğü, Ayıp İhbar Süreleri ve İki Yıllık Azami Süre

      Uluslararası mal satımı uyuşmazlıklarının büyük çoğunluğu, teslim edilen malların sözleşmede kararlaştırılan kalite, miktar, ambalaj veya teknik standartlara uymaması (ayıplı ifa) iddialarından doğmaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 23/1-c'de tacirler için öngörülen 2 günlük (açık ayıp) ve 8 günlük (olağan muayene) çok kısa ihbar sürelerinden farklı olarak, CISG daha esnek fakat sıkı şartlara bağlı bir "makul süre" sistemi benimsemiştir.

      CISG m. 38/1 ve m. 39/1:
      "Madde 38/1: Alıcı, koşulların elverdiği ölçüde kısa bir süre içinde malları muayene etmeli veya ettirmelidir."
      "Madde 39/1: Alıcı, bir sözleşmeye aykırılığı, bunu tespit ettiği veya etmesi gerektiği andan itibaren makul bir süre içinde aykırılığın niteliğini de belirterek satıcıya bildirmezse, bu aykırılığa dayanma hakkını kaybeder."

      CISG m. 38'e göre malların taşınmasını içeren bir sözleşmede muayene, malların varma yerine ulaşmasına kadar ertelenebilir. Ayrıca mallar alıcı tarafından muayene edilmeye makul imkan bulunmadan başka bir yere yönlendirilmiş veya yeniden gönderilmişse ve satıcı da bu yeniden gönderme ihtimalini biliyorsa muayene yeni varma yerine kadar ertelenebilir. Muayene süresi; malın bozulabilir gıda ürünü mü yoksa kurulum ve test gerektiren sanayi makinesi mi olduğuna göre değişir.

      CISG m. 39/1 bakımından ayıp bildiriminin geçerli sayılması için iki şart aranır: Birincisi bildirimin makul süre içinde yapılması, ikincisi ise bildirimin ayıbın niteliğini somut olarak belirtmesidir. "Mallar kalitesiz çıktı" veya "beklentiyi karşılamıyor" şeklindeki genel ve soyut ifadeler geçerli bir ayıp ihbarı sayılmaz; hangi partide, hangi teknik sapmanın (örneğin nem oranının yüksekliği, boyut hatası, çalışma arızası vb.) bulunduğu açıkça yazılmalıdır. Uygulamada uluslararası mahkeme ve hakem kararlarında makul ihbar süresi genellikle tespit tarihinden itibaren 7 ila 30 gün (yaygın yaklaşımda "soylu bir ay" olarak anılan yaklaşık 1 aylık üst sınır) civarında değerlendirilmekte, çabuk bozulabilen mallarda ise birkaç günle sınırlandırılmaktadır.

      Ayıp ihbarında mutlak hak düşürücü sınır ise CISG m. 39/2'de düzenlenmiştir: Alıcı, malların kendisine fiilen teslim edildiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde sözleşmeye aykırılığı satıcıya bildirmezse, gizli ayıplar bakımından dahi tüm haklarını kaybeder (sözleşmede daha uzun bir teminat süresi kararlaştırılmışsa o süre geçerli olur). Buna karşın satıcı ayıbı biliyor veya bilmemesi mümkün değil idiyse ve bunu alıcıya açıklamamışsa CISG m. 40 gereği alıcının süreyi kaçırmasına dayanamaz; alıcının süreyi kaçırmasında makul bir mazereti varsa CISG m. 44 uyarınca yalnızca bedel indirimi veya kâr kaybı hariç tazminat hakları korunabilir.


      IV. CISG m. 25 Esaslı Sözleşme İhlali, Sözleşmeden Dönme ve Tazminat Hesaplaması

      CISG sistemi, uluslararası taşımacılık maliyetleri ve malların gümrükten geri gönderilmesinin ekonomik yıkıcılığı nedeniyle sözleşmeyi mümkün olduğunca ayakta tutmayı (favor contractus) hedefler. Bu nedenle alıcının veya satıcının sözleşmeden dönebilmesi (sözleşmeyi ortadan kaldırabilmesi - avoidance), her basit gecikme veya küçük ayıpta mümkün olmayıp ancak esaslı sözleşme ihlali (fundamental breach) durumunda mümkündür.

      CISG m. 25: "Taraflardan birinin sözleşmeyi ihlal etmesi, diğer tarafı, sözleşme uyarınca beklemekte haklı olduğu şeyden önemli ölçüde yoksun bırakacak bir zarar meydana getiriyorsa, ihlal esaslıdır; meğerki ihlal eden taraf böyle bir sonucu öngörmemiş ve aynı konum ve koşullardaki makul bir kişi de böyle bir sonucu öngöremeyecek olsun."

      Bir malın tamamen teslim edilmemesi, sahte veya tehlikeli ürün gönderilmesi, ayıbın tamir veya ikame mal teslimiyle giderilememesi ya da sezonluk mallarda kesin vadeli teslimin ciddi biçimde kaçırılması esaslı ihlal örnekleridir. Buna karşın alıcının ufak bir fiyat indirimiyle telafi edebileceği veya satıcının kısa sürede giderebileceği eksikliklerde kural olarak sözleşmeden dönme değil, CISG m. 46-50 kapsamında ayıbın giderilmesi, semenin indirilmesi ve tazminat yolları işletilir. Ancak alıcı veya satıcı, CISG m. 47 veya m. 63 uyarınca karşı tarafa makul bir ek süre (Nachfrist) vermiş ve bu ek sürede de teslim ya da ödeme gerçekleşmemişse esaslı ihlal şartı aranmaksızın sözleşmeden dönme hakkı doğar.

      Sözleşme ihlalinden doğan zararların tazmini CISG m. 74 ila 77 arasında düzenlenmiştir. Tazminat; ihlal sonucunda diğer tarafın uğradığı fiili zararı ve yoksun kalınan kârı kapsar (CISG m. 74), ancak ihlal eden tarafın sözleşmenin kurulması anında öngördüğü veya öngörmesi gereken muhtemel sonuçlarla sınırlıdır. Ayrıca CISG m. 77 son derece kritik bir kural içerir: İhlale maruz kalan taraf, uğradığı zararı (yoksun kalınan kâr dahil) azaltmak için hal ve koşulların gerektirdiği makul tedbirleri almak zorundadır (örneğin piyasa fiyatından ikame mal alımı yapmak veya bozulacak malı makul bedelle elden çıkarmak). Bu önlemler alınmazsa, ihlal eden taraf azaltılabilecek zarar tutarı kadar tazminattan indirim talep edebilir.


      V. Incoterms 2020 Kuralları: EXW, FCA, FOB, CIF, CIP, DAP ve DDP'de Hasar ve Sigorta Rejimi

      Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından 1 Ocak 2020'de yürürlüğe konulan Incoterms 2020 kuralları, 11 farklı ticari teslim terimi aracılığıyla satıcı ile alıcı arasındaki üç temel sorumluluğu paylaştırır: (1) taşıma, gümrükleme ve sigorta masraflarını kimin ödeyeceği, (2) malın nerede ve ne zaman teslim edilmiş sayılacağı, (3) taşıma esnasında malın zayi olması veya hasar görmesi riskinin (hasarın) satıcıdan alıcıya hangi noktada geçeceği. Dikkat edilmesi gereken en önemli nokta şudur: Incoterms kuralları mülkiyetin geçişini veya ödeme şeklini düzenlemez; yalnızca teslim, masraf ve risk (hasar) geçişini düzenler.

      EXW (Ex Works - İşyerinde Teslim): Satıcı açısından en az sorumluluk doğuran kuraldır. Satıcı malları kendi fabrikasında veya deposunda araca yüklenmemiş halde alıcının emrine hazır bulundurmakla teslim borcunu ve riskini tamamlar; yükleme dahil tüm taşıma ve ihracat/ithalat gümrük işlemleri alıcıya aittir. Buna karşın FCA (Free Carrier - Taşıyıcıya Masrafsız) kuralında satıcı ihracat gümrüklemesini yapar ve malları belirlenen taşıyıcıya yükler; konteyner taşımacılığında FOB yerine FCA kullanılması ICC tarafından özellikle tavsiye edilmektedir.

      FOB (Free On Board - Gemide Masrafsız) ve CIF (Cost, Insurance and Freight - Masraflar, Sigorta ve Navlun): Bu iki kural yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığında kullanılır. Hem FOB hem de CIF'te malın zıya ve hasar riski, malların yükleme limanında gemi güvertesine yerleştirildiği anda satıcıdan alıcıya geçer! Pek çok tacir CIF kuralında navlunu ve sigortayı satıcı ödediği için varış limanına kadar hasarın da satıcıya ait olduğunu zanneder; oysa bu büyük bir yanılgıdır. CIF'te taşıma sırasındaki hasar alıcıya aittir ve alıcı satıcının yaptırdığı sigortadan tazminat talep eder. Ayrıca Incoterms 2020 ile sigorta kapsamı yönünden kritik bir değişiklik yapılmıştır: CIF teslimde satıcı asgari kapsamlı Institute Cargo Clauses (C) sigortası yaptırmakla yükümlü kalmaya devam ederken, tüm taşıma türlerine uygun CIP teslimde satıcının geniş kapsamlı ("tüm riskler") Institute Cargo Clauses (A) sigortası yaptırması zorunlu hale getirilmiştir.

      DAP (Delivered at Place - Belirlenen Yerde Teslim) ve DDP (Delivered Duty Paid - Gümrük Vergileri Ödenmiş Olarak Teslim): DAP'ta satıcı malı varış ülkesindeki belirlenen noktaya taşıma aracından boşaltılmaya hazır halde getirir; ithalat gümrüklemesi ve ithalat vergileri alıcıya aittir. DDP ise satıcı açısından azami yükümlülüğü ifade eder: Satıcı malı varış ülkesine kadar taşır, ithalat gümrüklemesini bizzat yaptırır ve ithalat vergilerini (KDV, gümrük vergisi dahil) ödeyerek alıcıya teslim eder. Yabancı satıcının Türkiye'de vergi mükellefiyeti ve ithalat yetkisi yoksa DDP seçilmesi ciddi gümrük tıkanmalarına yol açmaktadır.

      Incoterms 2020 Kuralı Taşıma Türü Hasar (Risk) Geçiş Anı İhracat / İthalat Gümrüklemesi Sigorta Yükümlülüğü
      EXW (İşyerinde Teslim) Tüm taşıma türleri Satıcının deposunda alıcı emrine hazır bulundurma Her ikisi de alıcıya ait Zorunlu değil (Alıcı risk taşır)
      FCA (Taşıyıcıya Masrafsız) Tüm taşıma türleri (Konteyner dahil) Belirlenen noktada taşıyıcıya teslim anı İhracat: Satıcı / İthalat: Alıcı Zorunlu değil
      FOB (Gemide Masrafsız) Sadece deniz ve iç su yolu Yükleme limanında gemi güvertesine yerleştirilme İhracat: Satıcı / İthalat: Alıcı Zorunlu değil
      CIF (Masraf, Sigorta, Navlun) Sadece deniz ve iç su yolu Yükleme limanında gemi güvertesine yerleştirilme İhracat: Satıcı / İthalat: Alıcı Satıcı yaptırır: En az Clause (C)
      CIP (Taşıma ve Sigorta Ödenmiş) Tüm taşıma türleri İlk taşıyıcıya teslim anı İhracat: Satıcı / İthalat: Alıcı Satıcı yaptırır: En az Clause (A)
      DAP (Belirlenen Yerde Teslim) Tüm taşıma türleri Varış yerinde boşaltmaya hazır teslim İhracat: Satıcı / İthalat: Alıcı Zorunlu değil (Satıcı kendi riskini sigortalar)
      DDP (Gümrük Vergileri Ödenmiş) Tüm taşıma türleri Varış yerinde ithalatı tamamlanmış teslim Her ikisi de satıcıya ait Zorunlu değil (Satıcı azami risk taşır)

      VI. UCP 600 Kurallarına Tabi Akreditif (Letter of Credit) İşlemleri ve Rezerv (Discrepancy) Uyuşmazlıkları

      Dış ticarette ödeme güvenliğinin temel taşı olan vesikalı akreditif (Letter of Credit - L/C), amir bankanın (alıcının bankası), ihracatçının akreditif şartlarına tamamen uygun vesaiki (fatura, konşimento, menşe belgesi, sigorta poliçesi vb.) süresinde ibraz etmesi koşuluyla bedeli ödeme konusunda verdiği bağımsız bir banka taahhüdüdür. Akreditif metinlerinin neredeyse tamamı Milletlerarası Ticaret Odasının UCP 600 (600 sayılı Broşür) kurallarına tabi kılınmaktadır.

      UCP 600 sisteminin iki temel sütunu vardır: Bağımsızlık İlkesi (UCP 600 m. 4) ve Belgelerle İşlem İlkesi (UCP 600 m. 5). Bağımsızlık ilkesine göre akreditif, dayandığı temel satım sözleşmesinden tamamen bağımsız bir işlemdir; bankalar tarafların satım sözleşmesindeki iddialarıyla (örneğin alıcının "mal ayıplı geldi, ödeme yapma" talimatıyla) bağlı değildir. Bankalar yalnızca kendilerine ibraz edilen belgelerin görünüş itibarıyla akreditif şartlarına uygun olup olmadığını inceler.

      Uygulamada en sık karşılaşılan ihtilaf, amir veya teyit bankasının ibraz edilen belgelerde şekli veya maddi bir çelişki tespit ederek rezerv (discrepancy) ileri sürmesi ve ödemeyi durdurmasıdır. UCP 600 m. 14/b uyarınca bankaların ibrazın uygun olup olmadığını belirlemek için ibraz gününü takip eden azami 5 iş günü inceleme süresi vardır. Banka bir rezerv tespit ettiğinde, UCP 600 m. 16 kapsamında ibrazı reddettiğini, redde dayanak tüm rezerv maddelerini tek seferde ve açıkça belirterek 5. iş gününün bitimine kadar bildirmek zorundadır; bu süre veya şekil kuralına uymayan banka rezerv ileri sürme hakkını kaybeder (preclusion rule).

      Öte yandan alıcı, malların hiç gönderilmediğini, konteynerin taş veya çöp dolu olduğunu ya da sahte konşimento düzenlendiğini tespit ettiğinde, Türk hukukunda ve uluslararası uygulamada kabul edilen "açık sahtecilik ve hakkın kötüye kullanılması istisnası" (TMK m. 2) devreye girer. Sahteciliğin tereddütsüz ve likit delillerle ispatlanması halinde yetkili Asliye Ticaret Mahkemesinden akreditif bedelinin ödenmesinin durdurulması için ihtiyati tedbir talep edilebilir.


      VII. Konşimento (Bill of Lading), Kaptanın Çekinceleri, Navlun ve Demuraj İhtilafları

      Denizyolu taşımacılığının merkezinde yer alan konşimento (Bill of Lading - B/L), 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1228 ve devamında ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir. Konşimento üç hayati hukuki işlevi aynı anda yerine getirir: (1) eşyanın taşıyan tarafından teslim alındığını ve gemiye yüklendiğini gösteren bir tesellüm makbuzudur, (2) taşıma sözleşmesinin varlığını ve şartlarını gösteren bir ispat belgesidir ve (3) eşyayı temsil eden kıymetli evrak niteliğindeki bir emtiayı temsil senedidir.

      Emre yazılı veya nama/hamiline düzenlenebilen ciro edilebilir konşimento (negotiable B/L), malın zilyetliğini ve mülkiyetini deniz taşımacılığı sürerken dahi ciro ve teslim yoluyla devretmeye imkan tanır. Taşıyan, varma limanında malı ancak orijinal konşimentonun meşru hamiline teslim etmekle yükümlüdür; orijinal konşimentoyu ibraz etmeyen alıcıya (örneğin banka teminat mektubu olmadan) malı teslim eden taşıyan veya acente, satıcının/bankanın uğradığı tüm mal bedeli zararından doğrudan sorumlu olur.

      Konşimentonun akreditif kapsamında kabul edilebilmesi için kural olarak "temiz konşimento" (clean bill of lading) olması gerekir (UCP 600 m. 27). Yükleme sırasında ambalajın yırtık, ıslak veya hasarlı olduğu yönünde kaptan tarafından konşimentoya düşülen çekince ("dirty/claused B/L"), akreditif bankası tarafından rezerv sebebi sayılır. Ayrıca alıcının malları geç gümrüklemesi veya uyuşmazlık nedeniyle konteynerin limanda kalması halinde oluşan demuraj (konteyner bekleme ücreti) ve ardiye giderlerinin sözleşmede belirlenen Incoterms ve taşıma koşulları çerçevesinde hangi tarafa yükleneceği sıkça ağır tazminat davalarına konu olmaktadır.


      VIII. Milletlerarası Tahkim Klozları, Yetki Anlaşmaları ve Yabancı Hakem Kararlarının Tenfizi

      Uluslararası mal satım sözleşmelerinde ortaya çıkan uyuşmazlıkların hangi yargı organında çözüleceği, ticari alacağın tahsil edilebilirliğini doğrudan belirler. Sözleşmede geçerli bir yetki veya tahkim klozu yoksa, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) kuralları devreye girer ve taraflar yabancı devlet mahkemelerinde uzun yıllar süren tebligat, istinabe ve yargılama maliyetleriyle karşılaşabilir.

      Özellikle Türkiye ile yabancı şirketler arasındaki uyuşmazlıklarda en yaygın ve pratik çözüm yolu milletlerarası tahkimdir (ICC Milletlerarası Tahkim Divanı, ISTAC - İstanbul Tahkim Merkezi, LCIA veya VIAC). Bunun temel nedeni, 1958 tarihli Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve İcrası Hakkındaki New York Konvansiyonuna Türkiye dahil 170'ten fazla devletin taraf olmasıdır. Buna karşılık iki devletin kendi mahkemelerinin verdiği kararların diğer ülkede icra edilebilmesi için karşılıklılık (mütekabiliyet) şartı (MÖHUK m. 54) arandığından, yabancı mahkeme ilamlarının tenfizi birçok ülkeyle sorunlu olabilmektedir; oysa New York Konvansiyonu sayesinde bir hakem kararı neredeyse tüm dünyada icra edilebilir.

      4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu m. 4 uyarınca tahkim anlaşmasının yazılı şekilde yapılması şarttır (sözleşme metni, mektup, teleks, e-posta veya elektronik imza ile kurulan metinler geçerlidir). Ancak tahkim klozu hazırlanırken tahkim yerinin (seat of arbitration), tahkim dilinin, hakem sayısının ve uygulanacak kuralların açıkça yazılması gerekir; aksi halde uygulanması imkansız "patolojik tahkim şartı" riski doğar. Türk şirketleri arasındaki yahut yabancılık unsuru taşıyan davalarda tahkim şartı geçerli şekilde mevcutsa, devlet mahkemesinde dava açıldığında davalının ilk itiraz olarak tahkim itirazında bulunması üzerine mahkeme davayı usulden reddeder.


      IX. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin CISG, Akreditif ve Deniz Ticareti İçtihat İlkeleri

      Türkiye'de uluslararası mal satımı, CISG, akreditif ve deniz ticareti uyuşmazlıklarında temyiz incelemesi ağırlıklı olarak Yargıtay 11. Hukuk Dairesi tarafından yürütülmektedir. Dairenin yerleşik hale gelen temel içtihat ilkeleri uygulamada yol göstericidir:

      Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (CISG'in İç Hukuk Statüsü ve Doğrudan Uygulanması): "Türkiye Cumhuriyeti tarafından onaylanarak 1 Ağustos 2011 tarihinde yürürlüğe giren CISG, Anayasa m. 90 hükmü gereği kanun hükmündedir. İşyerleri farklı akit devletlerde bulunan taraflar arasındaki uluslararası mal satımı uyuşmazlıklarında taraflarca açıkça hariç tutulmadıkça (CISG m. 6), Türk Borçlar Kanunu hükümleri değil doğrudan CISG hükümleri re'sen uygulanır; ayıp ihbar süresi de TTK m. 23'e göre değil CISG m. 38-39 çerçevesinde makul süre esasına göre değerlendirilir."
      Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Akreditifte Bağımsızlık ve Tedbir İstisnası): "UCP 600 kurallarına tabi akreditif, temel satım ilişkisinden bağımsız bir banka taahhüdü olup, alıcı malın ayıplı veya eksik olduğunu ileri sürerek bankanın ödeme yapmasının engellenmesini talep edemez. Bankaya ödememe yönünde ihtiyati tedbir konulabilmesi için ancak satıcının açık ve tartışmasız bir sahtecilik veya hile eylemi içinde bulunduğunun kesin ve inandırıcı delillerle ortaya konulması gerekir."
      Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Konşimento İbrazı Olmaksızın Teslim Sorumluluğu): "Deniz yoluyla taşımada emtia senedi niteliğindeki orijinal konşimento ibraz edilmeksizin yükün alıcıya veya üçüncü kişiye teslim edilmesi halinde, taşıyan ve acente doğan zarardan kusursuz/ağır sorumlu olur; satıcının mal bedelini tahsil edememesi nedeniyle taşıyana yönelttiği tazminat talebi konşimento şartlarına göre değerlendirilir."
      Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Incoterms ve Hasarın Geçişi): "Taraflar arasında CIF veya FOB teslim şartı kararlaştırılmışsa, yükün gemi küpeştesini/güvertesini aşmasıyla birlikte taşıma sırasındaki zıya ve hasar riski alıcıya geçer; taşıma esnasında meydana gelen hasardan dolayı satıcının ayıp veya teslim borcu ihlali sorumluluğuna gidilebilmesi için hasarın yükleme anından önce veya yükleme hatasından kaynaklandığının ispatlanması şarttır."

      Akreditifli (L/C) satışlarda Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Milletlerarası Ticaret Odasının UCP 600 kurallarına atıfla akreditifin temel satım sözleşmesinden bağımsızlığı ve "belgeler üzerinde sıkı uygunluk" ilkelerini titizlikle uygulamaktadır. Buna göre ibraz edilen konşimento, fatura, menşe şahadetnamesi ve sigorta poliçesi görünüşte akreditif şartlarına uygunsa amir bankanın ödeme yapması gerekir; alıcının temel sözleşmedeki ayıp veya geç teslim iddiaları kural olarak bankanın ödeme borcunu durdurmasına yetmez.

      Buna karşılık alıcının, satıcı tarafından sunulan konşimento veya gözetim belgelerinin açıkça sahte düzenlendiğini yahut ortada hileli bir durum (fraud exception) bulunduğunu yaklaşık ispatın ötesinde güçlü yazılı delillerle ortaya koyması halinde mahkemeden ihtiyati tedbir kararı alınarak akreditif bedelinin ödenmesi geçici olarak durdurulabilir. Ancak Yargıtay, uluslararası bankacılık sistemine duyulan güvenin zedelenmemesi amacıyla yalnızca soyut ayıp şüphesiyle akreditif ödemelerine tedbir konulmasını bozma sebebi saymaktadır.


      X. Pratik Uygulama: CISG m. 39 Kapsamında Ayıp İhbarı ve Hak Saklı Tutma İhtarnamesi Örneği

      İthalatçı şirketin teslim aldığı mallarda teknik uygunsuzluk veya hasar tespit etmesi halinde, CISG m. 38 ve m. 39 kapsamındaki tüm sözleşmesel haklarını kaybetmemek adına satıcıya derhal yazılı (e-posta, KEP ve uluslararası kurye/noter teyitli) biçimde göndereceği iki dilli (Türkçe/İngilizce uyumlu) ihtarname kurgusu aşağıda sunulmaktadır:

      AYIP İHBARI İHTARNAMESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR

      CISG M. 38-39 UYARINCA RESMİ AYIP VE SÖZLEŞMEYE AYKIRILIK İHBARI
      (Official Notice of Non-Conformity Pursuant to Articles 38-39 of the CISG)


      İHBAR EDEN (ALICI): [İthalatçı Şirket Unvanı, MERSİS/Vergi No, Adresi]
      MUHATAP (SATICI): [İhracatçı Yabancı Şirket Unvanı, Kayıt No, Adresi]
      REFERANS: ../../2026 tarihli ve [Sözleşme/Proforma No] sayılı Satım Sözleşmesi / [Konşimento No]
      KONU: CISG m. 38-39 uyarınca teslim edilen mallardaki teknik ayıpların ve miktar eksikliklerinin bildirilmesi ile CISG m. 45-50 ve m. 74 kapsamındaki haklarımızın saklı tutulması ihtarıdır.

      AÇIKLAMALAR :

      1. Taraflar arasında akdedilen [Sözleşme No] sayılı uluslararası mal satım sözleşmesi (Incoterms 2020: [FOB/CIF/FCA]) uyarınca sevk edilen [Ürün Adı] emtiası ../../2026 tarihinde [Varış Limanı/Deposu]'na ulaşmış ve gümrük çekimini müteakip ../../2026 tarihinde bağımsız gözetim şirketi huzurunda muayene edilmiştir (CISG m. 38).

      2. Yapılan teknik muayene ve laboratuvar analizleri sonucunda; [Miktar/Lot No] partideki ürünlerin sözleşmenin [Madde No] hükmünde kararlaştırılan [Örn: kalınlık, kimyasal saflık, teknik standart] niteliklerine aykırı olduğu ve yüzde [Oran] oranında fire/deformasyon içerdiği somut biçimde tespit edilmiştir (Ek-1: Bağımsız Gözetim Raporu ve Fotoğraflar).

      3. İşbu bildirimi CISG m. 39 uyarınca makul süre içinde ve ayıbın niteliğini somutlaştırarak tarafınıza sunuyoruz. Ayıplı ürünlerin işleme alınmaksızın ayrı bir alanda muhafaza edildiğini bildirir; CISG m. 46 uyarınca malların [Süre, örn: 15 gün] içinde ayıpsız yenileriyle değiştirilmesini (veya bedelden indirim/zararın tazminini), aksi halde CISG m. 49 kapsamında sözleşmeden dönme ve m. 74 uyarınca tüm doğrudan ve dolaylı zararlarımız ile kâr kaybımızı tahkim/yargı yoluyla talep etme hakkımızı saklı tuttuğumuzu ihtar ederiz.


      Alıcı Şirket Yetkilisi / Vekili
      [İsim - İmza]


      XI. İhracat ve İthalat Sözleşmelerinde İmza Öncesi Hukuki ve Lojistik Kontrol Listesi

      Uluslararası mal satım sözleşmesi akdedilmeden veya akreditif açılmadan önce tarafların aşağıdaki 5 adımlı kontrol sürecini tamamlaması büyük uyuşmazlıkları önler:

      1. Uygulanacak Hukuk ve CISG Tercihinin Netleştirilmesi: Sözleşmeye hem ülke hukuku seçimi yazılmalı hem de CISG'in uygulanıp uygulanmayacağı (opt-in veya opt-out) açık cümleyle belirtilmelidir.
      2. Incoterms 2020 ve Taşıma Modu Uyumu: Konteyner taşımalarında FOB veya CIF yerine FCA veya CIP seçilmeli; sigorta yaptırma yükümlülüğü varsa poliçe seviyesi (Clause A veya Clause C) sözleşmede ayrıca teyit edilmelidir.
      3. Akreditif Taslağının (Draft L/C) Eşleştirilmesi: İhracatçı açısından yerine getirilmesi imkansız belge şartları veya çelişkili yükleme tarihleri bulunmadığından emin olmak için taslak akreditif metni sevkiyat öncesi banka ve hukuk birimlerince onaylanmalıdır.
      4. Ayıp Muayenesi ve Gözetim Şartı: Varış limanında malın hangi bağımsız gözetim kuruluşu tarafından (SGS, Bureau Veritas vb.) muayene edileceği ve raporun bağlayıcılığı sözleşmeye yazılmalıdır.
      5. Tahkim Klozunun Eksiksiz Kurgulanması: Tahkim kurumu (ISTAC, ICC vb.), tahkim yeri (örneğin İstanbul veya Cenevre), tahkim dili ve hakem sayısı tereddüde yer bırakmayacak biçimde düzenlenmelidir.

      Uluslararası ticarette doğan uyuşmazlıkların önemli bir bölümü, asıl satım sözleşmesi ile proforma fatura, konşimento ve akreditif küşat mektubundaki Incoterms 2020 teslim şekillerinin birbiriyle çelişmesinden kaynaklanmaktadır. Örneğin ana sözleşmede CIF İstanbul yazılıyken akreditif metninde FOB yükleme şartı öngörülmesi, navlun ve sigorta poliçesi ibrazında rezerv yemeye ve ihracat bedelinin tahsil edilememesine yol açar; bu nedenle tüm ticari ve bankacılık evrakı imza ve küşat öncesinde tek tek uyum kontrolünden geçirilmelidir.

      Taşıma sırasında meydana gelen hasar, eksiklik veya kalite bozulmalarında ispat yükü kritik önem taşıdığından, yükleme limanında ve boşaltma limanında uluslararası gözetim (survey) şirketlerine hasar ve miktar tespiti yaptırılması gereklidir. Düzenlenen sörvey raporları, fotoğraflı liman tutanakları ve temiz/kayıtlı konşimento nüshaları CISG m. 39 kapsamındaki makul süre içi ayıp ihbarına eklendiğinde hem sigorta rücu süreçleri hem de tahkim veya mahkeme davaları sağlam bir delil zeminine oturur.


      XII. Sonuç

      Uluslararası mal satım sözleşmeleri, salt ticari pazarlık metinleri olmayıp CISG, Incoterms 2020, UCP 600 ve deniz ticareti kurallarının birbirine entegre biçimde işlediği teknik hukuki yapılardır. İncelememizde ortaya konulan temel ilkeler şunlardır:

      1. CISG Doğrudan Uygulanır: Aksi sözleşmede açıkça hariç tutulmadığı sürece Türkiye'deki şirketlerin taraf olduğu sınır ötesi satımlarda CISG hükümleri Türk Borçlar Kanunu'nun yerine geçer.
      2. Süre ve Şekil Şartı Hak Kaybını Önler: Alıcı malı gecikmeksizin muayene etmeli (CISG m. 38) ve ayıbın niteliğini somutlaştırarak makul süre içinde ve en geç 2 yıl dolmadan bildirmelidir (CISG m. 39).
      3. Incoterms 2020 ile Risk ve Sigorta Ayrımı Doğru Yapılmalıdır: FOB ve CIF teslimde hasar yükleme limanında geçer; CIP teslimde ise satıcı Clause A kapsamlı sigorta sağlamak zorundadır.
      4. Akreditif ve Tahkim Güvencesi Sözleşmede Kurulmalıdır: UCP 600 sıkı uygunluk ilkesi nedeniyle akreditif metinleri sevkiyat öncesi incelenmeli, tenfiz kolaylığı için geçerli bir milletlerarası tahkim klozu tercih edilmelidir.

      Sınır ötesi ticari işlemlerde sözleşme taslaklarının, akreditif metinlerinin ve konşimento şartlarının sevkiyat öncesinde hukuki denetimden geçirilmesi, sonradan ortaya çıkabilecek yüksek maliyetli tahkim ve lojistik uyuşmazlıklarının önüne geçer.

      Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.



      İlgili Makaleler

      SIKÇA SORULAN SORULAR

      Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları

      Hayır, tek başına "Türk Hukuku uygulanır" ibaresi CISG'in uygulanmasını engellemez. Türkiye 1 Ağustos 2011 itibarıyla CISG'e taraf olduğundan, Antlaşma Anayasa m. 90 gereği Türk hukuk sisteminin milletlerarası satımlara özgü bir parçası haline gelmiştir. CISG'i dışlamak isteyen tarafların CISG m. 6 uyarınca sözleşmeye Antlaşmanın açıkça uygulanmayacağını yazması gerekir.

      CISG m. 38 ve m. 39 uyarınca alıcı, malı koşulların elverdiği en kısa sürede muayene etmeli ve ayıbı tespit ettiği veya etmesi gerektiği andan itibaren makul bir süre içinde niteliğini belirterek satıcıya bildirmelidir. Antlaşmada TTK m. 23'teki gibi sabit 2 veya 8 günlük bir süre yoktur; uluslararası yargı kararlarında makul süre malın türüne göre genellikle birkaç gün ile yaklaşık bir ay arasında değişmektedir. Her halükarda gizli ayıplar dahil azami bildirim süresi fiili teslimden itibaren iki yıldır.

      Incoterms 2020 kurallarına göre CIF teslimde navlunu ve sigortayı satıcı ödemesine rağmen, malın hasar ve zıya riski yükleme limanında gemi güvertesine yerleştirildiği anda satıcıdan alıcıya geçer. Dolayısıyla deniz yolculuğu sırasında meydana gelen hasarlardan satıcı sorumlu değildir; alıcı, satıcının yaptırdığı en az Clause (C) kapsamındaki sigorta poliçesine dayanarak sigorta şirketine başvurmalıdır.

      Incoterms 2020 ile birlikte CIP kuralında satıcının yaptırmak zorunda olduğu asgari sigorta teminatı yükseltilmiştir. Buna göre deniz taşımacılığına özgü CIF kuralında satıcı dar kapsamlı Institute Cargo Clauses (C) sigortası yaptırmakla yükümlü kalırken, çoklu ve konteyner taşımacılığına uygun CIP kuralında satıcı tüm riskleri kapsayan Institute Cargo Clauses (A) sigortası temin etmek zorundadır.

      Hayır, UCP 600 m. 4 ve m. 5'teki bağımsızlık ve belgelerle işlem ilkeleri gereğince bankalar temel satım sözleşmesindeki ayıp iddialarını inceleyemez ve ibraz edilen vesaik akreditif şartlarına uygunsa ödeme yapmak zorundadır. Ancak satıcının açık ve tartışmasız bir sahtecilik veya hile yaptığının likit delillerle ispatlanması halinde, alıcı mahkemeden ödemenin durdurulmasına yönelik ihtiyati tedbir kararı alabilir.

      UCP 600 m. 14/b uyarınca bankaların ibraz edilen belgelerin akreditif şartlarına uygunluğunu incelemek için ibraz gününü takip eden azami 5 bankacılık iş günü süresi vardır. Banka UCP 600 m. 16 çerçevesinde reddetme kararını ve tüm rezerv kalemlerini tek seferde bu 5 iş günü içinde bildirmezse, sonradan belgelerdeki uygunsuzlukları ileri sürme hakkını kaybeder.

      6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1228 vd. uyarınca ciro edilebilir konşimento emtiayı temsil eden kıymetli evraktır. Taşıyan veya liman acentesi, orijinal konşimentoyu ibraz etmeyen kişiye malı teslim ederse konşimentonun meşru hamili olan satıcıya veya akreditif bankasına karşı mal bedeli zararının tamamından sorumlu tutulur.

      Yabancı devlet mahkemelerinden alınan kararların Türkiye'de veya başka bir ülkede icra edilebilmesi için 5718 sayılı MÖHUK m. 54 kapsamında karşılıklılık şartının sağlanması gerekir ve bu süreç uzun sürer. Oysa 1958 tarihli New York Konvansiyonuna 170'ten fazla devlet taraf olduğu için ICC veya ISTAC gibi kurumlardan alınan hakem kararları çok daha hızlı biçimde tanınıp tenfiz edilerek icra edilebilir.

      Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.

      Av. Celil Işık
      Av. Celil Işık Yönetici Ortak · Avukat
      Ticaret ve şirketler hukuku, teknoloji, e-ticaret, dijital platformlar, kripto varlıklar, startup yatırımları ve KVKK alanlarında şirketlere ve girişimcilere hukuki danışmanlık sunmaktadır.
      1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB meslek kuralları çerçevesinde genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış ve Işıkoğlu Partners Hukuk Bürosu tarafından incelenmiştir.
      İletişim
      Merkez Ofis
      Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
      Dragos Center No 15
      iletisim@isikoglupartners.com
      +90 531 869 3827

      Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

      Hukuki Hesaplama Araçları

      4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve güncel AAÜT/Arabuluculuk tarifeleri çerçevesinde hazırlanan interaktif hukuki hesaplama araçları.

      Ana Sayfa › Hesaplama Araçları › Hesaplama
      Hukuki Hesaplama Aracı

      Hukuk Hukuki Kontrol: Işıkoğlu Partners Güncel Mevzuat: 2026 Yürürlük Parametreleri

      Diğer Hukuki Hesaplama Araçları

      International Legal Practice in Istanbul, Türkiye

      Işıkoğlu Partners advises foreign corporations, venture-backed technology companies, digital platforms and cross-border investors across corporate formation, M&A, CMB crypto/FinTech licensing, KVKK data protection, commercial debt recovery and international arbitration.

      Direct Counsel via WhatsApp (+90 531 869 3827) Email: iletisim@isikoglupartners.com
      Multilingual Legal Counsel & Sworn Interpreter Coordination (Notary · Title Deed · Trade Registry · Courts)
      Our Istanbul team provides direct English-speaking legal representation alongside accredited sworn interpreter coordination in Russian (Русский), Arabic (العربية), German (Deutsch), Persian, French and 12 additional languages for powers of attorney, real estate closings, company formation, banking/MASAK compliance and court proceedings.

      Core International Practice Areas

      Turkish Law Guides in English (46 Publications)

      Comprehensive statutory and case-law guides prepared by our Istanbul legal team for international investors, corporations and foreign nationals.

      English Legal Desk › Practice Area
      International Legal Practice

      Istanbul, Türkiye Turkish Practice Page: Faaliyet Alanları →
      Hukuki Geçerlilik & Uyum Testleri

      Tahliye taahhütnamesi geçerliliği, KVKK ve VERBİS kayıt yükümlülüğü, e-ticaret ETBİS/İYS uyumu, işçi haklı fesih şartları, şirket ortaklık sözleşmesi ve yabancı yatırımcı uygunluk kriterlerini ilgili kanun maddelerine göre adım adım kontrol edin.

      Uyum Testi

      Hukuk Hukuki İnceleme: Işıkoğlu Partners

      Diğer Hukuki Uyum & Geçerlilik Testleri

      Hukuk & Ticaret Terimleri Sözlüğü (A–Z)

      Türk hukuku, ticari sözleşmeler, icra-iflas, gayrimenkul, miras, iş hukuku, girişim sermayesi ve teknoloji hukukunda en sık karşılaşılan kavramların kanun dayanaklı tanımları ve uygulama rehberleri.

      Ana Sayfa › Hukuk Sözlüğü › Hukuk Terimi
      Hukuk Terimi
      Hukuk Kanuni Dayanak: - İnceleyen: Işıkoğlu Partners
      KISA HUKUKİ TANIM ÖZETİ

      Aynı Alandaki Diğer Hukuk Terimleri

      Yüksek Mahkeme & Kurul Emsal Karar İncelemeleri

      Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulları, Hukuk ve Ceza Daireleri, Danıştay, Anayasa Mahkemesi, Kişisel Verileri Koruma Kurulu ve Rekabet Kurulunun iş dünyasını ve bireyleri doğrudan ilgilendiren yerleşik içtihat ilkeleri.

      Emsal Karar İncelemesi
      Hukuk Merci: Yüksek Mahkeme Künye: İçtihat Analiz: Işıkoğlu Partners
      YERLEŞİK HUKUKİ İLKE ÖZETİ

      ISTANBUL · TÜRKİYE
      International Legal Practice

      WhatsApp (+90 531 869 3827) iletisim@isikoglupartners.com

      Legal Guide

      WhatsApp'tan Sorun