Özet
Yüksek malvarlığı, şirket hisseleri ve taşınmaz portföylerine sahip ileri yaştaki aile büyüklerinin korunması ile özgür tasarruf haklarının güvence altına alınması arasında hassas bir hukuki denge bulunur. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 405–408 uyarınca akıl hastalığı/zayıflığı, savurganlık, kötü yönetim veya kişinin kendi isteği üzerine vesayet altına alınması prosedürü; fiil ehliyetini tamamen kaldırmak yerine belirli önemli işlemler için TMK m. 429 yasal danışman (oy ve yönetim danışmanı) atanması alternatifleri ile miras paylaşımı uyuşmazlıklarında mirasçıların malvarlığı tasarruflarını engellemek amacıyla açtığı kötüniyetli kısıtlama davalarına karşı savunma stratejileri bu çalışmada derinlemesine incelenmektedir.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — İleri Yaş, Yüksek Servet Yönetimi ve Kısıtlama İkilemi
Büyük ölçekli aile işletmelerinin, ticari gayrimenkullerin ve finansal portföylerin kurucu sahiplerinin ileri yaşlara gelmesiyle birlikte aile içinde iki zıt hukuki ihtiyaç ortaya çıkmaktadır. İlk senaryoda, Alzheimer, ileri düzey demans veya nörolojik yıkım nedeniyle karar alma yeteneğini gerçekten yitiren malvarlığı sahibinin manipülasyona, hileli taşınmaz satışlarına ve boş senet/vekaletname suistimallerine karşı korunması için ivedilikle vesayet veya yasal danışmanlık kurulması gerekmektedir.
İkinci senaryoda ise bunun tam tersi yaşanmaktadır: Sağlığı ve ayırt etme gücü yerinde olmasına rağmen şirket hisselerini devretmek, ikinci eşine veya vakfa bağış yapmak ya da taşınmaz satmak isteyen yaşlı malvarlığı sahibinin elini bağlamak için muhtemel mirasçılar Sulh Hukuk Mahkemesine başvurarak "savurganlık, kötü yönetim veya yaşlılık sebebiyle demans" iddiasıyla kısıtlama (vesayet) davası açmakta ve malvarlığına ihtiyati tedbir konulmasını talep etmektedir. Medeni Hukuk, Aile Hukuku ve Ticaret ve Şirketler Hukuku bağlamında her iki senaryo da kişilik özgürlüğü ve mülkiyet hakkını doğrudan ilgilendirdiğinden çok dikkatli yönetilmelidir. İkinci evlilikler ve miras planlamasındaki hassas dengeler için ikinci evliliklerde miras planlaması rehberimize bakabilirsiniz.
II. TMK m. 405, m. 406 ve m. 408 Uyarınca Kısıtlama Sebepleri
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu kısıtlama sebeplerini sınırlı sayı (numerus clausus) ilkesine göre düzenlemiştir. Yaşlılık tek başına bir kısıtlama sebebi değildir; kanundaki ölçütlerin gerçekleştiğinin somut biçimde kanıtlanması şarttır: Bu konuda ayrıntılı bilgi için Şirket Sahipleri ve Yüksek Gelirli Eşler İçin Evlilik Öncesi ve Sonrası Mal Ayrılığı Sözleşmesi (TMK m. 203) başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 405, m. 406 ve m. 408:
"Madde 405 — Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen veya korunması ve bakımı için kendisine sürekli yardım gereken ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokan her ergin kısıtlanır.
Madde 406 — Savurganlığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetmesi sebebiyle kendisini veya ailesini darlık veya yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açan ve bu yüzden devamlı korunmaya ve bakıma muhtaç olan ya da başkalarının güvenliğini tehdit eden her ergin kısıtlanır.
Madde 408 — Yaşlılığı, engelliliği, deneyimsizliği veya ağır hastalığı sebebiyle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispat eden her ergin kısıtlanmasını isteyebilir."
Hüksek servet sahibi kişiler bakımından özellikle TMK m. 406 yorumu büyük önem taşır. Bir iş insanının veya varlıklı bir aile büyüğünün servetine göre yüksek harcamalar yapması, hayır işlerine veya yeni bir yatırıma kaynak aktarması ya da mirasçılarının beğenmediği bir ticari ortaklığa girmesi kendisini veya ailesini darlık veya yoksulluğa düşürme tehlikesi yaratmadıkça TMK m. 406 anlamında savurganlık veya kötü yönetim sayılmaz. Buna karşılık akıl zayıflığı (demans/Alzheimer) iddiasının dayandığı TMK m. 405 bakımından da yalnızca unutkanlık yeterli olmayıp, kişinin işlerini göremeyecek düzeyde bilişsel yıkım içinde bulunduğunun tıbben sabit olması gerekir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Yoksulluk Nafakasının Kaldırılması veya İndirilmesi Davası (TMK m. 176/3): Fiili Birliktelik ve Gelir Değişimi başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
III. TMK m. 409 Usul Güvenceleri: Bizzat Dinleme ve Resmi Sağlık Kurulu Raporu
Vesayet yargılaması basit bir çekişmesiz yargı işi değildir; bireyin temel hak ve hürriyetlerini doğrudan kısıtladığı için TMK m. 409 emredici usul kuralları getirmiştir:
- Hakimin Bizzat Dinleme Zorunluluğu (TMK m. 409/1): Savurganlık, alkol/uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim veya istek üzerine kısıtlamalarda kısıtlanması istenen kişi dinlenmedikçe (kendisine savunma ve açıklama hakkı tanınmadıkça) hiçbir şekilde kısıtlama kararı verilemez. Akıl hastalığı veya zayıflığı iddiasında dahi hakimin kişiyi bizzat görmesi/dinlemesi yargılama ilkesinin özüdür (yalnızca tıbben imkansızsa istisnaen raporla yetinilir).
- Resmi Sağlık Kurulu Raporu (TMK m. 409/2): Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamaya ancak tam teşekküllü devlet/üniversite hastanesi resmi sağlık kurulu (veya itiraz halinde Adli Tıp Kurumu İhtisas Kurulu) raporu üzerine karar verilebilir. Özel muayenehaneden veya tek hekimden alınan belgelerle kısıtlama hükmü kurulamaz.
- İlan ve Üçüncü Kişilerin İyiniyet Koruması (TMK m. 410): Kısıtlama kararı kesinleşince kısıtlının yerleşim yeri ile nüfusa kayıtlı olduğu yerde ilan olunur; ilan edilinceye kadar kısıtlılık iyiniyetli üçüncü kişileri etkilemez. Ancak akıl hastalığı veya zayıflığı sebebiyle kişi işlem anında ayırt etme gücünden (TMK m. 15) tamamen yoksunsa, kısıtlama kararı henüz ilan edilmemiş olsa dahi yapılan hukuki işlem kesin hükümsüz (batıl) sayılabilir.
IV. Kısıtlamanın Ölçülü Alternatifi: TMK m. 429 Oy ve Yönetim Danışmanlığı
Yaşlılık veya fiziksel hastalık sebebiyle büyük çaplı ticari işlemleri tek başına denetlemekte zorlanan ancak günlük yaşamını sürdürebilen ve zihni açık bir malvarlığı sahibi için tam vesayet (kısıtlama) çoğu kez aşırı ve onur kırıcı bir önlemdir. Türk Medeni Kanunu bu ara bölge için TMK m. 429 Yasal Danışmanlık kurumunu öngörmüştür:
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 429:
"Kısıtlanması için yeterli sebep bulunmamakla beraber korunması bakımından fiil ehliyetinin sınırlanması gerekli görülen ergin bir kişiye aşağıdaki işlerde görüşü alınmak üzere bir yasal danışman atanır: 1. Dava açma ve sulh olma, 2. Taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve bunlar üzerinde başka bir aynî hak kurulması, 3. Kıymetli evrak alımı, satımı ve rehnedilmesi, 4. Olağan yönetim sınırları dışında kalan yapı işleri, 5. Ödünç verme ve alma, 6. Ana parayı alma, 7. Bağışlama, 8. Kambiyo taahhüdü altına girme, 9. Kefil olma.
Aynı koşullar altında bir kimsenin malvarlığını yönetme yetkisi, gelirlerinde dilediği gibi tasarruf etme hakkı saklı kalmak üzere kaldırılabilir."
Görüldüğü üzere TMK m. 429 üç farklı biçimde uygulanabilir:
- Oy Danışmanlığı (m. 429/1): Kişi kural olarak tam ehliyetlidir; yalnızca Kanunda sayılan 9 kritik malvarlığı işleminde (taşınmaz satışı, kefalet, kambiyo senedi düzenleme, bağışlama, dava açma/sulh gibi) atanan danışmanın olumlu görüşü/onayı gerekir.
- Yönetim Danışmanlığı (m. 429/2): Kişinin şirket/taşınmaz sermayesi niteliğindeki ana malvarlığını yönetme yetkisi danışmana verilir; ancak kişi kira, faiz, temettü gibi gelirlerinde dilediği gibi bağımsız tasarruf etmeye devam eder!
- Karma Danışmanlık: Belirli malvarlığı blokları için yönetim danışmanlığı, kalan işlemler için ise oy danışmanlığı tesis edilir. Bu mekanizma hem yaşlı aile büyüğünü dolandırıcılığa karşı korur hem de günlük özgürlüğünü ve saygınlığını muhafaza eder.
V. Vesayet Altında Şirket Hissesi ve Taşınmaz Tasarrufu (TMK m. 462–463 İzinleri)
Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından kısıtlama kararı verilip vasi atandığında, vasi kısıtlının tüm mallarını dilediği gibi satamaz veya şirketleri yönetemez. TMK m. 462 ve m. 463 hükümleri uyarınca vesayet altındaki kişinin yüksek değerli malvarlığı çok sıkı bir çift aşamalı denetime tabi olur:
- Vesayet Makamının (Sulh Hukuk) İznine Tabi İşlemler (TMK m. 462): Taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi, olağan yönetim dışındaki alım-satımlar, bir yıl veya daha uzun süreli ürün kirası ve üç yıl veya daha uzun süreli taşınmaz kira sözleşmeleri, kambiyo taahhüdü, ödünç verme/alma ve dava açma/sulh/tahkim gibi işlemler için mutlaka Sulh Hukuk Mahkemesi izni şarttır.
- Denetim Makamının (Asliye Hukuk) İznine Tabi İşlemler (TMK m. 463): Kısıtlının bir işletmeyi devralması veya devretmesi, kişisel sorumluluğu gerektiren bir ortaklığa girmesi veya önemli miktarda sermaye ile bir şirkete katılması, mirasın kabulü/reddi ve ömür boyu gelir bağlama sözleşmeleri için hem Sulh Hukuk hem de Asliye Hukuk Mahkemesinin izni gerekir.
- Şirket Hisselerinde Genel Kurul ve Satış Usulü: Kısıtlının %51 hissedarı olduğu anonim/limited şirkette pay devri veya önemli sermaye taahhüdü için TMK m. 462–463 izinleri ve çoğu durumda taşınmaz satışlarında TMK m. 444 uyarınca açık artırma (veya istisnaen hakimin izniyle pazarlık) prosedürü işletilir.
VI. Mirasçıların Açtığı Kötüniyetli Kısıtlama Davalarına Karşı Savunma ve Tedbir İtirazı
Aile içi miras kavgalarında en sık karşılaşılan kötüniyetli girişim, yaşlı ebeveynin ikinci eşine mal bırakmasını, vakıf kurmasını veya çocuklardan birine şirket hissesi devretmesini önlemek için diğer mirasçıların Sulh Hukuk Mahkemesine vesayet ihbarında bulunması ve TMK m. 420 / HMK m. 389 kapsamında tüm taşınmazlara/banka hesaplarına ihtiyati tedbir konulmasını istemesidir.
Bu tür bir haksız kısıtlama girişimine maruz kalan malvarlığı sahibi adına izlenecek savunma stratejisi dört aşamalıdır:
- İhtiyati Tedbir ve Geçici Vasinin Kaldırılması Talebi: Davacının yalnızca soyut iddialarına dayanılarak malvarlığına tedbir konulamaz. Henüz resmi sağlık kurulu raporu alınmadan ve kişi dinlenmeden konulan tedbirlere karşı TMK m. 409 ve HMK m. 394 uyarınca derhal itiraz edilir.
- Bağımsız ve Tam Teşekküllü Sağlık Kurulu Raporu İle Karşı Kanıt: Müvekkilin yalnızca hukuki işlemler öncesinde aldığı noter onaylı tam teşekküllü devlet hastanesi psikiyatri/nöroloji raporları değil; mahkemenin sevk ettiği üniversite hastanesi veya Adli Tıp Kurumu 4. İhtisas Kurulu nezdinde bilişsel testlerin (MMSE vb.) eksiksiz yapılması sağlanır.
- Ekonomik Bütçe ve Servet Orantılılığı İspatı (TMK m. 406 Savunması): Harcama veya bağışların kişinin toplam malvarlığının küçük bir kısmına tekabül ettiği, kişinin aylık kira/temettü/emekli gelirlerinin yaşam giderlerini katbekat karşıladığı ve kesinlikle "yoksulluğa düşme tehlikesi" bulunmadığı mali belgelerle ispatlanır.
- Kötüniyetli Davacıya Karşı Kişilik Hakları Tazminatı ve Vasi Adaylığı Engeli: Davacı mirasçının kötüniyetle hareket ederek kişinin onur ve saygınlığını zedelediği sabit olursa hem TMK m. 24–25 ve TBK m. 58 kapsamında manevi tazminat davası açılabilir hem de ileride gerçek bir ihtiyaç doğsa bile bu davayı kötüniyetle açan mirasçının TMK m. 418 uyarınca menfaat çatışması sebebiyle vasi atanmasının önüne geçilir.
VII. Tam Kısıtlama (Vesayet), Yasal Danışmanlık (TMK m. 429) ve Temsil Kayyımlığı Karşılaştırması
| Karşılaştırma Kriteri | Tam Kısıtlama / Vesayet (TMK m. 405–408) | Yasal Danışmanlık (TMK m. 429) | Yönetim / Temsil Kayyımlığı (TMK m. 426–427) |
|---|---|---|---|
| Fiil Ehliyetine Etkisi | Kişiyi sınırlı ehliyetsiz kılar; tüm önemli işlemleri vasi yürütür. | Ehliyet korunur; yalnızca m. 429'daki 9 işlemde oy danışmanı onayı veya ana malvarlığı yönetim sınırı vardır. | Kişinin genel fiil ehliyetini kaldırmaz; yalnızca belirli bir iş veya malvarlığı yönetimiyle sınırlıdır. |
| Temel Uygulama Alanı | İleri demans, akıl hastalığı veya serveti tüketen ağır savurganlık. | Yaşlılıkta büyük taşınmaz/kefalet riskine karşı koruma; gelirlerde özgür tasarruf. | Geçici hastalıkta acil şirket/mal yönetimi veya menfaat çatışmasında tekil iş temsili. |
| Sağlık Kurulu Raporu Şartı | TMK m. 405 için zorunlu; m. 406/408 için hakimin bizzat dinlemesi şart. | Koruma ihtiyacını ve fiil ehliyeti düzeyini gösteren tıbbi/olgusal tespit gerekir. | Kişinin görüşü ve tıbbi/fiili imkansızlık tespiti yeterlidir. |
| Vasiyetname Yapma Ehliyeti | Ayırt etme gücü (TMK m. 502) yoksa yapılamaz; varsa 15 yaş üzeri tamdır. | Kişiye sıkı sıkıya bağlı vasiyetname yapma hakkı ayırt etme gücü olduğu sürece serbesttir. | Kişiye sıkı sıkıya bağlı hakları etkilemez. |
VIII. Yargıtay Hukuk Dairelerinin Kısıtlama ve İrade Özgürlüğü İlkeleri
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi / 2. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (TMK m. 406 Darlık/Yoksulluk Şartı):
"TMK m. 406 uyarınca savurganlık veya kötü yönetim nedeniyle kısıtlama kararı verilebilmesi için yapılan harcama veya tasarrufların kısıtlanması istenen kişiyi veya ailesini darlık ya da yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açması şarttır. Yüksek gelir ve servet sahibi bir kişinin malvarlığının bir bölümünü bağışlaması veya yatırım yapması, kendisini yoksulluğa düşürmedikçe tek başına kısıtlama nedeni oluşturmaz."
Yargıtay Hukuk Daireleri, Yerleşik İçtihat İlkesi (Ölçülülük ve Yasal Danışmanlık):
"Resmi sağlık kurulu raporunda kişinin akıl hastalığı veya akıl zayıflığının tam vesayet altına alınmasını gerektirir ağırlıkta olmadığı, ancak karmaşık mali ve taşınmaz işlemlerinde korunması gerektiği tespit edildiğinde, mahkemece ölçülülük ilkesi uyarınca tam kısıtlama yerine TMK m. 429 kapsamında oy veya yönetim danışmanı atanması değerlendirilmelidir."
IX. Pratik Uygulama: Kötüniyetli Kısıtlama Talebine İtiraz ve İhtiyati Tedbirin Kaldırılması Dilekçesi Taslağı
CEVAP VE TEDBİR İTİRAZ DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR
SULH HUKUK MAHKEMESİ HAKİMLİĞİ'NE
(Vesayet / Kısıtlama Talebine İtiraz ve HMK m. 394 Tedbir Kaldırma Taleplidir)
DOSYA NO: 2026/... E.
KISITLANMASI İSTENEN (BEYANDA BULUNAN): [Adı Soyadı, TCKN, Adres]
VEKİLİ: Av. [Adı Soyadı]
İHBAR EDEN / DAVACI: [Mirasçı Adı Soyadı]
KONU: İhbar edenin kötüniyetli TMK m. 405–406 kısıtlama talebinin reddi ile müvekkilin malvarlığı üzerine konulan geçici ihtiyati tedbirlerin derhal kaldırılması talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1. İhbar eden, müvekkilin kendi tasarruf iradesiyle şirket payları ve taşınmazları üzerinde yaptığı hukuki işlemleri engellemek ve müstakbel miras beklentisini korumak amacıyla işbu haksız kısıtlama ihbarında bulunmuştur.
2. Müvekkilin bilinci, muhakeme ve ayırt etme gücü tamamen yerindedir (Ek-1: [Tam Teşekküllü Hastane] tarihli güncel nöropsikiyatri sağlık kurulu raporu). Ayrıca müvekkilin aylık kira ve temettü gelirleri yaşam standartlarını fazlasıyla karşılamakta olup, TMK m. 406'nın aradığı "kendisini veya ailesini darlık ve yoksulluğa düşürme tehlikesi" hiçbir şekilde söz konusu değildir.
3. TMK m. 409 gereğince müvekkilin Sayın Mahkemece bizzat dinlenmesini, bilimsel sağlık kurulu raporu alınmasını ve henüz tıbbi rapor dahi olmaksızın müvekkilin ticari itibarını zedeleyen banka/tapu tedbirlerinin ivedilikle kaldırılmasını talep ederiz.
SONUÇ VE İSTEM: Haksız ve kötüniyetli kısıtlama talebinin REDDİNE, müvekkilin malvarlığı üzerindeki tedbirlerin KALDIRILMASINA karar verilmesini arz ve talep ederiz.
Kısıtlanması İstenen Vekili
Av. [Adı Soyadı]
X. Yaşlı Malvarlığı Sahipleri ve Aileler İçin Önleyici Hukuki Kontrol Listesi
- Ehliyet Belgelemesi: Yüksek tutarlı devir, kefalet veya vasiyetname işlemleri öncesinde resmi devlet/üniversite hastanesinden güncel tarihli tam heyet akıl sağlığı raporu alınmalıdır.
- Ölçülü Araç Seçimi: Tam kısıtlama yerine, kişinin günlük gelirinde özgür kalacağı TMK m. 429 yasal danışmanlık (oy veya yönetim danışmanı) ya da kurumsal aile anayasası / yönetim kurulu denetimi tercih edilmelidir.
- İsteğe Bağlı Vesayet (TMK m. 408): Fiziksel yetersizlik yaşayan ancak zihni açık kişi güvendiği bir kişinin denetiminde kalmak istiyorsa kendi isteğiyle m. 408 veya m. 429 başvurusu yapabilir.
- Vasiyet ve Şirket Devri Planlaması: Kötüniyetli kısıtlama iddialarına kapı bırakmamak için varlık devirlerinde bağımsız değerleme ve noter tutanakları eksiksiz düzenlenmelidir.
XI. Sonuç
Yaşlı malvarlığı sahiplerinin korunması ile irade özerkliğinin savunulması, medeni hukukun en hassas alanlarından biridir:
- Yaşlılık Kısıtlama Sebebi Değildir: TMK m. 405–406 şartları resmi sağlık kurulu raporu veya yoksulluğa düşme tehlikesiyle kanıtlanmadıkça hiç kimsenin fiil ehliyeti kaldırılamaz.
- TMK m. 429 En Esnek Çözümdür: Tam vesayetin ağır sonuçları yerine oy veya yönetim danışmanlığı ile yalnızca kritik işlemlerin denetlenmesi mümkündür.
- Usul Güvencesi Kötüniyeti Önler: TMK m. 409 uyarınca hakimin kişiyi bizzat dinlemesi ve objektif heyet raporu, mirasçıların kötüniyetli kısıtlama girişimlerine karşı en güçlü teminattır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m. 15, m. 405–410, m. 429, m. 462–463 Vesayet Hukuku)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m. 389–394 İhtiyati Tedbir ve İtiraz)
- Yargıtay 2. ve 8. Hukuk Dairesi Vesayet ve Yasal Danışmanlık İçtihatları
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
İsim ve Soyadı Değiştirme Davası (TMK m. 27), Boşanan Annenin Soyadını Çocuğa Vermesi ve Nüfus Kayıt Düzeltimi
4721 sayılı TMK m. 27 haklı sebeple ad/soyadı değişikliği, AYM'nin TMK m. 187 iptali, boşanan annenin çocuğa kendi... -
Aile Vakfı ve Yeni Vakıf Kuruluşu (TMK m. 101 vd.), Vergi Muafiyeti Statüsü, Vakıf Senedi Hazırlama ve VGM Denetimleri (2026)
4721 sayılı TMK m. 101-117 ve 5737 sayılı Kanun kapsamında yeni vakıf kuruluşu, 2026 yılı 5.000.000 TL asgari... -
Soybağının Reddi, Babalık Davası ve Tanımanın İptali (TMK m. 286–303): Zorunlu DNA Testi ve Mirasa Etkisi
4721 sayılı TMK m. 286–303, AYM'nin anaya dava hakkı tanıyan iptal kararı sonrası yeni süreler ve HMK m. 292 zorunlu... -
Anlaşmalı Boşanma: Şartlar, Süreç ve Protokol
TMK m.166/3 kapsamında anlaşmalı boşanma şartları, boşanma protokolü hazırlama esasları (velayet, nafaka, mal... -
Velayet Davası: Haklar, Süreç ve Kriterler
TMK m.335-351 kapsamında velayet davası nasıl açılır? Velayet kavramı, boşanmada velayetin düzenlenmesi, çocuğun üstün...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Hayır. Yaşlılık tek başına kısıtlama nedeni değildir. TMK m. 405 kapsamında akıl hastalığı/zayıflığı nedeniyle işlerini görememesi veya TMK m. 406 kapsamında malvarlığını kötü yöneterek kendisini ya da ailesini darlığa düşürme tehlikesi oluşturması gerekir; yalnızca TMK m. 408'de kişi kendi rızasıyla yaşlılık nedeniyle kısıtlanmayı isteyebilir.
Mirasçıların ileride miras paylarının azalacağı endişesiyle ebeveynlerinin harcama ve satışlarını durdurmak istemeleri geçerli bir kısıtlama sebebi değildir. Kişinin ayırt etme gücü yerindeyse ve kendisini yoksulluğa düşürme tehlikesi yoksa Sulh Hukuk Mahkemesi kötüniyetli kısıtlama talebini reddeder.
Tam vesayette kişi sınırlı ehliyetsiz sayılır ve tüm malvarlığı işlemlerini vasi yönetir. TMK m. 429 yasal danışmanlıkta ise kişinin fiil ehliyeti korunur; yalnızca taşınmaz satışı, kefalet, kambiyo senedi düzenleme, bağışlama gibi kritik işlemlerde oy danışmanının onayı aranır veya kişi gelirlerinde serbest kalmak kaydıyla ana malvarlığı yönetimi danışmana bırakılır.
Hayır. TMK m. 409 uyarınca savurganlık, kötü yönetim veya istek üzerine kısıtlamalarda hakimin kişiyi bizzat dinlemesi zorunludur; akıl hastalığı/zayıflığı iddialarında ise tam teşekküllü resmi hastane sağlık kurulu raporu alınması şarttır.
Hayır. TMK m. 462 ve m. 463 uyarınca taşınmaz alım-satımı, rehin, önemli şirket katılımı veya işletme devri için vasinin vesayet makamı olan Sulh Hukuk Mahkemesinden ve ağır işlemlerde ayrıca denetim makamı olan Asliye Hukuk Mahkemesinden önceden izin alması zorunludur.
Kısıtlı ile ciddi menfaat çatışması veya düşmanlığı bulunan kişiler TMK m. 418 gereği vasi olarak atanamaz. Davayı haksız yere açtığı anlaşılan mirasçıya karşı menfaat çatışması itirazı ileri sürülerek tarafsız üçüncü bir kişi veya diğer uygun akrabanın atanması talep edilebilir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.







