Özet
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 220 uyarınca kişisel mal statüsünde bulunan düğün takıları ve ziynet eşyalarının boşanma sürecinde paylaşımı ve iadesi konusunda Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ile Hukuk Genel Kurulu yerleşik içtihatları köklü bir değişikliğe uğramıştır. Güncel içtihada göre, taraflar arasında aksine bir anlaşma veya ispatlanmış yerel örf ve adet bulunmadıkça takıların doğrudan kadına ait olduğu yönündeki eski karine terk edilmiş; kadına özgü, erkeğe özgü, kime takıldığı belli nötr takılar ve ortak sandık ayrımına dayalı kademeli paylaşım kriteri benimsenmiştir. Bu incelemede; düğün video ve fotoğraf kayıtlarının kuyumcu bilirkişisi marifetiyle çözümlenmesi, terditli aynen iade veya dava/ıslah tarihindeki rayiç bedel talebi, iade edilmemek üzere bozdurulma savunmasında ispat yükü, nispi harç rejimi ve zamanaşımı kuralları ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — Düğün Takılarının Hukuki Niteliği ve Yargıtay İçtihadındaki Tarihsel Dönüşüm
Türk toplumunda evlilik merasimleri sırasında gelin ve damada takılan altınlar, bilezikler, setler ve nakit paralar, evliliğin ekonomik başlangıcını oluşturan önemli birer malvarlığı değeridir. Evlilik birliğinin boşanma ile sona ermesi halinde ise bu değerlerin kime ait olacağı ve nasıl iade edileceği hususu, Aile Hukuku uygulamasında en sık karşılaşılan çekişmeli uyuşmazlık alanlarından birini teşkil etmektedir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) mal rejimlerine ilişkin hükümleri çerçevesinde düğünde takılan ziynet eşyaları ve paralar, eşlerin karşılıklı emekleriyle edindikleri "edinilmiş mal" kategorisine değil; karşılıksız kazanma (bağışlama) yoluyla elde edilen kişisel mal kategorisine girmektedir. Ancak hangi eşe bağışlandığının ve dolayısıyla kimin kişisel malı olduğunun belirlenmesi, uzun yıllar boyunca yargısal içtihatlarla şekillendirilmiştir.
Yargıtay'ın uzun yıllar boyunca uyguladığı eski içtihadına göre, kime ve kim tarafından takıldığına bakılmaksızın düğünde takılan tüm ziynet eşyaları ve paralar aksine anlaşma veya yerel adet olmadıkça kadına bağışlanmış sayılmakta ve kadının kişisel malı kabul edilmekteydi. Ancak 2024 yılında Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin verdiği dönüm noktası niteliğindeki kararlarla birlikte bu mutlak karine terk edilmiş; 2025 ve 2026 yıllarında istikrar kazanan yeni dönemde hakkaniyet, mülkiyet karinesi ve cinsiyete özgüleme esaslarına dayalı çok kademeli bir paylaşım sistemine geçilmiştir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Velayet Davası Dilekçesi Örneği 2026 başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 220/1-2: "Aşağıda sayılanlar, kanun gereğince kişisel maldır: 1. Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya, 2. Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri..."
II. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin Güncel Sıralı Paylaşım Kriterleri (2024–2026)
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2024 yılından itibaren yerleşik hale gelen ve 2026 yılı itibarıyla tüm Aile Mahkemelerince esas alınan yeni içtihadında, ziynet eşyalarının mülkiyetinin tespitinde izlenecek hukuki yöntem kesin bir hiyerarşik sıraya bağlanmıştır. Mahkemeler somut uyuşmazlığı çözerken bu sıralamayı aşama aşama takip etmekle yükümlüdür. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Nafaka Artırım Dilekçesi Örneği 2026 başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Birinci basamakta taraflar arasındaki anlaşma yer almaktadır. Eşler evlilik öncesi nişanlılık döneminde, düğün öncesinde veya evlilik sırasında takıların kime ait olacağı ya da nasıl paylaşılacağı konusunda yazılı veya ispatlanabilir sözlü bir anlaşma yapmışlarsa, TMK ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) sözleşme serbestisi ilkesi uyarınca öncelikle bu anlaşmaya itibar edilir. Örneğin çiftlerin düğün takılarını ortak hesapta birleştirerek konut peşinatı yapma veya eşit bölüşme yönündeki açık iradeleri belirleyici kabul edilir.
İkinci basamakta ise taraflar arasında bir anlaşma bulunmaması halinde yerel örf ve adetin varlığı araştırılır. Düğünün yapıldığı veya tarafların mensup olduğu yörede takıların mülkiyetine ilişkin yerleşik bir örf ve adet kuralı bulunduğu iddia ve ispat edilirse, uyuşmazlık bu yerel adete göre çözümlenir. Ancak Yargıtay, yerel adetin mahkemece kendiliğinden varsayılamayacağını; bu yönde iddiası bulunan tarafın tanık beyanları ve somut verilerle yerel adeti usulünce ispatlaması gerektiğini vurgulamaktadır.
Üçüncü ve uygulamada en çok başvurulan basamak ise hem anlaşmanın hem de ispatlanmış yerel adetin bulunmadığı hallerdir. Bu aşamada eşyaların cinsiyete özgü olup olmadığı ve nötr eşyalarda fiziken kime takıldığı kriterleri devreye girmektedir. Böylece düğün sırasında davetlilerin iradesinin kime yöneldiği objektif verilerle tespit edilmiş olur.
III. Kadına Özgü, Erkeğe Özgü, Nötr Takılar ve Ortak Sandık Ayrımı
Güncel Yargıtay 2. Hukuk Dairesi içtihadının omurgasını oluşturan bu ayrım, takıların niteliğine ve takılma biçimine göre dört farklı hukuki statü doğurmaktadır. Her bir kategoride mülkiyet karinesi farklı işlediğinden, dava dilekçesinde ziynet kalemlerinin bu ayrıma göre tasnif edilmesi büyük önem taşır.
İlk kategori kadına özgü ziynet eşyalarıdır. Bilezik (burma, mega, işçilikli bilezik), gerdanlık, kolye, küpe, halhal, üçlü/beşli takı seti ve yüzük gibi toplumumuzda geleneksel olarak kadınlar tarafından kullanılan eşyalar bu kapsamdadır. Kadına özgü bu eşyalar düğün merasiminde ister gelinin yakasına/koluna ister damadın üzerine takılmış olsun, aksine anlaşma veya yerel adet bulunmadıkça kadına bağışlanmış sayılır ve kadının kişisel malı kabul edilir.
İkinci kategori erkeğe özgü eşyalardır. Erkek kol saati, erkek yüzüğü, kol düğmesi gibi yalnızca erkeğin kullanımına özgülenen değerli eşyalar bu grupta yer alır ve doğrudan erkeğin kişisel malı sayılır. Üçüncü kategori ise her iki cinse de özgülenebilen (nötr) ekonomik değerlerdir. Çeyrek altın, yarım altın, tam altın, cumhuriyet altını, ata altını, gremse ve Türk Lirası veya döviz cinsinden nakit paralar bu kapsamdadır. Yeni içtihada göre bu nötr değerler, düğünde fiziken kimin yakasına veya kurdelesine takıldıysa onun kişisel malı kabul edilir.
Dördüncü kategori olan takı sandığı veya takı torbası uygulaması da modern düğünlerde sıkça görülen bir olgudur. Davetlilerin takıları gelin veya damadın üzerine takmak yerine salon girişindeki ortak bir kutuya, sandığa ya da keseye bırakması halinde, hangi altının veya paranın kime özgülenerek atıldığı fiziken ayrıştırılamamaktadır. Yargıtay, ortak sandığa konulan kadına özgü eşyaların yine kadına, erkeğe özgü eşyaların erkeğe ait olacağını; buna karşılık kime takıldığı belli olmayan nötr altın ve paraların ise eşler arasında yarı yarıya (paylı mülkiyet esasıyla) ortak mal kabul edileceğini belirtmektedir.
| Takı / Değer Türü | Hukuki Kategori | Fiziken Gelin Üzerine Takılırsa | Fiziken Damat Üzerine Takılırsa | Ortak Sandığa / Torbaya Atılırsa |
|---|---|---|---|---|
| Bilezik, Kolye, Set, Küpe | Kadına Özgü Ziynet | Kadına aittir | Kadına aittir | Kadına aittir |
| Erkek Kol Saati, Erkek Yüzüğü | Erkeğe Özgü Eşya | Erkeğe aittir | Erkeğe aittir | Erkeğe aittir |
| Çeyrek, Yarım, Tam, Cumhuriyet Altını | Nötr Ekonomik Değer | Kadına aittir | Erkeğe aittir | Eşit paylaşılır (%50 - %50) |
| TL ve Döviz Nakit Paralar | Nötr Ekonomik Değer | Kadına aittir | Erkeğe aittir | Eşit paylaşılır (%50 - %50) |
IV. İspat Yükü, Düğün Videolarının İncelenmesi ve Kuyumcu Bilirkişi Raporu
TMK m. 6 ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190 uyarınca, kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. Ziynet alacağı davalarında ispat yükü üç temel aşamada kendini gösterir: düğünde hangi takıların takıldığının ispatı, bu takıların kimde kaldığının ispatı ve takıların bozdurulması halinde akıbetinin ispatı.
Güncel içtihatla birlikte takıların varlığının ve kime takıldığının ispatında düğün video kayıtları ve düğün fotoğrafları davanın en belirleyici delili haline gelmiştir. Davacı tarafın takı merasiminin başından sonuna kadar kesintisiz video kayıtlarını (USB bellek veya DVD formatında) ve yüksek çözünürlüklü fotoğrafları mahkemeye sunması gerekir. Yargıtay uygulamasında, yalnızca tanık beyanlarıyla onlarca bilezik veya tam altının varlığının soyut biçimde ileri sürülmesi yeterli görülmemekte; tanık ifadelerinin görsel kayıtlarla veya banka/kuyumcu faturalarıyla desteklenmesi aranmaktadır.
Mahkeme, sunulan düğün video ve fotoğraflarını dosya kapsamında görevlendirilen bir kuyumcu bilirkişisine (gerektiğinde görüntü çözümleme uzmanı ile birlikte) tevdi eder. Bilirkişi incelemesinde iki ayrı tespit aynı anda yapılır: Öncelikle her bir altın türünün cinsi, ayarı (22 ayar, 24 ayar, 14 ayar vb.), adedi ve yaklaşık gramajı belirlenir; ardından yeni içtihat doğrultusunda takıların gelin kurdelesine mi, damat kurdelesine mi yoksa ortak takı kesesine mi konulduğu kare kare raporlanır.
Ayrıca ziynet eşyalarının olağan olarak kadının üzerinde veya zilyetliğinde bulunduğu kabul edildiğinden, kadın eş evden ayrılırken ziynetlerin elinden alındığını, zorla veya rızası dışında erkek eşte bırakıldığını yahut ortak kasada kaldığını ispatlamakla yükümlüdür. Ancak kadın eşin ortak konuttan şiddet, acil tahliye veya fiili engelleme nedeniyle eşyalarını alamadan ayrılmak zorunda kaldığını tanık veya kolluk tutanağıyla kanıtlaması halinde, ziynetlerin evde (davalı eşin hakimiyet alanında) kaldığı kabul edilir.
V. "İade Edilmemek Üzere Bozdurulma" Savunması ve İspat Külfetinin Yer Değiştirmesi
Ziynet alacağı davalarında davalı eşin en sık başvurduğu savunma biçimi, "düğün takılarının evlilik sırasında düğün borçlarının ödenmesi, balayı masrafları, ev eşyası alımı, kredi borcunun kapatılması veya ortak geçim ihtiyaçları için eşin rızasıyla bozdurulup harcandığı" yönündedir. Bu savunma hukuken bir borçtan kurtulma (itfa veya bağışlama) iddiası niteliğindedir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 2. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarına göre, evlilik birliği içinde kadına ait ziynet eşyalarının bozdurularak erkek eş tarafından veya ortak ihtiyaçlar uğruna harcandığı sabit ise, kural olarak erkek eş bu ziynetleri iade etmekle yükümlüdür. Çünkü kadının evlilik birliğinin mali yükünü hafifletmek amacıyla kendi kişisel malını geçici olarak vermesi, o malvarlığı üzerindeki mülkiyet hakkından feragat ettiği anlamına gelmez.
Bu noktada ispat yükü kritik bir biçimde yer değiştirir: Davalı erkek eşin iade borcundan kurtulabilmesi için, ziynet eşyalarının "iade edilmemek üzere (bağışlama amacıyla)" kendisine verildiğini kesin ve inandırıcı delillerle ispatlaması gerekir. Kadın eşin altınları sadece bozdurulmasına rıza göstermesi veya banka hesabına yatırılmasına ses çıkarmaması, tek başına "iade edilmemek üzere bağışladığı" anlamına gelmez. Bozdurulan altınlarla erkek eşin adına araç veya taşınmaz alınması halinde ise, durum hem ziynet alacağı hem de Medeni Hukuk kapsamında değer artış payı / katılma alacağı davası bakımından ayrıca değerlendirilir.
VI. Terditli Dava Kurgusu: Aynen İade ve Dava/Islah Tarihindeki Rayiç Bedel
Ziynet eşyası davalarında talep sonucunun (netice-i talebin) nasıl formüle edildiği, enflasyonist ortamlarda hak kaybı yaşanmaması açısından belirleyici rol oynar. Davacının yalnızca nakdi bedel talep etmesi halinde, dava süresince altın fiyatlarında yaşanabilecek artışlardan yararlanma imkanı daralabilir; buna karşılık yalnızca aynen iade talep edilmesi ise eşyaların bozdurulmuş olması halinde infaz güçlüğüne yol açabilir.
Bu nedenle Yargıtay uygulaması ve HMK m. 111 uyarınca en sağlıklı dava kurgusu terditli (kademeli) taleptir. Davacı dilekçesinde öncelikle ziynet eşyalarının nitelik, gram ve ayarları belirtilerek aynen iadesini, aynen iadenin mümkün olmaması halinde ise dava tarihindeki (veya ıslahla artırıldığı takdirde ıslah tarihindeki) rayiç bedelinin tahsilini istemelidir.
Önemle belirtmek gerekir ki, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi yerleşik içtihatlarına göre mahkeme davacının talebiyle bağlıdır (HMK m. 26). Davacı dava dilekçesinde her bir ziynet kaleminin değerini belirleyip harcını yatırmışsa, yargılama sırasında alınan kuyumcu bilirkişi raporuyla güncel altın fiyatlarının yükseldiği tespit edildiğinde, harcı tamamlanmak suretiyle ıslah (HMK m. 176) yapılarak dava değeri güncellenebilir. Islah ile artırılan kısım bakımından yasal faiz ıslah tarihinden, başlangıçta talep edilen kısım bakımından ise dava tarihinden (daha önce ihtarname ile temerrüde düşürülmüşse temerrüt tarihinden) itibaren işletilir. Öte yandan, aynen iadeye hükmedilen hallerde icra takibi aşamasında borçlu altınları teslim edemezse, 2004 sayılı Kanunun ilgili hükümleri uyarınca icra müdürlüğünce hesaplanacak fiili haciz/infaz tarihindeki rayiç değer üzerinden tahsilat yapılabilmesi de aynen iade talebinin önemli bir avantajıdır.
VII. Görevli Mahkeme, Nispi Harç Rejimi ve Vekalet Ücreti Esasları
Ziynet eşyası alacağı davalarında görevli mahkeme, 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m. 4 uyarınca Aile Mahkemesidir. Aile Mahkemesinin kurulmadığı yerlerde ise uyuşmazlığa Aile Mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemesi bakar. Nişanın bozulması nedeniyle açılan hediye ve ziynetlerin iadesi davaları da TMK m. 122 kapsamında yine Aile Mahkemesinin görev alanına girer.
Yetkili mahkeme bakımından ise davanın açılış şekline göre farklılık ortaya çıkar. Ziynet alacağı boşanma davasıyla birlikte açılmışsa boşanma davasına bakan yetkili Aile Mahkemesi (TMK m. 168: eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi) bu talebi de inceler. Boşanma davasından bağımsız olarak sonradan açılan ziynet davalarında ise HMK m. 6 uyarınca davalının yerleşim yeri mahkemesi genel yetkili mahkemedir.
Uygulamada en sık karıştırılan hususlardan biri harç ve vekalet ücreti rejimidir. Nafaka ve boşanmaya bağlı maddi-manevi tazminat (TMK m. 174) talepleri boşanmanın fer'i (eki) niteliğinde olduğundan ayrıca nispi harca tabi değildir. Buna karşılık ziynet eşyası alacağı boşanmanın fer'i değil, bağımsız (müstakil) bir malvarlığı davasıdır. Bu nedenle boşanma dilekçesinin içinde talep edilmiş olsa dahi, talep edilen ziynet bedeli üzerinden 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca peşin nispi karar ve ilam harcı yatırılması zorunludur. Harç yatırılmadan işlem yapılamaz; harç eksik yatırılmışsa mahkeme davacıya HMK m. 120 ve Harçlar Kanunu m. 30 gereğince kesin süre verir. Aynı şekilde dava sonunda kabul ve ret oranlarına göre taraflar lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca nispi vekalet ücretine hükmedilir.
VIII. Zamanaşımı Süreleri ve Boşanma Davasından Ayrı veya Birlikte Açılma
Ziynet eşyası davalarının boşanma davası ile aynı dilekçede mi yoksa boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir dava olarak mı açılacağı, stratejik bir tercihtir. Ayrı dava açılması durumunda boşanma davasının uzamasının önüne geçilirken; birlikte açılması durumunda ise aynı tanıkların ve delillerin tek dosyada değerlendirilmesi sağlanır. Ancak yargılama ekonomisi bakımından pek çok uyuşmazlıkta boşanma davası sürerken ziynet davasının tefrik edildiği (ayrıldığı) görülmektedir.
Zamanaşımı meselesinde ise mülkiyet hakkı ile alacak/tazminat hakkı arasındaki ince hukuki ayrım belirleyicidir. Ziynet eşyaları halen davalının elinde mevcutsa ve davacı mülkiyet hakkına dayanarak istihkak davası (aynen iade) açıyorsa, mülkiyet hakkına dayalı istihkak talepleri kural olarak zamanaşımına tabi değildir. Buna karşılık ziynet eşyaları elden çıkarılmış, bozdurulmuş ve mevcut olmaktan çıkmışsa, artık aynen iade mümkün olmadığından talep tazminat/alacak davasına dönüşür.
Tazminat veya bedel iadesine dönüşen ziynet alacağı talepleri, TBK m. 146 uyarınca 10 yıllık genel zamanaşımı süresine tabidir. Bu 10 yıllık sürenin başlangıç anı ise TBK m. 153/3 hükmü dikkate alınarak belirlenir. TMK ve TBK m. 153/3 gereğince, "Evlilik devam ettiği sürece, eşlerin diğerinden olan alacakları için zamanaşımı işlemez." Dolayısıyla 10 yıllık zamanaşımı süresi, düğün tarihinden veya altınların bozdurulduğu tarihten değil, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 153/1-(3): "Aşağıdaki durumlarda zamanaşımı işlemeye başlamaz, başlamışsa durur: ... 3. Evlilik devam ettiği sürece, eşlerin diğerinden olan alacakları için."
IX. Ziynet Eşyası Davalarında Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ve HGK Yerleşik İlkeleri
2024 yılından itibaren şekillenen ve 2026 yılı itibarıyla aile mahkemelerinin kararlarına yön veren yerleşik yüksek yargı ilkeleri, düğün takılarının aidiyetini belirlemede hem hakkaniyeti hem de somut delil disiplini esas almaktadır. Özellikle sosyal ve ekonomik şartların değişmesi, düğün masraflarının ve takı geleneklerinin her iki taraf ailesince paylaşılması olgusu, eski mutlak karinenin terk edilmesinde belirleyici rol oynamıştır.
Yargıtay'ın güncel denetim pratiğinde yerel mahkemelerden beklenen en önemli husus, tarafların anlaşma ve yerel adet iddialarını öncelikle değerlendirmesi, ardından düğün görüntülerindeki her bir takı kaleminin kimin üzerine takıldığını somut olarak ayrıştırmasıdır. Eksik inceleme ile tüm altınların kadına veya yalnızca beyanla erkeğe verilmesi bozma nedeni sayılmaktadır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Sıralı Paylaşım Kriteri): "Düğünde takılan ziynet eşyaları ve paralar konusunda eşler arasında paylaşım anlaşması varsa bu anlaşmaya, anlaşma yoksa yerel örf ve adete göre karar verilir. Anlaşma ve yerel adet ispatlanamazsa; kadına özgü takılar kime takılırsa takılsın kadına, erkeğe özgü takılar erkeğe aittir. Her iki cinse özgülenebilen çeyrek altın, tam altın ve nakit para gibi değerler ise fiziken kime takıldıysa onun kişisel malı sayılır; takı sandığına konulan ve kime ait olduğu belirlenemeyen nötr değerler eşler arasında yarı yarıya paylaşılır."
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Yerleşik İçtihat İlkesi (Bozdurulan Ziynetlerin İadesi): "Evlilik birliği içerisinde kadına ait ziynet eşyalarının düğün borçları, ev ihtiyaçları veya ortak giderler için bozdurulduğunun anlaşılması halinde; davalı erkek eş, bu ziynetlerin kendisine iade edilmemek üzere (bağışlama amacıyla) verildiğini kesin delillerle ispatlayamadığı sürece, bozdurulan ziynetleri iade etmekle yükümlüdür."
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Nispi Harç ve Islah): "Ziynet eşyası alacağı davası boşanmanın fer'i niteliğinde olmadığından nispi karar ve ilam harcına tabidir. Terditli açılan davada bedel talebi yönünden dava tarihindeki değer esas alınarak harç tamamlanır; yargılama sırasında alınan kuyumcu bilirkişi raporuyla tespit edilen güncel rayiç bedel üzerinden ıslah yapılması halinde, ıslah edilen miktar için ıslah tarihinden itibaren yasal faize hükmedilir."
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Düğün Kayıtları ile İspat): "Davacının talep ettiği ziynet eşyalarının miktarı, cinsi ve kime takıldığı hususu yalnızca soyut tanık anlatımlarıyla ispatlanamaz. Mutlaka düğün video ve fotoğraf kayıtlarının uzman kuyumcu bilirkişisine inceletilmesi, takıların gelin veya damadın üzerine mi takıldığının yoksa ortak sandığa mı atıldığının somut olarak tespit edilmesi gerekir."
Görüldüğü üzere yüksek yargı içtihatları bir bütün olarak ele alındığında, mülkiyetin kime ait olduğunun tespiti ile ziynetlerin bozdurulması halinde iade sorumluluğunun doğumu birbirinden ayrı ispat kurallarına tabi tutulmaktadır. Davacı tarafın düğünde takılan değerleri ve evlilik içinde rızası dışında alındığını veya bozdurulduğunu ortaya koyması halinde, bağışlama savunmasının ispat yükü tamamen karşı tarafa geçmektedir.
X. Pratik Uygulama: Terditli Ziynet Eşyası Alacağı Dava Dilekçesi Örneği
Aile Mahkemesinde müstakil olarak (veya boşanma davasından ayrı) açılacak terditli ziynet eşyası aynen iade / rayiç bedel alacağı davası için temel dilekçe kurgusu aşağıda yer almaktadır:
DAVA DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR
NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ'NE
(HMK m. 111 Uyarınca Terditli Aynen İade ve Rayiç Bedel Alacağı Taleplidir)
| DAVACI | : [Adı Soyadı, TCKN, Adresi] |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi] |
| DAVALI | : [Adı Soyadı, TCKN, Adresi] |
| HARCA ESAS DEĞER | : [Şimdilik Hesaplanan Toplam TL Bedel — Nispi Harca Tabidir] |
| DAVA KONUSU | : TMK m. 220 ve yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca müvekkilin kişisel malı niteliğindeki ziynet eşyalarının öncelikle AYNEN İADESİ, aynen iadenin mümkün olmaması halinde fazlaya ve ıslaha ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik [Tutar] TL rayiç bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsili talebidir. |
AÇIKLAMALAR :
1. Davacı müvekkil ile davalı ../../2022 tarihinde evlenmiş olup, taraflar arasında [Mahkeme/Dosya No] sayılı dosya ile boşanma davası derdesttir (veya ../../2026 tarihinde kesinleşmiştir). Düğün merasiminde davacı müvekkile ve ortak takı kesesine ekli listede ayrıntısı yer alan kadına özgü bilezikler, takı seti, yüzükler ve çeyrek/tam altınlar takılmıştır (Ek-1: Düğün Video Kaydı USB ve Fotoğraf Albümü).
2. Güncel Yargıtay 2. Hukuk Dairesi içtihatları uyarınca; ekli tabloda yer alan 12 adet 22 ayar 20 gram burma bilezik, 1 adet 22 ayar gerdanlık seti ve 2 adet küpe kadına özgü ziynet eşyası olup tamamı müvekkilin kişisel malıdır. Ayrıca düğün videosunda doğrudan müvekkilin kurdelesine takıldığı net biçimde görülen 18 adet çeyrek altın ve 4 adet tam altın ile ortak sandığa atılan nakit paranın yarı payı da müvekkile aittir.
3. Evlilik birliğinin ilk yılında davalının kredi borçlarını kapatmak ve iş yeri açmak amacıyla söz konusu ziynet eşyalarının büyük kısmı davalı tarafından bozdurulmuş, kalan kısmı ise davalının evdeki kasasında kalmıştır. Müvekkil ziynet eşyalarını davalıya iade edilmemek üzere bağışlamamıştır. Yerleşik Yargıtay Hukuk Genel Kurulu içtihadı gereğince, bozdurulan ziynetlerin iade edilmemek üzere verildiğini ispat yükü davalıya aittir.
4. Düğün video kayıtlarının kuyumcu bilirkişisi marifetiyle çözümlenmesi, her bir kalemin gram/ayar değerinin ve güncel rayiç bedelinin belirlenmesi amacıyla işbu davayı açma zarureti doğmuştur.
SONUÇ VE İSTEM :
Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle; fazlaya ve ıslaha ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla davamızın KABULÜ ile, ekli listede cinsi, ayarı ve gramajı belirtilen müvekkile ait ziynet eşyalarının davalıdan AYNEN İADESİNE; aynen iadenin mümkün olmaması halinde ise bilirkişi raporuyla tespit edilecek güncel rayiç bedeli esas alınmak üzere şimdilik [Tutar] TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini vekaleten arz ve talep ederiz.
Davacı Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza
XI. Ziynet Alacağı Davası Öncesi Delil Hazırlama ve Strateji Kontrol Listesi
Ziynet eşyası davasında hak kaybına uğramamak ve güncel Yargıtay kriterlerine uyumlu bir dosya sunmak için dava öncesinde yürütülecek hazırlık süreci, yargılamanın süresini ve tahsil kabiliyetini doğrudan etkilemektedir. Özellikle düğün tarihinin üzerinden yıllar geçmiş dosyalarda delillerin kaybolmadan derlenmesi büyük önem taşır.
Aşağıdaki beş aşamalı kontrol listesi, dava dilekçesi hazırlanmadan önce hem müstakil davalarda hem de boşanma davasıyla birlikte açılacak taleplerde eksiksiz yerine getirilmelidir:
- Düğün Ham Video ve Fotoğraf Arşivinin Temini: Takı töreninin tamamını gösteren kesintisiz video kaydı ve fotoğraflar temin edilmeli; takıların gelin mi damat mı yoksa ortak sandığa mı konulduğu saniye saniye işaretlenmelidir.
- Takı Listesinin Bilimsel Tasnifi: Talep edilecek kalemler kadına özgü ziynetler, erkeğe özgü eşyalar, kime takıldığı belli nötr değerler ve ortak sandık kalemleri şeklinde dört başlıkta tablolaştırılmalıdır.
- Bozdurma ve Banka Hareketlerinin Belgelenmesi: Takılar evlilik sırasında bozdurulmuşsa kuyumcu fişleri, altın hesabından yapılan transfer dekontları, WhatsApp/SMS yazışmaları ve kredi kapatma tarihlerini gösterir banka ekstreleri dosyaya eklenmelidir.
- Evden Ayrılma Koşullarının Belgelenmesi: Eşyaların ortak konutta kaldığı ileri sürülüyorsa, darp raporu, kolluk tutanağı, kilit değiştirme bilgisi veya tanık beyanlarıyla eşyaların alınamadığı somutlaştırılmalıdır.
- Terditli Talep ve Harç Planlaması: Dilekçede mutlaka "aynen iade, mümkün değilse rayiç bedel" terditli talebi kurulmalı ve bilirkişi raporu sonrası altın fiyatındaki artış için ıslah/bedel artırım bütçesi planlanmalıdır.
Bu hazırlıklar tamamlandıktan sonra, davalı eşin elindeki ziynet eşyalarını veya taşınmaz/mevduat varlıklarını üçüncü kişilere kaçırma ihtimali bulunuyorsa, dava açılışında HMK m. 389 ve devamı uyarınca yaklaşık ispat koşulunu sağlayan deliller sunularak ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz seçeneklerinin de değerlendirilmesi yerinde olur.
XII. Sonuç
Boşanma sürecinde ziynet eşyalarının iadesi ve paylaşımı, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2024 sonrası benimsediği yeni içtihat düzeniyle birlikte tamamen somut delil ve cinsiyet-aidiyet analizine dayanan teknik bir yargılama alanına dönüşmüştür. Bu çalışmada ortaya konulan temel hukuki sonuçlar şu şekilde özetlenebilir:
- Otomatik Kadına Aitlik Karinesi Sona Ermiştir: Taraflar arasında paylaşım anlaşması veya yerel örf ve adet yoksa, kime takıldığına bakılmaksızın tüm takıların kadına ait sayıldığı eski uygulama terk edilmiştir.
- Kişisel Özgülük ve Kime Takıldığı İlkesi Esastır: Kadına özgü takılar kime takılırsa takılsın kadına, erkeğe özgü eşyalar erkeğe, çeyrek/tam altın ve nakit para gibi nötr değerler ise fiziken kime takıldıysa ona aittir; ortak sandığa atılan nötr değerler yarı yarıya paylaşılır.
- Bozdurulan Ziynetlerde İspat Külfeti Davalıdadır: Evlilik ihtiyaçları veya borçlar için bozdurulan ziynetlerin "iade edilmemek üzere bağışlandığını" ispat etme yükümlülüğü davalı eşe aittir.
- Nispi Harç, Terditli İstem ve 10 Yıllık Zamanaşımı: Bağımsız bir malvarlığı davası olan ziynet alacağı nispi harca tabidir; aynen iade veya güncel rayiç bedel şeklinde terditli açılmalı ve boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi gözetilmelidir.
Uygulamada hak kaybının önüne geçebilmek için düğün kayıtlarının erken aşamada güvence altına alınması, takıların yeni içtihat kriterlerine uygun biçimde sınıflandırılması ve yargılama sürecinde bilirkişi raporlarının teknik denetiminin titizlikle yapılması önem taşımaktadır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK m. 6, 122, 168, 220, 226)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK m. 146, 153/1-3)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK m. 107, 111, 176, 190, 400)
- 492 sayılı Harçlar Kanunu (Nispi Karar ve İlam Harcı Hükümleri)
- Yargıtay Emsal Karar Arama Sistemi (2. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu İçtihatları)
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
Nafaka Artış Oranı Hesaplayıcı 2026 — TÜFE Bazlı Hesaplama
TMK m.176/4 kapsamında nafaka artış oranı hesaplayıcı 2026, TÜFE 12 aylık ortalama değişim oranına göre yoksulluk ve... -
Yabancı Mahkeme Boşanma, Velayet ve Alacak Kararlarının Türkiye'de Tanıma ve Tenfizi Davası (5718 Sayılı MÖHUK m. 50–59)
5718 sayılı MÖHUK m. 50-59 uyarınca yabancı mahkeme boşanma, velayet, nafaka ve alacak kararlarının Türkiye'de tanıma... -
Boşanmada Şirket Hisselerinin, Şirket Değer Artışının ve Dağıtılmamış Kârların (Yedek Akçelerin) Mal Paylaşımına (Katılma Alacağına) Dahil Edilmesi
4721 sayılı TMK m. 218-241 edinilmiş mallara katılma rejimi kapsamında evlilik içi şirket hisseleri, evlilik öncesi... -
Child Custody in Turkey: International Divorce Cases
A comprehensive legal guide on child custody in Turkey during international divorce cases. Explores jurisdiction under... -
Nafaka Artırım Davası: 2026 Güncel Rehber
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.176 ve m.331 kapsamında nafaka artırım davası 2026 hesaplama yöntemleri, dava açma...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2024 sonrası benimsediği güncel içtihat uyarınca, taraflar arasında aksine anlaşma veya ispatlanmış yerel örf ve adet yoksa "her takı kadına aittir" kuralı artık uygulanmamaktadır. Bilezik, gerdanlık ve küpe gibi kadına özgü ziynetler damada takılsa bile kadına ait sayılmaya devam eder. Buna karşılık çeyrek altın, tam altın ve nakit para gibi nötr ekonomik değerler fiziken damada takılmışsa damadın kişisel malı (TMK m. 220) kabul edilir.
Düğün sırasında davetlilerin takıları gelin veya damadın üzerine takmayıp ortak takı sandığına veya kesesine bırakması halinde, eşyanın niteliğine göre ayrım yapılır. Sandıktan çıkan kadına özgü ziynetler kadına, erkeğe özgü eşyalar ise erkeğe verilir. Kime yönelik verildiği belirlenemeyen çeyrek altın, tam altın ve nakit paralar gibi nötr değerler ise eşler arasında eşit olarak (yarı yarıya) paylaştırılır.
Evet, istenebilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik içtihatlarına göre, kadına ait kişisel mal niteliğindeki ziynet eşyalarının düğün borçları, ev ihtiyaçları veya ortak harcamalar için bozdurulması halinde erkek eş bunları iade etmekle yükümlüdür. Davalı erkek eş, söz konusu altınların kendisine "iade edilmemek üzere (bağışlama amacıyla)" verildiğini kesin delillerle ispatlayamadığı sürece iade sorumluluğundan kurtulamaz.
HMK m. 111 uyarınca dava dilekçesinde öncelikle ziynetlerin aynen iadesi, bunun mümkün olmaması halinde bedelinin ödenmesi şeklinde terditli talep kurulması gerekir. Mahkemece alınan kuyumcu bilirkişi raporuyla güncel altın fiyatlarının yükseldiği saptanırsa, davacı HMK m. 176 kapsamında ıslah yaparak ve eksik nispi harcı tamamlayarak dava değerini rapor tarihindeki güncel rayiç bedele yükseltebilir. Ayrıca aynen iadeye karar verilip borçlunun eşyaları teslim etmemesi halinde icra aşamasında infaz tarihindeki güncel değer üzerinden tahsilat yapılabilmektedir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin güncel uygulamasında, takılan altınların adedi, ayarı, gramajı ve özellikle kime takıldığı hususunun yalnızca soyut tanık ifadeleriyle ispatlanması yeterli görülmemektedir. Düğün video kayıtları ve düğün fotoğrafları dosyaya sunularak uzman kuyumcu bilirkişisi tarafından tek tek tespit edilmesi temel kuraldır. Video kaydının hiç bulunmadığı olağanüstü hallerde ise kuyumcu faturaları, banka dekontları ve görgüye dayalı somut tanık anlatımları birlikte değerlendirilir.
Boşanmaya bağlı yoksulluk/iştirak nafakası ve TMK m. 174 maddi-manevi tazminat talepleri boşanmanın eki (fer'i) olduğu için ayrıca harca tabi değildir. Ancak ziynet eşyası alacağı davası bağımsız bir malvarlığı davasıdır ve 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca talep edilen toplam değer üzerinden peşin nispi karar ve ilam harcı ödenmesini gerektirir. Dava sonunda kabul veya ret edilen tutar oranında taraflar lehine nispi vekalet ücretine hükmedilir.
Ziynet eşyaları halen davalının elinde mevcutsa mülkiyet hakkına dayalı aynen iade (istihkak) talebi zamanaşımına tabi değildir. Eşyalar bozdurulmuş veya elden çıkarılmışsa talep tazminata dönüşür ve 6098 sayılı TBK m. 146 gereğince 10 yıllık genel zamanaşımına tabi olur. TBK m. 153/1-3 uyarınca evlilik süresince eşler arasındaki alacaklarda zamanaşımı durduğundan, bu 10 yıllık süre boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Hukuken her iki seçenek de mümkündür; ziynet alacağı boşanma dava dilekçesinde ayrı bir talep kalemi olarak istenebileceği gibi, boşanma davası devam ederken veya kesinleştikten sonra yetkili Aile Mahkemesinde bağımsız bir dava olarak da açılabilir. Boşanma davasının çekişmeli ve uzun süreceği öngörülen dosyalarda, ziynet alacağının ayrı bir esastan yürütülmesi delillerin ve kuyumcu incelemesinin daha hızlı sonuçlandırılmasına katkı sağlayabilmektedir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.







