Özet
Büyük ölçekli sanayi ve hizmet işletmelerinde sendikal örgütlenme süreçleri, toplu iş sözleşmesi (TİS) yetkisi ve çalışma barışı açısından yüksek hukuki gerilim yaratmaktadır. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilen olumlu yetki tespitine karşı işverenin veya diğer sendikaların tebliğden itibaren 6 işgünlük hak düşürücü süre içinde İş Mahkemesinde itiraz davası açması yetki sürecini durdurmaktadır. Öte yandan, sendikal örgütlenme sürecinde sendika üyesi işçilerin işten çıkarılması 6356 SK m. 25 uyarınca işçinin 1 yıllık ücretinden az olmamak üzere sendikal tazminat sorumluluğu doğururken; buna karşılık işçilerin kanuni prosedüre uymaksızın fabrikada başlattıkları yasa dışı iş yavaşlatma, üretim durdurma veya oturma eylemleri işverene 6356 SK m. 70 uyarınca tazminatsız haklı fesih ve zarar tazmini talep etme imkanı tanımaktadır.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — İşyerinde Sendikal Örgütlenme, Yetki Çatışması ve Çalışma Barışı
Türkiye'de toplu iş ilişkileri 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun çizdiği sıkı anayasal ve yasal sınırlar içinde yürümektedir. Bir işletmede yetkili sendikanın belirlenmesi süreci, işveren açısından yalnızca ücret ve sosyal hak maliyetlerini değil; aynı zamanda şirket içi işyeri/işletme bütünlüğünü, alt işveren ilişkilerini ve üretim sürekliliğini doğrudan ilgilendirir. Benzer şekilde çalışanlar açısından da sendika üyeliği nedeniyle işten çıkarılmama anayasal bir güvence (Anayasa m. 51) altındadır.
Pratikte sendikal süreçlerin uyuşmazlığa dönüştüğü üç kritik dönemeç vardır: (1) Bakanlık yetki tespitine işkolu, işletme kapsamı veya işçi sayısı yönünden yapılan 6 işgünlük itiraz davası, (2) sendikalaşma dönemindeki fesihlerde en az 1 yıllık ücreti kapsayan sendikal tazminat davaları ve (3) TİS görüşmeleri veya yetki süreci beklenmeden fabrikada üretimin durdurulması ya da verimin düşürülmesi biçimindeki yasa dışı iş yavaşlatma eylemleri. İş Hukuku pratiğimizde her üç alanın birbirine zincirleme etkisi gözetilerek hareket edilmelidir. Sürecin devamındaki sözleşme pazarlığı aşaması için Toplu İş Sözleşmesi Süreç ve Haklar rehberimizi inceleyebilirsiniz.
II. 6356 Sayılı Kanun m. 41 Kapsamında Yetki Koşulları (%1 İşkolu, %50+1 İşyeri / %40 İşletme)
Bir işçi sendikasının bir işverenle toplu iş sözleşmesi (TİS) yapmaya yetkili sayılabilmesi için çifte baraj sistemini aşması gerekir. 6356 sayılı Kanun'un 41. maddesi uyarınca sendikanın; öncelikle kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini (%1) üye kaydetmiş olması (işkolu barajı), ikinci olarak ise başvuru tarihinde TİS kapsamına girecek işyerinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasını (%50 + 1), birden fazla işyerinin tek bir işletme oluşturduğu işletme toplu iş sözleşmesinde ise işletmedeki işçilerin en az yüzde kırkını (%40) üye kaydetmiş olması şarttır.
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m. 41/1 ve m. 43/1–2:
"(m. 41/1) Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.
(m. 43/2) Tespit yazısını alan işveren veya sendika... yazının tebliğ tarihinden itibaren altı iş günü içinde mahkemeye itiraz edebilir. İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur."
Aynı işverene ait aynı işkolunda birden fazla işyeri (örneğin farklı illerde veya aynı sanayi bölgesinde iki ayrı fabrika/şube) varsa, 6356 SK m. 2/1-d ve m. 34 gereğince bunlar tek bir "işletme" oluşturur ve ayrı ayrı işyeri TİS'i yerine tüm işyerlerini kapsayan işletme TİS'i yapılmak zorundadır. Bu durumda baraj %50+1 değil %40'tır; ancak tüm işyerlerindeki toplam çalışan sayısı paydaya alınır. Bu konuda ayrıntılı bilgi için İş Kazası Tazminat Davası: Süreç ve Sorumluluk başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
| Uyuşmazlık Türü | Kanun Maddesi | Hak Düşürücü Süre / Nisap | Hukuki Sonuç / Yaptırım |
|---|---|---|---|
| Yetki Tespitine İtiraz | 6356 SK m. 42–43 | Tebliğden itibaren 6 işgünü (İş Mahkemesi). | Karar kesinleşinceye kadar yetki belgesi verilmesi ve TİS çağrı süreci durur. |
| Sendikal Tazminat Davası | 6356 SK m. 25/4–5 | İşe iade davasında 1 ay (arabuluculuk); salt tazminat davasında 10/5 yıllık genel zamanaşımı tartışması (UYG: fesih/işe iade süreleri). | En az 1 yıllık brüt ücret tutarında sendikal tazminat (işe başlatma şartı aranmaz). |
| Yasa Dışı Grev / İş Yavaşlatma | 6356 SK m. 70–71 | İşverence öğrenmeden itibaren 6 işgünü içinde haklı fesih (4857 SK m. 26). | Katılan işçilerin kıdem/ihbar tazminatsız feshi + sendikanın ve işçilerin zarar tazmini. |
III. Yetki Tespitine 6 İşgünü İçinde İtiraz Davası ve Çoğunluk Hesabı Hataları
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, yetki tespiti başvurusu üzerine SGK işyeri bildirimleri ile e-Devlet sendika üyelik kayıtlarını dijital ortamda eşleştirerek "olumlu" veya "olumsuz" yetki tespit yazısını işverene ve ilgili sendikalara tebliğ eder. İtiraz etmek isteyen işveren veya rakip sendika, yazının tebliğinden itibaren 6 işgünü içinde işyerinin bağlı olduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü'nün bulunduğu yerdeki veya işyerinin bulunduğu yerdeki görevli İş Mahkemesinde (yetki itirazına özgü basit yargılama usulüyle) dava açmak ve aynı 6 işgünü içinde itiraz dilekçesini Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne (veya Bakanlığa) kayıt ettirmek zorundadır! İtiraz dilekçesinin Bakanlık/İŞKUR birimine kaydı yapılmazsa yetki belgesi süreci durmayabilir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için İş Kazası Bildirimi ve SGK Süreci başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Uygulamada Bakanlık otomasyon sistemindeki yetki tespitlerinin iptalini sağlayan en güçlü dört itiraz gerekçesi şunlardır:
- Tek İşyeri vs İşletme Hatası: İşverenin aynı işkolunda faaliyet gösteren başka bir SGK sicilli fabrikası veya şubesi bulunduğu halde Bakanlığın yalnızca tek bir işyerine %50+1 olumlu yetki vermesi (veya tersi şekilde farklı işkolundaki birimleri aynı işletmeye katması).
- İşveren Vekillerinin Hesaptan Düşülmesi (6356 SK m. 2/1-e): İşletmenin bütününü sevk ve idareye yetkili işveren vekilleri (genel müdür, fabrika müdürü vb.) sendika üyesi olamayacağı gibi çoğunluk hesabında da kapsam dışı tutulur; buna karşılık kısmi temsil yetkisi olmayan mühendis veya formenlerin haksız yere kapsam dışı sayılması veya işveren vekili olanların paydada hatalı gösterilmesi sayısal oranı değiştirebilir.
- İşkolu İtirazı ve Asıl İş–Yardımcı İş: İşyerinin fiilen yürüttüğü asıl işin NACE kodunun yanlış işkolunda tescil edilmiş olması (burada ayrıca 6356 SK m. 5 uyarınca işkolu tespiti davası da gündeme gelir; ancak yetki başvurusundan sonra yapılan işkolu değişikliği o yetki tespitini etkilemez, sonraki süreçler için geçerlidir).
- Başvuru Tarihi İtibarıyla Üyelik ve İstifa Çakışmaları: Yetki başvuru günü işten ayrılmış işçilerin veya aynı gün e-Devlet'ten istifa etmiş çalışanların üye sayısında gösterilmesi yahut alt işveren işçilerinin asıl işveren bordrosuna karıştırılması.
IV. Sendikal Özgürlüğün Güvencesi ve Sendikal Tazminat (6356 SK m. 25)
Bir işyerinde sendikal örgütlenme başladığında işverenlerin sendika üyesi işçileri "performans düşüklüğü", "bölüm küçülmesi" veya "disiplin ihlali" gerekçeleriyle işten çıkarması veya diğer işçilere göre prim/terfi bakımından ayrımcılığa tabi tutması 6356 sayılı Kanun m. 25 ile kesin biçimde yasaklanmıştır.
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m. 25/3–5:
"(3) İşçilerin işe alınmaları; belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri, belli bir sendikadaki üyeliği sürdürmeleri veya üyelikten çekilmeleri... şartına bağlı tutulamaz.
(4) İşverenin yukarıdaki fıkralara aykırı hareket etmesi hâlinde işçinin bir yıllık ücret tutarından az olmamak üzere sendikal tazminata hükmedilir.
(5) Sendikal bir nedenle iş sözleşmesinin feshi hâlinde işçi, 4857 sayılı Kanunun... 20 ve 21 inci maddesi hükümlerine göre dava açma hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir..."
Anayasa Mahkemesi'nin 22.10.2014 tarihli iptal kararı (2013/1 E. 2014/161 K.) ve 6356 SK m. 25 düzenlemesiyle birlikte şu iki devrim niteliğinde kural yerleşmiştir: Birincisi, işyerinde 30'dan az işçi çalışsa veya işçinin 6 aylık kıdemi olmasa bile (yani 4857 SK m. 18 iş güvencesi dışında kalsa dahi) işten çıkarma sendikal nedene dayanıyorsa işçi doğrudan en az 1 yıllık ücreti tutarında sendikal tazminat talep edebilir. İkincisi, iş güvencesi kapsamında işe iade davası açan işçi bakımından sendikal fesih kanıtlanırsa, mahkeme 4857 SK m. 21'deki 4–8 aylık işe başlatmama tazminatı yerine doğrudan en az 1 yıllık ücreti tutarında sendikal tazminata hükmeder ve işveren işçiyi sonradan işe başlatsa dahi bu sendikal tazminatı ödemekle yükümlü kalır (ek olarak en çok 4 aylık boşta geçen süre ücreti de ödenir).
V. Sendikal Fesihlerde İspat Yükü, Kronolojik Yakınlık ve İşe Başlatmama İlişkisi
İşçiler açısından sendikal nedeni ispatlamak kural olarak güç olsa da 6356 SK m. 25/6 ispat yükünü işçi lehine kolaylaştırmıştır. İşçi, feshin sendikal nedene dayandığını iddia ettiğinde somut olguları (örneğin sendika üyelik tarihinden günler sonra başka işçiler çıkarılmazken yalnızca sendika üyesi aktif çalışanların çıkarılması, vardiya amirlerinin sendika istifası telkini içerikli WhatsApp mesajları, aynı dönemde yerlerine yeni işçi alınması) ortaya koyduğunda, artık feshin sendikal nedene dayanmadığını ve objektif geçerli bir nedene dayandığını ispatlama yükü işverene geçer. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi uygulamasına göre mahkemeler davada işyerindeki toplam sendikalı işçi sayısını, aynı dönemdeki tüm çıkışların sendikalı/sendikasız dağılımını (SGK ve sendika dökümleriyle) ve yerlerine yeni işçi alınıp alınmadığını resen karşılaştırarak sendikal fesih olup olmadığını saptar. Diğer yandan işe iade süreçlerindeki toplu çıkışlar bakımından 4857 SK m. 29 Toplu İşçi Çıkarma Rehberi de yakından incelenmelidir.
VI. Yasa Dışı Grev, İş Yavaşlatma ve Oturma Eylemlerinde Haklı Fesih (6356 SK m. 70)
Sendikal haklar sınırsız değildir ve üretimi sabote etme hakkı vermez. 6356 sayılı Kanun m. 58–63 uyarınca kanuni grev ancak toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde uyuşmazlık tutanağı tutulup arabuluculuk aşaması tamamlandıktan sonra, yasal grev kararı alınıp işverene tebliğ edilerek ve süre şartlarına uyularak yapılabilir. Bunun dışındaki tüm toplu üretim durdurma, tezgah başından ayrılma, kapı kilitleme, vardiya teslim etmeme, kasıtlı verim düşürme ("iş yavaşlatma") veya fabrika içi oturma eylemleri 6356 SK m. 58/3 kapsamında yasa dışı grevdir.
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m. 70/1–2:
"(1) Kanun dışı grev yapılması hâlinde işveren, grevin yapılması kararına katılan, grevin yapılmasını teşvik eden, greve katılan veya katılmaya veya devama teşvik eden işçilerin iş sözleşmelerini haklı nedenle feshedebilir.
(2) Kanun dışı bir grev nedeniyle işverenin uğradığı zararlar, greve karar veren işçi kuruluşu veya kanun dışı grev herhangi bir işçi kuruluşunca kararlaştırılmaksızın yapılmışsa, bu greve katılan işçiler tarafından karşılanır."
Burada işverenlerin ve hukukçuların gözetmesi gereken çok ince bir Yargıtay çizgisi vardır: İşçilerin yemek veya dinlenme molasında haklı ücret taleplerini dile getirmek için kısa süreli (örneğin 15–30 dakikalık) şiddetsiz toplanması veya anayasal protesto hakkı sınırları içindeki kısa tepkileri her zaman "yasa dışı grev" sayılmamaktadır. Buna karşılık üretimi fiilen durduran, saatlerce veya günlerce makineleri kapatan, iş yapmayan çalışanların işgaline dönüşen veya sendika yöneticilerince organize edilerek üretim hedeflerini kasıtlı biçimde %40–%60 düşüren iş yavaşlatma eylemleri tartışmasız yasa dışı grev niteliğindedir. İşverenin haklı fesih yetkisini kullanabilmesi için mutlaka noter tespiti, üretim/MES sistem logları, vardiya amiri tutanakları ve kamera kayıtları ile eylemi saat saat tespit etmesi, işçilere işe dönmeleri yönünde ihtar çekip makul dönüş süresi tanıması ve eylemin öğrenilmesinden (veya sonlanmasından) itibaren 6 işgünlük hak düşürücü süre (4857 SK m. 26) içinde haklı fesih bildirimlerini (SGK çıkışı ve noter ihbarı) gerçekleştirmesi gerekir.
VII. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi ve Anayasa Mahkemesi'nin Yerleşik İlkeleri
Sendikal yetki tespitine itiraz, sendikal tazminat ve yasa dışı grev fesihlerinde yüksek yargının oturmuş ilkeleri şöyledir:
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Yetki Tespitine İtiraz ve İşletme Kavramı):
"Aynı işverene ait ve aynı işkolunda faaliyet gösteren birden fazla işyeri bulunması halinde 6356 sayılı Kanun m. 34 uyarınca işletme toplu iş sözleşmesi yapılması zorunludur. İşverenin bir işyeri için verilen yetki tespitine karşı işletme bütünü üzerinden itiraz etmesi durumunda mahkemece tüm işyerlerinin işkolu ve fiili çalışma durumu tespit edilerek %40 işletme barajının aşılıp aşılmadığı belirlenmelidir."
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Sendikal Tazminat ve Karşılaştırmalı Veri):
"Sendikal tazminat taleplerinde mahkeme yalnızca davacının sunduğu tanıklarla yetinmemeli; işyerindeki toplam işçi sayısı, fesih tarihinden önceki ve sonraki dönemlerde işe alınan ve çıkarılan işçilerin sendika üyelik durumları ile işverenin fesih gerekçesindeki tutarlılığını SGK ve Bakanlık kayıtlarıyla karşılaştırarak sonuca gitmelidir."
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Yasa Dışı İş Yavaşlatma ve Ölçülülük):
"Toplu iş sözleşmesi süreci olmaksızın üretimi tamamen veya kısmen felç edecek şekilde yapılan kasıtlı iş yavaşlatma ve tezgah başını terk ederek çalışmama eylemleri 6356 SK m. 70 kapsamında yasa dışı grev sayılır ve işverene tazminatsız haklı fesih yetkisi verir; ancak işverenin eyleme katılanlarla katılmayanları ayırmaksızın toptancı fesih yapması veya kısa süreli barışçıl demokratik tepkiyi yasa dışı grev sayması hukuka aykırıdır."
VIII. Pratik Uygulama: 6356 SK m. 43 Yetki Tespitine İtiraz Dava Dilekçesi Taslağı
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilen olumlu yetki tespitine karşı, işyerinin aslında tek bir işletmenin parçası olduğu, işveren vekili veya alt işveren/ayrılan personel hataları sebebiyle salt çoğunluğun sağlanmadığı iddiasıyla 6 işgünü içinde İş Mahkemesinde açılacak yetki tespitine itiraz davası dilekçesi örneği aşağıdadır:
DAVA DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR
NÖBETÇİ İŞ MAHKEMESİ HAKİMLİĞİ'NE
(6356 Sayılı Kanun m. 43 Kapsamında Yetki Tespitine İtiraz ve Yetki İşlemlerinin Durdurulması Taleplidir)
| DAVACI | : [İşveren Şirket Unvanı A.Ş., MERSİS No, Adres] |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adres] |
| DAVALILAR | : 1) T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı / ANKARA 2) [Yetki Talep Eden İşçi Sendikası], [Adres] |
| TEBLİĞ TARİHİ | : ../../2026 (6 İşgünlük Yasal Süre İçindedir) |
| DAVA KONUSU | : Davalı Bakanlığın ../../2026 tarih ve [Sayı] sayılı olumlu yetki tespit yazısının, davacı şirkete ait aynı işkolundaki diğer işyeri dikkate alınmadan yalnızca tek işyeri üzerinden tespit yapılması ve başvuru tarihinde üyelik/kapsam hesabındaki maddi hatalar nedeniyle İPTALİ talebidir. |
AÇIKLAMALAR :
1. Süresinde Başvuru ve Kayıt İşlemi: Davalı Bakanlıkça davacı şirketin [İlçe] OSB'de yer alan fabrikasına ilişkin düzenlenen ../../2026 tarihli olumlu yetki tespit yazısı ../../2026 tarihinde tebliğ edilmiş olup 6356 sayılı Kanun m. 43/2 gereğince 6 işgünü içinde işbu itiraz davası açılmış ve dilekçe örneği aynı gün yetkili İŞKUR İl Müdürlüğüne kayıt ettirilmiştir (Ek-1: Tebliğ Mazbatası ve Kurum Kayıt Alındısı).
2. İşletme Bütünlüğü İhlali (6356 SK m. 34 ve m. 41): Davalı Bakanlık incelemesinde davacının yalnızca [Fabrika-1] adresindeki [SGK Sicil No] sayılı işyerindeki 120 işçi esas alınarak davalı sendikanın %50+1 çoğunluğu sağladığı kabul edilmiştir. Oysa davacı şirketin aynı [X] işkolunda faaliyet gösteren ve merkezi olarak tek muhasebe ve insan kaynakları yapısıyla yönetilen [Fabrika-2] ([SGK Sicil No], 190 çalışan) isimli ikinci bir tesisi daha mevcuttur (Ek-2: SGK Tescilleri ve Organizasyon Şeması). 6356 SK m. 34 gereğince iki tesis tek bir "işletme" oluşturduğundan, toplam 310 işçi üzerinden %40 işletme barajı esas alınmalıydı; toplam işletmede davalı sendikanın üye sayısı %40 barajının oldukça altında kalmaktadır.
3. Kapsam ve Üye Sayısı Hataları: Ayrıca başvuru tarihinde işten ayrılmış olan [X] kişinin ve işveren vekili statüsündeki yöneticilerin hesaplama hatası sebebiyle çoğunluk dökümünde yanlış değerlendirildiği görülmektedir. 6356 SK m. 43/2 uyarınca dava kesinleşinceye kadar yetki işlemleri kanunen durmalıdır.
SONUÇ VE İSTEM :
Yukarıda arz edilen nedenlerle; davalı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın ../../2026 tarih ve [Sayı] sayılı olumlu yetki tespit kararının İPTALİNE, davalı sendikanın başvuru tarihi itibarıyla davacı işletmede yasal çoğunluğa sahip olmadığının tespitine, itirazın kanun gereği yetki işlemlerini durdurduğunun ilgili makama bildirilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep ederiz.
Davacı Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza
IX. Sendikal Süreçte İşveren ve İşçi Temsilcileri İçin Hukuki Kontrol Listesi
Sendikal örgütlenme, yetki tespiti ve olası iş yavaşlatma krizlerinde tarafların kaçırmaması gereken temel usul adımları şunlardır:
- 6 İşgünü Alarmı ve Kurum Kaydı: Bakanlık yetki tespiti yazısı UETS veya posta yoluyla tebliğ edildiği gün sayılarak 6 işgünü içinde İş Mahkemesine dava açılmalı ve dilekçe örneği Bakanlık/İŞKUR İl Müdürlüğüne mutlaka verilmelidir.
- SGK Sicil ve İşkolu Bütünlüğü Denetimi: Aynı işverene bağlı farklı tesis ve şubelerin işkolu kodları (NACE) ve işveren vekili yetki belgeleri önceden uyumlu hale getirilmelidir.
- Sendikal Süreçte Fesih Dondurma ve Objektif Belgeleme: Yetki sürecinde zorunlu disiplin/performans feshi yapılacaksa, fesih sebebinin sendikalaşmayla ilgisi olmadığı kamera, ihtar ve tutanaklarla tartışmasız belgelenmelidir; aksi halde 1 yıllık sendikal tazminat riski doğar.
- Yasa Dışı İş Yavaşlatmada Anlık Noter ve Üretim Tespiti: Üretim durdurma halinde işverenin derhal noter çağırarak kamera/üretim kayıtlarını tespit ettirmesi, çalışanlara işbaşı ihtarı yapması ve 6 işgünü içinde bireyselleştirilmiş fesih veya tespit davası yoluna gitmesi gerekir.
X. Sonuç
İşyerlerinde sendika yetkisi, sendikal tazminat ve yasa dışı eylem uyuşmazlıkları, 6356 sayılı Kanun'un öngördüğü çok kısa hak düşürücü süreler nedeniyle hızlı ve teknik hukuki müdahale gerektirir:
- 6 İşgünlük Süre Yetkiyi Durdurur: Bakanlık yetki tespitine karşı 6 işgünü içinde İş Mahkemesinde itiraz davası açılmazsa yetki kesinleşir ve TİS çağrısı zorunlu hale gelir.
- Sendikal Tazminat İşe Başlatma Şartına Bağlı Değildir: Sendikal nedenle işten çıkarılan işçi, iş güvencesi kapsamında olsun veya olmasın en az 1 yıllık brüt ücreti tutarında sendikal tazminat alır.
- Yasa Dışı İş Yavaşlatma Haklı Fesih Sebebidir: Yasal grev prosedürü dışında üretimi durduran veya kasıtlı verim düşüren işçilerin sözleşmesi m. 70 uyarınca 6 işgünü içinde tazminatsız feshedilebilir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu (m. 25, 34, 41–43, 58, 70–71)
- 4857 sayılı İş Kanunu (m. 18–21, 26)
- Anayasa Mahkemesi Sendikal Tazminata İlişkin 2013/1 E. 2014/161 K. Kararı
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Sendikal Tazminat ve Yetki İtirazı İçtihatları
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
Toplu İş Sözleşmesi: Süreç ve Haklar
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu kapsamında toplu iş sözleşmesi süreci, yetki tespiti, arabuluculuk... -
Uzaktan Çalışma: İş Hukuku Düzenlemeleri
4857 sayılı İş Kanunu m.14 ve Uzaktan Çalışma Yönetmeliği kapsamında uzaktan çalışma iş hukuku hakları, sözleşme... -
Yıllık İzin Hakları ve Hesaplama: İş Kanunu Kapsamında Kapsamlı Rehber
4857 sayılı İş Kanunu kapsamında yıllık izin hesaplama gün sayısı, hak kazanma koşulları, izin sürelerinin bölünmesi,... -
İş Hukukunda Toplu İşçi Çıkarma Prosedürü (4857 SK m. 29), İŞKUR 30 Günlük Bildirim ve Feshin Geçersizliği
4857 sayılı İş Kanunu m. 29 toplu işçi çıkarma sayısal eşikleri, İŞKUR ve sendika temsilcilerine 30 günlük zorunlu... -
Özel Okul ve Eğitim Kurumları Hukuku (5580 SK): Öğretmen Belirli Süreli İş Sözleşmeleri ve MEB Denetimleri
5580 sayılı Kanun m. 9 uyarınca özel okul öğretmenlerinin belirli süreli iş sözleşmeleri, Yargıtay İBK (2017/1 E.,...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
6356 sayılı Kanun m. 43/2 uyarınca yetki tespit yazısının tebliğ tarihinden itibaren 6 işgünü içinde görevli İş Mahkemesinde itiraz davası açılmalı ve dilekçe örneği aynı süre içinde yetkili Bakanlık/İŞKUR İl Müdürlüğüne kayıt ettirilmelidir. Süresinde açılan dava karar kesinleşinceye kadar yetki belgesi işlemlerini durdurur.
Hayır. Aynı işverene ait ve aynı işkolunda faaliyet gösteren birden fazla işyeri varsa 6356 SK m. 34 gereği tek bir "işletme" kabul edilir ve işletme toplu iş sözleşmesi yapılır. Bu durumda tüm işyerlerindeki toplam çalışan sayısının en az %40'ının sendika üyesi olması gerekir.
6356 SK m. 25/4 uyarınca sendikal tazminat işçinin 1 yıllık brüt ücretinden az olamaz. Kanunun 25/5 maddesi gereğince fesih sendikal nedene dayanıyorsa işveren işçiyi mahkeme kararı sonrasında işe başlatsa dahi sendikal tazminat ödenmek zorundadır.
Evet. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı ve 6356 SK m. 25/4-5 çerçevesinde sendikal nedenle fesihte iş güvencesi şartları (30 işçi ve 6 ay kıdem) aranmaksızın her işçi doğrudan en az 1 yıllık brüt ücreti tutarında sendikal tazminat davası açabilir.
Evet. Kanuni grev şartları oluşmadan üretimi durduran, makineleri kapatan veya kasıtlı biçimde işi yavaşlatan işçilerin eylemi 6356 SK m. 58 ve m. 70 kapsamında yasa dışı grev sayılır. İşveren eylemi tespit edip işe dönme ihtarı yaptıktan sonra 6 işgünü içinde katılan işçilerin sözleşmesini tazminatsız olarak haklı nedenle feshedebilir.
6356 SK m. 25/6 uyarınca işçi, feshin sendikal nedene dayandığını düşündüren kronolojik yakınlık veya emareleri ortaya koyduğunda ispat yükü işverene geçer; işveren feshin sendikayla ilgisiz, objektif ve geçerli bir sebebe dayandığını kanıtlamak zorundadır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir.







