Özet
26 Nisan 2025 tarihinde yürürlüğe giren güncel Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik çerçevesinde sağlık tesisleri ile A grubu TÜRSAB seyahat acentalığı belgeli aracı kuruluşların HealthTürkiye entegrasyonu ve yetki belgesi alma zorunlulukları; Eylül 2026 tarihli Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (İDDK) kararı sonrasında ameliyathane ortamındaki cerrahi ve girişimsel işlemler için yeniden zorunlu hale gelen komplikasyon sigortası; yabancı hastalarla imzalanan çift dilli uluslararası hizmet ve aydınlatılmış onam sözleşmelerinde MÖHUK m. 24-26 kapsamında hukuk seçimi ve yetkili mahkeme sınırları; estetik ve diş operasyonlarında eser-vekalet sözleşmesi ayrımıyla malpraktis tazminat davaları; Ticaret Bakanlığı'nın 5448 sayılı Karar'dan 26 Şubat 2026 tarihli ve 10962 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'na geçen hizmet ihracatı/HİSER teşvikleri ile 12 Kasım 2025 tarihli Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik kapsamındaki yurt dışı tanıtım ve öncesi-sonrası görsel kuralları — 2026 güncel hukuki inceleme.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — Türkiye Sağlık Turizmi Ekosistemi ve 2025-2026 Mevzuat Dönüşümü
Türkiye; plastik ve rekonstrüktif cerrahi, saç ekimi, estetik diş hekimliği, göz cerrahisi, ortopedi ve organ/onkoloji tedavileri alanlarında dünyanın önde gelen sağlık turizmi merkezlerinden biri konumundadır. Milyarlarca dolarlık hizmet ihracatı hacmine ulaşan bu sektör, 2025 ve 2026 yıllarında kapsamlı bir hukuki yeniden yapılanma sürecinden geçmiştir. 2017 tarihli düzenlemeyi yürürlükten kaldıran 26 Nisan 2025 tarihli Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik, 12 Kasım 2025 tarihli Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik ve 26 Şubat 2026 tarihli 10962 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile sektördeki hem idari denetim hem sigorta sorumluluğu hem de tanıtım ve teşvik kuralları köklü biçimde yenilenmiştir.
Hızlı büyüyen sağlık turizmi pazarında kliniklerin, hastanelerin ve aracı kuruluşların karşılaştığı en ağır hukuki riskler dört noktada toplanmaktadır: yetki belgesi veya HealthTürkiye entegrasyonu eksikliğinden kaynaklanan faaliyet durdurma ve ruhsat yaptırımları; yabancı hastaların ülkelerine döndükten sonra komplikasyonları "tıbbi malpraktis" iddiasıyla hem Türkiye'de hem de kendi ülkelerinde yüksek dövizli tazminat davalarına konu etmeleri; Ticaret Bakanlığı denetimlerinde dijital tanıtım mevzuatına aykırılık sebebiyle teşvik geri alımı (faiziyle tahsil) ve Reklam Kurulu cezaları ile karşılaşılması. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Uluslararası Karayolu Taşımacılığında CMR Konvansiyonu: Yükün Hasarlanması, Çalınması, Geç Teslimi ve SDR Sorumluluk Sınırları başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Bu çalışmada; Ticaret ve Şirketler Hukuku, Sigorta Hukuku ve Tüketici Hukuku boyutlarıyla sağlık turizmi yetki belgesi şartları, Eylül 2026 itibarıyla yeniden yürürlüğe giren komplikasyon sigortası zorunluluğu, MÖHUK çerçevesinde uluslararası hasta sözleşmelerinin kurgulanması, malpraktis davaları ve güncel tanıtım-teşvik sınırları bütüncül olarak analiz edilmektedir.
II. Sağlık Tesisi ve A Grubu TÜRSAB Aracı Kuruluş Yetki Belgesi ile HealthTürkiye Zorunluluğu
26 Nisan 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik, uluslararası sağlık turizmi faaliyetlerinin yalnızca yetkili kuruluşlar tarafından şeffaf bir dijital izleme altyapısı altında yürütülmesini zorunlu kılmıştır. Yönetmelik kapsamında iki ayrı aktör için yetki belgesi öngörülmüştür: bizzat tıbbi tanı ve tedaviyi uygulayan Uluslararası Sağlık Turizmi Sağlık Tesisleri (hastaneler, tıp merkezleri, özel muayenehaneler, poliklinikler) ve hastaların konaklama, transfer, tercümanlık ile randevu organizasyonunu sağlayan Uluslararası Sağlık Turizmi Aracı Kuruluşları. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Uluslararası Mal Satım Sözleşmeleri (CISG), Incoterms 2020 (EXW, FOB, CIF, DDP), Akreditif ve Konşimento Uyuşmazlıkları başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Aracı kuruluş yetki belgesi alabilmek için aranan temel ön şartlar şunlardır:
- 1618 Sayılı Kanun Uyarınca A Grubu Seyahat Acentası İşletme Belgesi: Aracı kuruluşların Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan alınmış geçerli A Grubu (TÜRSAB üyesi) seyahat acentası belgesine sahip olması mutlak zorunluluktur; salt danışmanlık veya dijital pazarlama şirketleri aracı kuruluş belgesi alamaz ve yabancı hasta aracılık sözleşmesi yapamaz.
- Sözleşmeli Sağlık Tesisi ve Dil/Personel Altyapısı: En az üç yetkili sağlık tesisiyle imzalanmış protokolün bulunması, yabancı dil bilen (en az B2 düzeyi İngilizce veya hedef ülke dilinde) çağrı merkezi ve refakatçi personel istihdam edilmesi ile sağlık turizmi birimi kurulması gerekir.
- HealthTürkiye Portal Entegrasyonu: 2025 Yönetmeliğiyle Türkiye'nin resmi uluslararası sağlık turizmi markası ve merkezi veri platformu haline getirilen HealthTürkiye portalına tüm yetkili sağlık tesislerinin ve aracı kuruluşların kaydolması, hasta kabul ve hizmet süreçlerini portal üzerinden raporlaması yasal zorunluluktur.
Yetki belgesi olmaksızın yurt dışından hasta getiren veya sağlık turizmi kapsamında hizmet veren kuruluşlar hakkında Yönetmelik ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu hükümleri uyarınca idari para cezası uygulanmakta, faaliyetleri durdurulmakta ve Ticaret Bakanlığı hizmet ihracatı desteklerinden yararlanmaları engellenmektedir. Ayrıca yetki belgesi sahibi olmayan aracı kuruluşlar ile hastane/klinikler arasında yapılan komisyon veya hasta yönlendirme sözleşmeleri de emredici hukuk kurallarına aykırılık nedeniyle geçersizlik ve tahsilat riskiyle karşı karşıya kalmaktadır.
III. Çift Dilli Uluslararası Hasta Sözleşmeleri ve MÖHUK m. 24-26 Hukuk / Yetki Sınırları
Yabancı bir ülkeden tedavi amacıyla Türkiye'ye gelen hasta ile Türk sağlık tesisi veya aracı kuruluş arasındaki hukuki ilişki yabancılık unsuru taşır. Bu nedenle çıkabilecek olası bir tazminat veya ücret iadesi uyuşmazlığında hangi ülke hukukunun uygulanacağı ve hangi ülke mahkemelerinin yetkili olacağı 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) hükümlerine göre belirlenir.
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 24/1 ve m. 26/1:
"Madde 24/1 - Sözleşmeden doğan borç ilişkileri tarafların açık olarak seçtikleri hukuka tabidir...
Madde 26/1 - Mesleki veya ticari olmayan amaçla mal veya hizmet edinimine yönelik tüketici sözleşmeleri, tüketicinin mutad meskeni hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgari koruma saklı kalmak kaydıyla, tarafların seçtikleri hukuka tabidir."
Klinikler genellikle yabancı hastalarla imzaladıkları sözleşmelere "Bu sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda Türk Hukuku uygulanır ve İstanbul Mahkemeleri yetkilidir" şeklinde kayıtlar koymaktadır. Ancak MÖHUK m. 26 (ve Avrupa Birliği üyesi ülkelerde Roma I Tüzüğü m. 6) son derece kritik bir koruma kalkanı getirmiştir: Eğer Türk kliniği yurt dışındaki tüketiciye yönelik sosyal medya reklamları, yabancı dilde web sitesi veya uluslararası fuarlar aracılığıyla pazarlama ve tanıtım faaliyeti yürütüp hastayı Türkiye'ye çekmişse, hasta "tüketici" sıfatını taşır! Bu durumda sözleşmede Türk hukuku seçilmiş olsa dahi, hastanın mutad meskeni hukukunun (örneğin İngiltere, Almanya veya ABD hukukunun) emredici tüketici koruma kuralları saklı kalır.
Benzer şekilde MÖHUK m. 47/2 uyarınca tüketici sözleşmelerinden doğan davalarda tüketicinin yetkili mahkemeye ilişkin dava açma hakkını ortadan kaldıran münhasır yetki anlaşmaları (örneğin hastanın kendi ülkesinde dava açmasını tamamen yasaklayan kayıtlar) tüketici aleyhine geçersiz sayılabilmektedir. Bununla birlikte tıbbi müdahale fiilen Türkiye'de icra edildiğinden ve sağlık hizmetinin en sıkı ilişkili olduğu yer Türkiye olduğundan, eksiksiz çift dilli hazırlanmış sözleşmelerde Türk Hukuku'nun ve Türk mahkemelerinin yetkisinin açıkça belirlenmesi, yargılamanın Türkiye'deki makul tazminat standartlarında tutulması bakımından hala vazgeçilmez bir hukuki önlemdir.
IV. Yabancı Hastalarda Aydınlatılmış Onamın Geçerliliği ve Yeminli Tercüman Şartı
Yabancı hastalar tarafından Türkiye'de açılan malpraktis davalarının çok büyük bir kısmında klinikler tıbbi açıdan kusursuz olsalar dahi, "aydınlatılmış onam eksikliği" nedeniyle tazminat ödemeye mahkum edilmektedir. Hasta Hakları Yönetmeliği m. 15 ve Avrupa Biyotıp Sözleşmesi m. 5 uyarınca hastaya yapılacak tıbbi müdahalenin niteliği, beklenen faydaları, olası komplikasyonları, alternatif tedavi yöntemleri ve iyileşme süreci hakkında hastanın anlayabileceği dilde ve müdahaleden makul bir süre önce (ameliyat masasında veya sedasyon altında değil!) aydınlatma yapılması şarttır.
Yabancı bir hastaya yalnızca Türkçe veya hastanın ana dilini tam yansıtmayan otomatik çeviri (makine tercümesi) formunun imzalatılması Yargıtay tarafından hukuken yok hükmünde sayılmaktadır. Aydınlatılmış onam formunun hem Türkçe hem de hastanın bildiği dilde çift sütunlu (bilingual) hazırlanması, bilgilendirmeyi bizzat hekimin yapması, görüşmede yetkili sağlık turizmi birimi personeli veya yeminli tercümanın hazır bulunarak formun altını imzalaması ve hastanın kendi el yazısıyla "tüm riskleri anladım ve kabul ediyorum" ibaresini yazması ispat yükü açısından belirleyicidir.
V. Komplikasyon Sigortası Zorunluluğu ve Eylül 2026 Danıştay İDDK Kararı
2025-2026 döneminin sağlık turizmi hukuku açısından en önemli ve yakından takip edilen gelişmesi, zorunlu komplikasyon sigortası tartışmasıdır. 26 Nisan 2025 tarihli Yönetmelik'in 6/1-(c) maddesi ile uluslararası sağlık turizmi kapsamında ameliyathane ortamında gerçekleştirilecek tüm cerrahi ve girişimsel işlemler için hastalar adına komplikasyon sigortası yaptırılması zorunlu tutulmuştur. Bu poliçe, hekimlerin mesleki hata (kusur) riskini güvence altına alan Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'ndan tamamen farklıdır.
Bilindiği üzere malpraktis hekimin kusuru ve tıbbi standarttan sapması iken; komplikasyon, hekim tıp biliminin tüm kurallarına uymuş olsa bile müdahalenin doğasından kaynaklanan öngörülebilir fakat kaçınılamayan istenmeyen sonuçtur. Yönetmelikle getirilen komplikasyon sigortası, hastada tıbbi hata olmadan gelişen bir komplikasyon sebebiyle ortaya çıkan revizyon ameliyatı, ek hastanede yatış, uzayan konaklama ve uçak bileti değişikliği masraflarını teminat altına almayı amaçlamaktadır.
Meslek örgütlerinin açtığı iptal davası sonucunda Danıştay 10. Dairesi 25 Aralık 2025 tarihinde bu sigorta zorunluluğunun yürütmesini durdurmuştu. Ancak Sağlık Bakanlığı'nın itirazı üzerine dosyayı inceleyen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (İDDK), Eylül 2026 tarihinde yürütmeyi durdurma kararını kaldırmıştır. Bu karar neticesinde Eylül 2026 itibarıyla ameliyathane ortamında cerrahi ve girişimsel işlem yapan tüm yetkili sağlık tesisleri için yabancı hastalara komplikasyon sigortası yaptırmak yeniden kesin bir yasal zorunluluk haline gelmiştir. Poliçe yaptırmadan operasyon gerçekleştiren kuruluşlar Yönetmelik kapsamındaki idari para cezası ve yetki belgesinin askıya alınması yaptırımlarıyla karşılaşmaktadır.
| Sigorta / Sözleşme Kavramı | Hukuki Dayanak | Kapsadığı Risk Alanı | 2026 Yılı Zorunluluk Durumu |
|---|---|---|---|
| Zorunlu Komplikasyon Sigortası | 26.04.2025 Yönetmelik m. 6/1-c; Eylül 2026 İDDK Kararı | Kusur olmaksızın gelişen komplikasyonlarda ek tedavi, revizyon ve seyahat giderleri | Ameliyathane cerrahi/girişimsel işlemlerinde zorunlu |
| Hekim Mesleki Sorumluluk Sigortası | 1219 sayılı Kanun Ek m. 12 | Hekimin tıbbi hata/kusurundan (malpraktis) doğan maddi ve manevi tazminat | Tüm hekimler için zorunlu |
| Estetik / Saç / Protez Diş İşlemleri | 6098 sayılı TBK m. 470 vd. (Eser Sözleşmesi) | Belli bir estetik ve fonksiyonel sonucun meydana getirilmesi borcu | Yargıtay'a göre sonuç taahhüdü; ayıpta bedel iadesi/tazminat |
| Tedavi Amaçlı Tıbbi Müdahale | 6098 sayılı TBK m. 502 vd. (Vekalet Sözleşmesi) | Tıp kurallarına uygun özenli tedavi ve teşhis süreci yürütme borcu | Şifa taahhüdü yoktur; kusur ispatı gerekir |
VI. Estetik, Saç Ekimi ve Diş Operasyonlarında Eser vs. Vekalet Sözleşmesi ve Malpraktis Davaları
Yabancı hastaların Türkiye'de en yoğun başvurduğu rinoplasti, meme/vücut estetiği, saç ekimi ve zirkonyum/implant diş tedavilerinde açılan tazminat davalarının sonucu, sözleşmenin hukuki niteliğine göre tamamen değişmektedir. Yargıtay'ın (daha önce 15. Hukuk Dairesi'nin, dairelerin birleşmesi sonrası 6. Hukuk Dairesi ile 3. Hukuk Dairesi'nin) yerleşik içtihatlarına göre salt tedavi amaçlı ameliyatlar vekalet sözleşmesi (TBK m. 502) sayılırken; hastanın tedavi zorunluluğu olmaksızın yalnızca güzel bir görünüm elde etmek amacıyla yaptırdığı estetik cerrahi, saç ekimi ve estetik amaçlı diş protezi/kaplama uygulamaları eser sözleşmesi (TBK m. 470) olarak nitelendirilmektedir.
Bu ayrımın sağlık tesisleri açısından yarattığı hukuki sonuç son derece ağırdır:
- Sonuç Yükümlülüğü ve İspat Yükü: Vekalet sözleşmesinde hekim yalnızca tıp biliminin gereklerine uygun özenli bir tedavi uygulamakla yükümlüdür (sonucu taahhüt etmez); oysa eser sözleşmesi sayılan estetik operasyonlarda hekim/klinik belirli bir estetik sonucu meydana getirmeyi taahhüt etmiş sayılır. Ameliyat sonrasında hastanın görünümünde beklenen estetik iyileşme sağlanamaz veya simetri bozukluğu/iz kalırsa, işin ayıplı olduğu kabul edilir.
- 6502 Sayılı TKHK Kapsamında Tüketici Mahkemesi Görevi ve Zorunlu Arabuluculuk: Hasta ile klinik/hekim arasındaki sağlık hizmeti ilişkisi 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 3/1-l kapsamında tüketici işlemi sayıldığından, yabancı hastaların malpraktis davalarında görevli mahkeme Tüketici Mahkemesidir (7036 sayılı Kanun ve 6502 SK m. 73/A gereğince dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk şartı mevcuttur; ayrıca kamu hastanelerine karşı açılan tam yargı davaları İdare Mahkemesinde görülür).
- Aracı Kuruluşun Müteselsil Sorumluluğu: Yabancı hasta hizmet paketini doğrudan aracı kuruluştan (sağlık turizmi acentasından) satın almışsa, 6502 sayılı Kanun kapsamında ayıplı hizmetten dolayı hekim ve hastane ile birlikte aracı kuruluşun da sorumlu tutulması riski doğmaktadır; bu nedenle aracı kuruluş ile sağlık tesisi arasındaki iç rücu sözleşmelerinin kusur paylaşımını net biçimde düzenlemesi gerekir.
VII. Ticaret Bakanlığı Hizmet İhracatı Teşvikleri (5448 Sayılı Karardan 10962 Sayılı Karara ve HİSER)
Sağlık turizmi yetki belgesine sahip sağlık tesisleri ve aracı kuruluşlar, yurt dışından döviz getirici faaliyetleri nedeniyle Ticaret Bakanlığı'nın kapsamlı hizmet ihracatı devlet desteklerinden yararlanabilmektedir. Ancak 2026 yılı itibarıyla bu alanda kritik bir mevzuat değişikliği gerçekleşmiştir. Uzun yıllar boyunca sağlık turizmi reklam, dijital pazarlama, yurt dışı birim, tescil, belge ve komplikasyon sigortası desteklerinin dayanağı olan 19/04/2022 tarihli ve 5448 sayılı Hizmet İhracatının Tanımlanması, Sınıflandırılması ve Desteklenmesi Hakkında Karar, 26 Şubat 2026 tarihli ve 10962 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu geçiş döneminde 2025 yılında başlamış ve 5448 sayılı Karar kapsamında ön onay almış devam eden dosya ve projeler hak edişlerini 5448 sayılı Karar'daki (%60 ila %70 aralığındaki) oranlarla tamamlayabilirken; 1 Ocak 2026 itibarıyla yapılan yeni başvurular 10962 sayılı Karar (Hizmet Sektörleri Atılım Programı) çerçevesinde değerlendirilmektedir. Yeni 10962 sayılı Karar döneminde genel reklam/pazarlama ve birim destek oranları ağırlıklı olarak %50 düzeyinde belirlenirken yıllık destek üst limitleri (tavan tutarları) ciddi oranda yükseltilmiş; işbirliği kuruluşları (ihracatçı birlikleri, dernekler vb.) eliyle yürütülen kümelenme projeleri olan HİSER (Hizmet Sektörü Rekabet Gücünün Artırılması) projelerinde ise destek oranı %75'e kadar yüksek seviyesini korumuştur.
Teşvik hukuku yönünden dikkat edilmesi gereken en büyük tehlike "geri alım" (penalize etme) riskidir: Ticaret Bakanlığı'ndan dijital reklam ve hasta çekim desteği alan bir sağlık kuruluşu veya aracı acenta, reklam içeriğinde Sağlık Bakanlığı'nın tanıtım yönetmeliğini ihlal ederse ya da Sağlık Bakanlığı tarafından yetki belgesi askıya alınırsa, o güne kadar ödenen tüm devlet destekleri 6183 sayılı Kanun kapsamında gecikme zammıyla birlikte geri istenmektedir.
VIII. 12 Kasım 2025 Tanıtım Yönetmeliği: Yurt Dışı Bilgilendirme ve Öncesi-Sonrası Görsel Kuralları
Sağlık turizmi kuruluşlarının en sık idari para cezası ve erişim engeliyle karşılaştığı alan sosyal medya ve dijital reklamcılık kurallarıdır. 12 Kasım 2025 tarihli Resmî Gazete'de (Sayı: 33075) yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik, önceki 29 Temmuz 2023 tarihli yönetmeliği yürürlükten kaldırarak yurt içi reklam yasağı ile sağlık turizmi kapsamındaki yurt dışı tanıtım sınırlarını yeniden çizmiştir.
Temel kural değişmemiştir: Türkiye içindeki hastalara yönelik olarak talep yaratıcı nitelikte doğrudan veya örtülü sağlık reklamı yapılması (sponsorlu reklam çıkılması, fiyat/promosyon ilanı verilmesi, hekimlerin kendilerini diğer meslektaşlarından üstün göstermesi) 1219 sayılı Kanun ve 6502 sayılı Kanun m. 61 uyarınca kesinlikle yasaktır. Buna karşılık Uluslararası Sağlık Turizmi Yetki Belgesine sahip sağlık tesisleri ve aracı kuruluşlar, yalnızca yurt dışında ikamet eden yabancı hastalara ulaşmak amacıyla, Türkiye'den erişilen yurt içi ana hesaplardan ayrı olarak yapılandırılmış ve Türkçe dışındaki yabancı dillerde yayın yapan özel web siteleri ve sosyal medya hesapları üzerinden yurt dışı hedefli (geo-targeted) tanıtım ve bilgilendirme faaliyetleri yürütebilmektedir.
12 Kasım 2025 tarihli yeni Yönetmelik'in en dikkat çekici yeniliği ise "öncesi ve sonrası" (before-after) hasta görsellerine ilişkin getirdiği sıkı şekil şartlarıdır. 2023 Yönetmeliği bu görselleri mutlak biçimde yasaklarken, 2025 Yönetmeliği sıkı koşullara bağlayarak belirli çerçevede düzenlemiştir:
- Aynı Ortam ve Teknik Koşullar: Tedavi öncesi ve sonrası görsellerinin aynı ışık, açı, mesafe ve teknik şartlar altında çekilmiş olması zorunludur; makyaj, filtre veya dijital manipülasyon (fotoşop) kesinlikle yasaktır.
- Tarih Damgası Zorunluluğu: Paylaşılan görselin üzerinde hem tıbbi işlemin yapıldığı tarihin hem de fotoğrafın çekildiği/görüntülendiği tarihin açıkça yazılması şarttır.
- Yazılı Açık Rıza ve Etkileşim Kapatma: Hastadan yazılı "Görsel İçerik Kaydetme ve İşleme Onam Formu" (KVKK m. 6 özel nitelikli sağlık verisi açık rızası) alınmalı ve görselin yayınlandığı gönderi yorum, beğeni ve yeniden paylaşım özelliklerine kapalı tutulmalıdır.
- Ticari Vaat ve Promosyon Yasağı: Görseller asla fiyat, promosyon, ücretsiz muayene veya üstünlük iddiası içeren ifadelerle birlikte paylaşılamaz.
IX. Yargıtay 3., 6., 15. Hukuk Daireleri ve Danıştay'ın Yerleşik İçtihat İlkeleri
Sağlık turizmi, estetik malpraktis davaları ve idari düzenlemeler hakkında yüksek yargı organlarının oluşturduğu yerleşik içtihat ilkeleri aşağıda özetlenmiştir:
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi (ve Öncesi 15. HD), Yerleşik İçtihat İlkesi (Estetik Operasyonlarda Eser Sözleşmesi):
"Estetik amaçla yapılan burun estetiği, yüz germe, saç ekimi ve estetik diş protezi uygulamaları tedavi zorunluluğundan ziyade belirli bir estetik sonucun meydana getirilmesini amaçladığından 6098 sayılı TBK m. 470 anlamında eser sözleşmesi niteliğindedir. Yüklenici konumundaki hekim ve sağlık kuruluşu, öngörülen estetik sonucu tıp kurallarına uygun şekilde meydana getirmek ve bu eseri ayıpsız teslim etmekle yükümlüdür; işin ayıplı olması halinde hasta bedel iadesi, düzeltme masrafları ve manevi tazminat talep edebilir."
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi / HGK, Yerleşik İçtihat İlkesi (Yabancı Hastada Aydınlatılmış Onam İspatı):
"Tıbbi müdahalenin hukuka uygun kabul edilebilmesi için hastanın müdahale öncesinde komplikasyonlar ve alternatifler konusunda anlayabileceği dilde aydınlatılmış olması zorunludur ve aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirildiğini ispat yükü hekim ile sağlık kuruluşuna aittir. Yabancı uyruklu hastaya sadece Türkçe matbu form imzalatılması veya müdahaleden hemen önce çevirmen olmaksızın alınan onaylar geçerli aydınlatılmış onam sayılmaz."
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (İDDK - Eylül 2026) İlkesi (Komplikasyon Sigortası Zorunluluğu):
"26 Nisan 2025 tarihli Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik m. 6/1-c uyarınca ameliyathane ortamında gerçekleştirilen cerrahi ve girişimsel işlemlerde zorunlu komplikasyon sigortası öngörülmesi, yurt dışından gelen hastaların tedavi sonrası ek müdahale ve seyahat güvencesini sağlamaya ve ülkenin sağlık turizmi itibarını korumaya yönelik kamu yararına uygun bir düzenleme olup yürütmenin durdurulması isteminin kaldırılmasına karar verilmiştir."
X. Pratik Uygulama: Uluslararası Hasta Hizmet Sözleşmesi Hukuk Seçimi, Aydınlatma ve Komplikasyon Klozu Taslağı
Yetkili sağlık tesisleri ile aracı kuruluşların yabancı hastalarla imzalayacağı çift dilli (örneğin Türkçe–İngilizce) uluslararası sağlık hizmeti sözleşmesinde mutlaka yer alması gereken koruyucu hukuki kloz örneği aşağıdadır:
ULUSLARARASI HASTA SÖZLEŞMESİ HÜKÜM TASLAĞI — BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR
ULUSLARARASI SAĞLIK TURİZMİ HİZMET SÖZLEŞMESİ
(İngilizce / Hasta Ana Dilindeki Paralel Metin İle Birlikte İmza Edilir)
MADDE X — YETKİ BELGESİ, HEALTHTÜRKİYE VE HİZMET SINIRLARI:
İşbu Sözleşme, T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından verilen [Belge Tarih/No] sayılı Uluslararası Sağlık Turizmi Yetki Belgesine sahip [Sağlık Tesisi Unvanı] ("Sağlık Tesisi") [ve A Grubu Seyahat Acentası / Aracı Kuruluş Belgesi sahibi Aracı Kuruluş] ile [Hastanın Adı Soyadı, Pasaport No, Mutad Mesken Adresi] ("Hasta") arasında imza edilmiştir. Aracı Kuruluş yalnızca konaklama, havalimanı transferi ve randevu organizasyonundan sorumlu olup tıbbi tanı, endikasyon ve cerrahi uygulama sorumluluğu münhasıran Sağlık Tesisi ile ilgili hekime aittir.
MADDE Y — AYDINLATILMIŞ ONAM, TERCÜMANLIK VE KOMPLİKASYON SİGORTASI:
1. Hasta, tıbbi müdahaleden en az [24/48] saat önce, kendi anladığı dil olan [İngilizce/Arapça/Almanca] dilinde hazırlanmış Aydınlatılmış Onam Formunu incelediğini, sorumlu hekim tarafından yeminli tercüman/yetkili dil personeli [Adı Soyadı] eşliğinde işlemin niteliği, alternatifleri, riskleri ve öngörülebilir komplikasyonları hakkında sözlü ve yazılı olarak ayrıntılı biçimde aydınlatıldığını beyan eder.
2. Ameliyathane ortamında gerçekleştirilecek cerrahi/girişimsel işlem bakımından Sağlık Tesisi tarafından 26.04.2025 tarihli Yönetmelik m. 6/1-c uyarınca [Sigorta Şirketi / Poliçe No] numaralı Zorunlu Komplikasyon Sigortası düzenlenmiştir. Tıbbi kusur olmaksızın oluşabilecek komplikasyon hallerinde sigorta poliçesi limit ve genel şartları dahilinde ek müdahale ve konaklama masrafları teminat kapsamındadır.
MADDE Z — UYGULANACAK HUKUK, YETKİLİ MAHKEME VE GÖRSEL VERİ RIZASI:
1. Hastanın kişisel verileri ile tedavi öncesi-sonrası fotoğrafları yalnızca hasta ile ayrı olarak imzalanan 6698 sayılı KVKK ve 12.11.2025 tarihli Yönetmelik uyumlu "Görsel İçerik Kaydetme ve İşleme Açık Rıza Formu" kapsamında işlenebilir; açık yazılı rıza olmaksızın hiçbir dijital mecrada paylaşılamaz.
2. 5718 sayılı MÖHUK m. 24 ve m. 26 kapsamındaki emredici tüketici koruma hükümleri saklı kalmak üzere, işbu Sözleşmeden ve tıbbi uygulamadan doğan uyuşmazlıkların çözümünde Türkiye Cumhuriyeti Hukuku uygulanacak olup [İl] Tüketici Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir. Tüketici uyuşmazlıklarında 6502 sayılı Kanun m. 73/A uyarınca dava şartı arabuluculuk süreci işletilir.
Hasta Adı Soyadı — İmza | Sağlık Tesisi Yetkilisi & Tercüman — İmza
XI. Sağlık Turizmi Klinik ve Aracı Kuruluşları İçin 2026 Yasal Uyum Kontrol Listesi
2026 yılı mevzuat rejimi altında idari para cezası, yetki belgesi iptali ve yüksek tazminat risklerini en aza indirmek için sağlık turizmi aktörlerinin doğrulaması gereken beş temel uyum adımı şunlardır:
- Yetki Belgesi ve HealthTürkiye Doğrulaması: Sağlık tesisi ve A grubu TÜRSAB belgeli aracı kuruluşun HealthTürkiye portalındaki kayıtları, sözleşmeli tercüman/çağrı merkezi personeli belgeleri ve aracı-tesis protokolleri güncel tutulur.
- Komplikasyon Sigortası Poliçe Aktivasyonu: Eylül 2026 Danıştay İDDK kararı uyarınca ameliyathane ortamında yapılacak tüm cerrahi ve girişimsel operasyonlar öncesinde hasta adına komplikasyon sigortası poliçesi düzenlenmeden işlem başlatılmaz.
- Bilingual Onam ve Zaman Damgalı Aydınlatma: Hastaya mutlaka operasyondan en az 24 saat önce (seyahat öncesi dijital ön bilgilendirme + Türkiye'de ıslak imza ve tercüman şerhiyle) çift dilli sözleşme ve aydınlatılmış onam imzalatılır.
- 12 Kasım 2025 Tanıtım Yönetmeliği Denetimi: Yurt dışı hesapların Türkiye IP'lerinden reklam gösterimi coğrafi olarak engellenir (geo-blocking/targeting); öncesi-sonrası görsellerde tarih damgası, aynı çekim şartları, açık rıza formu ve yorum/beğeni kapatma zorunluluğu eksiksiz uygulanır.
- 10962 Sayılı Karar Teşvik Dosyası Uyumu: 2026 yılında yapılan yeni hizmet ihracatı destek başvurularında mülga 5448 yerine 10962 sayılı Karar tavan limitleri ve %50 temel destek / %75 HİSER oranları esas alınır; tüm harcama fatura ve reklam ekran görüntüleri mevzuata tam uyumlu arşivlenir.
XII. Sonuç
Sağlık turizmi, 2025 ve 2026 yıllarında yürürlüğe giren kapsamlı yönetmelik ve kararlarla yüksek kurumsal uyum gerektiren sıkı denetimli bir hukuki alana dönüşmüştür. Bu çalışmada incelenen güncel hukuki ilkeler şu şekilde özetlenebilir:
- Yetki Belgesi ve A Grubu TÜRSAB Şartı Tavizsizdir: 26 Nisan 2025 tarihli Yönetmelik uyarınca yalnızca Sağlık Bakanlığı yetki belgesine sahip tesisler ve A grubu TÜRSAB acentası niteliğindeki aracı kuruluşlar HealthTürkiye sistemi üzerinden uluslararası hasta kabul edebilir.
- Komplikasyon Sigortası Eylül 2026 İtibarıyla Yeniden Zorunludur: Danıştay İDDK kararı sonrasında ameliyathane ortamındaki cerrahi ve girişimsel işlemler için komplikasyon sigortası yaptırılması yasal zorunluluk haline gelmiştir.
- Estetik İşlemler Eser Sözleşmesi Rejimine Tabidir: Saç ekimi, estetik cerrahi ve estetik diş uygulamalarında sonuç taahhüdü ilkesi uygulanmakta olup, çift dilli aydınlatılmış onam ve MÖHUK m. 24-26 uyumlu sözleşme kurgusu tazminat davalarında en güçlü savunma zırhıdır.
- Tanıtım ve Teşvik Kuralları Birbirine Bağlıdır: 12 Kasım 2025 tarihli Tanıtım Yönetmeliği kurallarına aykırı dijital reklam veya usulsüz öncesi-sonrası görsel kullanımı, yalnızca Reklam Kurulu ve KVKK cezasına değil, aynı zamanda 10962 sayılı Karar kapsamındaki devlet desteklerinin faiziyle geri alınmasına da yol açabilmektedir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik (26.04.2025 tarihli Resmî Gazete)
- Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik (12.11.2025 tarihli ve 33075 sayılı RG)
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK m. 24, 26, 47)
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (m. 61, 73/A) ve 6098 sayılı TBK (m. 470, 502)
- Ticaret Bakanlığı Hizmet İhracatı Destekleri (5448 ve 26.02.2026 tarihli 10962 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları / HİSER)
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
Şirket Kuruluşu: Adım Adım Rehber 2026
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca şirket nasıl kurulur limited anonim 2026 yılı güncel mevzuatına göre... -
Yabancı Sermayeli Şirket Kuruluşu: Türkiye Rehberi
4875 sayılı Kanun ve 6102 sayılı TTK uyarınca yabancı sermayeli şirket kuruluşu türkiye süreçleri, gerekli belgeler,... -
Şirketlerde Ticari Sır İhlali, Müşteri/Tedarikçi Verisi Kopyalama ve Rakip Girişim Kurma Davaları
6102 sayılı TTK m. 54-63 haksız rekabet hükümleri (m. 55/1-b, c, d) ve 5237 sayılı TCK m. 239 ticari sırrın ifşası suçu... -
Sanayi ve Fason Üretimde Kalıp, Aparat ve Özel Makine İmalatı: Kalıp Mülkiyeti, Hapis Hakkı (TMK m. 950) ve Kalıp İadesi Davaları
4721 sayılı TMK m. 683 ve m. 950 ticari hapis hakkı, 6102 sayılı TTK m. 55/1-c haksız rekabet ve 5237 sayılı TCK m. 155... -
Şirket Genel Kurul Kararlarının İptali, Yokluğu, Butlanı ve Sermaye Artırımıyla Azınlık Payını Eritme (Sulandırma / Dilution) Davaları (TTK m. 445–451)
6102 sayılı TTK m. 445-451 ve m. 622 kapsamında anonim ve limited şirket genel kurul kararlarının 3 aylık iptal davası,...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Hayır, yeterli değildir. 26 Nisan 2025 tarihli Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik uyarınca aracı kuruluş yetki belgesi alabilmek için 1618 sayılı Kanun kapsamında A Grubu (TÜRSAB üyesi) seyahat acentası işletme belgesine sahip olunması, en az üç yetkili sağlık tesisiyle protokol imzalanması ve HealthTürkiye portalına entegrasyon şartlarının sağlanması zorunludur.
Evet, zorunludur. 26 Nisan 2025 tarihli Yönetmelik m. 6/1-c ile getirilen ameliyathane ortamındaki cerrahi ve girişimsel işlemler için komplikasyon sigortası zorunluluğu, Danıştay 10. Dairesi'nin Aralık 2025'teki yürütmeyi durdurma kararına karşın Sağlık Bakanlığı'nın itirazı üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun (İDDK) Eylül 2026 tarihli kararıyla yeniden yürürlüğe girmiş ve yasal zorunluluk haline gelmiştir.
Hayır, mutlak koruma sağlamaz. 5718 sayılı MÖHUK m. 26/1 uyarınca klinik veya aracı kuruluş hastanın bulunduğu ülkeye yönelik dijital reklam ve pazarlama yaparak tüketiciyi Türkiye'ye çekmişse, taraflar Türk Hukuku'nu seçmiş olsalar dahi hastanın mutad meskeni hukukunun emredici tüketici koruma hükümleri saklı kalır. Yine de uyuşmazlığın Türkiye'de görülmesini kolaylaştırmak için çift dilli sözleşmede Türk hukuku ve mahkemelerinin açıkça belirlenmesi zorunludur.
Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre tedavi amaçlı tıbbi müdahaleler vekalet sözleşmesi (TBK m. 502) sayılırken, tedavi zorunluluğu olmayan estetik cerrahi, saç ekimi ve estetik diş protezi işlemleri TBK m. 470 kapsamında eser sözleşmesi niteliğindedir. Eser sözleşmesinde hekim ve klinik belirli bir estetik sonucu meydana getirmeyi taahhüt etmiş sayıldığından, sonucun ayıplı olması halinde hasta bedel iadesi ve tazminat talep edebilir.
12 Kasım 2025 tarihli Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik ile mutlak yasak kaldırılmış ancak son derece katı şekil şartları getirilmiştir. Görsellerin aynı ortam ve teknik şartlarda çekilmesi, işlem ve çekim tarihlerinin görsel üzerinde yer alması, dijital manipülasyon yapılmaması, hastadan yazılı görsel işleme onamı alınması ve paylaşımın yorum, beğeni ve yeniden paylaşıma kapalı olması zorunludur.
Hayır, veremezler. Yurt içi hastalara yönelik Türkçe tanıtım ve talep yaratıcı sağlık reklamı 1219 sayılı Kanun, 6502 sayılı Kanun m. 61 ve Tanıtım Yönetmeliği uyarınca yasaktır. Sağlık turizmi yetki belgesi sahipleri, yalnızca yurt dışındaki hedef kitleye yönelik olarak Türkiye erişimine kapalı/hedeflenmiş yabancı dillerdeki ayrı web siteleri ve sosyal medya kanalları üzerinden bilgilendirme ve tanıtım yapabilir.
Ticaret Bakanlığı'nın 26 Şubat 2026 tarihli ve 10962 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 5448 sayılı Karar yürürlükten kaldırılmıştır. 2025 ve öncesinde onaylanmış devam eden dosyalar eski karara göre sonuçlandırılırken, 2026 yılında yapılan yeni başvurularda 10962 sayılı Karar uyarınca genel kalemlerde %50 temel destek oranı ve artırılmış yıllık tavan limitleri uygulanmakta; HİSER projelerinde ise %75'e kadar destek sağlanmaktadır.
Özel sağlık kuruluşları, estetik klinikleri ve hekimlere karşı açılan maddi ve manevi tazminat davalarında 6502 sayılı Kanun uyarınca Tüketici Mahkemeleri görevlidir ve dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurulması gerekir. Hizmetin bir devlet veya üniversite hastanesinde verilmiş olması halinde ise hizmet kusuru sebebiyle İdare Mahkemesinde tam yargı davası açılır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.







