Işıkoğlu Partners Avukatlık ve Danışmanlık
IŞIKOĞLU
PARTNERS
Avukatlık & Danışmanlık
25+
Uzmanlık Alanı
%100
Kesintisiz İletişim & Hizmet
%100
Şeffaflık
3
Avukat

Değerlerimiz

Öncü İlkelerimiz & Değerlerimiz
01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Avukatlarımız

Hukuki Görüşler & Makaleler

Tüm Makaleleri Gör →

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Hukuk Kütüphanesi ve Adalet Heykeli
Biz Kimiz?

Genç, dinamik ve yenilikçi ekibimizle; geleneksel hukuk alanlarındaki uzmanlığımızı çağımızın dijital ve modern ihtiyaçlarıyla birleştiriyoruz.

Biz, tamamen genç ve dinamik bir ekip olarak kurduğumuz hukuk ofisimizde; enerjimizi, günceli yakalama becerimizi ve yenilikçi bakış açımızı müvekkillerimize en iyi şekilde yansıtmayı hedefliyoruz.

Hukukun temel taşlarını oluşturan Ticaret ve Şirketler Hukuku, Ceza Hukuku, İcra Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, Miras Hukuku, Medeni Hukuk ve İş Hukuku gibi klasik alanlarda sağlam bir bilgi birikimi ve disiplinli bir çalışma anlayışına sahibiz. Bu alanlarda müvekkillerimize güven veren, köklü ve çözüm odaklı bir yaklaşım benimsiyoruz.

Ancak bununla yetinmiyor, çağın hızla değişen ihtiyaçlarına da aynı kararlılıkla yanıt veriyoruz. Teknolojinin, girişimciliğin ve dijital dünyanın hayatın merkezine oturduğu günümüzde; E-Ticaret Hukuku, KVKK & Veri Koruma Hukuku, Bilişim Hukuku, Startup ve Yatırım Hukuku, Kripto & Fintech Hukuku, Dijital Medya ve İnfluencer Hukuku, Oyun ve E-Spor Hukuku, Yapay Zekâ ve Teknoloji Hukuku gibi modern hukuk alanlarında da yenilikçi çözümler sunuyoruz.

Gençliğimizden aldığımız dinamizm ve teknolojiye olan hâkimiyetimiz sayesinde, geleneksel hukuk disiplinlerini modern dünyanın ihtiyaçlarıyla birleştiriyor; müvekkillerimizin karşılaşabileceği her türlü soruna yaratıcı, hızlı ve etkili hukuki çözümler üretiyoruz.

Bizim için hukuk yalnızca mevcut sorunları çözmek değil, aynı zamanda müvekkillerimizin gelecek planlarını güvenle şekillendirebilmeleri için önleyici ve yol gösterici bir güçtür. Bu nedenle hedefimiz, müvekkillerimizin yalnızca hukuki süreçlerini yönetmek değil; aynı zamanda yeni çağın sunduğu fırsatları en güvenli ve en verimli şekilde değerlendirmelerine yardımcı olmaktır.

Avukatlarımız

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Faaliyet Alanlarımız

Işıkoğlu Hukuk, ticari şirketlerden teknoloji girişimlerine, fikri mülkiyetten kripto & fintech hukuku ve yapay zeka odaklı danışmanlığa kadar geniş yelpazede uzman hukuk hizmeti sunar. Müvekkil odaklı yaklaşımımız, üstün dürüstlük ve şeffaflık ilkeleriyle her zaman kesintisiz iletişim sağlar.

01
-

Işıkoğlu Partners

Bu uzmanlık alanındaki sözleşme, uyum ve uyuşmazlık süreçleriniz için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.

WhatsApp'tan Sorun İletişim Formu ile Yazın →

Diğer Uzmanlık Alanları

Bu Alandaki Makalelerimiz

Ekibimiz

Geleneksel hukuk disiplinlerindeki sağlam birikimini çağımızın dijital, finansal ve teknolojik ihtiyaçlarıyla birleştiren; müvekkil odaklı temsil, şeffaf iletişim ve titiz dosya takibi ilkeleriyle çalışan avukat kadromuz.

Öncü İlkelerimiz

01 Tavizsiz Dürüstlük
02 Çalışkanlık
03 Mükemmelliğe Bağlılık
04 Empati
05 Müvekkil Odaklı Temsil

Kariyer Fırsatları

Işıkoğlu Hukuk Bürosu, etik değerlere bağlı, disiplinli ve çözüm odaklı bir ekip kültürüne sahiptir.

Ekip üyelerimiz; işbirliği, şeffaf iletişim ve sürekli gelişim prensipleriyle çalışır.

İletişim

Merkez Ofis
Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
Dragos Center No 15
iletisim@isikoglupartners.com
+90 531 869 3827

Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

Işıkoğlu Partners Avukat

İletişim

E-Posta: iletisim@isikoglupartners.com
Telefon: +90 531 869 3827
WhatsApp'tan Sorun
AVUKAT
-

Deneyim & Pratik

    Çalışma Alanları

      Konu Başlıkları
      Toplam 1.095 Hukuki Makale & Rehber
      Yükleniyor...

      Hayat Sigortası Tazminatı ve Bireysel Emeklilik (BES) Birikimlerinin Miras Paylaşımı ve Tenkis Karşısındaki Durumu

      6102 sayılı TTK m. 1493–1495, 4632 sayılı BES Kanunu ve TMK m. 509 ile m. 565/4 kapsamında hayat sigortası ve BES birikimlerinin mirasın reddi ve iştira değeri üzerinden tenkis hesabı — kapsamlı hukuki rehber.

      Miras Hukuku Yazar: Av. Oğuzhan Çıngı Okuma Süresi: 13 dk (2671 kelime) Son Güncelleme: 2026-11-13

      Özet

      Yüksek malvarlıklı kişilerde servet transferi aracı olarak da kullanılan hayat sigortaları ile Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) birikimleri, klasik tereke varlıklarından köklü biçimde ayrılır. 6102 sayılı TTK m. 1493–1495 ve TBK m. 129 (üçüncü kişi yararına sözleşme) uyarınca poliçede lehtar belirlenmişse vefat tazminatı terekeye girmez; lehtar bu tutarı mirasın reddi halinde dahi doğrudan sigorta şirketinden alabilir. Ancak saklı paylı mirasçıları korumak adına TMK m. 509 ve m. 565/1-b.4 gereğince ödenen tazminatın tamamı değil, mirasbırakanın ölüm anındaki poliçe satın alma (iştira / matematik karşılık) değeri veya BES birikim tutarı terekeye eklenerek tenkise konu edilir — kapsamlı hukuki inceleme.

      Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.


      I. Giriş — Sigorta ve Tasarruf Ürünlerinin Miras Hukukundaki Özgün Konumu

      Gerek büyük tutarlı bireysel emeklilik fonları gerekse yüksek teminatlı birikimli ya da salt risk hayat sigortaları, servet yönetiminde en sık başvurulan finansal araçlar arasındadır. Mirasbırakanın vefatıyla birlikte banka mevduatları, taşınmazlar ve şirket payları doğrudan elbirliği mülkiyetiyle miras ortaklığına dahil olurken, hayat sigortası tazminatları ile BES hesaplarının aynı mekanizmaya tabi olup olmadığı büyük uyuşmazlıklara yol açmaktadır.

      Özellikle ikinci eş lehine, şirket ortağı lehine ya da çocuklardan yalnızca biri lehine yapılan lehtar tayinleri sonrasında, dışlanan mirasçılar tüm sigorta tazminatının terekeye iadesini talep etmekte; sigorta şirketleri ve lehtarlar ise tazminatın miras dışı bağımsız bir alacak olduğunu savunmaktadır. Bu uyuşmazlığın doğru çözümü; Sigorta Hukuku (6102 sayılı TTK ve 4632 sayılı Kanun), Miras Hukuku (TMK m. 509 ve m. 565) ile Borçlar Hukuku (TBK m. 129) kurallarının birlikte yorumlanmasına bağlıdır.

      Temel Hukuki Çerçeve: Üçüncü kişi lehine yaptırılan hayat sigortasında ölüm tazminatı terekeye girmez; lehtar mirasçı olmasa veya mirası reddetse bile bedeli doğrudan sigortacıdan tahsil eder (TTK m. 1495). Buna karşılık mirasbırakanın sağlığında ödediği primlerle oluşan ölüm anındaki satın alma (iştira) değeri ile tasarruf esaslı BES birikimleri TMK m. 509 ve m. 565/4 uyarınca tenkise tabi kazandırmalar arasında yer alır.

      II. TTK m. 1493–1495 Uyarınca Lehtar Tayini ve Tazminatın Tereke Dışı Niteliği

      6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun hayat sigortalarına ilişkin 1493 ila 1495. maddeleri, sigorta sözleşmesinde üçüncü bir kişinin lehtar olarak gösterilmesi durumunu açık bir hukuki zemine oturtmuştur: Bu konuda ayrıntılı bilgi için Dijital Miras: Dijital Hesaplar ve Haklar başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

      6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1493/5–6 ve m. 1495:
      "(m. 1493/5) Birden fazla kişi payları belirlenmeksizin lehtar olarak atanmışsa, hepsi eşit oranda hak sahibi olur... Lehtarın belirlenmediği durumlarda sözleşmenin mirasçılar lehine yapıldığı kabul edilir.
      (m. 1495) Lehtar olarak atanan kişi, sigortacının ödemekle yükümlü olduğu sigorta bedelini doğrudan doğruya sigortacıdan talep ve tahsil hakkını haizdir."

      Bu düzenlemenin hukuki temeli Türk Borçlar Kanunu m. 129'da düzenlenen üçüncü kişi yararına tam sözleşme niteliğindedir. Poliçede somut bir lehtar (örneğin "eşim A.K." veya "çocuklarımdan yalnızca B.K.") gösterilmişse, sigortacının ödeyeceği ölüm tazminatı asla mirasbırakanın malvarlığına girip çıkmış sayılmaz; ölüm anında doğrudan lehtarın şahsında doğan bağımsız bir sözleşmesel alacak hakkıdır. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Miras Hukuku Rehberi: Haklar ve Paylaşım başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

      Poliçede hiçbir lehtar yazılmamış veya "kanuni mirasçılar" denilmişse TTK m. 1493/5-6 devreye girer. Kanuni mirasçılar bu durumda da sigorta sözleşmesinden doğan alacaklı konumundadır; ancak sigortacı paylaştırmayı veraset ilamındaki yasal miras payları oranında (atanmış mirasçıları hariç tutarak) yapacaktır. Lehtar belirtilmemişse ve mirasçı sıfatıyla paylaşılacaksa dahi sigortacının doğrudan mirasçılara ödeme yapması, tereke ortaklığı prosedürlerinden daha hızlı işleyebilmektedir.


      III. Mirasın Reddi (TMK m. 605) ve Tereke Alacaklıları Karşısında Lehtarın Korunması

      Sigorta tazminatının tereke dışı olmasının en çarpıcı pratik sonucu borca batık terekelerde ortaya çıkar. Mirasbırakanın yüksek miktarda banka borcu, vergi borcu veya ticari kefaleti olması nedeniyle mirasçılar 3 aylık yasal süre içinde mirasın reddi (TMK m. 606) hakkını kullansalar dahi, hayat sigortası poliçesinde lehtar sıfatını taşıyorlarsa sigorta tazminatını tahsil edebilirler! Çünkü lehtarın hakkı mirasçılık sıfatından değil, sigorta sözleşmesinden doğar.

      Aynı şekilde mirasbırakanın tereke alacaklıları da lehtarın tahsil ettiği ölüm tazminatına miras borcu nedeniyle doğrudan haciz koyamazlar (ancak mirasbırakanın alacaklılarından mal kaçırmak amacıyla aşırı prim ödemesi yapması halinde İİK m. 277 vd. kapsamında tasarrufun iptali davası koşulları ayrıca tartışılabilir). Bununla birlikte mirasçılardan biri mirası reddettiği halde kendisine mirasçı sıfatıyla değil poliçede ismen lehtar gösterildiği için ödeme yapılmışsa bu ödeme mirası ret hakkını düşüren "terekeyi benimseme" (TMK m. 610/2) sayılmaz.


      IV. Saklı Payın Korunması: TMK m. 509 ve m. 565/4 Uyarınca "Satın Alma (İştira) Değeri" ve Tenkis Hesabı

      Tereke dışılık ilkesi, mirasbırakanın tüm malvarlığını prim olarak sigortaya yatırıp saklı paylı mirasçıları tamamen sıfırlamasına izin vermez. 4721 sayılı TMK, sigorta sözleşmelerinde dengeyi sağlayan son derece teknik bir hesap kuralı getirmiştir:

      4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 509 ve m. 565/1-b.4:
      "(m. 509) Mirasbırakanın kendi ölümünde ödenmek üzere üçüncü kişi lehine hayat sigortası yaptırması veya böyle bir kişiyi lehtar olarak sonradan tayin etmesi ya da sigortacıya karşı olan istem hakkını sağlığında üçüncü kişiye devretmesi hâllerinde, sigortacının ödeyeceği miktar değil, sigorta alacağının mirasbırakanın ölüm anındaki satın alma değeri terekeye eklenir.
      (m. 565/1-b.4) Mirasbırakanın kendi ölümünde üçüncü kişi yararına yaptırdığı hayat sigortası alacağının ölüm anındaki satın alma değeri tenkise tâbidir."

      Bu hükmün pratik anlamı uygulamada çoğu zaman yanlış anlaşılmaktadır. Aşağıdaki tablo sigorta ve tasarruf ürünlerindeki kritik farkı net biçimde özetlemektedir:

      Ürün Türü Lehtar Tayini Varsa Terekeye Girer mi? Mirası Reddeden Lehtar Alabilir mi? Tenkis Hesabında (TMK m. 565/4) Hangi Tutar Esas Alınır?
      Salt Risk (Vefat Teminatlı) Hayat Sigortası Hayır (TTK m. 1495 uyarınca tereke dışıdır). Evet, doğrudan sözleşmeden doğan haktır. Poliçenin iştira (satın alma / matematik karşılık) değeri yoksa vefat tazminatı tenkise girmez (ancak olağandışı yüksek prim varsa tartışılır).
      Birikimli Hayat Sigortası Hayır, lehtara ödenir. Evet, mirasın reddinden etkilenmez. Ölüm anındaki sigorta poliçesi satın alma (iştira / birikim) değeri terekeye eklenip tenkise tabi tutulur.
      Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) Hayır, sözleşmedeki lehtara (yoksa mirasçılara) ödenir. Lehtar tayin edilmişse evet; kanuni mirasçılıkta sözleşme niteliğine göre tahsil edilir. Tasarruf ve yatırım karakteri ağır bastığından ölüm tarihindeki toplam birikim tutarı (katkı payı + getiri) tereke hesabında değerlendirilir.
      Banka Kredi Hayat Sigortası Önce rehinli alacaklı bankaya kredi borcu kadar ödenir. Krediyi aşan bakiye için lehtar/mirasçı sıfatına bakılır. Kredi borcunu kapatan tutar tereke pasifini azalttığından tenkis konusu olmaz; artan iştira değeri varsa dikkate alınır.

      Örneğin; 500.000 TL birikim (iştira) değerine sahip ancak ölüm halinde 5.000.000 TL vefat teminatı ödeyen bir hayat sigortasında, mirasbırakan üçüncü bir kişiyi lehtar tayin etmişse, saklı paylı mirasçıların açacağı tenkis davası hesabında terekeye 5.000.000 TL değil, yalnızca ölüm anındaki 500.000 TL'lik iştira (satın alma) değeri eklenecektir. Ölen kişinin sağlığında sigortacıya ödemediği ve sigortacının üstlendiği risk karşılığı ödediği salt riziko tazminatı üzerinde diğer mirasçıların saklı pay iddiası kabul edilmez.


      V. 4632 Sayılı BES Kanunu Çerçevesinde BES Birikimlerinin ve Devlet Katkısının İntikali

      4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu uyarınca kurulan BES hesapları, klasik hayat sigortasından önemli yapısal farklar taşır. Katılımcının emekliliğe hak kazanmadan vefat etmesi halinde:

      • Devlet Katkısının %100 Hak Edilmesi: Normalde sistemden erken çıkışlarda süreye bağlı olarak kısmen hak edilen %30 devlet katkısı (2026 yılı güncel mevzuat çerçevesindeki hak ediş oranları saklı kalmak üzere), katılımcının vefatı veya maluliyeti halinde süre şartı aranmaksızın tamamıyla (%100) hak edilir ve birikime eklenir.
      • Lehtar veya Kanuni Mirasçılar: BES sözleşmesinde veya sonradan şirket sisteminde belirlenmiş bir lehtar varsa birikim ve devlet katkısı lehtara ödenir; lehtar belirtilmemişse kanuni mirasçılara miras payları oranında dağıtılır.
      • Tenkis Hesabındaki Konum: BES'te bir sigorta rizikosu üstlenilmemekte, katılımcının biriktirdiği anapara ile fon getirileri söz konusu olmaktadır. Bu nedenle BES'te ölüm anındaki fon bakiyesinin tamamı (devlet katkısı hariç katılımcının kendi malvarlığından çıkan katkı payları ve getirileri) TMK m. 565/1-b.4 ve m. 565/3 kıyasen terekenin aktif hesabına eklenerek saklı pay ihlali olup olmadığı incelenir.

      VI. Banka Kredi Hayat Sigortaları (Dain-i Mürtehin) ve Artan Tazminatın Paylaşımı

      Ticari veya konut kredisi kullanan kişilerin bankalar tarafından yaptırılan hayat sigortalarında, kredi veren banka poliçede dain-i mürtehin (rehinli alacaklı) olarak yer alır. Borçlu vefat ettiğinde sigorta şirketi öncelikle bankanın kalan kredi anapara ve işlemiş faiz alacağını doğrudan bankaya öder. Böylece mirasçılar yüksek bir kredi borcundan kurtulmuş olur (tereke pasifi kapanır).

      Kredi bakiyesi kapandıktan sonra sigorta teminatından geriye artan bir tazminat kalırsa, bu bakiye tutar bankaya ait değildir; poliçede belirtilen lehtara, lehtar belirlenmemişse kanuni mirasçılara ödenir. Uygulamada bazı bankalar vefat eden müşterinin sigorta fazlasını mirasbırakanın başka kredi kartı veya ticari borçlarına mahsup etmek istemektedir; ancak Yargıtay içtihatlarına göre poliçedeki dain-i mürtehin kaydı yalnızca ilgili kredi borcuyla sınırlıdır, artan tutar doğrudan lehtarın veya mirasçıların hakkıdır.

      Hak Düşürücü Süre ve Başvuru Uyarısı: Sigorta sözleşmelerinden doğan bütün istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak 2 yıl ve her hâlde sigorta olayından (ölüm tarihinden) itibaren 6 yıl içinde zamanaşımına uğrar (TTK m. 1420; can sigortalarında 2–6 yıllık zamanaşımı ayrımı gözetilir). Saklı paylı mirasçıların açacağı tenkis davası ise TMK m. 571 uyarınca öğrenmeden itibaren 1 yıl ve her halde ölüm tarihinden itibaren 10 yıllık hak düşürücü süreye tabidir.

      VII. Veraset ve İntikal Vergisi ile Gelir Vergisi Stopajı Yönünden Değerlendirme

      7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu ve Gelir Vergisi Kanunu bakımından hayat sigortası ile BES ödemeleri farklı vergi rejimlerine tabidir:

      • Hayat Sigortası Tazminatı: Lehtarın karşılıksız (ivazsız) olarak iktisap ettiği hayat sigortası vefat tazminatı, prensip olarak Veraset ve İntikal Vergisi kapsamına girebilir (7338 SK m. 1 ve m. 2 ivazsız intikal / miras yoluyla intikal ayrımı ile sigorta şirketlerinin tevkifat ve beyan yükümlülüğü uygulanır).
      • BES Vefat Ödemeleri: 4632 sayılı Kanun ve Gelir Vergisi Kanunu m. 75/15 çerçevesinde ölüm nedeniyle yapılan BES ödemelerinde sistemden çıkış süresi şartı aranmaksızın yalnızca elde edilen getiri (nema) üzerinden %5 oranında gelir vergisi stopajı uygulanır; anapara üzerinden gelir vergisi kesilmez. Ancak miras yoluyla intikalde veraset ve intikal vergisi ilişik kesme belgesi emeklilik şirketi tarafından istenmektedir.

      VIII. Yargıtay 11., 17., 7. ve 14. Hukuk Dairelerinin Yerleşik İçtihat İlkeleri

      Hayat sigortası tazminatlarının miras paylaşımı, bankaların dain-i mürtehin sıfatı ve tenkis hesabı konularında Yargıtay'ın yerleşik kararları şu esasları benimsemiştir:

      Yargıtay 11. ve 17. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Tazminatın Tereke Dışı Niteliği ve Kredi Bakiyesi):
      "Hayat sigortası poliçesinde lehtar belirlenmiş ise ölüm tazminatı terekeye dahil olmayıp doğrudan lehtarın şahsında doğan asli bir haktır; mirası reddeden mirasçı dahi lehtar ise sigorta bedelini talep edebilir. Kredi bağlantılı hayat sigortasında banka yalnızca kredi bakiyesi kadar dain-i mürtehin hakkına sahiptir; krediyi aşan tazminat fazlası lehtara veya kanuni mirasçılara ödenmelidir."
      Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 7. / 14. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (TMK m. 509 ve m. 565/4 İştira Değeri):
      "Üçüncü kişi lehine yaptırılan hayat sigortasının tenkise tabi tutulması talep edildiğinde, mahkemece sigortacının lehtara ödediği tüm vefat tazminatı tutarı üzerinden değil; sigorta şirketinden sorularak tespit edilecek olan sigortanın mirasbırakanın ölüm anındaki satın alma (iştira / matematik karşılık) değeri üzerinden tenkis hesabı yapılmalıdır."

      IX. Pratik Uygulama: Hayat Sigortası İştira Değeri ve BES Birikiminin Tenkisi Talepli Dava Dilekçesi

      Mirasbırakanın birikimli hayat sigortasında ve BES hesabında üçüncü kişiyi veya tek bir mirasçıyı lehtar tayin etmesi nedeniyle saklı payı ihlal edilen mirasçının Asliye Hukuk Mahkemesine sunacağı tenkis davası dilekçesi taslağı aşağıdadır:

      DAVA DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR

      [MİRASBIRAKANIN SON YERLEŞİM YERİ] NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ'NE
      (4721 sayılı TMK m. 509, m. 560 ve m. 565/4 Uyarınca Tenkis ve İhtiyati Tedbir Taleplidir)


      DAVACI: [Saklı Paylı Mirasçının Adı Soyadı, TCKN, Adresi]
      VEKİLİ: Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi]
      DAVALI: [Sigorta/BES Lehtarının Adı Soyadı, TCKN, Adresi]
      DAVA KONUSU: Muris [Adı Soyadı]'nın davalıyı lehtar göstererek akdettiği birikimli hayat sigortası poliçesinin ölüm anındaki satın alma (iştira) değeri ile BES birikimlerinin TMK m. 509 ve m. 565/4 uyarınca tereke hesabına dahil edilerek davacının saklı payına tecavüz eden kısmının TENKİSİ ve bedelin tahsili talebidir.

      AÇIKLAMALAR :

      1. Mirasçılık Sıfatı ve Saklı Pay İhlali: Müvekkil, ../../2026 tarihinde vefat eden murisin altsoyu olarak saklı paylı yasal mirasçısıdır (Ek-1: Veraset İlamı). Tereke aktifinin büyük bölümünü murisin sağlığında yüksek tutarlı prim ve katkı payları ödeyerek davalıyı tek lehtar atadığı [Sigorta/Emeklilik Şirketi] nezdindeki birikimli hayat sigortası ile BES fonları oluşturmaktadır.

      2. TMK m. 509 ve m. 565/4 Uyarınca Tenkise Tabi Tutar: TTK m. 1495 uyarınca sigorta bedelinin davalı lehtara doğrudan ödenmesi mümkünse de, TMK m. 509 ve m. 565/1-b.4 gereğince poliçenin ölüm tarihindeki satın alma (iştira) değeri ile tasarruf birikimi niteliğindeki BES bakiyesi tereke hesabına eklenmek zorundadır. Davalıya yapılan bu kazandırmalar davacının saklı payını açıkça ihlal etmektedir.

      3. İhtiyati Tedbir ve Kurum Müzekkere Talebi: İlgili sigorta ve emeklilik şirketine müzekkere yazılarak poliçe ve BES sözleşmesinin başlangıçtan ölüm tarihine kadar yatırılan prim/katkı toplamları, devlet katkısı tutarı ve ölüm tarihindeki matematik karşılık (iştira) değerinin celbi; henüz ödeme yapılmamışsa iştira değerine karşılık gelen tutar üzerine ihtiyati tedbir konulması talep olunur.


      SONUÇ VE İSTEM :

      Yukarıda arz edilen nedenlerle; sigorta ve BES şirketlerinden ölüm tarihindeki iştira ve birikim değerlerinin celp edilmesine, davacının saklı payına tecavüz eden miktar yönünden kazandırmaların TMK m. 560 vd. uyarınca TENKİSİNE ve tespit edilecek tenkis bedelinin yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini arz ve talep ederiz.


      Davacı Vekili
      Av. [Adı Soyadı]
      İmza


      X. Lehtar ve Saklı Paylı Mirasçılar İçin Pratik Kontrol Listesi

      Vefat sonrasında sigorta ve emeklilik haklarının takibi için izlenmesi gereken adımlar şunlardır:

      1. EGM / SBM ve e-Devlet Sorgulaması: Hayat sigortası poliçeleri ve BES sözleşmeleri Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) ve Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) üzerinden kontrol edilir.
      2. Lehtar Kaydının İncelenmesi: Poliçede özel lehtar yazıp yazmadığı ve kredi bağlantılı bir dain-i mürtehin kaydı bulunup bulunmadığı tespit edilir.
      3. Mirasın Reddi Kararı Öncesi Değerlendirme: Tereke borca batıksa, özel lehtar sıfatının mirası reddetmeye engel olmadığı dikkate alınarak 3 aylık ret süresi içinde işlem yapılır.
      4. İştira Değeri Talebi: Saklı pay ihlalinden şüpheleniliyorsa sigorta şirketinden ölüm tarihindeki matematik karşılık (iştira) değerini gösteren aktüeryal döküm istenir.
      5. 1 ve 10 Yıllık Hak Düşürücü Süreler: Tenkis davası için TMK m. 571'deki 1 yıllık öğrenme ve 10 yıllık mutlak süreler takip edilir.

      XI. Sonuç

      Hayat sigortası tazminatları ve Bireysel Emeklilik Sistemi birikimleri, klasik tereke mallarından farklı hukuki kurallara tabidir:

      1. Lehtar Tayini Tazminatı Tereke Dışı Bırakır: TTK m. 1495 uyarınca özel lehtar tazminatı doğrudan sigorta şirketinden alır ve tereke alacaklıları ile mirasın reddi bu alacağı ortadan kaldırmaz.
      2. Tenkis Yalnızca İştira / Birikim Değeriyle Sınırlıdır: TMK m. 509 ve m. 565/4 gereğince vefat teminatının tamamı değil, ölüm anındaki poliçe satın alma (iştira) değeri ile BES birikimi saklı pay hesabına katılır.
      3. Kredi Hayat Sigortası Borcu Kapattıktan Sonra Mirasçılara Döner: Dain-i mürtehin banka yalnızca kredi borcunu tahsil edebilir; artan bakiye mirasçılara veya lehtara aittir.

      Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.



      İlgili Makaleler

      SIKÇA SORULAN SORULAR

      Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları

      Poliçede belirli bir lehtar gösterilmişse tazminat terekeye girmez; yalnızca poliçede yazılı lehtara ödenir (TTK m. 1495). Poliçede lehtar tayin edilmemişse veya 'kanuni mirasçılar' ifadesi kullanılmışsa sigorta şirketi tazminatı veraset ilamındaki miras paylarına göre mirasçılara öder.

      Evet, alabilir. Poliçede lehtar olarak gösterilmiş bir mirasçı, terekenin borca batık olması nedeniyle mirası reddetse dahi sigorta tazminatını mirasçı sıfatıyla değil doğrudan sigorta sözleşmesinden doğan hak sahibi sıfatıyla tahsil edebilir.

      Evet, açabilir; ancak tenkis hesabına vefat teminatının tamamı değil, TMK m. 509 ve m. 565/4 uyarınca mirasbırakanın ölüm anındaki sigorta poliçesi satın alma (iştira / matematik karşılık) değeri dahil edilir.

      Katılımcının vefatı halinde BES hesabındaki birikimin yanı sıra devlet katkısının tamamı (%100'ü) süre şartı aranmaksızın hak edilir. Sözleşmede lehtar tayin edilmişse lehtara, lehtar yoksa kanuni mirasçılara miras payları oranında ödenir; ayrıca tenkis hesabında katılımcının birikimi dikkate alınır.

      Banka poliçede dain-i mürtehin (rehinli alacaklı) olduğu için yalnızca kalan kredi borcu tutarını tahsil edebilir. Krediyi aşan tazminat fazlası poliçedeki lehtara veya yoksa kanuni mirasçılara ödenmek zorundadır.

      TTK m. 1420 uyarınca sigorta sözleşmesinden doğan alacaklar muacceliyet tarihinden itibaren 2 yıl ve her halde olayın (ölümün) gerçekleşmesinden itibaren 6 yıl içinde zamanaşımına uğrar.

      Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.

      Av. Oğuzhan Çıngı
      Gayrimenkul ve kira hukuku, iş hukuku, miras, borçlar, icra-iflas, tüketici ve ceza hukuku uyuşmazlıklarında dava takibi ve önleyici danışmanlık yürütmektedir.
      1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB meslek kuralları çerçevesinde genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış ve Işıkoğlu Partners Hukuk Bürosu tarafından incelenmiştir.
      İletişim
      Merkez Ofis
      Dragos Center Cevizli Mah. Bağdat Cad.
      Dragos Center No 15
      iletisim@isikoglupartners.com
      +90 531 869 3827

      Hukuki Danışmanlık için Randevu Alın

      Hukuki Hesaplama Araçları

      4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve güncel AAÜT/Arabuluculuk tarifeleri çerçevesinde hazırlanan interaktif hukuki hesaplama araçları.

      Ana Sayfa › Hesaplama Araçları › Hesaplama
      Hukuki Hesaplama Aracı

      Hukuk Hukuki Kontrol: Işıkoğlu Partners Güncel Mevzuat: 2026 Yürürlük Parametreleri

      Diğer Hukuki Hesaplama Araçları

      International Legal Practice in Istanbul, Türkiye

      Işıkoğlu Partners advises foreign corporations, venture-backed technology companies, digital platforms and cross-border investors across corporate formation, M&A, CMB crypto/FinTech licensing, KVKK data protection, commercial debt recovery and international arbitration.

      Direct Counsel via WhatsApp (+90 531 869 3827) Email: iletisim@isikoglupartners.com
      Multilingual Legal Counsel & Sworn Interpreter Coordination (Notary · Title Deed · Trade Registry · Courts)
      Our Istanbul team provides direct English-speaking legal representation alongside accredited sworn interpreter coordination in Russian (Русский), Arabic (العربية), German (Deutsch), Persian, French and 12 additional languages for powers of attorney, real estate closings, company formation, banking/MASAK compliance and court proceedings.

      Core International Practice Areas

      Turkish Law Guides in English (46 Publications)

      Comprehensive statutory and case-law guides prepared by our Istanbul legal team for international investors, corporations and foreign nationals.

      English Legal Desk › Practice Area
      International Legal Practice

      Istanbul, Türkiye Turkish Practice Page: Faaliyet Alanları →
      Hukuki Geçerlilik & Uyum Testleri

      Tahliye taahhütnamesi geçerliliği, KVKK ve VERBİS kayıt yükümlülüğü, e-ticaret ETBİS/İYS uyumu, işçi haklı fesih şartları, şirket ortaklık sözleşmesi ve yabancı yatırımcı uygunluk kriterlerini ilgili kanun maddelerine göre adım adım kontrol edin.

      Uyum Testi

      Hukuk Hukuki İnceleme: Işıkoğlu Partners

      Diğer Hukuki Uyum & Geçerlilik Testleri

      Hukuk & Ticaret Terimleri Sözlüğü (A–Z)

      Türk hukuku, ticari sözleşmeler, icra-iflas, gayrimenkul, miras, iş hukuku, girişim sermayesi ve teknoloji hukukunda en sık karşılaşılan kavramların kanun dayanaklı tanımları ve uygulama rehberleri.

      Ana Sayfa › Hukuk Sözlüğü › Hukuk Terimi
      Hukuk Terimi
      Hukuk Kanuni Dayanak: - İnceleyen: Işıkoğlu Partners
      KISA HUKUKİ TANIM ÖZETİ

      Aynı Alandaki Diğer Hukuk Terimleri

      Yüksek Mahkeme & Kurul Emsal Karar İncelemeleri

      Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulları, Hukuk ve Ceza Daireleri, Danıştay, Anayasa Mahkemesi, Kişisel Verileri Koruma Kurulu ve Rekabet Kurulunun iş dünyasını ve bireyleri doğrudan ilgilendiren yerleşik içtihat ilkeleri.

      Emsal Karar İncelemesi
      Hukuk Merci: Yüksek Mahkeme Künye: İçtihat Analiz: Işıkoğlu Partners
      YERLEŞİK HUKUKİ İLKE ÖZETİ

      ISTANBUL · TÜRKİYE
      International Legal Practice

      WhatsApp (+90 531 869 3827) iletisim@isikoglupartners.com

      Legal Guide

      WhatsApp'tan Sorun