Özet
6537 sayılı Kanun ile 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'na eklenen m. 8/A ila 8/K hükümleri (ve bu değişiklikle TMK m. 659–668 hükümlerinin yürürlükten kaldırılması), tarım arazilerinin miras yoluyla parçalanmasını kesin biçimde yasaklamıştır. Asgari tarımsal arazi büyüklüğünün (mutlak/marjinal arazide 2 hektar, dikili arazide 0,5 hektar, örtü altında 0,3 hektar) ve ilçe bazlı yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğünün altındaki parseller mirasçılar adına paylı mülkiyetle dahi bölünemez. Mirasın açılmasından itibaren 1 yıl içinde anlaşma sağlanamazsa, 5403 SK m. 8/C uyarınca Sulh Hukuk Mahkemesinde açılacak dava ile taşınmaz tarımsal gelir değeri üzerinden ehliyetli mirasçıya özgülenir; 20 yıl içinde tarım dışına çıkarılma halinde diğer mirasçıların değer artış payı hakları saklıdır — kapsamlı hukuki inceleme.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — 6537 Sayılı Kanun Reformu ve Mirasta Tarımsal Bölünme Yasağı
Türkiye'de büyük tarımsal işletmelerin, bağ-bahçe ve zeytinliklerin ya da ticari tarım şirketlerine ait aile arazilerinin nesiller geçtikçe miras paylaşımlarıyla küçülüp ekonomik verimliliğini yitirmesi, tarım hukukunda köklü bir müdahaleyi beraberinde getirmiştir. 15 Mayıs 2014 tarihinde yürürlüğe giren 6537 sayılı Kanun ile 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun tarımsal işletmelerin özgülenmesine ilişkin 659–668. maddeleri yürürlükten kaldırılmış; bunun yerine 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu içine emredici nitelikte kapsamlı bir miras intikal sistemi yerleştirilmiştir.
Klasik miras hukuku sisteminde mirasçılar tereke mallarını eşit veya payları oranında tapuda hisselendirerek paylı mülkiyete dönüştürebilir veya ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) isteyebilirler. Oysa 5403 sayılı Kanun kapsamındaki tarım arazilerinde bu serbesti kamu düzeni gereği sınırlandırılmıştır. Tapu müdürlükleri belirli eşiklerin altındaki tarla, bahçe ve bağlarda mirasçıların tek tek hisseli tapu almasına izin vermez; mirasçıları ya bir bütün halinde anlaşmaya ya da mahkeme yoluyla tek bir ehliyetli mirasçıya devretmeye zorlar.
II. Asgari Tarımsal Arazi Büyüklüğü ile Yeter Gelirli Arazi Büyüklüğü Ayrımı
5403 sayılı Kanun uygulamada sıklıkla birbirine karıştırılan iki farklı yüzölçümü eşiği öngörmüştür. Bunların doğru ayrılması hem tapu intikallerinde hem de açılacak davalarda temel belirleyicidir: Bu konuda ayrıntılı bilgi için Tenkis Davası: Miras Payı İhlali ve Haklar başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu m. 8/2 ve m. 8/A:
"Asgari tarımsal arazi büyüklüğü; mutlak tarım arazileri, marjinal tarım arazileri ve özel ürün arazilerinde 2 hektar, dikili tarım arazilerinde 0,5 hektar, örtü altı tarımı yapılan arazilerde 0,3 hektardan küçük belirlenemez... Yeter gelirli tarımsal arazi büyüklükleri ise bu Kanuna ekli Ek-1 listede il ve ilçelere göre belirlenmiştir."
| Ölçüt / Arazi Türü | Asgari Tarımsal Arazi Büyüklüğü (m. 8) | Yeter Gelirli Arazi Büyüklüğü (m. 8/A & Ek-1) |
|---|---|---|
| Mutlak, Marjinal ve Özel Ürün Arazileri | 2 Hektar (20 dekar / 20.000 m²) | İl/ilçeye göre sulu arazide ~50–90 dekar; kuru arazide ~110–195 dekar arası değişir. |
| Dikili Tarım Arazileri (Zeytinlik, Bağ, Meyvelik) | 0,5 Hektar (5 dekar / 5.000 m²) | Ek-1 listede çoğunlukla 10 dekar (1 hektar) olarak belirlenmiştir. |
| Örtü Altı Tarım Arazileri (Sera) | 0,3 Hektar (3 dekar / 3.000 m²) | Ek-1 listede çoğunlukla 3 dekar (0,3 hektar) olarak belirlenmiştir. |
| Hukuki Sonuç | Hiçbir şekilde ifraz edilemez, bölünemez, bu sınırın altında hisselendirilemez. | Miras paylaşımında aile içi bölünme sınırıdır; her bir yeter gelirli pay bölünebilirse birden fazla mirasçıya paylaştırılabilir, bölünemiyorsa tek bütün olarak devredilir. |
Eğer mirasbırakanın aynı ilçe sınırları içinde veya ekonomik bütünlük arz eden komşu ilçelerde birden fazla tarım parseli varsa, tek tek parseller değil mirasbırakana ait tüm tarımsal arazilerin toplam ekonomik bütünlüğü (5403 SK m. 8/A-2) dikkate alınır. Ayrıca imar planı içinde kalan ve tarımsal niteliği sona ermiş arsalar 5403 SK kapsamı dışında kalıp genel gayrimenkul hukuku kurallarına göre paylaşılır.
III. Mirasçıların 1 Yıllık Anlaşma Süresi ve Dört Alternatif Devir Modeli (5403 SK m. 8/B-C)
Tarım arazilerinde mülkiyetin elbirliği halinde miras ortaklığına geçmesinin ardından 5403 SK m. 8/B ve m. 8/C uyarınca mirasçılara, ölüm tarihinden itibaren 1 yıl içinde kendi aralarında anlaşarak mülkiyeti devretmeleri için dört yasal seçenek tanınmıştır: Bu konuda ayrıntılı bilgi için Mirasbırakanın Banka Kiralık Kasasının Açılması, Tereke Tespiti ve Miras Sebebiyle İstihkak Davası (TMK m. 637) başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
- Tek Bir Mirasçıya veya Yeter Gelirli Büyüklüğü Sağlayan Mirasçılara Devir: Tüm mirasçılar tapuda anlaşarak taşınmazları tek bir mirasçıya devredebilir veya yeter gelirli tarımsal büyüklükleri sağlayacak sayıda parçaya bölerek birden fazla mirasçıya mülkiyet aktarabilirler.
- Aile Malları Ortaklığı veya Kazanç Paylı Aile Malları Ortaklığı Kurulması (TMK m. 373 vd.): Mirasçılar noterde düzenleyecekleri sözleşme ile arazilerin mülkiyetini parçalamadan ortak işletme rejimi tesis edebilirler.
- Anonim veya Limited Şirket Kurulması (5403 SK m. 8/C-1-c): Özellikle çok büyük ölçekli tarımsal işletmelerde sıkça tercih edilen yöntemdir. Tüm mirasçılar miras payları oranında ortağı olacakları bir anonim veya limited şirket kurarak tarımsal arazileri şirkete ayni sermaye olarak koyabilirler. Böylece arazi bütünlüğü korunurken her mirasçı şirket hissesi oranında gelir ve değer sahibi olur.
- Üçüncü Kişilere Satış: Tüm mirasçıların rızasıyla tarım arazilerinin üçüncü bir kişiye satılarak bedelin paylaşılmasıdır.
IV. 1 Yıl İçinde Anlaşma Sağlanamaması, Bakanlığın 3 Aylık İhtarı ve Özgüleme Davası
Mirasın açılmasından itibaren 1 yıllık sürede mirasçılar yukarıdaki dört modelden birini tapuda tescil ettiremezlerse 5403 SK m. 8/Ç mekanizması devreye girer:
- Tarım İl/İlçe Müdürlüğünün 3 Aylık İhtarı: Tarım ve Orman Bakanlığı (il/ilçe tarım müdürlükleri) tapu kayıtları üzerinden intikali tamamlanmamış tarım arazilerini tespit ederek mirasçılara 3 aylık süre içinde anlaşma sağlayıp devri tamamlamaları için yazılı ihtarda bulunur.
- Mirasçıların veya Bakanlığın Dava Hakkı: Bu 3 aylık sürede de anlaşma sağlanamazsa, mirasçılardan her biri veya Bakanlık resen yetkili Sulh Hukuk Mahkemesine başvurarak mülkiyetin ehliyetli mirasçıya devrini (özgülenmesini) isteyebilir. Uygulamada mirasçılar Bakanlık ihtarını beklemeden de 1 yıllık süre dolduğunda doğrudan Sulh Hukuk Mahkemesinde 5403 SK m. 8/C-2 davası açabilmektedir.
Mahkeme yargılama sırasında öncelikle aile içinde anlaşmaya varılıp varılamayacağını sorar, ardından istekli mirasçılar arasından ehliyetli mirasçıyı tespit eder. İstekli mirasçı yoksa veya ehliyetli mirasçı bulunmasına rağmen diğer mirasçıların pay bedellerini ödemeye gücü yetmezse, hakim mülkiyetin en yüksek teklifi veren mirasçıya, o da olmazsa açık artırmayla satış suretiyle üçüncü kişiye devrine karar verir (5403 SK m. 8/C-2-c ve 8/F).
V. Ehliyetli Mirasçının Belirlenmesi ve 50 Puanlı Yönetmelik Kriterleri
Birden fazla mirasçının tarım arazisini tek başına devralmak istemesi halinde hakimin kimi seçeceği keyfi değildir. Tarımsal Arazilerin Mülkiyetinin Devrine İlişkin Yönetmelik'in 10. maddesi uyarınca 50 ve üzeri puan alan mirasçılar ehliyetli mirasçı sayılır ve en yüksek puana sahip mirasçıya öncelik verilir. Yönetmeliğe göre dikkate alınan puanlama kriterleri şunlardır:
- Geçimini yalnızca tarımsal faaliyetten sağlaması (ek veya memur/esnaf geliri olmaması — yüksek puan kriteri),
- Tarıma elverişli teknik alet, traktör ve makine ekipmanına sahip olması,
- Arazinin bulunduğu ilçe veya komşu ilçelerde fiilen ikamet etmesi,
- Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) veya ilgili meslek odasına kayıtlı olması,
- Ziraat mühendisliği, teknikerliği veya tarım alanında resmi eğitim/sertifika belgesine sahip bulunması,
- Halihazırda mirasbırakan ile birlikte söz konusu araziyi fiilen işletiyor ve sürdürüyor olması.
Eğer birden fazla mirasçı aynı puanı alırsa veya ehliyetli mirasçı kriterini birlikte sağlıyorsa, eşler ve altsoy arasındaki ailevi ve ekonomik denge hakim tarafından gözetilerek ailenin geçimine en çok katkı sağlayacak istekli seçilir. Kişisel gelir ve yeterliliği yüksek olmayan ama araziyi işleten mirasçının finansmanı için devlet destekli tarımsal kredi imkanı (5403 SK m. 8/E) öngörülmüştür.
VI. Rayiç Değer Yerine Tarımsal Gelir Değeri (5403 SK m. 8/D), Ödeme ve 20 Yıllık Değer Artışı
Bu davaların ekonomik kalbini oluşturan en kritik düzenleme 5403 SK m. 8/D hükmüdür. Diğer tüm miras davalarında taşınmazın serbest piyasa alım-satım rayici esas alınırken, tarım arazisinin ehliyetli mirasçıya özgülenmesinde "tarımsal gelir değeri" esas alınır! Bu yöntemde bilirkişiler arazinin bulunduğu bölgedeki münavebe ürün desenini, yıllık net zirai geliri ve kapitalizasyon faiz oranını dikkate alarak gelir kapitalizasyonu yöntemiyle bir bedel hesaplar. Çoğu zaman bu bedel, özellikle büyükşehirlere veya sahil/turizm bölgelerine yakın tarlalarda serbest piyasa arsa rayicinin altında kalabilir.
Öte yandan kanun koyucu, ehliyetli mirasçının araziyi ucuza devralıp kısa süre sonra imar değişikliğiyle arsaya dönüştürerek yüksek kârla satmasını engellemek için 5403 SK m. 8/G (Değer Artışı) korumasını getirmiştir: Mülkiyeti tarımsal gelir değeri üzerinden devralan mirasçı, 20 yıl içinde araziyi tarım dışı amaçla (konut, sanayi, ticaret imarı alarak veya satarak) kullanırsa, diğer mirasçılar yeniden hesaplanacak tarım dışı rayiç değer ile kendilerine ödenmiş eski pay bedeli arasındaki farkı (değer artış payını) dava yoluyla isteyebilirler! Bu nedenle tapu kütüğünün beyanlar hanesine 20 yıllık şerh işlenir.
VII. Ölüm Tarihine Göre Kanun Uygulaması (15.05.2014 Sınırı) ve 5403 SK m. 8/H İstisnaları
Tarımsal miras davalarında ilk bakılması gereken teknik husus mirasbırakanın ölüm tarihidir. 4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m. 17 uyarınca mirasın geçişi ve paylaşımı ölüm tarihindeki kanuna tabidir:
- 15.05.2014 Öncesi Ölümler: 6537 sayılı Kanunun yürürlük tarihi olan 15 Mayıs 2014'ten önce ölen mirasbırakanların terekelerinde 5403 SK m. 8/A–8/K hükümleri uygulanmaz; Yargıtay kararlarına göre bu terekelerde eski mevzuat (ancak 5403 SK'nın ilk halindeki 2007 yılı asgari parsel bölünmezlik sınırları saklı kalmak üzere) kapsamında paylaşım veya ortaklığın giderilmesi istenebilir.
- 15.05.2014 Sonrası Ölümler: Bu tarihten sonraki tüm ölümlerde 5403 SK m. 8/A–8/K rejimine uyulması emredicidir.
Ayrıca 5403 SK m. 8/H kapsamında önemli bir vergi hukuku avantajı da mevcuttur: Yeter gelirli tarımsal arazilerin mülkiyetinin 1 yıllık anlaşma süresi içinde veya mahkeme kararıyla ehliyetli mirasçıya devredilmesi halinde bu devir işlemleri tapu harcından ve damga vergisinden müstesnadır; mirasçıların anlaşmayla yapacakları devirler ayrıca veraset ve intikal vergisi muafiyetiyle desteklenmiştir. Ancak 1 yıllık süre geçirildikten sonra yapılan ihtiyari devirler tapu harcı istisnasını riske sokabilmektedir.
VIII. Yargıtay 14. ve 7. Hukuk Dairelerinin Yerleşik İçtihat İlkeleri
Tarımsal arazilerin miras intikali, TMK m. 644 talepleri ve ehliyetli mirasçıya özgüleme davalarında Yargıtay 14. ve 7. Hukuk Dairelerinin yerleşik kararları şu ilkeleri ortaya koymuştur:
Yargıtay 14. / 7. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (TMK m. 644 Paylı Mülkiyete Dönüşüm Yasağı):
"15.05.2014 tarihinden sonra vefat eden mirasbırakana ait tarım arazilerinin büyüklüğü yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğünün altında kalıyor veya mirasçı sayısına bölündüğünde her mirasçıya düşen hisse yeter gelirli büyüklüğü sağlamıyorsa, mirasçılardan birinin TMK m. 644 uyarınca elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi davası açması halinde 5403 SK m. 8/A vd. emredici hükümleri gereğince davanın reddi gerekir."
Yargıtay 14. / 7. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Ölüm Tarihine Göre Uygulanacak Hukuk ve Tarım İl Müdürlüğü Görüşü):
"5403 sayılı Kanuna 6537 sayılı Kanun ile eklenen miras paylaşım kuralları yalnızca 15.05.2014 tarihinden sonra gerçekleşen ölümlerde uygulanır. Yargılama sırasında mahkemece ilgili İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden dava konusu parselin vasıf ve sınıfı (mutlak, dikili, örtü altı) ile yeter gelirli büyüklük eşiği resmi yazıyla sorulmalı, ayrıca tüm tarım parselleri ekonomik bütünlük açısından birlikte değerlendirilmelidir."
Yargıtay 14. / 7. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Tarımsal Gelir Değerinin Saptanması ve Ödeme Süresi):
"Ehliyetli mirasçıya devir kararı verilirken taşınmazın serbest piyasa arsa değeri değil, zirai bilirkişiler tarafından ürün verimliliği ve kapitalizasyon faiziyle saptanacak tarımsal gelir değeri esas alınmalıdır. Hakim, devralan mirasçıya diğer mirasçıların pay bedellerini mahkeme veznesine depo etmesi için uygun ve makul süre vermeli; bedel yatırılmadan tescil kararı kurmamalıdır."
IX. Pratik Uygulama: 5403 SK m. 8/C Ehliyetli Mirasçıya Mülkiyetin Devri Davası Dilekçesi
1 yıllık anlaşma süresinin sonuçsuz kalması üzerine fiilen tarım yapan mirasçının tarımsal gelir değeri üzerinden arazilerin adına tescili için Sulh Hukuk Mahkemesine sunacağı dava dilekçesi taslağı aşağıdadır:
DAVA DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR
[TAŞINMAZLARIN / MURİSİN YERLEŞİM YERİ] NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ'NE
(5403 sayılı Kanun m. 8/C-2 Uyarınca Ehliyetli Mirasçı Sıfatıyla Tarım Arazisinin Devri Taleplidir)
| DAVACI | : [Ehliyetli Mirasçının Adı Soyadı, TCKN, Adresi] |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi] |
| DAVALILAR | : [Diğer Tüm Yasal Mirasçıların Adı Soyadı, TCKN, Adresleri] |
| DAVA KONUSU | : Muris [Adı Soyadı]'ndan intikal eden [İl/İlçe/Ada/Parsel] sayılı tarım arazilerinin 5403 SK m. 8/C-2 ve m. 8/D uyarınca tarımsal gelir değeri üzerinden ehliyetli mirasçı olan davacı adına TESCİLİ talebidir. |
AÇIKLAMALAR :
1. Miras ve 1 Yıllık Anlaşma Süresinin Dolması: Tarafların müşterek murisi [Adı Soyadı] 15.05.2014 tarihinden sonra, ../../2025 tarihinde vefat etmiştir (Ek-1: Veraset İlamı). Terekeye dahil tarım arazilerinin devri konusunda mirasçılar arasında 5403 SK m. 8/B-C uyarınca öngörülen 1 yıllık yasal süre içinde bir anlaşma sağlanamamış, tapu müdürlüğünde de bölünme yasağı sebebiyle paylı intikal yapılamamıştır.
2. Davacının Ehliyetli Mirasçı Kriterlerini Karşılaması: Davacı müvekkil murisin sağlığından beri söz konusu tarım arazilerini fiilen işlemekte olup başka hiçbir mesleği ve geliri bulunmamaktadır. Ekte sunulan ÇKS kayıtları, Ziraat Odası belgesi, traktör ruhsatları ve ikametgah kaydı (Ek-2) uyarınca Tarımsal Arazilerin Mülkiyetinin Devrine İlişkin Yönetmelik m. 10 kapsamında 50 puan barajının çok üzerinde kalarak en yüksek puanlı ehliyetli mirasçı konumundadır.
3. Tarımsal Gelir Değerinin Saptanması ve Ödeme Taahhüdü: 5403 SK m. 8/D gereğince zirai bilirkişi incelemesiyle tarımsal gelir değeri tespit edilerek diğer mirasçıların pay bedellerinin tarafımızca mahkeme veznesine depo edilmek suretiyle taşınmaz mülkiyetinin davacı adına tescili gerekmektedir.
SONUÇ VE İSTEM :
Yukarıda arz edilen nedenlerle; dava konusu tarım arazilerinin 5403 sayılı Kanun m. 8/D uyarınca tarımsal gelir değerinin tespitine, tespit edilen bedel üzerinden diğer mirasçılara düşen pay bedelleri mahkemece belirlenecek sürede depo edildiğinde taşınmazların mülkiyetinin ehliyetli mirasçı sıfatıyla davacı adına tapuya tesciline karar verilmesini arz ve talep ederiz.
Davacı Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza
X. Tarımsal Tereke Mirasçıları İçin Adım Adım Hukuki Kontrol Listesi
Tarım arazisi barındıran bir terekede mirasçıların hak kaybı yaşamaması için izlemesi gereken kontrol adımları şunlardır:
- Ölüm Tarihinin Kontrolü: Murisin 15.05.2014'ten önce mi sonra mı öldüğü belirlenerek 5403 SK mirasa ilişkin hükümlerin uygulanıp uygulanmayacağı saptanır.
- Parsel Sınıfı ve Ek-1 Yeter Gelirli Büyüklük Tespiti: Tapu kayıtları ve Tarım İl/İlçe Müdürlüğü yazılarıyla parsellerin mutlak, dikili veya örtü altı sınıfı ile imar durumu doğrulanır.
- 1 Yıllık Süre İçinde Anlaşma veya Şirketleşme: Harç muafiyetinden (5403 SK m. 8/H) yararlanmak için 1 yıllık sürede devir ya da tüm mirasçıların ortak olacağı şirket modeli değerlendirilir.
- Ehliyet Puanı Belgelerinin Toplanması: Devralmak isteyen mirasçı varsa ÇKS, Ziraat Odası, makine ruhsatı, tarım eğitimi ve ikametgah belgelerini eksiksiz hazırlar.
- 20 Yıllık Şerh ve Değer Artışı Takibi: Devralmayan mirasçılar, tapuya 5403 SK m. 8/G uyarınca 20 yıllık tarım dışı kullanım şerhinin işlenip işlenmediğini denetler.
XI. Sonuç
5403 sayılı Kanun ile getirilen tarımsal miras rejimi, mülkiyetin bölünmesini önlerken mirasçıları kısa süreli anlaşmaya veya tek elden üretime yönlendiren özgün bir kamu düzeni sistemidir:
- Bölünme ve Hisseli Tapu Yasağı Kesindir: Asgari tarımsal arazi büyüklüğü ve yeter gelirli sınırların altına inen tarım arazilerinde tapuda paylı mülkiyete geçilemez ve TMK m. 644 davası açılamaz.
- Ehliyetli Mirasçı Kriteri Belirleyicidir: 1 yıl içinde anlaşma sağlanamazsa fiilen çiftçilik yapan ve Yönetmelik puanlamasında öne çıkan mirasçı tarımsal gelir değeri üzerinden araziyi devralır.
- Şirket Kurulumu ve 20 Yıllık Güvence Denge Sağlar: Aile çiftliklerinde tüm mirasçıların ortak olduğu şirket kurulumu bütünlüğü korurken, 5403 SK m. 8/G şerhi diğer mirasçıları olası arsa rantı kaybından korur.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu (m. 8, m. 8/A–8/K ve Ek-1 Liste)
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m. 373 vd., m. 644, m. 732)
- 6537 sayılı Kanun ve Tarımsal Arazilerin Mülkiyetinin Devrine İlişkin Yönetmelik
- Yargıtay 14. ve 7. Hukuk Dairesi 5403 SK Miras Paylaşımı İçtihatları
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
Miras Kalan Hisseli Tapuda Kira Geliri (Ecrimisil) Alma, İntifadan Men Şartı ve Paydaşlar Arası Elatmanın Önlenmesi Davası
4721 sayılı TMK m. 683, m. 693 ve m. 995 uyarınca miras kalan paylı veya elbirliği mülkiyetindeki taşınmazı tek başına... -
Dijital Miras: Dijital Hesaplar ve Haklar
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu kapsamında dijital miras ve dijital hesaplar kavramı, kripto varlıklar, sosyal medya... -
Miras Paylaşımı: Yasal ve İradi Mirasçılar
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu kapsamında miras paylaşımı nasıl yapılır, yasal ve iradi mirasçılar kimlerdir, zümre... -
Tenkis Davası: Saklı Pay ve Hesaplama
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 560 vd. uyarınca tenkis davası süreci, güncel saklı pay oranları, aktif ve pasif... -
Muris Muvazaası Davası: Şartlar ve İspat
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.19 kapsamında muris muvazaası davası şartları,...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Hayır, her durumda alamaz. 5403 SK m. 8/A ve Ek-1 cetvel uyarınca parsel veya toplam arazi büyüklüğü her bir mirasçıya yeter gelirli büyüklüğü düşürecek kadar büyük değilse tapu müdürlüğü paylı mülkiyetle bölünmüş hisse tescili yapmaz; arazi tek bütün olarak devredilmek zorundadır.
5403 SK m. 8 uyarınca asgari tarımsal arazi büyüklüğü mutlak, marjinal ve özel ürün tarım arazilerinde 20 dekar (2 hektar), dikili tarım arazilerinde 5 dekar (0,5 hektar) ve örtü altı tarım arazilerinde 3 dekardır (0,3 hektar). Yeter gelirli arazi büyüklükleri ise il ve ilçelere göre Ek-1 listede daha yüksek belirlenmiştir.
Tarımsal Arazilerin Mülkiyetinin Devrine İlişkin Yönetmelik m. 10 uyarınca geçimini tarımdan sağlama, başka geliri olmama, ÇKS kaydı, tarımsal ekipmana sahiplik, ikamet ve tarım eğitimi gibi ölçütlerden 50 ve üzeri puan alan mirasçı ehliyetli mirasçı sayılır; birden çok istekli varsa en yüksek puanlı mirasçı tercih edilir.
Hayır. 5403 SK m. 8/D uyarınca diğer mirasçıların pay bedelleri serbest piyasa arsa rayicinden değil, zirai bilirkişiler tarafından ürün geliri ve kapitalizasyon faiz oranıyla hesaplanan tarımsal gelir değeri üzerinden ödenir.
5403 SK m. 8/G uyarınca devralan mirasçı 20 yıl içinde araziyi tarım dışı kullanıma açar veya bu nitelikle satarsa, diğer mirasçılar yeni tarım dışı değer ile kendilerine ödenmiş eski bedel arasındaki değer artış farkını dava ederek tahsil edebilirler.
Evet. 5403 SK m. 8/C-1-c uyarınca tüm mirasçılar 1 yıllık anlaşma süresi içinde miras payları oranında ortağı olacakları bir anonim veya limited şirket kurarak tarım arazilerini şirkete ayni sermaye olarak koyabilirler.
Yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğünün altında bölünme doğuracaksa klasik aynen taksim yapılamaz; ayrıca 5403 SK m. 8/C davası açılarak önce ehliyetli mirasçıya özgüleme yolu tüketilmelidir. İstekli ve ödeme gücü olan mirasçı çıkmazsa satış yoluyla ortaklık giderilir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.







