Özet
Büyük ölçekli inşaat, altyapı, enerji ve teknoloji projelerinde şirketlerin bir araya gelerek kurduğu sözleşmesel ortak girişimlerin (iş ortaklığı / joint venture) ve konsorsiyumların 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 620–645 adi ortaklık hükümleri ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m. 14 çerçevesindeki hukuki niteliği; pilot (koordinatör) ortağın yönetim ve temsil yetkisinin olağan işler ile oybirliği gerektiren olağanüstü işlemler (TBK m. 625) arasındaki sınırı; hakedişlerin pilot ortak tarafından tahsil edilip diğer ortaklara aktarılmaması halinde doğan hesap verme ve tazminat yükümlülüğü; iş ortaklığında işverene, taşeronlara, işçilere ve kamu borçlarına karşı müteselsil sorumluluk (TBK m. 638/3) ile borcun tamamını ödeyen veya teminat mektubu nakde çevrilen ortağın diğer ortaklara karşı TBK m. 167–168 uyarınca açacağı rücu davaları ve TBK m. 147/4 beş yıllık zamanaşımı rejimi kapsamlı biçimde incelenmektedir.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — Projelerde Güç Birliği ve Sözleşmesel Ortak Girişimlerin Risk Yapısı
Büyük altyapı ihaleleri, karmaşık endüstriyel tesis kurulumları, savunma sanayii projeleri ve yüksek bütçeli özel sektör taahhütlerinde tek bir şirketin finansal yeterliliği, teknik iş deneyimi veya makine parkı tek başına yeterli olmayabilir. Bu durumlarda iki veya daha fazla şirket, yeni bir anonim ya da limited şirket kurmaksızın belirli bir işi müştereken üstlenmek amacıyla ortak girişim (joint venture - iş ortaklığı) ya da konsorsiyum sözleşmesi imzalar. Teklif aşamasında büyük bir uyum içinde imzalanan ve çoğu kez ihale makamına sunulan iki sayfalık matbu beyannameyle geçiştirilen bu işbirlikleri, işin yürütülmesi veya feshi sırasında ağır hukuki çatışmalara dönüşmektedir.
Uygulamada karşılaşılan en yıkıcı uyuşmazlıklar; pilot ortak olarak belirlenen şirketin işverenden tahsil ettiği hakedişleri kendi nakit akışında eritip alt ortaklara aktarmaması, işin yarım kalması nedeniyle idarenin ortak girişimdeki tek bir ortağın teminat mektubunu nakde çevirmesi veya taşeron ve işçi alacaklarının yalnızca finansal durumu güçlü olan ortağa yöneltilmesi noktasında yoğunlaşır. Tüzel kişiliği bulunmayan bu yapıların hukuki çerçevesi Ticaret ve Şirketler Hukuku ile Borçlar Hukuku hükümleri uyarınca adi ortaklık rejimine dayandığından, ortakların iç ve dış sorumluluk sınırlarının sözleşmeyle hassas biçimde çizilmesi zorunludur. Şirket içi ortaklık dengeleri hakkında karşılaştırmalı bilgi için Şirket Ortaklık Sözleşmesi Hazırlama Rehberi başlıklı yazımızı da inceleyebilirsiniz.
II. Türk Hukukunda İş Ortaklığı (Joint Venture) ve Konsorsiyumların Adi Ortaklık Niteliği
Sözleşmesel ortak girişim (non-equity / contractual joint venture) veya Türk mevzuatındaki yaygın adıyla iş ortaklığı, ortakların ayrı bir sermaye şirketi (SPV - equity joint venture) kurmadan, kendi tüzel kişiliklerini koruyarak belirli bir projeyi gerçekleştirmek üzere emek, sermaye, teknik bilgi ve teminatlarını birleştirdikleri hukuki ilişkidir. Türk hukukunda bu yapının ayrıca tescil edilen bir tüzel kişiliği yoktur; bu nedenle 6098 sayılı TBK m. 620'de tanımlanan adi ortaklık hükmündedir:
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 620:
"Adi ortaklık sözleşmesi, iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir.
Bir ortaklık, kanunla düzenlenmiş ortaklıkların ayırt edici niteliklerini taşımıyorsa, bu bölüm hükümlerine tabi adi ortaklık sayılır."
Adi ortaklık olmanın doğrudan sonucu olarak ortak girişimin kendi adına malvarlığı (tapu, araç, banka hesabı) doğrudan tüzel kişi mülkiyeti şeklinde oluşmaz; ortaklık varlıkları üzerinde tüm ortakların elbirliği (iştirak halinde) mülkiyeti (TBK m. 638/1) söz konusudur. Ancak pratikte ve özellikle 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m. 2/7 uyarınca iş ortaklıkları, belirli şartları taşıması halinde kendi adlarına kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirip vergi numarası alabilmekte, banka hesabı açabilmekte ve SGK işyeri dosyası oluşturabilmektedir. Vergi ve ihale mevzuatının tanıdığı bu idari işlem ehliyeti, özel hukuk bakımından ortak girişimin tüzel kişiliği olmadığı ve ortakların borçlardan şahsen/malvarlıklarıyla sorumlu bulunduğu gerçeğini değiştirmez. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Joint Ventures in Turkey: Legal Framework and Setup başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
III. İş Ortaklığı İle Konsorsiyum Arasındaki Sorumluluk ve İş Bölümü Farkları
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m. 14 ve özel sektör inşaat/taahhüt pratikleri, ortak girişimleri iki alt kategoriye ayırır: İş Ortaklığı (Joint Venture) ve Konsorsiyum. Bu iki yapının karıştırılması, ihale aşamasında teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına veya proje ortasında beklenmedik müteselsil borç yüküyle karşılaşılmasına neden olur. Bu konuda ayrıntılı bilgi için E-Ticarette Tedarikçi, Fason Üretim (Private Label) ve XML Bayilik Sözleşmelerinde Riskler başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
İş ortaklığında ortaklar hak ve sorumluluklarıyla işin tümünü birlikte üstlenirler. İşverene karşı işin sadece kendi uzmanlık alanlarına düşen kısmından değil, diğer ortağın yarım bıraktığı kısımdan da tamamı üzerinden müştereken ve müteselsilen sorumludurlar. Buna karşılık konsorsiyumda ortaklar, hak ve sorumlulukları ayırarak işin kendi uzmanlık alanlarıyla ilgili kısımlarını yapmak üzere ortaklık kurarlar; her ortak yalnızca beyannamede veya konsorsiyum sözleşmesinde üstlendiği kendi kısmının ifasından sorumludur (örneğin bir ortağın tünel kazısını, diğer ortağın elektromekanik sinyalizasyonu üstlenmesi). Ancak dikkat edilmelidir ki; konsorsiyum sözleşmesinde işverenin zorlamasıyla "ortaklar işin tamamından müteselsilen sorumludur" şeklinde bir hükme imza atılırsa, konsorsiyum dahi dış ilişkide iş ortaklığı gibi tam müteselsil sorumluluk doğurabilir.
| Karşılaştırma Kriteri | İş Ortaklığı (Sözleşmesel Joint Venture) | Konsorsiyum | Sermaye Şirketi (Equity JV / SPV) |
|---|---|---|---|
| Tüzel Kişilik | Yoktur (TBK m. 620 adi ortaklık). | Yoktur (TBK m. 620 adi ortaklık). | Vardır (A.Ş. veya Ltd. Şti.). |
| İş Bölümü Yapısı | Ortaklar işin tümünü hisseleri oranında birlikte yürütür. | Her ortak işin teknik olarak ayrılmış belirli bir kısmını yapar. | İş tamamen kurulan yeni şirket tarafından yürütülür. |
| İşverene Karşı Sorumluluk | Her ortak işin tamamından müteselsilen sorumludur. | Kural olarak her ortak kendi taahhüt ettiği kısımdan sorumludur. | Yalnızca SPV şirketi malvarlığıyla sorumludur (kefalet hariç). |
| İç İlişki ve Gelir Dağılımı | Hakediş ve kâr-zarar ortaklık hissesine göre paylaşılır. | Her ortak kendi yaptığı kısmın hakedişini ve faturasını düzenler. | Kâr dağıtımı genel kurul ve temettü (TTK) kurallarına tabidir. |
IV. Pilot (Koordinatör) Ortağın Temsil Yetkisi, Olağanüstü İşler ve Yetki Aşımı
Gerek iş ortaklığında gerekse konsorsiyumda işverenle iletişimin tek elden yürütülmesi amacıyla genellikle ortaklık payı en yüksek olan (veya konsorsiyumlarda koordinatör seçilen) ortak pilot ortak (koordinatör ortak) olarak belirlenir. İhale beyannamelerinde çoğunlukla pilot ortağın ortak girişimi "temsil ve ilzama, hakedişleri tahsile ve idareyle yazışmaya yetkili" olduğu belirtilir. Ancak bu yetki sınırsız değildir; TBK m. 625 ve m. 637 hükümleri olağan yönetim işleri ile ortaklığın kaderini etkileyen olağanüstü işlemler arasında keskin bir sınır çizer:
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 625/2–3:
"Ortaklığın olağan işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışındaki işlemler, ancak bütün ortakların oybirliğiyle karar vermesi hâlinde yapılabilir.
Ortaklık işlerinin yürütülmesinde ortaklık adına, bütün ortakları borç altına sokacak bir temsil yetkisi verilmesi veya ortaklık sözleşmesinin olağanüstü işleri içermesi durumlarında ortakların oybirliği şarttır."
Buna göre pilot ortağın şantiye yazışmalarını yürütmesi, geçici hakediş evraklarını imzalaması veya rutin personel/malzeme tedarikini koordine etmesi olağan yönetim yetkisi kapsamındadır. Buna karşılık; asıl iş sözleşmesinin feshi, işverene karşı büyük tutarlı sulh ve feragat anlaşmaları, iş ortaklığı adına banka kredisi kullanılması, yeni borç yükleyen ağır cezai şartlı zeyilnameler imzalanması, dava açılması veya tahkim anlaşması akdedilmesi olağanüstü işlem niteliğinde olup tüm ortakların oybirliğini gerektirir. Pilot ortağın diğer ortakların yazılı onayı olmadan bu nitelikte bir işlem yapması halinde ortada yetkisiz temsil (TBK m. 46) bulunur; diğer ortaklar icazet vermedikçe bu işlemden dolayı iç ilişkide pilot ortağın şahsi sorumluluğu doğar.
Öte yandan pilot ortaklık görevi aynı zamanda ağır bir özen ve sadakat borcu (TBK m. 626, m. 628) yükler. Pilot ortak iş ortaklığının işleriyle ilgili kararlarda diğer ortakların zararına olarak kendi şahsi veya grup şirketlerinin menfaatini öne çıkaramaz (örneğin iş ortaklığı taşeronluğunu piyasa üstü bedelle kendi yan şirketine veremez) ve her ortağın talep etmesi halinde ortaklık defter ve kayıtlarını incelemeye açmak (TBK m. 631) zorundadır.
V. İşverene, Taşeronlara, İşçilere ve Kamu İdaresine Karşı Müteselsil Sorumluluk
Adi ortaklık niteliğindeki iş ortaklıklarında ortakların dış ilişkideki sorumluluk kuralı TBK m. 638/3 ile kesin biçimde düzenlenmiştir:
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 638/3:
"Ortaklar, birlikte veya bir temsilci aracılığı ile bir üçüncü kişiye karşı, ortaklık ilişkisi çerçevesinde üstlendikleri borçlardan, aksi kararlaştırılmamışsa müteselsilen sorumlu olurlar."
Bu emredici sorumluluk yapısı gereği pratikte en sık karşılaşılan dış sorumluluk alanları şunlardır:
- İşverene Karşı Sorumluluk: İşin süresinde tamamlanmaması, ayıplı imalat veya fesih nedeniyle doğan gecikme cezaları, nefaset farkları ve teminat iratları bakımından işveren, ortaklardan herhangi birinden (örneğin %20 paya sahip ama finansal olarak varlıklı olan azınlık ortaktan) zararın %100'ünü doğrudan talep edebilir!
- Taşeronlar ve Tedarikçilere Karşı Sorumluluk: Ortak girişim adına imzalanan alt yüklenicilik ve mal alım sözleşmelerinde ortakların tümü birinci dereceden borçludur; ortaklar kendi aralarında "bu tedariki şu ortak ödeyecek" şeklinde iç paylaşım yapmış olsalar dahi bu anlaşma üçüncü kişi tedarikçiyi bağlamaz.
- İşçi Alacakları ve İş Kazası Tazminatları: Ortak girişim bünyesinde çalışan işçilerin kıdem, ihbar tazminatları, ücret alacakları ve iş kazası tazminatlarından tüm ortaklar işveren sıfatıyla birlikte ve müteselsilen sorumludur.
- Vergi ve SGK Prim Borçları: KVK m. 2/7 gereği iş ortaklığı tüzel kişilik gibi vergi mükellefi olsa bile, tahsil edilemeyen vergi, KDV ve SGK borçlarında 6183 sayılı Kanun ve 5510 sayılı Kanun kapsamında ortak şirketlerin müteselsil sorumluluğu doğar.
VI. Hakediş Paylaşımı, Ortaktan Çıkarma ve Tasfiye Yapılmadan Alacak İstemi Sorunu
Ortak girişim davalarındaki en önemli usul engellerinden biri, ortaklardan birinin diğer ortağa karşı proje devam ederken veya proje yeni bittiğinde doğrudan kâr payı ya da zarar alacağı talep etmesi durumunda ortaya çıkan "tasfiye ön şartı" sorunudur. TBK m. 642–644 uyarınca adi ortaklık sona erdiğinde ortaklar arasında ortaklık malvarlığının elbirliğiyle tasfiye edilmesi gerekir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre; kural olarak adi ortaklık tasfiyesi yapılmadan ortaklardan biri diğer ortaktan kesinleşmiş bir "kâr payı veya genel alacak" davası açamaz; öncelikle TBK m. 642 kapsamında ortaklığın feshi ve tasfiyesi istenmelidir.
Ancak uygulamada iki hayati istisna mevcuttur: Birincisi, ortaklar arasında akdedilen ayrıntılı Joint Venture sözleşmesinde her aylık hakedişin işverence ödenmesinden itibaren belirli bir günde (örneğin 5 iş günü içinde) fatura ve hisse oranlarına göre ortakların hesaplarına aktarılacağı açıkça kararlaştırılmışsa ve bu paylaşım bağımsız bir borç kalemi olarak tespit edilebiliyorsa, ortaklığın nihai tasfiyesi beklenmeden hakediş payının tahsili istenebilir. İkincisi ise bir ortağın üçüncü kişiye veya işverene ödediği borçlar nedeniyle doğan rücu alacağıdır; rücu davası adi ortaklığın kâr paylaşımından ayrı olarak müteselsil borçluluk hukukuna (TBK m. 167–168) dayandığı için belirli şartlarla bağımsız alacak davasına konu edilebilir.
Ayrıca ortaklardan birinin ağır kusuru, ödeme aczi veya sözleşmeyi ihlali nedeniyle proje tehlikeye girmişse, ortaklık sözleşmesinde açık hüküm bulunması şartıyla diğer ortaklar o ortağın ortaklıktan çıkarılmasını (veya 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m. 18 çerçevesinde işverenin onayıyla geri kalan ortaklarca işin sürdürülmesini) sağlayabilirler. Sözleşmede çıkarma klozu yoksa TBK m. 639/1-7 gereği haklı sebeple mahkemeden fesih istenmesi gerekir.
VII. Teminat Mektubu Nakde Çevrilen veya Borcu Ödeyen Ortağın Rücu Davası (TBK m. 167–168)
Uygulamada en dramatik senaryo şudur: İş ortaklığındaki iki şirketten biri proje sırasında mali krize girer veya şantiyeden çekilir; işveren sözleşmeyi feshederek projeyi tamamlamak ya da cezayı tahsil etmek için tüm ortakların verdiği (veya bir ortağın tek başına karşıladığı) kesin teminat mektubunu irat kaydeder yahut finansal olarak güçlü ortağın malvarlığına haciz uygular. Bu durumda kendi payından fazlasını ödeyen ortak, diğer ortağa karşı rücu hakkı kazanır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 167 ve m. 168/1:
"(m. 167/1) Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar.
(m. 167/2) Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır. Bu durumda borçlu, her bir borçluya ancak payı oranında rücu edebilir.
(m. 168/1) Diğerlerine rücu hakkına sahip olan borçlulardan her biri, ifa ettiği miktar oranında alacaklının haklarına halef olur."
Rücu davasında hesaplama iki katmanlıdır: İlk aşamada sözleşmedeki ortaklık pay oranları veya konsorsiyum iş bölümü esas alınır. İkinci aşamada ise kusur ilkesi devreye girer! Eğer idarenin teminat mektubunu nakde çevirmesine veya gecikme cezası kesmesine, konsorsiyum veya iş ortaklığı içindeki yalnızca bir ortağın kendi yükümlülüğünü ağır biçimde ihlal etmesi (örneğin zamanında makine getirmemesi, işi terk etmesi veya kendi imalatını ayıplı yapması) sebep olmuşsa; borcu ödemek zorunda kalan masum ortak yalnızca karşı tarafın ortaklık payı kadarını değil, kusurlu davranışın doğurduğu zararın tamamını (TBK m. 112 ve m. 628/2 kapsamında) o ortaktan rücuen tazmin edebilir.
VIII. Yargıtay İçtihatlarında Adi Ortaklık, Pilot Ortak Yetkisi ve Rücu Kriterleri
Ortak girişim ve konsorsiyum sözleşmelerinden doğan davalarda Yargıtay Hukuk Daireleri ve Hukuk Genel Kurulu'nun istikrar kazanmış başlıca ilkeleri şunlardır:
Yargıtay 15. / 6. Hukuk Dairesi ve 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Dış ve İç İlişki Ayrımı):
"İş ortaklığı sözleşmesinde ortakların işin belirli kısımlarını üstlenmiş olmaları yalnızca ortakların kendi iç ilişkilerini düzenler. Üçüncü kişilere ve işverene karşı tüm ortaklar TBK m. 638/3 gereğince müteselsilen sorumludur. Ancak işverene veya taşerona kendi iç payından fazlasını ödeyen ortak, diğer ortaklara hisseleri ve kusur durumları oranında rücu davası açabilir."
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Pilot Ortağın Hakedişi Aktarma ve Hesap Verme Borcu):
"Pilot ortak, işverenden ortak girişim adına tahsil ettiği hakediş bedelleri üzerinde tek başına mülkiyet hakkına sahip değildir; bu bedeller ortakların elbirliği mülkiyetinde olup sözleşmedeki paylaşım esaslarına göre alt ortaklara aktarılması zorunludur. Pilot ortağın hakedişi tek taraflı mahsup veya hapis iddiasıyla alıkoyması hesap verme ve sadakat borcuna aykırıdır."
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi / HGK, Yerleşik İçtihat İlkesi (Tasfiye Zorunluluğu ve İstisnası):
"Adi ortaklık sona ermeden ortaklar arasında kâr ve zarar hesabı çıkarılarak kesin alacak davası açılamaz; kural olarak TBK m. 642 vd. uyarınca tasfiye prosedürü tamamlanmalıdır. Ancak ortaklık sözleşmesinde belirli dönemlerde hakediş veya fatura bazlı net paylaşım kararlaştırılmışsa yahut yalnızca bir ortağın ödediği üçüncü kişi borcunun rücuen tahsili isteniyorsa, genel tasfiye beklenmeksizin alacak talebinde bulunulabilir."
IX. Pratik Uygulama: Pilot Ortak Yetki Sınırı Klozu ve Ortaklar Arası Rücu Dava Dilekçesi Taslağı
Ortak girişim sözleşmelerinde pilot ortağın yetkilerini sınırlandıran önleyici sözleşme klozu ile borcu ödeyen ortağın kusurlu ortağa karşı açacağı rücu davası dilekçesi taslağı aşağıda yer almaktadır (ortaklar arası uyuşmazlıklarda ticari dava şartı arabuluculuk süreci önce işletilmelidir; ayrıntılar için Ticari Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk makalemize başvurabilirsiniz):
RÜCU DAVA DİLEKÇESİ VE KLOZ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR
NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI'NA
(6098 sayılı TBK m. 167–168, m. 628 ve m. 638 Kapsamında Rücuen Tazminat Taleplidir)
| DAVACI (ORTAK) | : [Borcu Ödeyen Ortak Şirket Unvanı, MERSİS/VKN, Adresi] |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi] |
| DAVALI (ORTAK) | : [Diğer Ortak / Kusurlu Pilot Ortak Unvanı, MERSİS/VKN, Adresi] |
| DAVA KONUSU | : Taraflar arasında akdedilen ../../2024 tarihli Ortak Girişim Sözleşmesi uyarınca davalının kusurlu ifası/borcunu ödememesi sebebiyle davacı tarafından işverene ve taşeronlara müteselsil sorumluluk gereği ödenmek zorunda kalınan toplam [Tutar] TL'nin, davalının %[Oran] ortaklık payı ve kusur sorumluluğu nispetinde rücuen tahsili talebidir. |
AÇIKLAMALAR :
1. Ortak Girişim İlişkisi ve İç Paylaşım: Davacı (%[Oran1]) ile davalı (%[Oran2]), [Proje Adı] işini üstlenmek amacıyla ../../2024 tarihinde Ortak Girişim Sözleşmesi akdetmiştir (Ek-1). Sözleşme uyarınca projenin [Kısım/İş Kalemi] imalatları ve bu kaleme bağlı alt yüklenici ödemeleri doğrudan davalının sorumluluğundadır.
2. Davalının Kusuru ve Davacının Ödemek Zorunda Kaldığı Borçlar: Davalının kendisine düşen imalatları süresinde tamamlamaması üzerine işveren idarece gecikme cezası kesilmiş ve davacının bankadan temin ettiği [Tutar] TL tutarındaki kesin teminat mektubu ../../2026 tarihinde nakde çevrilmiştir (Ek-2: Banka Dekontu ve İdare İrat Yazısı). Ayrıca davalının sorumlu olduğu alt yüklenici ve işçi alacakları da müteselsil sorumluluk nedeniyle davacı malvarlığından tahsil edilmiştir (Ek-3: Ödeme Belgeleri).
3. Rücu ve Kusur Tazminatı Talebi: TBK m. 167–168 ve m. 628/2 uyarınca kendi payının ve kusur alanının ötesinde ödeme yapan davacı, alacaklının haklarına halef olarak ödediği tutarları ve teminat mektubu komisyon zararlarını kusurlu ortaktan rücuen isteme hakkına sahiptir. Zorunlu arabuluculukta anlaşma sağlanamamıştır (Ek-4: Son Tutanak).
ÖRNEK PİLOT ORTAK YETKİ SINIRI KLOZU (ORTAK GİRİŞİM SÖZLEŞMESİ):
"Madde X — Pilot Ortağın Yetki Sınırları ve Müşterek Hesap: Pilot ortak, yalnızca işveren nezdindeki olağan yazışmaları yürütmeye ve ortak girişimin müşterek banka hesabına yatırılmak kaydıyla hakediş başvurularını imzalamaya yetkilidir. İş sözleşmesinin tadili, feshi, işverenle sulh ve ibra anlaşması akdedilmesi, üçüncü kişiler lehine kefalet veya teminat verilmesi ve [Tutar] TL üzerindeki alt yüklenici sözleşmelerinin imzalanması tüm ortakların yazılı oybirliğine tabidir. Müşterek hesaba geçen hakediş tutarları en geç 5 (beş) iş günü içinde ortakların kesinleşen çalışma paylarına göre dağıtılır."
SONUÇ VE İSTEM :
Yukarıda arz edilen nedenlerle; davacı tarafından ödenen [Tutar] TL rücu alacağının ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle davalıdan tahsiline ve yargılama giderleriyle vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ederiz.
Davacı Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza
X. Ortak Girişim ve Konsorsiyum Kurucuları İçin Sözleşme ve İhtilaf Kontrol Listesi
Bir ihale veya büyük proje öncesinde ortak girişim sözleşmesi imzalarken yahut proje sırasında ortaklardan biri temerrüde düştüğünde uygulanması gereken kritik adımlar şunlardır:
- İş Ortaklığı / Konsorsiyum Tercihinin Netleştirilmesi: Müteselsil sorumluluk üstlenmek istemeyen uzman firmalar, işverenin şartnamesi izin veriyorsa baştan konsorsiyum yapısını kurup sorumluluğu yalnızca kendi kısımlarıyla sınırlandırmalıdır.
- Çift İmzalı Müşterek Banka Hesabı Kurulması: Pilot ortağın hakedişleri tek başına kendi hesabına çekmesini önlemek için, ortak girişim adına tüm ortakların çift imzalı kontrolüne tabi ayrı bir hakediş hesabı açılmalı ve dağıtım takvimi yazılmalıdır.
- Pilot Ortağın Yetki Sınırlarının Teklif Aşamasında Çizilmesi: İşverenle imzalanan sözleşmede ve noter ortaklık beyannamesinde fesih, sulh, feragat ve ilave borçlanma işlemlerinin ortak imzaya tabi olduğu belirtilmelidir.
- Karşılıklı Teminat (Karşı Güvence / İpotek) Alınması: Tek taraflı teminat mektubu veren ortak, diğer ortaklardan kendi hisseleri oranında nakdi/gayrinakdi güvence veya şahsi kefalet almadıkça tüm projenin finansal riskini tek başına üstlenmemelidir.
- İhtilaf Anında Şantiye Tespitinin Yapılması: Ortaklardan biri işi terk eder veya gecikmeye yol açarsa, ilerideki rücu davasında kusuru ispatlayabilmek için vakit kaybetmeden HMK m. 400 uyarınca mahkemeden şantiye ve imalat seviyesi delil tespiti istenmelidir.
XI. Sonuç
Ortak girişim ve konsorsiyum sözleşmeleri, güçlü şirketleri dev projelerde bir araya getirirken, zayıf kaleme alındığında ortaklardan birinin ticari başarısızlığının diğer ortakların da tüm malvarlığına yayılmasına yol açabilen yüksek riskli hukuki yapılardır. İncelenen mevzuat ve içtihatlar doğrultusunda şu temel sonuçlar öne çıkmaktadır:
- Adi Ortaklık Rejimi Hâkimdir: Ayrı bir sermaye şirketi kurulmadıkça iş ortaklıkları TBK m. 620 vd. hükümlerine tabi olup tüzel kişiliği yoktur; ortaklar dış ilişkide işin tamamından müteselsilen sorumludur (TBK m. 638/3).
- Pilot Ortağın Yetkisi Mutlak Değildir: Pilot ortak olağan işleri yürütmekle birlikte, sulh, ibra, fesih veya ağır borçlandırıcı işlemler bakımından TBK m. 625 uyarınca tüm ortakların oybirliğini almak zorundadır.
- Fazla Ödeyen Ortağın En Güçlü Silahı Rücudur: Kendi payından veya sorumluluk alanından fazlasını ödeyen ortak, TBK m. 167–168 gereği alacaklıya halef olarak diğer ortaklara hem hisse oranında hem de kusur tazminatı kapsamında rücu edebilir.
- Tasfiye İstisnaları Doğru Kurgulanmalıdır: Hakediş aktarım tarihleri sözleşmede bağımsız alacak olarak tanımlandığında ve rücu davalarında ortaklığın nihai tasfiyesi beklenmeden dava açılabilmesi mümkün hale gelir.
Projelerin henüz ihale veya teklif hazırlığı safhasında kapsamlı bir ortaklık iç tüzüğü (joint venture agreement) ve teminat paylaşım protokolüyle güvenceye alınması, olası ihtilaflarda şirket varlıklarını korumanın tek sağlam yoludur.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m. 147/4, m. 162–168 Müteselsil Borçluluk ve Rücu, m. 620–645 Adi Ortaklık)
- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (m. 14 Ortak Girişimler: İş Ortaklığı ve Konsorsiyum) ve 4735 SK
- 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (m. 2/7 İş Ortaklıkları)
- Yargıtay 6., 11. ve 15. Hukuk Daireleri Adi Ortaklık ve Rücu İçtihatları
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
Şirketlerde Ticari Sır İhlali, Müşteri/Tedarikçi Verisi Kopyalama ve Rakip Girişim Kurma Davaları
6102 sayılı TTK m. 54-63 haksız rekabet hükümleri (m. 55/1-b, c, d) ve 5237 sayılı TCK m. 239 ticari sırrın ifşası suçu... -
Ticari İşletme Devri (TTK m. 11/3, TBK m. 202) ve Devralanın Eski Borçlardan 2 Yıllık Müteselsil Sorumluluğu
6102 sayılı TTK m. 11/3, 6098 sayılı TBK m. 202 ve 2004 sayılı İİK m. 280 kapsamında ticari işletme devri, örtülü... -
Acentelik Sözleşmelerinde (TTK m. 102–123) Tekel Hakkı İhlali, Komisyon Alacağı ve Rekabet Yasağı Anlaşması
6102 sayılı TTK m. 102–123 uyarınca acentelikte tekel hakkı (inhisar) ihlali, doğrudan satışlardan doğan komisyon... -
Uluslararası Karayolu Taşımacılığında CMR Konvansiyonu: Yükün Hasarlanması, Çalınması, Geç Teslimi ve SDR Sorumluluk Sınırları
3939 sayılı Kanun ile onaylanan CMR Konvansiyonu kapsamında uluslararası karayolu taşımalarında yük hasarı, çalınma ve... -
Aile Şirketlerinde "Aile Anayasası", Hisselerin Kuşaklar Arası Devri ve Ortaklık Sözleşmelerinde (SHA) Kilitlenme (Deadlock) Çözüm Klozları
Aile şirketlerinde Aile Anayasası, aile konseyi, hisselerin kuşaklar arası devri (TMK miras ve TTK m. 492-498 bağlam),...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Hayır, kazanmaz. Ortaklar yeni bir anonim veya limited şirket (SPV) kurmadıkları sürece, iş ortaklığı ve konsorsiyum sözleşmeleri 6098 sayılı TBK m. 620 uyarınca adi ortaklık niteliğindedir. Vergi numarası alınması ve SGK işyeri dosyası açılması ona özel hukuk anlamında ayrı tüzel kişilik sağlamaz.
Yalnızca ortakların birbirine karşı iç ilişkisinde bu oran geçerlidir. İşverene, taşeronlara, işçilere ve kamu kurumlarına karşı TBK m. 638/3 uyarınca her ortak borcun tamamından (%100'ünden) müteselsilen sorumludur. Ödeme yapan ortak daha sonra diğer ortaklara hisseleri oranında rücu eder.
Kural olarak hayır. Konsorsiyumda ortaklar işin uzmanlık gerektiren farklı kısımlarını üstlenir ve her ortak kendi üstlendiği kısımdan sorumludur. Ancak sözleşmede idare lehine müteselsil sorumluluk beyanı imzalanmışsa veya tüm ortaklar adına ortak alınan malzeme/işçi söz konusuysa müşterek sorumluluk doğabilir.
Hayır, kural olarak olamaz. TBK m. 625 uyarınca sözleşmenin feshi, yüksek tutarlı sulh ve feragat anlaşmaları veya ortak girişimi ilave ağır borç altına sokan zeyilnameler olağanüstü işlerdendir ve ortaklık sözleşmesinde açıkça yetki verilmedikçe tüm ortakların oybirliğini gerektirir.
Ortak girişim sözleşmesinde aylık veya dönemsel hakedişlerin paylaşımına dair açık, bağımsız ve hesaplanabilir bir ödeme takvimi öngörülmüşse, ortaklığın nihai tasfiyesi beklenmeden pilot ortağa karşı doğrudan hakediş alacağı davası açılabilir. Aksi halde genel kâr-zarar hesabı için tasfiye davası açılması gerekir.
Evet. İdarenin teminat mektubunu nakde çevirmesine yalnızca bir ortağın kendi yükümlülüklerini ihlal etmesi veya işi terk etmesi sebep olmuşsa, ödeme yapan diğer ortak TBK m. 167–168 ve TBK m. 628/2 uyarınca yalnızca hisse payı kadarını değil, kusurlu ortağın neden olduğu zararın tamamını rücuen isteyebilir.
Ortakların ticari işletmeleriyle ilgili olarak kurdukları ortak girişim sözleşmesinden ve ticari nitelikteki rücu alacağından kaynaklanan paraya ilişkin uyuşmazlıklar TTK m. 4 ve m. 5/A gereğince ticari dava sayıldığından, Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açmadan önce arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir.







