Özet
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 735–736. maddeleri ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 237–242. maddeleri kapsamında taşınmazlar üzerinde kurulan sözleşmesel önalım (şuf'a), alım (iştira) ve geri alım (vefa) haklarının tapu kütüğüne şerhi ve açılacak davalar; resmi şekil zorunluluğu (alım ve geri alımda noter/tapu resmi şekli) ile adi yazılı şekil farkı (sözleşmesel önalım), şerhin ayni/eşyaya bağlı etkisi ve her halde en çok 10 yıllık azami şerh süresi, sözleşmesel önalımda 3 aylık ve 2 yıllık hak düşürücü süreler (TMK m. 733), tek taraflı irade beyanı sonrası TMK m. 716 uyarınca cebri tescil davası, bedelde muvazaanın ispatı ve 10 yıl sonunda şerhin terkini — kapsamlı hukuki inceleme.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — Gayrimenkul Yatırımlarında Opsiyon Hakları: Önalım, Alım (İştira) ve Geri Alım (Vefa)
Büyük arazi geliştirme projelerinde, şirket ortaklık yapılarında (örneğin fabrika arazisi veya ortak yatırım parsellerinde), uzun vadeli ticari kira anlaşmalarında ve teminat kurgularında taraflar gayrimenkulün gelecekteki el değiştirmesini kontrol altında tutmak isterler. Kimi zaman yatırımcı kiraladığı veya proje geliştirdiği arsayı gelecekte belirlenen bir bedelle satın alma opsiyonu talep eder (**alım / iştira hakkı**); kimi zaman finansman ihtiyacıyla mülkünü devreden kişi borcunu ödediğinde taşınmazını geri satın alma yetkisini saklı tutar (**geri alım / vefa hakkı**); kimi zaman da ortaklık dışı üçüncü kişilere satış yapılmasını önlemek için öncelikli alım yetkisi (**sözleşmesel önalım / şuf'a hakkı**) tesis edilir.
4721 sayılı TMK m. 735–736 ve 6098 sayılı TBK m. 237–242 hükümlerine tabi olan bu üç kurucu (yenilik doğuran) sözleşmesel hak, tapu siciline şerh verilip verilmemesine ve şekil şartlarına uyulup uyulmamasına göre tamamen farklı sonuçlar doğurur. Konu Gayrimenkul Hukuku, Medeni Hukuk, Borçlar Hukuku ve ticari opsiyonlar bakımından Şirketler ve Ticaret Hukuku pratiğinin merkezinde yer alır. Tapu devir ve iptal usulleri için Tapu Devri Rehberi ve Tapu İptal ve Tescil Davası yazılarımız da tamamlayıcıdır.
II. Geçerlilik ve Şekil Şartları (TBK m. 237): Resmi Şekil vs. Adi Yazılı Şekil Ayrımı
Uygulamada en sık karşılaşılan ağır hata, şirketlerin veya tarafların aralarında adi yazılı bir kağıda "Kiracının bu binayı 5 yıl içinde 10 milyon TL bedelle satın alma hakkı (alım hakkı) vardır" yazıp imzalamalarıdır. Oysa 6098 sayılı TBK m. 237, bu üç hak arasında çok keskin bir geçerlilik şekli ayrımı yapmıştır: Bu konuda ayrıntılı bilgi için Kadastro Tespitine İtiraz Davaları (3402 SK m. 12), 2B Orman Arazileri ve Kazandırıcı Zamanaşımı (TMK m. 713) başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 237/2–3:
"Taşınmaz satış vaadi, geri alım ve alım sözleşmeleri, resmî şekilde düzenlenmedikçe geçerli olmaz.
Önalım sözleşmesinin geçerliliği, yazılı şekilde yapılmış olmasına bağlıdır."
Bu hükmün pratik neticeleri şunlardır:
- Alım (İştira) ve Geri Alım (Vefa) Sözleşmeleri: Mutlaka noterde düzenleme şeklinde veya tapu müdürlüğünde resmi senet olarak düzenlenmelidir (geri alım hakkı çoğu kez satış sırasında tapuda resmi senede eklenen bir kayıtla kurulur). Adi yazılı kağıtla veya noterde sadece "imza onayı" şeklinde yapılan alım/geri alım sözleşmeleri kesin hükümsüzdür! (Yalnızca ödenen bir opsiyon bedeli varsa sebepsiz zenginleşme hükümleriyle iadesi istenebilir, mülkiyet tescili istenemez.)
- Sözleşmesel Önalım (Şuf'a) Sözleşmesi: Geçerliliği için adi yazılı şekil (tarafların imzaladığı düz yazılı sözleşme) yeterlidir! Ancak unutulmamalıdır ki adi yazılı sözleşme sadece taraflar arasında şahsi hak doğurur; bu hakkı tapu kütüğüne şerh ettirebilmek için ise tapu mevzuatı uyarınca tapu müdürlüğünde şerh sözleşmesi düzenlenmesi veya noter onaylı/yetkili şerh isteminin tapuya sunulması gerekir.
III. Tapuya Şerhin Etkisi (TMK m. 735–736) ve En Çok 10 Yıllık Azami Süre Kuralı
Tapu kütüğüne şerh edilmeyen bir önalım, alım veya geri alım sözleşmesi (şayet şekil şartına uygunsa) sadece sözleşmeyi imzalayan malike karşı ileri sürülebilir; malik taşınmazı üçüncü bir kişiye sattığında hak sahibi artık o üçüncü kişiden taşınmazı geri alamaz (yalnızca eski malikten TBK m. 112 kapsamında tazminat isteyebilir). Bu konuda ayrıntılı bilgi için Taşınmazlarda İntifa Hakkının Tesisi, Devri, Haczi ve İntifa Hakkının Sona Ermesi Davaları (TMK m. 794–822) başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Buna karşılık hak tapu kütüğünün şerhler hanesine işlendiğinde (TMK m. 735 ve m. 736), bu hak artık "kuvvetlendirilmiş şahsi hak" (eşyaya bağlı borç) niteliği kazanır ve şerhte belirtilen süre boyunca taşınmazı sonradan satın alan, haczettiren veya üzerinde ayni hak edinen herkese karşı ileri sürülebilir! Ancak Kanun taşınmaz tedavülünün sonsuza dek kilitlenmesini önlemek amacıyla kesin bir azami şerh süresi koymuştur:
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 735/3 ve m. 736/2:
"(m. 735/3) Şerhin etkisi her durumda, şerhin verildiği tarihin üzerinden on yıl geçmekle sona erer.
(m. 736/2) ... Bu hakların şerhinin etkisi de her durumda şerhin verildiği tarihin üzerinden on yıl geçmekle sona erer."
| Karşılaştırma Kriteri | Sözleşmesel Önalım (TMK m. 735) | Alım / İştira (TMK m. 736) | Geri Alım / Vefa (TMK m. 736) |
|---|---|---|---|
| Hukuki İşlev | Malik 3. kişiye satmaya karar verirse öncelikli alma | Malikin iradesinden bağımsız olarak satın alma opsiyonu | Sattığı taşınmazı kararlaştırılan şartla geri alma |
| Geçerlilik Şekli (TBK m. 237) | Adi yazılı şekil yeterlidir | Resmi şekil (Noter veya Tapu) zorunludur | Resmi şekil (Noter veya Tapu) zorunludur |
| Azami Tapu Şerhi Süresi | Şerh tarihinden itibaren en çok 10 yıl | Şerh tarihinden itibaren en çok 10 yıl | Şerh tarihinden itibaren en çok 10 yıl |
| Kullanım Koşulu ve Usulü | Satış yapılınca 3 ay / 2 yıl içinde dava yoluyla | Tek taraflı beyan + reddedilirse TMK m. 716 cebri tescil | Tek taraflı beyan + reddedilirse TMK m. 716 cebri tescil |
| Satış Bedeli | Aksi yazılmamışsa 3. kişinin ödediği bedel + masraf | Sözleşmede belirlenen bedel (veya rayiç kriteri) | Sözleşmede belirlenen bedel (aksi yoksa satış bedeli) |
IV. Sözleşmesel Önalım Hakkının Kullanılması (TMK m. 733–735): 3 Ay / 2 Yıl ve Bedel Şartı
Paylı mülkiyette paydaşlara kanunen tanınan yasal önalım hakkından (TMK m. 732) farklı olarak, sözleşmesel önalım (TMK m. 735) tek kişiye ait müstakil bir taşınmaz veya bağımsız bölüm üzerinde dahi kurulabilir. Ancak sözleşmesel önalım hakkının kullanılma usulü ve hak düşürücü süreleri bakımından TMK m. 735/3 kanuni önalım hükümlerine (TMK m. 733–734) atıf yapmaktadır:
- Önalım Olayı (Gerçek Bir Satış veya Satışa Eşdeğer İşlem): Hak sahibi, malik taşınmazı kendiliğinden satmadıkça bu hakkı kullanamaz. Ayrıca Yargıtay içtihatlarına göre bağışlama, miras taksimi, trampa, şirket sermayesi olarak ayni sermaye konulması veya cebri icra (açık artırma) yoluyla satışlarda önalım hakkı işlemez (TMK m. 733/1).
- 3 Aylık ve 2 Yıllık Hak Düşürücü Süreler (TMK m. 733/3–4): Yapılan satış, alıcı veya satıcı tarafından noter aracılığıyla önalım hak sahibine bildirilir. Hak sahibi bu bildirimin tebliğinden itibaren 3 ay ve her halde satışın tapuda gerçekleştiği tarihten itibaren 2 yıl içinde alıcıya karşı (tapu devredilmişse yeni malike karşı) dava açmak zorundadır! Noter bildirimi yapılmamışsa 3 aylık süre başlamaz ancak satıştan itibaren 2 yıllık mutlak süre dolunca hak düşer!
- Dava Yoluyla Kullanım ve Bedel Depo Zorunluluğu (TMK m. 734): Önalım hakkı yalnızca noterden ihtarname çekmekle kullanılmış olmaz; mutlaka yasal süreler içinde Asliye Hukuk Mahkemesinde tapu iptal ve tescil davası açılması gerekir! Sözleşmede özel bir önalım bedeli kararlaştırılmışsa ("nitelikli önalım") o bedel, kararlaştırılmamışsa üçüncü kişinin ödediği satış bedeli ile tapu harç ve döner sermaye giderleri hakim tarafından belirlenen sürede mahkeme veznesine depo edilir.
V. Alım (İştira) ve Geri Alım (Vefa) Haklarının Kullanılması ve Cebri Tescil (TMK m. 716)
Sözleşmesel önalımdan farklı olarak alım (iştira) ve geri alım (vefa) hakları, malikin taşınmazı başkasına satmasına bağlı değildir. Şartları oluştuğunda veya kararlaştırılan vade içinde hak sahibi tek taraflı bir irade beyanını (genellikle noter ihtarnamesi ile) muhataba yönelttiği anda taraflar arasında hukuken bağlayıcı bir satış ilişkisi kurulur.
Ancak bu tek taraflı beyan mülkiyeti kendiliğinden geçirmez! Muhatap malik (veya şerh varsa taşınmazı sonradan devralmış olan üçüncü kişi malik) tapu müdürlüğüne gelip ferağ (devir) vermekten kaçınırsa, hak sahibi sözleşmedeki alım/geri alım bedelini ödemeye hazır olduğunu belirterek (veya depo ederek) taşınmazın bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesinde TMK m. 716 uyarınca Cebri Tescil (Mülkiyetin Hükmen Geçirilmesi / Tapu İptal ve Tescil) Davası açar. Mahkeme kararının kesinleşmesiyle mülkiyet doğrudan hak sahibine geçer. Geri alım hakkının özellikle borç teminatı amacıyla kurulduğu hallerde, bedel ve faiz dengesiyle inançlı işlem veya lex commissoria yasağı (alacaklının rehinli malı doğrudan mülkiyetine geçirememesi) sınırlarına ayrıca dikkat edilmelidir.
VI. Önalım Hakkını Bertaraf Etmek İçin Bedelde Muvazaa, Bağış Maskesi ve Şerhin Terkini
Tapuya önalım şerhi konulduğunda maliklerin sıkça başvurduğu iki hileli yöntem vardır: Birincisi, taşınmazı aslında 10 milyon TL'ye satarken önalım hak sahibini caydırmak amacıyla tapuda satış bedelini 25 milyon TL göstermek (**bedelde muvazaa**); ikincisi ise gerçekte para karşılığı sattığı halde tapuda bağış veya trampa (takas) göstererek önalım hakkının doğmasını engellemek (**işlem niteliğinde muvazaa**).
Yargıtay'ın yerleşik uygulaması hak sahibini burada güçlü biçimde korumaktadır: Önalım hak sahibi, tapudaki satış senedinin tarafı olmadığı (üçüncü kişi konumunda olduğu) için bedelde muvazaa veya bağış maskelemesi iddialarını tanık, banka kayıtları, emsal satışlar, kredi ekspertiz raporları ve keşif dahil her türlü delille ispatlayabilir! Mahkeme keşifte taşınmazın gerçek değerini ve taraflar arasındaki gerçek ödemeyi saptadığında, önalım hak sahibinin tapudaki şişirilmiş bedeli değil yalnızca gerçek satış bedelini depo ederek taşınmazı iktisap etmesine karar verir.
Şerhin Terkini Davaları: Eğer tapudaki şerhin dayandığı alım/geri alım sözleşmesi resmi şekilde yapılmadığı için kesin hükümsüzse, sözleşmede öngörülen kullanım süresi dolmuşsa veya 10 yıllık azami şerh süresi geçmiş olmasına rağmen tapudan silinmemişse, taşınmaz maliki tek taraflı tapu başvurusuyla (10 yıl dolmuşsa) veya hak sahibine karşı açacağı şerhin terkini davasıyla tapu kütüğünü temizletebilir.
VII. Yargıtay HGK, 7. ve 14. Hukuk Dairelerinin Yerleşik İçtihat İlkeleri
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Yerleşik İçtihat İlkesi (TBK m. 237 Şekil Şartı):
"Alım (iştira) ve geri alım (vefa) sözleşmeleri TBK m. 237/2 uyarınca resmi şekilde yapılmadıkça hukuken geçersizdir; adi yazılı belgeye dayanılarak mülkiyetin devri istenemez. Buna karşılık sözleşmesel önalım sözleşmesi adi yazılı şekilde geçerli olarak kurulabilir ancak üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi için tapu kütüğüne şerh edilmesi zorunludur."
Yargıtay 14. ve 7. Hukuk Daireleri, Yerleşik İçtihat İlkesi (Süreyi Koruma ve Bedelde Muvazaa):
"Önalım hakkı satışın noterden bildirilmesinden itibaren 3 ay ve her halde satıştan itibaren 2 yıl içinde yalnızca dava açılmak suretiyle kullanılabilir; bu süreler hak düşürücüdür. Önalım hakkı sahibi satış sözleşmesinin tarafı olmadığından, tapuda bedelin yüksek gösterildiğini (bedelde muvazaa) veya gerçekte satış olan işlemin bağış gibi gösterildiğini tanık dahil her türlü delille ispatlayabilir."
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (10 Yıllık Şerh Etkisi ve Cebri Tescil):
"Tapuya şerh edilen alım, geri alım ve sözleşmesel önalım haklarının şerh etkisi TMK m. 735 ve m. 736 gereğince her durumda şerhin verildiği tarihten itibaren en çok 10 yıl devam eder. Süresi içinde usulüne uygun tek taraflı beyanla kullanılan alım/geri alım hakkında malik devirden kaçınırsa TMK m. 716 uyarınca cebri tescil davası açılabilir."
VIII. Pratik Uygulama: Şerhli Alım/Geri Alım/Sözleşmesel Önalım Nedeniyle Tapu İptal Dava Dilekçesi
DAVA DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR
NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ'NE
(4721 sayılı TMK m. 735 / m. 736 ve m. 716 Uyarınca Şerhli Önalım / Alım / Geri Alım Hakkına Dayalı Tapu İptal ve Tescil Taleplidir)
| DAVACI | : [Hak Sahibi Adı Soyadı / Şirket Unvanı, TCKN/MERSİS, Adresi] |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi] |
| DAVALI | : [Tapu Kayıt Maliki / Yeni Alıcı Adı Soyadı / Unvanı] |
| DAVA DEĞERİ | : [Sözleşme / Gerçek Satış Bedeli] TL |
| DAVA KONUSU | : Tapu kütüğüne şerh edilmiş bulunan 10 yıllık süre kapsamındaki [Sözleşmesel Önalım / Alım (İştira) / Geri Alım (Vefa)] hakkının yasal hak düşürücü süre içinde kullanılması nedeniyle [İl, İlçe, Ada, Parsel] numaralı taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile belirlenecek gerçek bedelin depo edilmesi karşılığında davacı adına TESCİLİNE ve yargılama süresince üçüncü kişilere devrini önleyici ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesi talebidir. |
AÇIKLAMALAR :
1. Davacı müvekkil ile taşınmazın önceki maliki arasında [Noterliği]'nin ../../2022 tarih ve [Yevmiye] sayılı resmi senediyle (veya yazılı önalım sözleşmesiyle) [Alım / Geri Alım / Sözleşmesel Önalım] hakkı kurulmuş ve bu hak ../../2022 tarihinde tapu kütüğünün şerhler hanesine tescil edilmiştir (Ek-1: Resmi Senet ve Tapu Kaydı). TMK m. 735–736 gereğince 10 yıllık şerh süresi halen devam etmektedir.
2. Önceki malik ../../2026 tarihinde söz konusu taşınmazı tapuda davalı [Yeni Alıcı Adı Soyadı]'ya satmıştır. Satış işlemi davacıya noter kanalıyla ../../2026 tarihinde tebliğ edilmiş olup 3 aylık (ve her halde 2 yıllık) hak düşürücü süre içinde işbu dava ikame edilmiştir. (Alım/Geri alım hakkı halinde: Müvekkil ../../2026 tarihli noter ihtarnamesiyle opsiyon hakkını kullanmış ancak davalı tapu devrinden kaçınmıştır.)
3. Taşınmazın tapu satışında önalım hakkını engellemek amacıyla satış bedeli gerçek piyasa değerinin çok üzerinde muvazaalı olarak [Yüksek Tutar] TL gösterilmiştir. Gerçek satış bedelinin ve taşınmaz rayicinin keşif ve banka kayıtlarıyla tespit edilmesi halinde, müvekkil mahkemece belirlenecek gerçek bedel ve tapu masraflarını verilecek kesin sürede mahkeme veznesine yatırmaya hazırdır.
SONUÇ VE İSTEM :
Yukarıda arz edilen nedenlerle; öncelikle yargılama süresince taşınmazın üçüncü kişilere devrini önleyici İHTİYATİ TEDBİR konulmasına; yargılama sonucunda bedelde muvazaa iddiamızın değerlendirilerek tespit edilecek gerçek bedel ve tapu harçlarının depo edilmesi karşılığında [İl, İlçe, Ada, Parsel] sayılı taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile DAVACI ADINA TESCİLİNE karar verilmesini arz ve talep ederiz.
Davacı Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza
IX. Opsiyon Hakkı Sahipleri ve Tapu Malikleri İçin Şerh ve Dava Kontrol Listesi
- Sözleşme Türüne Göre Şekli Doğrulayın: Alım veya geri alım opsiyonu kuruyorsanız mutlaka noterde düzenleme şeklinde veya tapu müdürlüğünde resmi senet yapın; adi kağıda güvenmeyin.
- Tapu Kütüğüne Şerhi İhmal Etmeyin: Üçüncü kişilere satışta elinizin boş kalmaması için önalım/alım/geri alım hakkını derhal tapu şerhler hanesine işlettirin ve 10 yıllık şerh takvimini izleyin.
- Noter Bildirimi Geldiğinde 3 Aylık Süreyi Başlatın: Önalım hakkı sahibi iseniz noter ihtarını aldığınız gün 3 aylık hak düşürücü dava süresini takvime işaretleyin; sadece ihtar çekmenin yeterli olmadığını, mutlaka dava açılması gerektiğini unutmayın.
- Depo Edilecek Bedel Finansmanını Hazırlayın: Önalım ve cebri tescil davalarında mahkemenin vereceği kesin sürede bedel ile tapu giderlerini vezneye yatırmazsanız davanız reddedilir.
- Şerh Süresi Biten Tapuda Terkin İsteyin: Malik iseniz ve tapunuzda 10 yılını doldurmuş eski bir önalım/alım/vefa şerhi kalmışsa satış ve kredi süreçlerinin tıkanmaması için tapu müdürlüğünden terkinini sağlayın.
X. Sonuç
Tapuya şerh edilen alım (iştira), geri alım (vefa) ve sözleşmesel önalım (şuf'a) hakları, taşınmaz yatırımlarında ve ortaklık ilişkilerinde öncelikli edinim ve devir kontrolü sağlayan yüksek stratejik öneme sahip hukuki araçlardır:
- TBK m. 237 uyarınca alım ve geri alım sözleşmeleri resmi şekle, sözleşmesel önalım sözleşmesi ise yazılı şekle tabidir.
- Tapuya şerh edildiğinde sonraki tüm maliklere karşı ileri sürülebilen bu hakların şerh etkisi her halde şerh tarihinden itibaren en çok 10 yıl devam eder (TMK m. 735–736).
- Sözleşmesel önalım satışın bildiriminden itibaren 3 ay / 2 yıl içinde dava yoluyla; alım ve geri alım ise tek taraflı beyan sonrası malik devretmezse TMK m. 716 uyarınca cebri tescil davasıyla kullanılır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK m. 716, 733, 734, 735, 736)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK m. 237–242)
- Yargıtay HGK, 7. HD ve Mülga 14. HD Önalım, Alım ve Geri Alım İçtihatları
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
Gayrimenkul Alım Satımında Dikkat Edilmesi Gerekenler
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında ev alırken dikkat edilecekler, tapu sicili... -
Önalım (Şufa) Hakkı, Önalım Davası ve Hisseli Taşınmaz Satışı 2026
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.732-734 kapsamında yasal önalım (şufa) hakkı, hisseli taşınmaz satışında diğer... -
Zorunlu Geçit Hakkı (TMK m. 747) ve Zorunlu Mecra (Su, Elektrik, Doğalgaz) İrtifakı Kurulması Davası
4721 sayılı TMK m. 747 zorunlu geçit hakkı ve m. 744-745 zorunlu mecra (su, elektrik, doğalgaz) irtifakı kurulması... -
Bağımsız ve Sürekli Üst Hakkı (İnşaat Hakkı) Sözleşmeleri (TMK m. 826–836) ve Ticari Gayrimenkul Yatırımları
4721 sayılı TMK m. 826-836 uyarınca bağımsız ve sürekli üst hakkı (inşaat hakkı) sözleşmeleri; 30-100 yıl sınırı,... -
Tapu Sicilinin Hatalı Tutulmasından Devletin Kusursuz Sorumluluğu ve TMK m. 1007 Tazminat Davası
4721 sayılı TMK m. 1007 uyarınca tapu sicilinin hatalı tutulmasından Devletin kusursuz sorumluluğu; orman/kıyı...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Hayır. 6098 sayılı TBK m. 237/2 uyarınca taşınmaz satış vaadi, alım (iştira) ve geri alım (vefa) sözleşmeleri mutlaka noterde düzenleme şeklinde veya tapu müdürlüğünde resmi şekilde yapılmalıdır; adi yazılı olarak yapılan alım veya geri alım sözleşmeleri kesin hükümsüzdür. Buna karşılık sadece sözleşmesel önalım sözleşmesi adi yazılı şekilde geçerli olarak yapılabilir.
TMK m. 735/3 ve m. 736/2 uyarınca şerhin üçüncü kişilere karşı etkisi her durumda şerhin verildiği tarihten itibaren en çok 10 yıl devam eder. Sözleşmede 15 veya 20 yıl yazsa dahi 10 yıl dolduğunda şerhin tapu sicilindeki koruma gücü sona erer.
Hayır, yeterli değildir. TMK m. 734 ve m. 735 gereğince önalım hakkı ancak dava yoluyla kullanılabilir. Satışın noterden bildirilmesinden itibaren 3 ay ve her halde tapudaki satıştan itibaren 2 yıl içinde Asliye Hukuk Mahkemesinde tapu iptal ve tescil davası açılması ve satış bedeli ile tapu masraflarının depo edilmesi şarttır.
Önalım hakkı sahibi resmi satış sözleşmesinin tarafı değil üçüncü kişi konumunda olduğu için, tapuda bedelin muvazaalı olarak yüksek gösterildiğini tanık, banka kayıtları ve emsal keşfi dahil her türlü delille ispatlayabilir. Muvazaa kanıtlanırsa taşınmaz gerçek satış bedeli ödenerek alınır.
Hayır, kural olarak kullanılamaz. TMK m. 733/1 uyarınca cebri artırma yoluyla yapılan satışlarda ve gerçek bağışlama veya trampa işlemlerinde önalım hakkı kullanılamaz; ancak bağış işlemi gerçekte önalımı önlemek için yapılmış gizli satışsa muvazaa davasıyla bu durum ortaya konulabilir.
Tek taraflı alım veya geri alım beyanı ile aranızda satış borcu doğar ancak mülkiyet doğrudan geçmez. Malik tapu devrine yanaşmazsa sözleşmede kararlaştırılan bedeli ödemeye hazır olduğunuzu belirterek Asliye Hukuk Mahkemesinde TMK m. 716 uyarınca cebri tescil (tapu iptal ve tescil) davası açmanız gerekir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.







