İcra Dosya Kapak Hesabı Nedir ve Nasıl Oluşturulur?
İcra hukukunda borçluya gönderilen ödeme veya icra emrinde yer alan rakam yalnızca takibin açıldığı tarihteki takip çıkış tutarını (asıl alacak, varsa takip öncesi işlemiş faiz ve komisyon toplamını) gösterir. Oysa bir icra dosyasının tamamen kapatılıp hacizlerin fekkedilebilmesi (kaldırılabilmesi) için ödeme günündeki dosya kapak hesabının eksiksiz karşılanması zorunludur. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 12, m. 59 ve m. 138 ile 492 sayılı Harçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde hazırlanan kapak hesabı; takip çıkış tutarına ek olarak takip tarihinden ödeme gününe kadar asıl alacak üzerinden işleyen temerrüt faizini, Hazine adına kesilen icra tahsil harcını, başvurma ve tebligat/haciz masraflarını ve alacaklı kendisini avukatla temsil ettirmişse Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) uyarınca hesaplanan karşı icra vekalet ücretini kapsar.
1. 492 Sayılı Harçlar Kanunu İcra Tahsil Harcı Kademeleri
492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (1) Sayılı Tarife "B) İcra ve İflas Harçları" bölümü uyarınca icra tahsil harcı sabit bir oran olmayıp, borcun takip prosedürünün hangi aşamasında ödendiğine göre kademeli biçimde yükselir. Kanun koyucu bu kademelendirmeyle borcun haciz ve satış işlemlerine gerek kalmadan erken aşamada ödenmesini teşvik etmiştir. Tahsil harcı matrahına asıl alacak ile takip öncesi ve sonrası işlemiş faiz dahil edilir; ancak takip masrafları ile avukatlık vekalet ücreti üzerinden tahsil harcı hesaplanmaz.
| Dosya Ödeme / Tahsil Aşaması | Tahsil Harcı Oranı | Harç Yükümlüsü | Uygulama Koşulu ve Kapsamı |
|---|
| Ödeme veya İcra Emrinin Tebliğinden Önce Ödeme | %2,27 | Borçlu | Takip açıldıktan sonra, henüz ödeme/icra emri borçluya tebliğ edilmeden icra dairesine yapılan ödemeler. |
| Tebliğden Sonra, Hacizden Önce Ödeme | %4,55 | Borçlu | Ödeme/icra emri tebliğ edildikten sonra, borçlunun malvarlığına haciz tatbik edilmeden önce yapılan ödemeler. |
| Hacizden Sonra, Satıştan Önce Ödeme | %9,10 | Borçlu | Banka hesabı, maaş, araç, taşınmaz veya taşınır üzerine haciz konulduktan sonra ihale gerçekleşmeden yapılan ödemeler. |
| Haczedilen Malın Satılıp Paraya Çevrilmesi | %11,38 | Borçlu (İhale bedelinden) | Hacizli taşınır veya taşınmaz malın icra müdürlüğünce açık artırma yoluyla satılması suretiyle yapılan tahsilatlar. |
Takibin alacaklı tarafından feragat veya borcun icra dairesi dışında haricen tahsil edildiğinin beyan edilmesi suretiyle kapatılması halinde ise Harçlar Kanunu m. 23 devreye girer: Takip hangi aşamada bulunuyorsa o aşamaya ait tahsil harcının yarısı (hacizden önce feragatte %2,275; hacizden sonra satıştan önce feragatte %4,55), haczedilen mal paraya çevrildikten sonra feragat edilirse tahsil harcının üçte ikisi tahsil edilmeden feragat işleme konulmaz ve hacizler kaldırılmaz.
2. Peşin Harç (%0,5) Mahsubu ve Cezaevi Yapı Harcı (%2) Ayrımı
İcra kapak hesaplarında uygulamada en çok karıştırılan iki mali kalem peşin harç mahsubu ile cezaevi harcının kime ait olduğudur:
- Peşin Harç (%0,5) ve Mahsup Kuralı (Harçlar Kanunu m. 28–29): İlamsız icra takiplerinde (genel haciz yolu ve kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu) takip açılırken alacaklıdan takip çıkış tutarının binde 5'i (%0,5) oranında peşin harç alınır (ilamlı icra takiplerinde peşin harç alınmaz, yalnızca maktu başvurma harcı yatırılır). Dosya borcu ödendiğinde, Hazine'ye aktarılacak tahsil harcından başlangıçta yatırılan %0,5 peşin harç mahsup edilir. Ancak alacaklının takip başında cebinden ödediği bu peşin harç İİK m. 59 uyarınca yargılama/takip gideri olarak borçluya yansıtıldığından, borçlu nihai olarak ilgili kademedeki tam tahsil harcı oranını (%2,27, %4,55, %9,10 veya %11,38) üstlenmiş olur ve başlangıçtaki peşin harç tutarı alacaklıya iade edilir.
- Cezaevleri Yapı Harcı (%2 Alacaklı Payı — 2548 Sayılı Kanun m. 1): 2548 sayılı Kanun m. 1 uyarınca icra dairelerince miktar ve kıymeti belli olan ilamlı ve ilamsız alacaklardan tahsil olunan paranın %2'si oranında cezaevi yapı harcı alınır. Kanunun 1/2. fıkrasında yer alan "Bu harç borçluya yükletilemez" şeklindeki emredici hüküm gereğince %2 cezaevi harcı borçlunun kapak hesabına eklenmez; borçlunun yatırdığı paradan icra müdürlüğünce kesilerek alacaklıdan tahsil edilir (kamu idareleri ve muaf tutulan kurumlar hariç).
- Başvurma Harcı ve Takip Masrafları (İİK m. 15, m. 59): Takip açılışındaki maktu başvurma harcı, vekaletname suret harcı, PTT/UETS tebligat giderleri, haciz müzekkeresi posta giderleri, kıymet takdiri bilirkişi ücreti, yediemin ve satış giderleri eksiksiz olarak kapak hesabında borçlu hanesine yazılır.
3. AAÜT İcra Vekalet Ücreti ve Ödeme Süresinde 3/4 İndirimi
Alacaklının icra takibini avukat vasıtasıyla yürütmesi halinde Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) Üçüncü Kısım kademeli nispi dilimlerine göre (ilk dilimde %16'dan başlayıp tutar büyüdükçe azalan oranlarla) karşı icra vekalet ücreti hesaplanır. AAÜT m. 11 uyarınca hesaplanan bu ücret, İkinci Kısım'da icra dairelerindeki takipler için öngörülen maktu ücretin altında kalamaz; ancak takip konusu asıl alacak tutarını da geçemez.
Yasal ödeme süresi içinde ödemede %25 indirim (AAÜT m. 11/5): Borçlu, ödeme veya icra emrinin tebliğinden itibaren kanuni ödeme süresi içinde —ilamsız icrada ve ilamlı icrada 7 gün, kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte 10 gün— borcun tamamını icra dosyasına öderse, tarifeye göre hesaplanan vekalet ücretinin dörtte üçü (3/4'ü) uygulanır. Bu süre içinde yapılan ödemede henüz haciz aşamasına da geçilemeyeceği için hem tahsil harcı %4,55 alt diliminden hesaplanır hem de vekalet ücretinden dörtte bir indirim kazanılır.
4. Takip Sonrası Günlük Faiz, İlamlı–İlamsız Farkı ve TBK m. 100 Kısmi Ödeme
Kapak hesabında takip tarihinden ödeme gününe kadar işleyen faiz, 3095 sayılı Kanun m. 3 ve 6098 sayılı TBK m. 121/3 gereğince bileşik faiz yasağı nedeniyle takip çıkış toplamına değil, yalnızca asıl alacak kalemine gün bazında (Asıl Alacak × Yıllık Faiz Oranı × Gün Sayısı ÷ 36500) uygulanır; takip öncesi birikmiş faize tekrar faiz yürütülmez. Adi alacaklarda yasal faiz, ticari iş ve kambiyo senetlerinde ise açıkça talep edilmiş olması şartıyla T.C. Merkez Bankası kısa vadeli avans veya iskonto faizi dönemlik değişim tarihleri gözetilerek kademeli hesaplanır. İlamlı icra takiplerinde peşin harç alınmadığından mahsup kalemi doğmaz; ancak mahkeme ilamında hükmedilen yargılama giderleri, bakiye karar harcı ve ilam vekalet ücreti de ayrı alacak kalemleri olarak icra vekalet ücretine eklenir.
Dosyaya tam kapak bedeli yerine kısmi ödeme yapıldığında ise TBK m. 100 ve İİK m. 138 hükümleri uyarınca alacaklı tahsilatı öncelikle işlemiş faiz, harç ve takip masraflarından mahsup etme hakkına sahiptir. Bu nedenle borçlunun güncel kapak hesabını icra müdürlüğünden veya UYAP üzerinden netleştirmeden yatırdığı eksik tutarlarda kalan asıl alacak bakiyesi üzerinden faiz işlemeye devam eder ve hacizlerin fekki gerçekleşmez.