Kıdem ve İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Türk iş hukukunda işçinin iş sözleşmesinin sona ermesi halinde talep edebileceği en temel iki tazminat kalemi, 1475 sayılı mülga İş Kanunu'nun halen yürürlükte bulunan 14. maddesi uyarınca ödenen kıdem tazminatı ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca ödenen ihbar tazminatıdır.
1. Giydirilmiş Brüt Ücretin Tespiti
Kıdem ve ihbar tazminatına esas alınan ücret çıplak maaş değil, giydirilmiş son brüt ücrettir. İşçiye nakden ödenen aylık brüt maaşa ek olarak; süreklilik arz eden yemek yardımı, yol yardımı, düzenli ikramiye, yakacak yardımı, özel sağlık sigortası ve konut yardımı gibi para ile ölçülebilen sosyal hakların 1 aya düşen brüt tutarı giydirilmiş ücrete dahil edilir. Arızi (süreklilik göstermeyen) fazla mesai veya tek seferlik prim ödemeleri hesaba katılmaz.
2. Kıdem Tazminatı Tavanı ve Damga Vergisi Kesintisi
İşçinin aynı işverene bağlı işyerlerinde en az 1 tam yıl çalışmış olması şartıyla, çalıştığı her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücreti tutarında kıdem tazminatı hesaplanır; bir yıldan artan süreler de gün bazında (Artan Gün / 365) oranlanarak eklenir. Ancak hesaplamada esas alınacak aylık giydirilmiş brüt ücret, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından her 6 ayda bir açıklanan kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Kıdem tazminatından gelir vergisi veya SGK primi kesilmez; yalnızca binde 7,59 (%0,759) oranında damga vergisi düşülür.
3. İhbar Öneli Süreleri ve Vergi Kesintisi (İK m. 17)
| Hizmet Süresi (Kıdem) | Yasal İhbar Süresi | Gün Karşılığı |
|---|
| 6 aydan az sürmüş işçi için | 2 Hafta | 14 Gün |
| 6 ay – 1,5 yıl arası sürmüş işçi için | 4 Hafta | 28 Gün |
| 1,5 yıl – 3 yıl arası sürmüş işçi için | 6 Hafta | 42 Gün |
| 3 yıldan fazla sürmüş işçi için | 8 Hafta | 56 Gün |
İhbar tazminatı kıdem tazminatı tavanına tabi değildir; giydirilmiş brüt ücretin tamamı üzerinden hesaplanır. Buna karşılık ihbar tazminatı ücret niteliğinde kabul edildiğinden hem gelir vergisi dilimine (%15 – %40) hem de binde 7,59 damga vergisine tabidir.