Özet
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 257 ila 268 arasında düzenlenen ihtiyati haciz kurumunun temel şartları, İİK m. 257/1 kapsamında vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş para alacaklarında (fatura, cari hesap, çek, bono) yaklaşık ispat ölçütü, İİK m. 257/2 uyarınca vadesi gelmemiş borçlarda borçlunun yerleşim yerinin olmaması veya mal kaçırmaya hazırlanması hallerinde istisnai ihtiyati haciz koşulları, İİK m. 259 kapsamında %15–%20 oranında teminat uygulaması, kararın 10 gün içinde infazı (İİK m. 261) ve 7 gün içinde ihtiyati haczi tamamlayan merasim (İİK m. 264), borçlunun 7 gün içinde ihtiyati hacze itiraz sebepleri (İİK m. 265), teminat gösterilerek haczin kaldırılması (İİK m. 266) ile haksız ihtiyati haciz tazminat davası (İİK m. 259/4) — kapsamlı hukuki inceleme.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — İhtiyati Haciz Kurumunun Ticari Alacaklardaki Fonksiyonu ve İhtiyati Tedbirle Farkı
Ticari alacakların tahsilinde alacaklı açısından en büyük risk, borçluya normal ilamsız icra takibi başlatıldığında veya dava açıldığında borçlunun ödeme emrine itiraz ederek takibi durdurması ve bu süreçte banka hesaplarındaki mevduatı boşaltması, araçlarını ya da taşınmazlarını üçüncü kişilere devretmesidir. İcra takibinin yahut ticaret davasının kesinleşmesini beklemek çoğu zaman alacaklının elinde yalnızca tahsil kabiliyeti kalmamış bir kağıt parçası bırakmaktadır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 257 ila 268. maddeleri arasında düzenlenen ihtiyati haciz kurumu, para alacaklarının zamanında ödenmesini güvence altına almak amacıyla mahkeme kararıyla borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulmasını sağlayan en etkili geçici hukuki koruma yoludur. İhtiyati haciz sayesinde alacaklı, borçluya önceden haber verilmeden banka hesaplarına blokaj koyabilir, taşınır ve taşınmaz malları üzerine haciz şerhi işletebilir ve ardından icra takibine geçebilir.
Uygulamada sıkça karıştırılan iki kurum olan ihtiyati haciz ile 6100 sayılı HMK m. 389 vd. düzenlenen ihtiyati tedbir arasında kesin bir sınır mevcuttur. İhtiyati tedbir, yalnızca çekişmeli bir taşınır, taşınmaz veya hakka (örneğin bir şirketin hisse devrine veya marka kullanımına) ilişkin uyuşmazlıklarda verilir; salt bir para alacağının tahsilini güvenceye almak için ihtiyati tedbir değil, yalnızca İİK m. 257 uyarınca ihtiyati haciz istenebilir. Bu yönüyle ihtiyati haciz, Ticaret ve Şirketler Hukuku ile Borçlar Hukuku alacaklarının cebri icra öncesi en kritik sigortasıdır.
II. İİK m. 257/1 Uyarınca Vadesi Gelmiş ve Rehinle Temin Edilmemiş Para Alacaklarında İhtiyati Haciz
İcra ve İflas Kanunu'nun 257. maddesinin birinci fıkrası, genel ve olağan ihtiyati haciz koşullarını son derece net biçimde ortaya koymuştur. Bu hüküm çerçevesinde alacaklının ihtiyati haciz kararı alabilmesi için iki kümülatif maddi şartın birlikte gerçekleşmiş olması gerekir: Bu konuda ayrıntılı bilgi için UYAP Elektronik Satış (e-Satış) İhalelerinin Feshi Davası (İİK m. 134): Kıymet Takdirine İtiraz, Sistem Kesintisi, Tebligat Usulsüzlüğü ve Zarar Şartı başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 257/1 ve m. 257/2:
"Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.
Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir:
1 – Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa;
2 – Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlâl eden hileli işlemlerde bulunursa;"
İlk şart alacağın bir para alacağı olması ve vadesinin gelmiş (muaccel) bulunmasıdır. Alacağın belirli bir sözleşmeye, faturaya, kambiyo senedine veya haksız fiil tazminatına dayanması fark etmez; vade tarihi gelmiş ve borç ödenmemişse ayrıca borçlunun mal kaçırdığını ispat etmeye gerek kalmaksızın ihtiyati haciz istenebilir! İkinci şart ise alacağın rehinle (ipotek, taşınır rehni, ticari işletme rehni) temin edilmemiş olmasıdır. Eğer alacak bir ipotek veya rehinle teminat altına alınmışsa kural olarak önce rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılmalıdır (İİK m. 45); ancak rehnin tutarı borcu karşılamaya yetmiyorsa, açık kalan kısım için ihtiyati haciz kararı verilebilir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Alacak Davası: Süreç, Zamanaşımı ve Masraflar başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Yabancı para (döviz) cinsinden alacaklarda ise alacaklı, İİK m. 257 uyarınca ihtiyati haciz talep ederken takip talebinde olduğu gibi alacağın Türk Lirası karşılığını başvuru tarihindeki Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden göstererek harç ve teminat hesabının buna göre yapılmasını sağlamalıdır. Kambiyo senetlerine dayanan başvurularda senedin zamanaşımına uğramamış olması ve çeklerde süresinde ibraz edilmiş bulunması mahkemece re'sen incelenir.
III. İİK m. 257/2 Uyarınca Vadesi Gelmemiş Borçlarda İstisnai İhtiyati Haciz Halleri
Ticari hayatta özellikle ileri vadeli çekler, vadeli bonolar, taksitli satış veya inşaat sözleşmelerinde borcun vadesi henüz gelmeden borçlunun mali durumunun çöktüğü, işyerini boşalttığı veya taşınmazlarını yakınlarına devrettiği görülebilmektedir. Alacaklı vade tarihini beklediği takdirde tüm malvarlığının elden çıkarılacağı bu acil durumlarda İİK m. 257/2 istisnai bir müdahale imkanı tanımaktadır.
Ancak kanun koyucu bu yolu vadesi gelmiş borçlardaki kadar kolay bırakmamış; yalnızca iki sınırlı hale münhasır kılmıştır: Birincisi borçlunun belirli (muayyen) bir yerleşim yerinin bulunmamasıdır. İkincisi ise borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanması yahut alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunmasıdır. Örneğin borçlu şirketin aynı sektörde başka bir paravan şirket kurarak makinelerini oraya fatura etmesi, stoklarını gece yarısı taşıması veya ticari merkezini aniden terk edip telefonlara cevap vermemesi İİK m. 257/2-2 kapsamında mal kaçırma emaresidir.
Vadesi gelmemiş borçta ihtiyati haciz uygulandığı anda borç yalnızca o borçlu bakımından muaccel hale gelir (İİK m. 257/3); ancak kefiller veya müteselsil diğer borçlular açısından vade kendiliğinden öne çekilmez. Ayrıca borçlunun iflasına karar verilmesi veya konkordato mühleti gibi özel hallerde kanuni kısıtlamalar ayrıca devreye girer.
IV. Yaklaşık İspat Standardı: Fatura, Cari Hesap, Çek, Bono ve Sözleşmelerde İspat Gücü
İhtiyati haciz yargılaması acele koruma sağlayan bir geçici hukuki koruma prosedürü olduğundan, İİK m. 258/1 uyarınca alacaklıdan kesin (tam) ispat değil, yaklaşık ispat düzeyinde kanaat oluşturması beklenir. Mahkeme kural olarak dosya üzerinden ve duruşma açmaksızın (borçluya tebligat yapmadan) inceleme yaparak alacaklının alacağının varlığı ve muacceliyeti konusunda hakime kanaat verici delil sunup sunmadığını denetler.
Belge türlerine göre mahkemelerin yaklaşık ispat yaklaşımı şu şekilde farklılaşmaktadır:
- Çek ve Bono (Kambiyo Senetleri): Karşılıksızdır şerhi vurulmuş süresinde ibraz edilmiş çekler ile vadesi geçmiş ve usulüne uygun düzenlenmiş bonolar/poliçeler yaklaşık ispat bakımından en güçlü belgelerdir. Çek vadesinden önce karşılıksız işlem görmez; ancak borçlu hakkında mal kaçırma şüphesi varsa vadesi gelmemiş bono için İİK m. 257/2 delilleriyle başvuru yapılabilir.
- e-Fatura, e-İrsaliye ve Cari Hesap Ekstreleri: Tek taraflı düzenlenmiş bir fatura tek başına borcun kabul edildiği anlamına gelmez; ancak e-Faturanın borçlunun ticari defterlerine işlendiğini gösteren BA/BS mutabakatları, ıslak veya e-imzalı teslim tesellüm belgeleri, kargo/ambar teslim fişleri, yazılı e-posta mutabakatları veya noter ihtarına karşı itiraz edilmemiş olması ile birlikte sunulduğunda yaklaşık ispat koşulu sağlanır.
- Yazılı Sözleşmeler ve Banka Dekontları: Borç ilişkisi yazılı sözleşmeye ve banka havale/EFT dekontlarına dayanıyorsa, paranın ödendiği ve sözleşmedeki vadenin dolduğu belgelenerek ihtiyati haciz talep edilebilir.
Asliye Ticaret Mahkemesi veya genel yetkili mahkeme tarafından alacaklının yaklaşık ispatı yeterli bulunmayarak ihtiyati haciz talebinin reddedilmesi halinde, İİK m. 258/3 uyarınca alacaklı kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yoluna başvurabilir. Bölge Adliye Mahkemesi bu başvuruyu öncelikle inceler ve verdiği karar kesindir.
V. Görevli ve Yetkili Mahkeme, İİK m. 259 Teminat (%15–%20 Uygulaması) ve İstisnaları
İhtiyati haciz kararını vermeye, 6100 sayılı HMK'nın genel görev ve yetki kurallarına göre (İİK m. 50 ve m. 258) esas davaya bakmakla görevli ve yetkili mahkeme yetkilidir. Tacirler arasındaki ticari alacaklarda görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi, kira veya tahliye dışı genel alacaklarda Asliye Hukuk Mahkemesi, işçi alacaklarında İş Mahkemesidir. Önemle belirtilmelidir ki, ticari davalarda TTK m. 5/A gereği dava şartı arabuluculuk zorunlu olsa da, ihtiyati haciz talebi esas dava öncesi acil koruma tedbiri olduğundan arabuluculuğa başvurmaksızın doğrudan mahkemeden talep edilebilir.
Alacaklı, ihtiyati haciz isteminde haksız çıktığı takdirde borçlunun ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacağı muhtemel zararları karşılamak üzere İİK m. 259 uyarınca teminat göstermek zorundadır. Uygulamada ticaret mahkemeleri alacağın %15'i ile %20'si oranında nakdi teminat (mahkeme veznesine depo edilen para) veya kesin ve süresiz banka teminat mektubu alınmasına karar vermektedir. Alacak bir mahkeme ilamına dayanıyorsa teminat aranmaz; ilam mahiyetinde bir belgeye (örneğin noter düzenleme senedine) dayanıyorsa teminat gerekip gerekmediğini mahkeme takdir eder.
| İhtiyati Haciz Aşaması | İlgili Kanun Maddesi | Hak Düşürücü Süre / Oran | Süreye Uyulmazsa Sonucu |
|---|---|---|---|
| Teminat Yatırılması | İİK m. 259 | Uygulamada genellikle alacağın %15–%20'si (banka teminat mektubu veya nakit). | Teminat yatırılmadıkça icra müdürlüğü haczi infaz edemez. |
| Kararın İnfazının İstenmesi | İİK m. 261 | Kararın verildiği tarihten itibaren 10 gün. | 10 gün içinde icradan infaz istenmezse ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar. |
| Tamamlayan Merasim (Takip/Dava) | İİK m. 264/1 | Haczin tatbikinden (veya yoklukta tutanak tebliğinden) itibaren 7 gün. | 7 gün içinde icra takibi veya esas dava açılmazsa haciz hükümsüz kalır. |
| Ödeme Emrine İtiraz Sonrası Dava | İİK m. 264/2 | Borçlunun itirazının alacaklıya tebliğinden itibaren 7 gün. | 7 günde itirazın iptali/kaldırılması istenmezse ihtiyati haciz düşer. |
| Borçlunun İhtiyati Hacze İtirazı | İİK m. 265 | Hacizde hazır ise tatbikten, değilse tutanak tebliğinden itibaren 7 gün. | Süresinden sonra yapılan itiraz usulden reddedilir. |
İhtiyati haciz süreci başarıyla tamamlanıp alacaklı asıl takipte veya davada haklı çıktıktan ve alacağını tamamen tahsil ettikten sonra mahkeme veznesine yatırılan nakit teminatın veya banka teminat mektubunun iadesi gerekir. Mahkeme teminatı iade etmeden önce borçluya ve hacizden etkilenen üçüncü kişilere bir aylık süre içinde tazminat davası açıp açmadıklarını bildirmeleri için davetiye çıkarır veya karşı tarafın yazılı muvafakati üzerine teminatı derhal çözer.
VI. İhtiyati Haciz Kararının İnfazı (İİK m. 261 — 10 Gün) ve Tamamlama Merasimi (İİK m. 264 — 7 Gün)
Mahkemeden ihtiyati haciz kararının alınması tek başına borçlunun mallarını bloke etmez; sürecin İİK m. 261 ve m. 264'teki çok sıkı hak düşürücü sürelerle yürütülmesi şarttır. Alacaklı önce karar veren mahkemeye teminatı (nakit veya banka teminat mektubu) yatırır ve teminatın alındığına dair şerhli karar örneğini alır.
1. Aşama — 10 Günlük İnfaz Süresi (İİK m. 261): Alacaklı, ihtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren en geç 10 gün içinde kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesinden kararın infazını talep etmek zorundadır. Dikkat edilmelidir ki 10 günlük süre kararın tebliğ tarihinden değil, doğrudan kararın verildiği (yazıldığı) tarihten başlar! Bu süre içinde icra dairesine başvurularak UYAP üzerinden banka blokajı (89/1 veya elektronik haciz), TAKBİS taşınmaz şerhi veya EGM araç yakalama/haczi talep edilmezse ihtiyati haciz kararı kendiliğinden düşer.
2. Aşama — 7 Günlük Tamamlama Merasimi (İİK m. 264): İhtiyati haciz dava açılmadan veya icra takibine başlanmadan önce yaptırılmışsa, alacaklı haczin uygulanmasından (borçlunun yokluğunda yapılmışsa haciz tutanağının kendisine tebliğinden) itibaren 7 gün içinde ya icra dairesinden takip talebinde bulunmaya ya da mahkemede esas davasını açmaya (ticari davalarda zorunlu arabuluculuğa başvurmaya) mecburdur. Ayrıca ilamsız takipte borçlu ödeme emrine itiraz ederse, alacaklının itirazın tebliğinden itibaren 7 gün içinde itirazın kaldırılması veya itirazın iptali davası açması (yahut arabuluculuğa başvurması) şarttır; aksi halde ihtiyati haciz hükümsüz kalır.
VII. Borçlunun ve Üçüncü Kişilerin İhtiyati Hacze İtirazı (İİK m. 265 — 7 Günlük Süre ve Sebepler)
İhtiyati haciz kararı çoğunlukla borçlu dinlenmeden dosya üzerinden verildiğinden, kanun koyucu borçluya ve menfaati ihlal edilen üçüncü kişilere savunma hakkını kullanabilecekleri özel bir itiraz yolu tanımıştır. İİK m. 265 uyarınca borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı 7 gün içinde kararı veren mahkemeye itiraz edebilir.
Buradaki 7 günlük itiraz süresi, borçlu ihtiyati haciz tatbikinde hazır bulunuyorsa haczin uygulandığı tarihten, hazır değilse haciz tutanağının kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren başlar. Borçlu itiraz dilekçesinde başlıca şu üç sebebe dayanabilir: (1) Yetki itirazı (mahkemenin yetkili olmadığı), (2) Teminata itiraz (teminatın hiç alınmadığı veya olası zararı karşılamaya yetersiz olduğu), (3) İhtiyati haciz sebeplerine itiraz (alacağın mevcut olmadığı, vadesinin henüz gelmediği ve İİK m. 257/2 mal kaçırma şartlarının oluşmadığı yahut alacağın zaten rehinle temin edilmiş bulunduğu). Üçüncü kişiler ise yalnızca ihtiyati haczin dayandığı sebeplere ve teminata (yetki hariç) 7 gün içinde itiraz edebilir.
Mahkeme itiraz üzerine tarafları duruşmaya çağırır ve inceleme sonucunda itirazı kabul ederek ihtiyati haczi kaldırabilir, teminatı artırabilir veya itirazı reddedebilir. Bu kararlara karşı tefhim veya tebliğden itibaren 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir; ancak Bölge Adliye Mahkemesinin kararı kesindir.
VIII. Teminat Karşılığında İhtiyati Haczin Kaldırılması (İİK m. 266) ve Üçüncü Kişi İstihkakı
Ticari işletmeler bakımından en ağır krizlerden biri, şirket hesaplarına veya aktif ticari mallara konulan ihtiyati haczin işletmenin ödeme dengesini ve müşteri itibarını kilitlemesidir. Borçlu borcu kabul etmese ve esas davada haklı çıkacağına inansa dahi, itiraz sürecinin sonuçlanmasını beklemeden ticari faaliyetlerini kurtarmak isteyebilir.
Bu noktada İİK m. 266 borçluya süreye bağlı olmaksızın her zaman kullanabileceği pratik bir çıkış yolu sunar: Borçlu, mahkemece kabul edilecek para veya mahkemece kabul edilecek rehin, esham ve tahvilat yahut taşınmaz rehni veya muteber bir banka kefaleti (kesin banka teminat mektubu) göstermek şartıyla ihtiyati haczin kaldırılmasını mahkemeden isteyebilir. Takibe başlandıktan sonra bu yetki İcra Mahkemesine geçer. Bu durumda haciz banka hesaplarından ve mallardan kalkar, teminat borcun güvencesi haline gelir.
Öte yandan ihtiyaten haczedilen bir malın borçluya değil üçüncü bir kişiye ait olması halinde, üçüncü kişi İİK m. 96-99 hükümleri uyarınca istihkak iddiasında bulunabilir ve haczin kaldırılmasını talep edebilir.
IX. Haksız İhtiyati Haciz Nedeniyle Kusursuz Sorumluluk Tazminat Davası (İİK m. 259/4) ve İçtihatlar
Alacaklı ihtiyati haczi koydurup icra takibine veya esas davaya geçtikten sonra haksız çıkarsa (örneğin açtığı itirazın iptali davasını kaybederse, menfi tespit davası borçlu lehine sonuçlanırsa, itiraz üzerine ihtiyati haciz kaldırılırsa veya İİK m. 264 tamamlama süresini kaçırırsa), borçlunun malları üzerinde haksız yere uygulanan hacizden doğan tüm maddi zararları tazmin etmekle yükümlüdür.
Yargıtay'ın yerleşik içtihatları uyarınca haksız ihtiyati hacizden doğan maddi tazminat sorumluluğu kusursuz (tehlike) sorumluluğu niteliğindedir. Yani borçlunun maddi tazminat alabilmesi için alacaklının kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispatlaması gerekmez; ihtiyati haczin uygulanmış olması, sonuçta alacaklının haksız çıktığının kesinleşmesi ve borçlunun bu haciz sebebiyle somut bir maddi zarara (ticari faaliyet durması, banka kredi limitlerinin bloke olması nedeniyle kâr kaybı, makine veya malın değer kaybı) uğramış olması yeterlidir. Manevi tazminat istenmesi için ise alacaklının ağır kusur veya kötüniyetinin bulunması aranır. Tazminat davası doğrudan ihtiyati haciz kararını veren mahkemede de açılabilir ve TBK m. 72 uyarınca kararın kesinleşmesinden itibaren 2 yıllık (her halde 10 yıllık) zamanaşımına tabidir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Haksız İhtiyati Hacizde Kusursuz Sorumluluk):
"İİK m. 259/4 uyarınca haksız ihtiyati haciz koyduran alacaklı, ihtiyati haciz koydurmakta kusuru bulunmasa dahi haksız çıktığı takdirde borçlunun ve üçüncü kişilerin bu nedenle uğradığı maddi zararlardan kusursuz sorumluluk esasına göre sorumludur. Tazminat davasında zamanaşımı, ihtiyati hacze dayanak takip veya davanın haksızlığının kesinleştiği tarihten itibaren başlar."
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (İİK m. 261 ve 264 Sürelerinin Kamu Düzeni Niteliği):
"İİK'nın 261. maddesinde öngörülen 10 günlük infaz isteme süresi ile 264. maddesinde düzenlenen 7 günlük tamamlayan merasim süreleri hak düşürücü nitelikte olup icra müdürlüğü ve mahkemece re'sen gözetilir. Bu sürelere uyulmaması halinde ihtiyati haciz kendiliğinden hükümsüz kalır."
Borçlunun uğradığı zararın mahkemeye yatırılan %15–%20 oranındaki teminattan tahsili önceliklidir; ancak zarar tutarı bu teminatı aşıyorsa borçlu aşan kısım için doğrudan alacaklının diğer malvarlığına yönelik cebri icra takibi yapabilir. Öte yandan, haksız ihtiyati haciz sırasında haczedilip muhafaza altına alınan ticari makinelerin veya araçların değer düşüklüğü de maddi tazminat hesabına dahil edilir.
X. Pratik Uygulama: İhtiyati Haciz Talebi ve İİK m. 265 İtiraz Dilekçesi Taslağı
Borçlunun, vadesi gelmemiş veya tartışmalı bir alacak sebebiyle hakkında verilen ihtiyati haciz kararına karşı İİK m. 265 uyarınca 7 gün içinde kararı veren Asliye Ticaret Mahkemesine sunacağı itiraz dilekçesi taslağı aşağıda yer almaktadır:
İTİRAZ DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR
... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NE
DOSYA NO: 2026/... D. İş (İİK m. 265 Uyarınca İhtiyati Hacze İtirazdır)
| İTİRAZ EDEN (BORÇLU) | : [Şirket Unvanı / Adı Soyadı, MERSİS/TCKN, Adresi] |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi] |
| KARŞI TARAF (ALACAKLI) | : [Alacaklı Unvanı, MERSİS/VKN, Adresi] |
| KONU | : Sayın Mahkemenin ../../2026 tarih ve 2026/... D. İş sayılı ihtiyati haciz kararına karşı İİK m. 265 uyarınca 7 günlük yasal süresi içinde İTİRAZLARIMIZIN sunulması ile ihtiyati haciz kararının KALDIRILMASI talebinden ibarettir. |
AÇIKLAMALAR :
1. Sayın Mahkemece ../../2026 tarihinde dosya üzerinden verilen kararla müvekkil şirket aleyhine [Tutar] TL alacak için ihtiyati haciz kararı verilmiş ve müvekkilin ticari banka hesaplarına blokaj konulmuştur. Haciz tutanağı ../../2026 tarihinde tebliğ edilmiş olup 7 günlük yasal süre içinde itirazlarımız sunulmaktadır.
2. İİK m. 257/1 ve m. 257/2 koşulları somut olayda kesinlikle oluşmamıştır. Karşı tarafın dayandığı sözleşme uyarınca edim henüz ifa edilmemiş olup alacağın vadesi gelmemiştir (veya taraflar arasında imzalanan mutabakat gereğince teslim edilen ayıplı mallar iade edilmiş, fatura süresinde noterden iade edilmiştir — Ek-1: İade Faturası ve Noter İhtarnamesi).
3. Öte yandan karşı tarafın İİK m. 257/2 kapsamında ileri sürdüğü "mal kaçırma" iddiası tamamen soyut ve asılsızdır. Müvekkil şirket 18 yıldır aynı sanayi adresinde 120 personelle kesintisiz üretim yapan köklü bir ticaret şirketi olup sabit yerleşim yeri bellidir; hakkında mal kaçırma veya hileli devir iddiasını doğrulayan tek bir somut delil bulunmamaktadır.
4. Ayrıca müvekkilin alacaklı lehine halihazırda mevcut bir ipotek/rehin teminatı bulunduğundan İİK m. 257/1'deki "rehinle temin edilmemiş olma" ön şartı da sağlanmamıştır; mahkemece takdir edilen %15 teminat da banka blokajı nedeniyle müvekkilin günlük ticari faaliyetine verdiği ağır zararı karşılamaktan uzaktır.
SONUÇ VE İSTEM :
Yukarıda arz edilen nedenlerle; İİK m. 265 uyarınca itirazlarımızın KABULÜNE, Sayın Mahkemenin ../../2026 tarihli ihtiyati haciz kararının ve bu karara istinaden konulan tüm banka blokajları ile hacizlerin KALDIRILMASINA, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ederiz. (Alternatif olarak, inceleme süresince İİK m. 266 uyarınca ekli kesin banka teminat mektubu karşılığında hacizlerin kaldırılmasına karar verilmesi arz olunur.)
İtiraz Eden Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza
XI. Alacaklı ve Borçlular İçin İhtiyati Haciz Süreç Yönetim Kontrol Listesi
İhtiyati haciz sürecinde gerek alacaklının hakkını düşürmemesi gerekse borçlunun işletmesini koruması için izlemesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Alacaklı Yönünden — Karardan İtibaren 10 Gün İçinde İnfaz: Kararın yazıldığı günden itibaren 10 gün geçmeden mutlaka icra dairesinden fiili haciz, UYAP banka blokajı ve tapu/trafik sorgusu talep edilmelidir.
- Alacaklı Yönünden — Hacizden İtibaren 7 Gün İçinde Tamamlama Merasimi: Haciz tatbikinden (veya yoklukta tebliğden) itibaren 7 gün içinde icra takibi veya esas dava (yahut arabuluculuk başvurusu) başlatılmalı; takip ödeme emrine itiraz gelirse itirazın tebliğinden itibaren 7 gün içinde itirazın kaldırılması/iptali süreci işletilmelidir.
- Borçlu Yönünden — Tebliğ ve Hacizden İtibaren 7 Günde İtiraz: İhtiyati hacizden haberdar olunan veya tutanağın tebliğ edildiği tarihten itibaren 7 günlük hak düşürücü süre içinde yetki, teminat ve ihtiyati haciz sebebi yönünden kararı veren mahkemeye İİK m. 265 itirazı yapılmalıdır.
- Borçlu Yönünden — İİK m. 266 Teminatla Acil Çözüm: Banka blokajları şirketin personel maaş ve çek ödemelerini durduruyorsa, kesin banka teminat mektubu sunularak İİK m. 266 uyarınca haczin derhal kaldırılması talep edilmelidir.
- Haksız Haciz Sonrası Zararların Belgelenmesi: İhtiyati haciz kaldırılır veya alacaklı esas davayı kaybederse, bloke edilen mevduatın kullanılamaması, iptal edilen ticari sözleşmeler ve kredi zararları mali müşavir raporuyla belgelenerek İİK m. 259/4 uyarınca tazminat davası açılmalıdır.
İhtiyati haciz prosedürü, Türk icra hukukundaki en kısa ve telafisi en güç hak düşürücü sürelere tabi mekanizmalardan biridir. İcra dairesinin fiili haciz işlemleri ile mahkeme dosyasındaki tebligatların eşzamanlı izlenmemesi halinde, çok haklı bir alacakta dahi konulan hacizler tek bir günlük süre aşımıyla düşebilmektedir.
Bu nedenle hem alacaklı vekillerinin hem de malları haczedilen borçlu şirket yöneticilerinin karar tarihi, fiili haciz tatbik tarihi ve haciz tutanağı tebliğ tarihlerini günlük takvim sistemiyle izleyerek 10 günlük ve 7 günlük yasal sınırlar içinde hareket etmeleri zorunludur.
XII. Sonuç
İhtiyati haciz, ticari hayatta alacaklının alacağına kavuşmasını güvence altına alan en etkili geçici hukuki koruma aracı olmakla birlikte, borçlunun ticari varlığına ağır müdahale teşkil ettiği için son derece katı şekil ve süre şartlarına tabi tutulmuştur. İncelememizde vurgulanan temel hukuki esaslar şunlardır:
- Vade ve Rehin Ayrımı Temel Şarttır: Vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş para alacaklarında yaklaşık ispat yeterliyken, vadesi gelmemiş borçlarda İİK m. 257/2 kapsamında mal kaçırma veya yerleşim yeri yokluğu açıkça ortaya konulmalıdır.
- 10 Günlük İnfaz ve 7 Günlük Tamamlama Süreleri Kesindir: İİK m. 261 ve m. 264'teki sürelerin tek bir gün dahi kaçırılması halinde ihtiyati haciz kendiliğinden hükümsüz kalır.
- Borçlu 7 Günde İtiraz Edebilir veya Teminatla Haczi Kaldırabilir: İİK m. 265 ile 7 günlük itiraz hakkı tanınırken, İİK m. 266 ile süre sınırı olmaksızın banka teminat mektubu veya nakit teminat karşılığında hacizlerin kaldırılması mümkündür.
- Haksız İhtiyati Haciz Kusursuz Sorumluluk Doğurur: Alacaklı iyi niyetli olsa dahi esas takipte veya davada haksız çıkarsa, İİK m. 259/4 uyarınca borçlunun uğradığı tüm maddi zararları tazmin etmekle yükümlüdür.
İhtiyati haciz, doğru belgelerle yaklaşık ispat sağlandığında alacağın tahsilini güvence altına alan vazgeçilmez bir hukuki koruma iken; haksız veya sürelere uyulmadan uygulandığında alacaklı açısından kusursuz tazminat sorumluluğuna yol açmaktadır. Tarafların İİK m. 257–268 arasındaki her adımı yasal süre sınırlarına uygun ve somut delillerle yönetmesi ticari menfaatlerin korunması bakımından belirleyicidir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m. 257–268 İhtiyati Haciz Hükümleri)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (Yetki Kuralları ve Geçici Hukuki Korumalar)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m. 72 Haksız Fiil Zamanaşımı)
- Yargıtay Emsal Karar Arama Sistemi (11. Hukuk Dairesi ve 12. Hukuk Dairesi İçtihatları)
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
Haciz İşlemleri: Menkul ve Gayrimenkul Haczi
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu kapsamında haciz işlemi prosedürü, menkul ve gayrimenkul malların haczedilmesi,... -
Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu kapsamında kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip şartları, poliçe, bono ve... -
Menfi Tespit Davası: İcra Hukukunda Uygulama
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.72 kapsamında menfi tespit davası icra takibi öncesi ve sonrası açılma şartları,... -
İcra Takibi Başlatma: Kapsamlı Rehber
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) kapsamında icra takibi nasıl başlatılır sorusunun yanıtı, ilamlı, ilamsız ve... -
Konkordato Başvurusu: Şartlar ve Süreç
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.285 ve devamı hükümleri uyarınca iflas anlaşması niteliğindeki konkordato başvuru...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Evet. 2004 sayılı İİK m. 257/1 uyarınca rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı ayrıca mal kaçırma şartı aramaksızın ihtiyati haciz isteyebilir. Karşılıksızdır kaşeli çek veya vadesi geçmiş bono doğrudan yaklaşık ispat sağlarken, tek taraflı e-fatura için teslim belgesi, sevk irsaliyesi veya cari hesap mutabakatı gibi destekleyici belgelerin sunulması gerekir.
Evet, ancak yalnızca İİK m. 257/2'de sayılan istisnai hallerde mümkündür. Borçlunun belirli bir yerleşim yerinin bulunmaması veya borçlunun taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya yahut kendisi kaçmaya hazırlanması veya alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunması somut emarelerle yaklaşık olarak ispatlanmalıdır.
İİK m. 259 uyarınca alacaklı, haksız çıkması halinde borçlunun ve üçüncü kişilerin uğrayacağı olası zararları karşılamak için mahkemece takdir edilen oranda teminat göstermek zorundadır. Ticaret mahkemeleri uygulamada genellikle takip konusu alacağın %15'i ile %20'si arasında nakit veya kesin banka teminat mektubu talep etmektedir; alacak mahkeme ilamına dayanıyorsa teminat aranmaz.
İİK m. 261 uyarınca alacaklı, ihtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesinden kararın infazını talep etmek zorundadır. Ayrıca İİK m. 264 uyarınca haczin uygulanmasından itibaren 7 gün içinde icra takibi başlatılmaz veya esas dava açılmazsa konulan ihtiyati haciz kendiliğinden hükümsüz kalır.
2004 sayılı İİK m. 265 uyarınca borçlu, kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı, haciz sırasında hazır ise haczin tatbikinden, hazır değilse haciz tutanağının kendisine tebliğinden itibaren 7 gün içinde kararı veren mahkemeye itiraz edebilir. Bu itiraz üzerine verilen karara karşı 2 hafta içinde istinaf yolu açıktır.
İİK m. 266 uyarınca borçlu herhangi bir süre sınırlamasına tabi olmaksızın, mahkemece (icra takibine geçildikten sonra icra mahkemesince) kabul edilecek nakit para, rehin veya kesin ve süresiz banka teminat mektubu göstererek malları ve banka hesapları üzerindeki ihtiyati haczin kaldırılmasını talep edebilir. Bu sayede şirket faaliyetleri kesintiye uğramadan yargılama yürütülebilir.
Hayır. İhtiyati haciz acil geçici hukuki koruma tedbiri olduğundan 6102 sayılı TTK m. 5/A zorunlu arabuluculuk şartı aranmaksızın doğrudan Asliye Ticaret Mahkemesinden talep edilir. Ancak haciz uygulandıktan sonraki 7 günlük tamamlama merasimi (İİK m. 264) içinde ilamsız takip yerine doğrudan ticari dava açılacaksa arabuluculuğa da bu süre içinde başvurulması gerekir.
Alacaklının esas davada veya takipte haksız çıkması üzerine ihtiyati haciz haksız hale gelirse, borçlu İİK m. 259/4 uyarınca kusursuz sorumluluk ilkesine dayanarak ihtiyati haczi veren mahkemede (veya genel yetkili mahkemede) maddi tazminat davası açabilir. Zamanaşımı süresi, haczin haksızlığının yargı kararıyla kesinleşmesinden itibaren TBK m. 72 kıyasen 2 yıl ve her halde 10 yıldır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.







