Özet
Sanayi tesisleri, iş makineleri, tıbbi cihazlar ve ticari ekipman finansmanında yaygın olarak kullanılan finansal kiralama (leasing) sözleşmelerinin 6361 sayılı Kanun m. 18–34 altındaki hukuki rejimi; kiracının kira bedelini ödemede temerrüde düşmesi halinde mülkiyetin kiracıya geçeceğinin kararlaştırıldığı sözleşmelerde kiralayanın 6361 SK m. 31/1 gereğince vermek zorunda olduğu asgari 60 günlük emredici ihtar süresi (ve 1 yılda 2 haklı ihtar istisnası); süresinden önce yapılan haksız fesihlerin geçersizliği; fesih sonrası malın iadesi ile 6361 SK m. 32 geçici tedbir usulü ve m. 33 uyarınca iade edilen makinenin rayiç/satış bedelinin kalan borçtan mahsubu zorunluluğu — kapsamlı hukuki inceleme.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — Makine ve Ekipman Leasinginde Temerrüt Krizleri
Yatırım finansmanında işletmelerin bilançosunu ve kredi limitlerini rahatlatan en yaygın araçlardan biri finansal kiralama (leasing) sözleşmeleridir. Bu sözleşmede finansal kiralama şirketi (kiralayan), kiracının seçtiği ve belirlediği üretim makinesini, iş makinesini veya ticari ekipmanı üreticiden satın alarak mülkiyetini kendi üzerine alır; buna karşılık makinenin zilyetliğini ve tüm yararlanma hakkını belirlenen kira bedelleri karşılığında kiracıya bırakır. Sözleşme sonunda kiracı genellikle sembolik bir bedelle makinenin mülkiyetini devralma (alım opsiyonu) hakkına sahiptir.
Ancak sektörel nakit daralması veya döviz kurundaki sert sıçramalar nedeniyle kiracı işletme aylık kira taksitlerini ödeyemez hale geldiğinde, iki taraf arasında yüksek tutarlı davalar başlar. Kiralayan şirket bir yandan yüksek değerli makinenin sökülüp zarar görmeden derhal geri alınmasını isterken, diğer yandan sözleşme bitimine kadar doğacak tüm kira bedellerini talep etmektedir. Kiracı şirket ise makinesini kaybedip üretiminin durmasının yanında, geri alınan makinenin bedeli düşülmeden hem makinesiz kalma hem de tüm kalan taksitleri ödeme riskiyle yüz yüze gelir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Franchise (Bayilik) Sözleşmesinin Feshi, Ağır Cezai Şartlar ve Giriş Bedeli İadesi başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu, bu çatışmayı katı emredici kurallarla dengelemiştir. Bu çalışmada; Ticaret ve Şirketler Hukuku ile Borçlar Hukuku ışığında 60 günlük ihtar süresi kuralı, malın iadesi prosedürü ve çifte zenginleşmeyi önleyen rayiç değer mahsubu ilkeleri incelenmektedir.
II. 6361 Sayılı Kanun Kapsamında Leasing Sözleşmesi, Özel Sicil Tescili ve İflas Koruması
6361 sayılı Kanun'un 21 ve 22. maddeleri uyarınca finansal kiralama sözleşmesi yazılı şekilde yapılır; taşınır mallara ilişkin sözleşmeler Finansal Kurumlar Birliği (FKB) nezdinde tutulan özel sicile tescil edilir, taşınmazlara ilişkin sözleşmeler ise taşınmazın bulunduğu tapu kütüğünün şerhler hanesine işlenir. Tescil ve şerhten sonra üçüncü kişiler artık finansal kiralama konusu mal üzerinde mülkiyet veya sınırlı ayni hak kazanamaz ve iyiniyet iddiasında bulunamazlar (6361 SK m. 22/2). Bu konuda ayrıntılı bilgi için Ticari Defterlerin İbrazı, Cari Hesap Mutabakatı, Açık/Kapalı Fatura ve Faturaya 8 Günlük İtiraz Süresi (TTK m. 21 ve m. 89) başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Özel sicil tescilinin en hayati sonucu, kiracının üçüncü kişi alacaklıları tarafından icra takibi veya iflas süreci başlatıldığında ortaya çıkar: 6361 sayılı Kanun m. 28 ve m. 29 uyarınca kiracının iflası veya hakkında icra takibi yapılması halinde, finansal kiralama konusu malların mülkiyeti kiralayan şirkete ait olduğu için bu mallar iflas masasına veya haciz kapsamına dahil edilemez; icra memuru veya iflas idaresi finansal kiralama konusu malların tefrik edilmesine (ayrılmasına) karar verir.
III. Emredici 60 Günlük İhtar Süresi (6361 SK m. 31/1) ve 1 Yılda 2 İhtar Kuralı
Leasing fesih davalarında mahkemelerin ilk incelediği şekil şartı, kiralayanın ihtar süresine uyup uymadığıdır. Kanun koyucu kiracının elindeki üretim aracının ani bir kararla alınmasını önlemek amacıyla 6361 sayılı Kanun'un 31. maddesinde iki farklı süre öngörmüştür:
6361 sayılı Kanun m. 31:
"(1) Kiralayan, finansal kiralama bedelini ödemede temerrüde düşen kiracıya verdiği otuz günlük süre içinde de ödememesi hâlinde, sözleşmeyi feshedebilir. Ancak, sözleşmede süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmış ise, bu süre altmış günden az olamaz.
(2) Bir yıl içinde sözleşmede yer alan kira bedellerinden üçünü veya üst üste ikisini zamanında ödememesi nedeniyle ihtara muhatap olan kiracılarla yapılan sözleşmeler kiralayan tarafından feshedilebilir.
(3) Taraflardan birinin sözleşmeye aykırı harekette bulunduğu hâllerde, bu aykırılık nedeniyle diğer tarafın sözleşmeyi devam ettirmesinin beklenemeyeceği durumlarda sözleşme feshedilebilir."
Kanun hükmünden pratik uygulamada sıkça hataya düşülen dört kritik kural doğmaktadır:
- Mülkiyet Devri Kaydı Varsa Süre Kesinlikle 60 Gündür: Türkiye'deki ticari makine ve ekipman leasinglerinin neredeyse tamamında sözleşme sonunda sembolik bir alım bedeliyle mülkiyetin kiracıya devri öngörülür. Bu durumda kiralayan şirket genel kural olan 30 günü değil, en az 60 günlük ödeme süresi vermek zorundadır! Sözleşmeye "temerrütte 15 gün veya 30 gün süre verilir" yazılmış olsa bile bu kayıt emredici kanun hükmü karşısında geçersizdir.
- 60 Gün Dolmadan Yapılan Fesih Hükümsüzdür: İhtarname kiracıya tebliğ edildiği günden itibaren 60 tam gün geçmeden ve bu süre içinde ödeme yapılıp yapılmadığı beklenmeden sözleşmenin feshedildiğine dair ikinci bir ihbar gönderilmesi veya dava açılması halinde fesih hukuken sonuç doğurmaz (Yargıtay'ın yerleşik bozma sebebi!). Ayrıca ihtarnamede "60 gün içinde ödenmezse sözleşmenin feshedilmiş sayılacağı" ibaresinin açıkça yer alması şarttır; sadece "derhal ödeyin" diyen ihtarnameler feshe dayanak olamaz.
- 60 Gün İçinde Temerrüt Faiziyle Ödeme Yapılırsa Fesih Düşer: Kiracı 60 günlük süre dolmadan vadesi gelmiş kira borcunu işlemiş temerrüt faiziyle birlikte öderse temerrüt ortadan kalkar ve kiralayan sözleşmeyi feshedemez.
- 1 Yılda 2 Üst Üste veya 3 İhtar İstisnası (m. 31/2): Eğer kiracı bir yıl içinde kira bedellerinden üst üste ikisini (veya farklı aylarda üçünü) zamanında ödemeyip bu sebeple haklı ihtara muhatap olmuşsa, artık her defasında yeni 60 günlük mehil beklenmeksizin kiralayanın fesih hakkı doğar. Ancak bu iki/üç ihtarın da usulüne uygun şekilde yapılmış ve muaccel alacağa dayanmış olması aranır.
| Fesih Türü / Dayanağı | Zorunlu İhtar Süresi | Uygulama Koşulu | Hukuki Sonuç |
|---|---|---|---|
| Genel Temerrüt Feshi (m. 31/1 c.1) | 30 Gün | Sözleşme sonunda mülkiyetin kiracıya devri öngörülmemişse. | 30 gün sonunda ödenmezse fesih ve iade doğar. |
| Mülkiyet Devirli Temerrüt Feshi (m. 31/1 c.2) | En Az 60 Gün | Sözleşme sonunda kiracıya mülkiyet devri/alım hakkı tanınmışsa. | 60 günlük emredici süre tanınmadan fesih geçersizdir! |
| Tekrarlayan İhlal Feshi (m. 31/2) | İhtarların Tekerrürü | 1 yıl içinde üst üste 2 veya toplam 3 kira taksitinde ihtara muhatap olma. | Ek 60 günlük süre aranmadan fesih yetkisi doğar. |
| Ağır Aykırılık / Çekilmezlik (m. 31/3) | Süre Gerekmez (Derhal) | Malın kaçırılması, izinsiz devri, ağır zarar verilmesi gibi çekilmez haller. | Sözleşmenin devamı beklenemiyorsa derhal fesih. |
IV. Feshin Sonuçları: Kiralanan Makinelerin İadesi ve 6361 SK m. 32 Özel Tedbiri
6361 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca sözleşme feshedildiğinde kiracı, kiralama konusu malı derhal kiralayan şirkete geri vermekle yükümlüdür. Ancak kiracı makineyi iade etmeyip üretimde kullanmaya devam eder veya sökmeyi engellerse kiralayan şirketin elinde yalnızca genel dava açmak değil, özel bir hızlandırılmış yargılama ve geçici el koyma mekanizması da vardır.
6361 sayılı Kanun m. 32/2'ye göre, sözleşmenin kiralayan tarafından feshedilmesi halinde kiralayan, malın iadesi amacıyla açacağı davada mahkemeden ihtiyati tedbir kararıyla malın kendisine veya üçüncü bir yediemine geçici olarak teslimini isteyebilir (veya yargılama sürecinde malın kaçırılmasını, sökülmesini ve değer kaybını önlemek üzere muhafaza tedbiri talep edebilir). Yalnızca bu özel tedbirin uygulanabilmesi için mahkemece kiralayanın feshinin 6361 SK m. 31'deki 60 günlük (veya m. 31/2) şartlarına usulen uygun yapıldığının dosya üzerinden ilk bakışta denetlenmesi zorunludur. İhtar süresi 60 günden az verilmişse veya tebligat usulsüzse malın iadesine yönelik tedbir talebi reddedilir.
V. Kalan Kira Bedellerinin Hesaplanması ve Rayiç Değer Mahsubu (6361 SK m. 33)
Finansal kiralama davalarındaki asıl milyonlarca liralık ihtilaf, mal iade edildikten sonraki mali hesaplaşmada yaşanır. 6361 sayılı Kanun'un 33. maddesi bu hesaplaşmanın matematiksel formülünü açıkça kurmuştur:
6361 sayılı Kanun m. 33/2:
"Sözleşmenin kiralayan tarafından feshi hâlinde, kiracı malı iade ile yükümlüdür. İade edilen malın üçüncü kişilere satılması hâlinde satış bedelinin, vadesi gelmemiş finansal kiralama bedelleri ile varsa kiralayanın bunu aşan zararının toplamından düşük olması durumunda aradaki fark kiracı tarafından kiralayana ödenir. İade edilen malın satış bedelinin, vadesi gelmemiş finansal kiralama bedelleri ile varsa kiralayanın bunu aşan zararının toplamından yüksek olması durumunda aradaki fark kiralayan tarafından kiracıya ödenir."
Bu kanun hükmünün ticari pratiğe yansıyan üç vazgeçilmez sonucu vardır:
- Çifte Zenginleşme Yasağı: Leasing şirketi hem makineyi geri alıp hem de sözleşmenin kalan 30 ayına ait tüm kira taksitlerini tam olarak tahsil edemez! İade edilen makine kiralayan şirket tarafından satıldığında elde edilen net satış bedeli (veya makine henüz satılmamışsa yahut leasing şirketi kendi üzerinde tutarak başka birine yeniden kiralamışsa bilirkişi tarafından belirlenecek rayiç piyasa değeri) mutlaka toplam borçtan düşülmelidir!
- İşlememiş Faiz (İskonto) İndirimi: Fesih nedeniyle gelecek yıllara ait kira taksitleri bir anda muacceliyet kazanmış sayıldığında, o taksitlerin içinde yer alan gelecek döneme ait finansman faizlerinin erken ödeme/peşin iskonto yöntemiyle (reaskont / net bugünkü değer hesabı) anaparadan tenzil edilip edilmeyeceği bilirkişi hesabının en hassas noktasıdır. Yargıtay içtihatları uyarınca leasing şirketinin fesihten sonra vadesi gelmemiş dönemler için haksız yere işlememiş gelecek faizlerini tahsil etmesini önleyecek hakkaniyet ve iskonto değerlendirmesi yapılır.
- Artan Değerin Kiracıya İadesi: Eğer kiracı zaten taksitlerin %80'ini ödemiş ve kalan bakiye 1 milyon TL iken geri alınan makine 2,5 milyon TL'ye satılmışsa, aradaki 1,5 milyon TL'lik fazlalığın kiracıya geri ödenmesi kanun gereğidir!
VI. Makinenin Üçüncü Kişiye Devri, İcra Haczi ve Konkordato/İflas Sürecindeki Konumu
Konkordato Mühleti (İİK m. 285 vd.): Kiracı şirket konkordato ilan edip geçici veya kesin mühlet aldığında, finansal kiralama konusu makinelerin akıbeti kritikleşir. Konkordato mühleti içinde kiralayan mülkiyet hakkına dayanarak malı geri isteyebilir mi? 2004 sayılı İİK m. 294 ve m. 297 çerçevesinde, konkordato projesinin başarısı için işletmenin faaliyetine devamı zorunluysa ve mühlet sürecinde yeni dönem kira bedelleri ödeniyorsa, kiralayan şirketin sırf mühlet öncesi eski borçlar nedeniyle makineleri hemen söküp fabrikayı durdurması konkordato komiserinin ve Ticaret Mahkemesinin mühlet tedbirleriyle sınırlandırılabilir; ancak mühlet sonrası kira ödemeleri de yapılmazsa kiralayan mülkiyet hakkına dayanarak ayırma talebinde bulunur.
Makinenin Başka Adrese Taşınması veya Üçüncü Kişiye Satılması: 6361 SK m. 24 ve m. 26 gereği kiracı kiralayanın yazılı izni olmadan malın zilyetliğini başkasına devredemez ve sigorta/bakım şartlarına uymak zorundadır. Üçüncü kişinin FKB özel sicilini sorgulama yükümlülüğü ve tescilin aleniyeti nedeniyle üçüncü şahıs bu mal üzerinde iyiniyetle mülkiyet kazanamaz; kiralayan malı üçüncü şahsın fabrikasından da iade davasıyla geri alabilir.
VII. Yargıtay 11. ve 19. Hukuk Dairelerinin Leasing Feshi İçtihat İlkeleri
Yargıtay 19. / 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (60 Günlük Emredici İhtar Süresi):
"Sözleşme sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceğinin kararlaştırıldığı finansal kiralama sözleşmelerinde, kiracının temerrüdü halinde 6361 sayılı Kanun m. 31/1 gereğince en az 60 gün süreli ödeme ihtarı gönderilmesi emredici hukuk kuralıdır. 60 günden az süre verilerek veya bu süre dolmadan gerçekleştirilen fesih geçersiz olup malın iadesi ve kalan kira alacağı talepleri dinlenemez."
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (İade Edilen Malın Rayiç Değerinin Mahsubu):
"6361 sayılı Kanun m. 33/2 uyarınca sözleşmenin feshi üzerine kiralayana iade edilen mal üçüncü kişilere satılmışsa gerçek satış bedeli, satılmayıp kiralayanın elinde kalmışsa uzman bilirkişi marifetiyle tespit edilecek rayiç piyasa değeri, kiralayanın vadesi gelmemiş kira bedelleri toplamından mahsup edilmeden bakiye alacağa hükmedilemez."
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Kiralananın Ayıplı Çıkması ve Sorumluluk):
"Finansal kiralama sözleşmesinde malı bizzat kiracı seçtiği için kural olarak satıcıya karşı ayıp ve zapt sorumluluğu sözleşmedeki özel devir hükümleri çerçevesinde incelenir; ancak makinenin teslim edilmemesi veya kiralayanın satıcıya ödemeyi usulsüz yapması halinde kiracıdan kira bedeli istenemez."
VIII. Pratik Uygulama: 60 Günlük İhtar Şartlı Fesih, İade ve Bakiye Tazminat Dilekçesi
DAVA DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR
NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI'NA
(6361 sayılı Kanun m. 31–33 Kapsamında Malın İadesi, Tedbir ve Bakiye Alacak Taleplidir)
| DAVACI (KİRALAYAN) | : [Finansal Kiralama A.Ş. Unvanı, MERSİS No, Adresi] |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi] |
| DAVALI (KİRACI) | : [Kiracı Şirket Unvanı, MERSİS No, Adresi] |
| DAVA KONUSU | : FKB Özel Siciline tescilli ../../2024 tarihli Finansal Kiralama Sözleşmesinin 6361 SK m. 31/1 gereğince verilen 60 günlük ihtar süresinde ödeme yapılmaması sebebiyle feshi üzerine; (1) Kiralanan [Marka/Seri No] makinenin 6361 SK m. 32 kapsamında TEDBİREN ve AYNEN İADESİ, (2) İade sonrası m. 33/2 uyarınca satış/rayiç bedeli mahsubuyla bakiye zarar alacağının tahsili talebidir. |
AÇIKLAMALAR :
1. Tescilli Finansal Kiralama İlişkisi: Taraflar arasında ../../2024 tarih ve [Sözleşme No] sayılı finansal kiralama sözleşmesi akdedilmiş ve [Marka/Seri No] numaralı enjeksiyon makinesi FKB özel siciline tescil edilerek davalıya teslim edilmiştir (Ek-1).
2. 6361 SK m. 31/1 Uyarınca 60 Günlük Emredici İhtarın Tebliği ve Fesih: Davalının muaccel [X] adet kira taksitini ödememesi üzerine, sözleşmede süre sonunda mülkiyet devri kaydı bulunduğundan [Noterlik]'in ../../2026 tarihli ihtarnamesiyle davalıya açıkça 60 gün ödeme süresi verilmiş ve ödenmezse sözleşmenin feshedileceği bildirilmiştir (Ek-2: Tebliğ Şerhli İhtarname). İhtar ../../2026 tarihinde tebliğ edilmiş, 60 günlük yasal süre içinde ödeme yapılmamış ve sözleşme feshedilmiştir.
3. İade ve 6361 SK m. 32–33 Hesaplaşma Talebi: Davalı feshe rağmen makineyi kullanmaya devam ederek değerini düşürmektedir. 6361 SK m. 32 uyarınca makinenin sökülerek davacı şirkete veya yediemine geçici teslimine yönelik tedbir kararı verilmesini; iade sonrası m. 33/2 çerçevesinde satış/rayiç değer mahsubu yapılarak kalan bakiye alacağın tahsilini talep ederiz.
SONUÇ VE İSTEM :
Yukarıda arz edilen nedenlerle; öncelikle kiralanan makinenin 6361 SK m. 32 uyarınca ihtiyati tedbir yoluyla davacı şirkete teslimine, yargılama sonunda sözleşmenin haklı feshinin ve mülkiyetin davacıya ait olduğunun tespitiyle malın kesin iadesine ve 6361 SK m. 33/2 uyarınca rayiç/satış bedeli mahsubundan sonra belirlenecek bakiye zarar alacağının temerrüt faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini arz ve talep ederiz.
Davacı Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza
IX. Leasing Şirketleri ve Kiracı İşletmeler İçin Acil Hukuki Kontrol Listesi
- Mülkiyet Devri Kaydını Kontrol Edin: Sözleşmede alım opsiyonu varsa kesinlikle 30 gün değil en az 60 gün süreli noter/KEP ihtarnamesi gönderin ve tebliğ şerhinden itibaren 60 tam gün bekleyin.
- İhtarnamede Fesih İradesini Açık Yazın: "60 gün içinde ödenmediği takdirde sözleşmenin ayrıca bir bildirime gerek olmaksızın feshedilmiş sayılacağını ihtar ederiz" ifadesi eksiksiz yer almalıdır.
- İade Sonrası Satışı Şeffaf Belgeleyin: Leasing şirketi iade aldığı makineyi düşük fiyata eşe dosta satarsa kiracı rayiç değer itirazında bulunabilir; satışın ekspertiz raporu veya ihale/piyasa rayicine uygun belgelenmesi gerekir.
- Kiracı İseniz İade Tutanağına Ekspertiz Fotoğrafı Ekleyin: Makineyi iade ederken makinenin çalışır durumda ve hasarsız olduğunu gösteren noter veya servis tespit tutanağı düzenleyin ki sonradan fahiş hasar ve değer kaybı faturasıyla karşılaşmayın.
- Hacizde FKB Tescil Belgesini İbraz Edin: Kiracının başka alacaklıları makineyi haczetmeye kalkarsa derhal FKB özel sicil tescil belgesini icra memuruna sunarak malın hacizden istisna tutulmasını (tefrikini) sağlayın.
X. Sonuç
6361 sayılı Kanun, finansal kiralama (leasing) sözleşmelerinde hem kiralayanın mülkiyet hakkını özel sicil ve tefrik korumasıyla kalkan altına almakta hem de kiracıyı 60 günlük zorunlu ödeme ihtarı ve rayiç değer mahsubu kurallarıyla ani ve yıkıcı fesihlere karşı korumaktadır. Gerek leasing şirketlerinin gerekse makine kullanan sanayi işletmelerinin temerrüt aşamasında süre hesaplarını ve m. 33 mahsup mekanizmasını hassasiyetle yönetmesi telafisi güç hak kayıplarını önleyecektir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu (m. 18–34)
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m. 294–297 Konkordato Hükümleri)
- Yargıtay 11. ve 19. Hukuk Daireleri Finansal Kiralama (Leasing) Fesih İçtihatları
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
Özel Jet, Helikopter ve Hava Araçları Alım-Satımı, Finansal Kiralaması (Aircraft Leasing) ve Cape Town Konvansiyonu
2920 sayılı TSHK, 6361 sayılı Finansal Kiralama Kanunu, Cape Town Konvansiyonu (IDERA ve International Registry) ile... -
Tacirler Arası (B2B) Ticari Satımlarda Ayıp İhbar Süresi (TTK m. 23/1-c): 2 Gün ve 8 Günlük İhbar Kuralı, Delil Tespiti ve İade Faturası
6102 sayılı TTK m. 23/1-c uyarınca tacirler arası ticari satımlarda açık ayıpta 2 gün ve muayene gerektiren ayıpta 8... -
Tek Satıcılık (Münhasır Distribütörlük) Sözleşmesinin Haksız Feshi ve Portföy (Denkleştirme) Tazminatı (TTK m. 122)
6102 sayılı TTK m. 122/5 uyarınca tek satıcılık (münhasır distribütörlük) sözleşmesinin haksız feshi, ihbar süreleri,... -
Yat ve Tekne Alım-Satımı, Türk Bayrağına Geçiş, Ticari Yat Kiralama (Charter) ve Marina Bağlama Sözleşmeleri
6102 sayılı TTK Deniz Ticareti Kitabı (m. 931-1012), Bağlama Kütüğü ve Gemi Sicili devri, yabancı bayraktan Türk... -
Anonim ve Limited Şirketlerin Haklı Sebeple Feshi Davası (TTK m. 531, 636/3) ve Alternatif Çözüm Yolları
6102 sayılı TTK m. 531 anonim şirket ve m. 636/3 limited şirket haklı sebeple fesih davası, %10 azınlık eşiği, ultima...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Hayır, kural olarak hemen feshedemez. 6361 sayılı Kanun m. 31/1 gereğince mülkiyetin kiracıya geçeceğinin kararlaştırıldığı sözleşmelerde kiralayan, kiracıya noter veya kanuni yolla en az 60 gün süreli ödeme ihtarı göndermek zorundadır. Ancak bir yıl içinde üst üste iki veya toplam üç kira bedeli ödenmediği için ihtara muhatap olunmuşsa ayrıca süre beklemeden fesih mümkündür.
60 günlük emredici süre dolmadan yapılan fesih hukuken geçersizdir. Kiracı bu durumda feshin haksız olduğunun tespitini, makinenin iadesi isteniyorsa tedbire itirazı ve makinenin haksız alınması sebebiyle üretimin durmasından doğan zararlarının tazminini talep edebilir.
Tamamını doğrudan tahsil edemez. 6361 SK m. 33/2 gereğince iade edilen makine satılırsa satış bedeli, satılmazsa mahkemece tespit edilecek rayiç değeri kalan vadesi gelmemiş kira borçları toplamından mahsup edilmek zorundadır; yalnızca aradaki açık kalan fark varsa kiracıdan istenebilir.
6361 sayılı Kanun m. 33/2'nin son cümlesi uyarınca iade edilen malın satış bedeli, vadesi gelmemiş kira bedelleri ile kiralayanın bunu aşan zararının toplamından yüksekse aradaki fazlalığın kiralayan tarafından kiracıya ödenmesi zorunludur.
Hayır, haczedilemez. FKB özel siciline (veya taşınmazda tapuya) tescil edilmiş finansal kiralama konusu malların mülkiyeti kiralayan şirkete ait olduğundan, kiracının diğer alacaklılarının başlattığı takiplerde bu mallar haczedilemez ve iflas masasına dahil edilemez (6361 SK m. 28–29).
Leasing sözleşmelerinde makineyi kiralayan değil kiracının kendisi seçip belirlediği için, teslimden sonra ortaya çıkan teknik ayıplarda sorumluluk kural olarak makineyi satan/üreten tedarikçiye karşı ileri sürülür (kiralayan bu dava haklarını kiracıya devreder) ve tek taraflı kira ödemesinin kesilmesi temerrüde yol açabilir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.







