Özet
Yüksek tutarlı ortaklık, inşaat, enerji, M&A ve uluslararası tedarik sözleşmelerinde devlet mahkemelerinin yerine tercih edilen kurumsal tahkim mekanizmaları; 6100 sayılı HMK m. 407–444 (iç tahkim) ve 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu (MTK) ayrımı; geçerli bir İSTAC veya ICC tahkim klozunun unsurları ve Yargıtay tarafından geçersiz sayılan "patolojik tahkim klozları"; hakem heyeti kurulmadan geçici hukuki koruma sağlayan İSTAC ve ICC Acil Hakem (Emergency Arbitrator) prosedürleri; Bölge Adliye Mahkemesinde (BAM) açılan hakem kararının iptali davasının sınırlı sebepleri, 1958 New York Sözleşmesi tenfiz rejimi ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi içtihatları — kapsamlı hukuki inceleme.
Bu makale son olarak 13 Kasım 2026 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez.
I. Giriş — Yüksek Tutarlı Ticari Uyuşmazlıklarda Kurumsal Tahkimin Yükselişi
Yüksek meblağlı ticari işlemlerde uyuşmazlığın uzun yıllar süren ilk derece, istinaf ve temyiz aşamalarında askıda kalması, şirketlerin nakit akışını ve proje finansmanını doğrudan tehdit eder. Ayrıca uluslararası yatırımlarda, teknoloji transferlerinde, mühendislik ve altyapı projelerinde taraflar, ticari sırların kamuya açık duruşmalarda ifşa olmasını önlemek ve sektör uzmanı hakemler tarafından yargılanmak amacıyla kurumsal tahkim yolunu tercih etmektedir.
Türkiye'de İstanbul Tahkim Merkezi (İSTAC) gerek Türkçe gerek İngilizce yürütülebilen hızlı ve görece erişilebilir maliyetli tahkim yargılamasıyla ulusal ve bölgesel uyuşmazlıklarda ağırlık kazanırken; sınır ötesi ortaklıklar, finansman sözleşmeleri ve büyük ölçekli EPC (mühendislik-tedarik-inşaat) projelerinde Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) Tahkim Divanı standart başvuru merci olarak öne çıkmaktadır. Ancak tahkim sözleşmesinin kaleme alınmasındaki küçük bir ifade hatası —örneğin hem mahkemeyi hem tahkimi yetkili gösteren patolojik bir madde— tüm davanın yıllarca sürecek bir yetki karmaşasına saplanmasına neden olabilir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Ticari Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Bu çalışmada; Ticaret ve Şirketler Hukuku ile Borçlar Hukuku pratiğinde tahkim şartının kurulması, İSTAC ve ICC mekanizmaları, Acil Hakem (Emergency Arbitrator) kararları ve hakem kararlarına karşı tek yargısal denetim yolu olan Bölge Adliye Mahkemesi önündeki iptal davası ayrıntılarıyla incelenmektedir. Uluslararası satım sözleşmelerindeki tahkim bağlantıları için Uluslararası Mal Satım Sözleşmeleri (CISG) makalemize de başvurabilirsiniz.
II. HMK İç Tahkim (m. 407–444) vs. 4686 Sayılı MTK Milletlerarası Tahkim Ayrımı
Türkiye'de tahkim yeri (lex arbitri / seat of arbitration) Türkiye olarak belirlenen bir tahkim yargılamasının hangi kanuna tabi olacağı, uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıyıp taşımadığına göre belirlenir: Bu konuda ayrıntılı bilgi için Ticari Dava Türleri ve Süreçleri başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
- 6100 sayılı HMK m. 407–444 (İç / Milli Tahkim): Tahkim yerinin Türkiye olarak belirlendiği ve uyuşmazlığın 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu (MTK) anlamında yabancılık unsuru içermediği durumlarda (örneğin İstanbul ve Ankara merkezli iki Türk şirketinin arasındaki iç ticaret sözleşmesi) uygulanır.
- 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu (MTK): Tahkim yerinin Türkiye olarak belirlendiği ve uyuşmazlığın MTK m. 2'de sayılan yabancılık unsurlarından en az birini taşıdığı hallerde uygulanır (örneğin taraflardan birinin yerleşim yerinin/olağan oturma yerinin yurt dışında bulunması, sözleşmeye uygulanacak sermaye veya mal hareketinin ülke sınırını aşması ya da şirket ortaklarından yabancı sermaye bulunması durumunda şirket yerleşimi ve MTK m. 2/1-d kapsamındaki yabancı sermaye mevzuatına tabi olma kriteri).
Bu ayrım yalnızca teorik değildir: Hakem kararının iptali davasının açılacağı görevli mahkeme (BAM), iptal davası süresi (HMK m. 439'da 1 ay, MTK m. 15'te 30 gün), iptal davasının kendiliğinden icrayı durdurup durdurmadığı (MTK m. 15/B'de iptal davası açılması doğrudan icrayı durdururken, HMK m. 439/4 uyarınca iç tahkimde iptal davası kendiliğinden icrayı durdurmaz — teminat karşılığı icranın geri bırakılması istenmelidir!) doğrudan hangi kanunun uygulandığına göre değişir.
III. Tahkim Klozunun Geçerliliği, Tahkim İlk İtirazı ve Patolojik Kloz Tehlikesi
HMK m. 412 ve MTK m. 4 uyarınca tahkim anlaşmasının geçerliliği için yazılı şekil (imzalı belge, mektup, telgraf, teleks, faks veya elektronik iletişim dahil) ve tarafların uyuşmazlığı kesin olarak tahkime götürme yönündeki açık iradesi şarttır. Ayrıca HMK m. 408 ve MTK m. 1/4 gereği uyuşmazlık tahkime elverişli olmalıdır: Taşınmaz mallar üzerindeki ayni haklardan (örneğin tapu iptali ve tescil) doğan davalar ile iki tarafın iradesine tabi olmayan kamu düzeni/iflas kararları tahkime elverişli değildir; ancak taşınır satımı, inşaat, ortaklık pay devri sözleşmeleri, kira alacağı (tahliye hariç alacak boyutları tartışmalı olmakla birlikte genel ticari alacaklar), lisans ve hisse devri sözleşmeleri tahkime elverişlidir.
Patolojik Tahkim Klozu Tuzağı: Sözleşme müzakerelerinin sonunda aceleyle yazılan bazı maddeler tahkim iradesini tamamen sakatlar. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ile Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik içtihatlarına göre:
- "İşbu sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda İSTAC Tahkimi veya İstanbul Ticaret Mahkemeleri yetkilidir" şeklindeki seçimlik/karma yetki kayıtları, kesin tahkim iradesi ortaya koymadığından geçersiz (hükümsüz) sayılır ve uyuşmazlık devlet mahkemesinde görülür!
- "Uyuşmazlıklar İstanbul Tahkim Kurumunda çözülür" gibi mevcut olmayan bir kurum adı yazılması halinde tarafların hangi kurumu kastettiği hiçbir kuşkuya yer bırakmadan anlaşılamıyorsa tahkim klozu uygulanamaz (patolojik) hale gelir.
Tahkim İlk İtirazı (HMK m. 116 / m. 413): Geçerli bir tahkim klozu varken taraflardan biri devlet mahkemesinde dava açarsa, mahkeme bunu kendiliğinden (resen) dikkate almaz! Davalının süresi içinde verdiği ilk cevap dilekçesinde "tahkim ilk itirazında" bulunması şarttır; aksi takdirde mahkemenin yargı yetkisi kesinleşir ve tahkim anlaşması o uyuşmazlık bakımından düşer. Ayrıca Türkiye'de dava şartı olan ticari arabuluculuk (TTK m. 5/A), tahkim anlaşması bulunan uyuşmazlıklarda zorunlu dava şartı değildir.
IV. İSTAC ve ICC Tahkim Kurallarının İşleyişi, Seri Tahkim ve Masraf Yapısı
| Karşılaştırma Kriteri | İSTAC Tahkimi (İstanbul Tahkim Merkezi) | ICC Tahkimi (Milletlerarası Ticaret Odası) | Asliye Ticaret Mahkemesi |
|---|---|---|---|
| Ortalama Yargılama Süresi | Seri Tahkim: 3 ay; Olağan Tahkim: 6 ay (esasa ilişkin süreden itibaren). | Genellikle 12–18 ay (Hızlandırılmış prosedürde 6 ay). | İlk derece + İstinaf + Temyiz ortalama 3–5 yıl. |
| Gizlilik İlkesi | Kural olarak tamamen gizli yürütülür. | Yargılama ve belgeler gizlidir (karar yayımı izne tabidir). | Duruşmalar kural olarak alenidir. |
| Karar Denetim Mekanizması | Hakemlerin nihai kararı doğrudan bağlayıcıdır; BAM'da sınırlı iptal davası. | ICC Divanı taslak kararı ön incelemeden (scrutiny) geçirir; BAM'da iptal. | İstinaf ve Yargıtay temyiz incelemesine tabidir. |
| Acil Hukuki Koruma | İSTAC Acil Hakem (2 iş günü atama, 7 gün karar). | ICC Acil Hakem (Ek V; 15 günde karar). | Acil ihtiyati tedbir / ihtiyati haciz (aynı/ertesi gün). |
| Maliyet Yapısı | TL/döviz bazlı görece erişilebilir idari gider ve hakem tarifesi. | Yüksek uyuşmazlık tutarlarında USD bazlı kapsamlı maliyet. | Nispi harç (%68,31 binde oranlı) ve düşük vekalet/gider. |
İSTAC Seri Tahkim ve ICC Hızlandırılmış Prosedür: İSTAC Kuralları uyarınca uyuşmazlık tutarı belirli eşik değerin (güncel İSTAC Seri Tahkim sınırlarının) altında kaldığında veya taraflar tutara bakılmaksızın Seri Tahkim'e tabi olmayı kararlaştırdığında dosya tek hakeme tevdi edilir ve cevaba cevap aşamaları kısaltılarak 3 ay içinde kesin karar verilir. ICC tahkiminde ise 2021 Kuralları kapsamında 3 milyon USD altındaki uyuşmazlıklarda (taraflar hariç tutmamışsa) otomatik olarak Hızlandırılmış Prosedür (Expedited Procedure) uygulanır.
V. Acil Hakem (Emergency Arbitrator) Prosedürü ve Devlet Mahkemesinden Tedbir İsteme
Tahkimde en kritik zafiyet noktası, dava açıldığı gün karşı tarafın mal kaçırmasını veya teminat mektubunu nakde çevirmesini önlemek için hakem heyetinin kurulmasının 1–3 ay sürmesidir. Bu boşluğu doldurmak üzere hem İSTAC hem de ICC kuralları Acil Hakem (Emergency Arbitrator) prosedürü geliştirmiştir:
- İSTAC Acil Hakem Kuralları: Taraflar tahkim davası açmadan önce dahi Sekretaryaya başvurarak Acil Hakem tayinini isteyebilir. Başvuru üzerine Başkanlık 2 iş günü içinde tek bir Acil Hakem atar; Acil Hakem karşı tarafın görüşünü alarak dosya üzerinden veya çevrimiçi duruşmayla en geç 7 gün içinde geçici hukuki koruma (ihtiyati tedbir, delil tespiti, durumun korunması) kararı verir. Ancak başvuran taraf 15 gün içinde esas tahkim davasını açmak zorundadır.
- ICC Acil Hakem Prosedürü (Madde 29 ve Ek V): Hakem kurulu oluşmadan acil tedbir arayan taraf ICC Sekretaryasına başvurur; Divan Başkanı genellikle 2 gün içinde Acil Hakem atar ve karar 15 gün içinde çıkar. Önemli bir fark olarak Acil Hakem kararı yalnızca tahkim sözleşmesinin tarafları için bağlayıcı bir emir (order) niteliğindedir; üçüncü kişi bankalara veya tapu siciline doğrudan devlet icra memuru aracılığıyla uygulanabilmesi için Türk hukukunda devlet mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi) yardımı veya MTK m. 6 / HMK m. 414 mekanizması devreye girer.
Devlet Mahkemesinden Tedbir İsteme Hakkı: HMK m. 414/3 ve MTK m. 6 uyarınca; tahkim yargılamasından önce veya tahkim devam ederken taraflardan birinin devlet mahkemesinden (Asliye Ticaret Mahkemesinden) ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz talep etmesi tahkim anlaşmasından feragat sayılmaz. Bu nedenle Türkiye'deki banka hesaplarına blokaj, gayrimenkullere tedbir veya üçüncü kişi haczi gereken acil durumlarda doğrudan devlet mahkemesinden tedbir almak, tahkim Acil Hakem kararına göre icra edilebilirlik bakımından çok daha hızlı sonuç verebilir.
VI. BAM Önünde Hakem Kararlarının İptali Davası (HMK m. 439 / MTK m. 15) ve New York Sözleşmesi
Tahkim kararının en güçlü özelliği kesinliğidir: Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) hakemin maddi vakıayı yanlış değerlendirdiği, sözleşmeyi hatalı yorumladığı veya delilleri eksik tartıştığı gerekçesiyle esasa girerek (révision au fond yasağı!) hakem kararını bozamaz! İptal davası yalnızca HMK m. 439/2 ve MTK m. 15/A'da sınırlı sayıda (numerus clausus) belirtilen ağır usuli ve kamu düzeni ihlalleri halinde açılabilir:
- Tahkim anlaşmasının taraflarından birinin ehliyetsiz ya da tahkim anlaşmasının geçersiz olması,
- Hakem veya hakem kurulunun seçiminde sözleşmede belirlenen ya da kanunda öngörülen usule uyulmaması,
- Kararın tahkim süresi içinde verilmemesi (özellikle HMK m. 427'deki 1 yıllık sürenin veya MTK m. 10'daki sürenin taraf mutabakatı/mahkeme uzatımı olmadan geçirilmesi!),
- Hakemin hukuka aykırı olarak kendisinin yetkili veya yetkisiz olduğuna karar vermesi,
- Hakemin tahkim anlaşması dışında kalan bir konuda karar vermesi, istemin tamamı hakkında karar vermemesi veya yetkisini aşması,
- Tahkim yargılamasının usul açısından sözleşmeye veya kanunun emredici hükümlerine uygun yürütülmemesi ve bunun kararın esasına etkili olması,
- Tarafların eşitliği ilkesinin ve hukuki dinlenilme hakkının gözetilmemesi (örneğin bir tarafın delil veya savunmasının hiç incelenmemesi),
- Uyuşmazlık konusunun Türk hukukuna göre tahkime elverişli olmaması veya kararın kamu düzenine aykırı olması (örneğin kaçakçılık, rüşvet veya Anayasal temel hakların ağır ihlali).
İptal davası, kararın taraflara bildirilmesinden itibaren HMK m. 439 kapsamında 1 ay, MTK m. 15 kapsamında 30 gün içinde tahkim yerindeki Bölge Adliye Mahkemesinde açılır ve öncelikle dosya üzerinden (gerekirse duruşmalı) görülür. BAM kararına karşı Yargıtay nezdinde temyiz yolu açıktır.
Yabancı Hakem Kararlarının Tenfizi (1958 New York Sözleşmesi): Tahkim yeri Türkiye dışında (örneğin Zürih, Londra veya Paris) olan bir ICC veya başka bir kurumsal tahkim kararı Türkiye'de icra edilmek istendiğinde; Türk mahkemelerinde iptal davası açılamaz (iptal yetkisi tahkim yeri yabancı devlet mahkemesindedir), bunun yerine Türkiye'de Asliye Ticaret Mahkemesinde 1958 New York Sözleşmesi ve MÖHUK m. 60–63 uyarınca tenfiz davası açılır.
VII. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu Tahkim İçtihat İlkeleri
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Patolojik ve Seçimlik Tahkim Klozları):
"Sözleşmede uyuşmazlığın hem tahkimde hem de devlet mahkemelerinde çözümlenebileceğine dair seçimlik veya birbiriyle çelişen ibarelere yer verilmesi halinde, tarafların tahkime gitme iradesi kesin ve tartışmasız olmadığından tahkim şartı geçersiz sayılır ve uyuşmazlık genel mahkemelerde görülür."
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Yerleşik İçtihat İlkesi (Esastan İnceleme Yasağı ve Kamu Düzeni):
"Hakem kararının iptali davasında Bölge Adliye Mahkemesi, hakemlerin maddi hukuku doğru uygulayıp uygulamadığını veya delilleri takdirindeki isabeti denetleyemez. Kamu düzenine aykırılık iptal sebebi ise salt sözleşme hukukunun yanlış uygulanmasından değil, Türk hukuk düzeninin vazgeçilmez temel ilkelerinin, savunma hakkının ve dürüstlük esaslarının açıkça çiğnenmesinden doğar."
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Yerleşik İçtihat İlkesi (Tahkim Süresi ve Hukuki Dinlenilme Hakkı):
"Tahkim süresi taraflarca açıkça uzatılmadan veya hakemlerin süre dolmadan verdiği usuli uzatma/mahkeme kararı bulunmadan tahkim süresi geçtikten sonra verilen hakem kararı HMK m. 439/2-c (ve MTK m. 15) uyarınca iptal sebebidir. Keza taraflardan birinin esaslı savunma ve karşı delillerine kararda hiç yanıt verilmemesi hukuki dinlenilme hakkının ihlali olarak iptali gerektirir."
VIII. Pratik Uygulama: BAM'a Sunulacak Hakem Kararının İptali Dava Dilekçesi Taslağı
İPTAL DAVASI DİLEKÇESİ TASLAĞI — BİLGİLENDİRME VE İNCELEME AMAÇLIDIR
[İLGİLİ] BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ İLGİLİ HUKUK DAİRESİ BAŞKANLIĞI'NA
(6100 sayılı HMK m. 439 / 4686 sayılı MTK m. 15 Kapsamında Hakem Kararının İptali ve İcranın Geri Bırakılması Taleplidir)
| DAVACI | : [Tahkim Davalısı Şirket Unvanı, MERSİS No, Adresi] |
| VEKİLİ | : Av. [Adı Soyadı, Baro Sicil No, Adresi] |
| DAVALI | : [Tahkim Davacısı Şirket Unvanı, Adresi] |
| İPTALİ İSTENEN KARAR | : [İSTAC / ICC / Ad Hoc] Tahkim Dosya No: [...], ../../2026 tarihli Nihai Hakem Kararı (Tebliğ tarihi: ../../2026) |
| DAVA KONUSU | : Süresinde sunulan hakem kararının (1) Hukuki dinlenilme hakkı ve tarafların eşitliği ilkesinin ihlali, (2) Yetki aşımı / talep dışı karar verilmesi, (3) Tahkim süresinin aşılması nedenleriyle İPTALİNE ve teminat karşılığında icranın geri bırakılmasına karar verilmesi talebidir. |
AÇIKLAMALAR :
1. Süresinde İptal Başvurusu: Tahkim yeri İstanbul olan uyuşmazlıkta verilen ../../2026 tarihli hakem kararı müvekkil şirkete ../../2026 tarihinde tebliğ edilmiş olup (Ek-1), yasal 1 aylık / 30 günlük süre içinde işbu iptal davası açılmaktadır.
2. Hukuki Dinlenilme Hakkı ve Eşitlik İlkesinin İhlali: Davacı tarafından dosyaya sunulan bağımsız teknik uzman raporu ve karşı tarafın muvazaalı fesih e-postalarına ilişkin deliller, hakem kurulunca incelenmeksizin ve hiçbir gerekçe gösterilmeksizin hüküm kurulmuş; buna karşın karşı tarafın aynı nitelikteki uzman beyanı karara esas alınmıştır. Tarafların eşitliği ve hukuki dinlenilme hakkı (HMK m. 27, m. 439/2-g) açıkça ihlal edilmiştir.
3. Talebin Dışına Çıkılarak Yetki Aşımı Yapılması (Ultra Petita): Tahkim davacısı tarafından talep edilmeyen ve tahkim anlaşması dışındaki yan protokolden kaynaklanan [Tutar] TL tutarındaki cezai şart hakkında hüküm kurularak yetki aşımı yapılmıştır.
4. İcranın Durdurulması Talebi: Yüksek meblağlı kararın icraya konulması halinde telafisi imkansız zarar doğacağından, HMK m. 439/4 uyarınca gösterilecek teminat karşılığında hakem kararının icrasının durdurulmasına karar verilmesini arz ederiz.
SONUÇ VE İSTEM :
Yukarıda arz edilen nedenlerle; öncelikle HMK m. 439/4 (veya MTK m. 15/B) gereğince hakem kararının icrasının durdurulmasına, yapılacak inceleme sonucunda iptal sebeplerinin sabit görülmesiyle [...] tarihli hakem kararının İPTALİNE karar verilmesini arz ve talep ederiz.
Davacı Vekili
Av. [Adı Soyadı]
İmza
IX. Ticari Sözleşmelere Tahkim Şartı Ekleyen ve Tahkime Giden Taraflar İçin Kontrol Listesi
- Model Tahkim Klozunu Birebir Kullanın: İSTAC veya ICC'nin resmi web sayfasında yayımlanan standart tahkim klozlarını sözleşmeye koyun; asla "yetkili mahkemeler ve tahkim" şeklinde karma cümleler kurmayın.
- Tahkim Yerini, Dilini ve Hakem Sayısını Netleştirin: "Tahkim yeri İstanbul, tahkim dili Türkçe/İngilizce, hakem sayısı 3 (veya belirli tutar altı 1) ve uygulanacak hukuk Türk Hukukudur" ibarelerini açıkça yazın.
- İhtiyati Tedbir İçin MTK m. 6 Stratejisini Seçin: Üçüncü kişi bankalara veya tapulara acil tedbir gerekiyorsa doğrudan Asliye Ticaret Mahkemesinden tedbir alıp sonra tahkime başvurun; yalnızca taraf yükümlülüğünü durdurmak için Acil Hakem seçeneğini kullanın.
- Tahkim Süresini Takip Edin: İç tahkimde (HMK m. 427) 1 yıllık ve MTK m. 10'da öngörülen 1 yıllık tahkim sürelerinin dolmasına yakın uzatma anlaşması veya mahkeme kararı almayı ihmal etmeyin; aksi halde verilecek karar iptal riskiyle karşılaşır.
- Devlet Mahkemesinde Dava Açılırsa İlk Cevapta İtiraz Edin: Karşı taraf tahkime aykırı biçimde Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açarsa, esasa cevap süresi içinde ilk itiraz olarak tahkim itirazını mutlaka ileri sürün.
X. Sonuç
Ticari sözleşmelerde yer verilen İSTAC ve ICC tahkim klozları, yüksek tutarlı uyuşmazlıkların uzman hakemler önünde gizlilik içinde ve çok daha kısa sürede sonuçlandırılmasını sağlar. Ancak bu avantajın hukuken korunabilmesi, patolojik ifadelerden arındırılmış standart bir tahkim şartı yazılmasına, Acil Hakem veya devlet mahkemesi tedbir mekanizmalarının doğru anda işletilmesine ve hakem kararlarına karşı yalnızca kanunun izin verdiği sınırlı iptal sebeplerinin gözetilmesine bağlıdır.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Somut hukuki sorunlarda uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir. Makalede yer alan bilgiler, yayın tarihi itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanmakta olup, mevzuat değişiklikleri nedeniyle güncelliğini yitirebilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m. 407–444)
- 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu (MTK m. 1–16)
- 5718 sayılı MÖHUK ve 1958 New York Sözleşmesi
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Tahkim ve İptal Davası İçtihatları
Bu makale 2026-11-13 tarihinde güncellenmiştir. İçerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili Makaleler
-
Şirketlerde Ticari Sır İhlali, Müşteri/Tedarikçi Verisi Kopyalama ve Rakip Girişim Kurma Davaları
6102 sayılı TTK m. 54-63 haksız rekabet hükümleri (m. 55/1-b, c, d) ve 5237 sayılı TCK m. 239 ticari sırrın ifşası suçu... -
Ticari İşletme Devri (TTK m. 11/3, TBK m. 202) ve Devralanın Eski Borçlardan 2 Yıllık Müteselsil Sorumluluğu
6102 sayılı TTK m. 11/3, 6098 sayılı TBK m. 202 ve 2004 sayılı İİK m. 280 kapsamında ticari işletme devri, örtülü... -
Ticari Temsilci (Prokurist) ve Ticari Vekil Atanması (TBK m. 547–554), Yetki Aşımı ve Şirketin Sorumluluğu
6098 sayılı TBK m. 547-554 ticari temsilci (prokurist) ve ticari vekil atanması, yetki kapsamı, şube veya birlikte imza... -
Yapı Kooperatiflerinde (1163 SK) Ortaklıktan Çıkarma (İhraç) Kararının İptali, Eşitlik İlkesi ve Aidat Davaları
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m. 16 ortaklıktan çıkarma (ihraç) kararının 3 aylık hak düşürücü sürede iptali, çift... -
Yat ve Tekne Alım-Satımı, Türk Bayrağına Geçiş, Ticari Yat Kiralama (Charter) ve Marina Bağlama Sözleşmeleri
6102 sayılı TTK Deniz Ticareti Kitabı (m. 931-1012), Bağlama Kütüğü ve Gemi Sicili devri, yabancı bayraktan Türk...
Uygulamada Kritik Sorular ve Yanıtları
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik içtihatlarına göre, aynı sözleşmede hem tahkime hem de devlet mahkemelerine yetki veren çelişkili/seçimlik ifadeler (patolojik klozlar) kesin tahkim iradesini ortadan kaldırdığı için tahkim şartı geçersiz sayılır ve uyuşmazlığa devlet mahkemeleri bakar.
Evet, istenebilir. HMK m. 414/3 ve MTK m. 6 uyarınca tahkim yargılamasından önce veya tahkim devam ederken devlet mahkemesinden geçici hukuki koruma (ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz) talep edilmesi tahkim anlaşmasından vazgeçildiği anlamına gelmez.
İSTAC Acil Hakem Kuralları uyarınca başvuru üzerine 2 iş günü içinde Acil Hakem atanır ve en geç 7 gün içinde karar verilir. ICC Acil Hakem Prosedüründe ise Acil Hakem kararını kural olarak 15 gün içinde verir.
Hayır, hakem kararlarına karşı esastan istinaf veya temyiz kanun yolu yoktur. Karara karşı yalnızca Bölge Adliye Mahkemesinde (BAM) HMK m. 439 (1 ay) veya MTK m. 15 (30 gün) kapsamında sınırlı sayıda belirtilen usuli ve kamu düzeni sebeplerine dayanılarak iptal davası açılabilir.
Hangi kanuna tabi olduğuna göre değişir: 4686 sayılı MTK kapsamındaki milletlerarası tahkimde iptal davasının açılması icrayı kendiliğinden durdurur (MTK m. 15/B). Buna karşılık HMK m. 439 kapsamındaki iç tahkim kararlarında iptal davası icrayı kendiliğinden durdurmaz; HMK m. 439/4 uyarınca değerinin %100'ü veya mahkemece belirlenecek teminat karşılığında icranın durdurulması istenmelidir.
Hayır, uygulanmaz. TTK m. 5/A uyarınca zorunlu ticari arabuluculuk yalnızca devlet mahkemelerinde açılacak davalar için dava şartıdır; geçerli bir tahkim klozu bulunan uyuşmazlıklarda doğrudan tahkim davası açılabilir.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup hukuki danışmanlık niteliğinde değildir. Her somut olay kendine özgü koşullar içerdiğinden, bireysel hukuki değerlendirme için mutlaka bir avukata başvurulması tavsiye edilir.







